{"id":53993,"date":"2017-07-24T17:09:29","date_gmt":"2017-07-24T15:09:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=53993"},"modified":"2017-07-18T07:35:00","modified_gmt":"2017-07-18T05:35:00","slug":"21-09-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=53993","title":{"rendered":"Autorytet i w\u0142adza [Parsza Pinchas]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Autorytet i w\u0142adza [Parsza Pinchas]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS <\/strong><\/span><\/p>\n

T\u0142umaczenie: Wioleta Urba\u0144ska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Polski Sejm. Fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

PINCHAS \u2013 15 LIPCA 2017\/ 21 TAMUZ 5777<\/p>\n

Moj\u017cesz, wiedz\u0105c, \u017ce zbli\u017ca si\u0119 dzie\u0144 jego \u015bmierci, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Boga i poprosi\u0142 go o naznaczenie swojego nast\u0119pcy: \u201eI rzek\u0142 Moj\u017cesz do Wiekuistego, i powiedzia\u0142: \u00bbNiechaj ustanowi Wiekuisty, B\u00f3g duch\u00f3w wszelkiego cia\u0142a, nad zborem tym \u2013 m\u0119\u017ca, kt\u00f3ryby wychodzi\u0142 przed nimi, i kt\u00f3ryby wchodzi\u0142 przed nimi; kt\u00f3ryby ich wywodzi\u0142 i kt\u00f3ryby ich przywodzi\u0142; a niechaj nie zostanie zb\u00f3r Wiekuistego jako owce, kt\u00f3re nie maj\u0105 pasterza!\u00ab\u201d (Be-midbar 27:15-17).<\/strong><\/p>\n

Gest ten pokaza\u0142 dalekowzroczno\u015b\u0107 Moj\u017cesza, jak r\u00f3wnie\u017c jego postaw\u0119, w kt\u00f3rej w\u0142asne ja nie by\u0142o tym, co liczy si\u0119 najbardziej. Jak pisze Raszi: \u201ePo tym rozpoznasz sprawiedliwego \u2013 kiedy ma opu\u015bci\u0107 ten \u015bwiat, na bok odsuwa swoje potrzeby, a ponad nie stawia wsp\u00f3lne sprawy spo\u0142eczno\u015bci\u201d. Wielcy przyw\u00f3dcy my\u015bl\u0105 o przysz\u0142o\u015bci w odleg\u0142ej perspektywie, zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad kwesti\u0105 dziedziczenia, pragn\u0105 podtrzymania ci\u0105g\u0142o\u015bci. Takie w\u0142a\u015bnie zachowanie cechowa\u0142o Moj\u017cesza. B\u00f3g powiedzia\u0142 mu, aby naznaczy\u0142 Jozuego \u2013 m\u0119\u017ca obdarzonego duchem \u2013 oraz da\u0142 mu dok\u0142adne wytyczne dotycz\u0105ce tego, jak powinno wygl\u0105da\u0107 przekazanie w\u0142adzy:<\/span><\/p>\n

\u201eWe\u017a sobie Jehoszu\u0119, syna Nuna, m\u0119\u017ca obdarzonego duchem, a po\u0142\u00f3\u017c r\u0119k\u0119 twoj\u0119 na\u0144. I postaw go przed oblicze Eleazara, kap\u0142ana, i przed oblicze ca\u0142ego zboru, a ustan\u00f3w go przed oczyma ich. I z\u0142o\u017cysz na\u0144 cz\u0119\u015b\u0107 godno\u015bci twojej, aby s\u0142ucha\u0142 go ca\u0142y zb\u00f3r syn\u00f3w Israela [\u2026] wed\u0142ug orzeczenia jego im wychodzi\u0107, i wed\u0142ug orzeczenia jego im wchodzi\u0107\u201d (Be-midbar 27:18-21).<\/span><\/p>\n

Powy\u017cszy fragment opisuje trzy czynno\u015bci. Po pierwsze Moj\u017cesz ma po\u0142o\u017cy\u0107 d\u0142o\u0144 na Jozuego, po drugie postawi\u0107 go przed Eleazarem i ca\u0142ym zgromadzeniem, aby na koniec przekaza\u0107 mu \u201ecz\u0119\u015b\u0107 swojej godno\u015bci\u201d [me-hodecha]. Co jest wyj\u0105tkowego w tym tr\u00f3jstopniowym procesie? Czego dowiadujemy si\u0119 z tego fragmentu o naturze przyw\u00f3dztwa w judaizmie?<\/span><\/p>\n

Jeden z midraszy w fascynuj\u0105cy spos\u00f3b opisuje czynno\u015bci, kt\u00f3re wykona\u0142 Moj\u017cesz. \u201ePo\u0142\u00f3\u017c r\u0119k\u0119 twoj\u0119 na\u0144\u201d \u2013 to jak odpalanie jednej \u015bwiecy od drugiej. \u201eI z\u0142o\u017cysz na\u0144 cz\u0119\u015b\u0107 godno\u015bci swojej\u201d \u2013 przypomina z kolei przelewanie z jednego naczynia do drugiego (Be-midbar Raba 21:15). Te enigmatyczne s\u0142owa kryj\u0105 w sobie podstawow\u0105 prawd\u0119 o naturze przyw\u00f3dztwa.<\/span><\/p>\n

W traktacie \u201eO duchu praw\u201d z 1748 roku Monteskiusz \u2013 jeden z najwi\u0119kszych filozof\u00f3w politycznych okresu o\u015bwiecenia \u2013 opisa\u0142 swoj\u0105 teori\u0119 dotycz\u0105c\u0105 podzia\u0142u w\u0142adzy na ustawodawcz\u0105, wykonawcz\u0105 i s\u0105downicz\u0105. Kierowa\u0142 si\u0119 przy tym trosk\u0105 o wolno\u015b\u0107 w sytuacji, kiedy ca\u0142a w\u0142adza skupiona by\u0142aby w jednym miejscu:<\/span><\/p>\n

\u201eWolno\u015b\u0107 prosperuje nie dlatego, \u017ce ludzie maj\u0105 naturalne prawa, lub dlatego, \u017ce buntuj\u0105 si\u0119, kiedy przyw\u00f3dcy uciskaj\u0105 ich zbyt mocno. Wolno\u015b\u0107 rozwija si\u0119, poniewa\u017c w\u0142adza jest rozdzielona i zorganizowana tak, \u017ce ktokolwiek pr\u00f3buje jej nadu\u017cywa\u0107, napotyka prawne ograniczenia\u201d.<\/span><\/p>\n

Monteskiusz nie inspirowa\u0142 si\u0119 Bibli\u0105, jednak w Ksi\u0119dze Izajasza odnajdziemy wers, kt\u00f3ry opisuje uderzaj\u0105co podobn\u0105 koncepcj\u0119:<\/span><\/p>\n

\u201eGdy\u017c Wiekuisty s\u0119dzi\u0105 naszym, Wiekuisty prawodawc\u0105 naszym, Wiekuisty kr\u00f3lem naszym \u2013 On dopomo\u017ce nam\u201d (Ksi\u0119ga Izajasza 33:22).<\/span><\/p>\n

Podobn\u0105 ide\u0119 odnajdziemy r\u00f3wnie\u017c w Ksi\u0119dze Dwarim w rozdzia\u0142ach 17-18, w kt\u00f3rych opisane s\u0105 r\u00f3\u017cne role przyw\u00f3dcze w staro\u017cytnym Izraelu: kr\u00f3lewska, kap\u0142a\u0144ska i prorocza. P\u00f3\u017aniej m\u0119drcy m\u00f3wili o trzech koronach: koronie Tory, koronie kap\u0142a\u0144stwa i koronie kr\u00f3lewskiej. Stuart Cohen, w ksi\u0105\u017cce \u201eThe Three Crowns\u201d zauwa\u017ca, \u017ce poj\u0119cie, kt\u00f3re wy\u0142ania si\u0119 z tekstu biblijnego, to nie \u201edemokracja w odniesieniu do systemu politycznego, a zupe\u0142nie odr\u0119bna my\u015bl dotycz\u0105ca podzia\u0142u w\u0142adzy na najwy\u017cszych stanowiskach. Zar\u00f3wno Biblia, jak i wczesna literatura rabiniczna, nie pochwalaj\u0105 systemu rz\u0105d\u00f3w, w kt\u00f3rym pojedyncza osoba lub grupa maj\u0105 monopol na sprawowanie w\u0142adzy\u201d.<\/span><\/p>\n

Trzystopniowy proces, poprzez kt\u00f3ry Jozue mia\u0142 by\u0107 wprowadzony do odegrania swojej roli, powi\u0105zany jest wi\u0119c z trzema rodzajami przyw\u00f3dztwa. Szczeg\u00f3lnie widoczne jest to w opisie drugiej czynno\u015bci, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 wykona\u0107 Moj\u017cesz (\u201eI postaw go przed oblicze Eleazara, kap\u0142ana, i przed oblicze ca\u0142ego zboru, a ustan\u00f3w go przed oczyma ich\u201d), bo sam nie by\u0142 kap\u0142anem. Jego nast\u0119pca musia\u0142 zosta\u0107 formalnie uznany przez przedstawiciela kap\u0142a\u0144stwa \u2013 arcykap\u0142ana Eleazara.<\/span><\/p>\n

W\u0142adza jest cz\u0119sto uto\u017csamiana z autorytetem: ten, kto ma w\u0142adz\u0119, ma te\u017c autorytet i na odwr\u00f3t. W rzeczywisto\u015bci jednak nale\u017cy rozr\u00f3\u017cni\u0107 te dwa poj\u0119cia. Je\u015bli mam pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy i podziel\u0119 si\u0119 ni\u0105 z dziewi\u0119cioma innymi osobami, pozostaje mi jedynie jedna dziesi\u0105ta wp\u0142yw\u00f3w, jakie mia\u0142em wcze\u015bniej. Je\u015bli jednak mam autorytet i decyduj\u0119 podzieli\u0107 si\u0119 nim z dziewi\u0119cioma innymi osobami, m\u00f3j autorytet nie maleje, lecz ro\u015bnie. W ten spos\u00f3b, zamiast jednej osoby, autorytet mo\u017ce mie\u0107 w spo\u0142eczno\u015bci a\u017c dziesi\u0119\u0107. W\u0142adza dzia\u0142a, kiedy si\u0119 ni\u0105 dzielimy, autorytet za\u015b, kiedy rozszerzamy go na innych.<\/span><\/p>\n

Moj\u017cesz sprawowa\u0142 dwie funkcje. Pierwsz\u0105 z nich by\u0142a ta, kt\u00f3ra czyni\u0142a go kim\u015b w rodzaju w\u0142adcy. Podejmowa\u0142 kluczowe decyzje dotycz\u0105ce swego ludu: w jaki spos\u00f3b powinien by\u0107 zorganizowany, jak\u0105 drog\u0105 powinien pod\u0105\u017ca\u0107 podczas w\u0119dr\u00f3wki przez pustyni\u0119, kiedy i z kim walczy\u0107. By\u0142 tak\u017ce najwi\u0119kszym z prorok\u00f3w. Przemawia\u0142 s\u0142owami Boga.<\/span><\/p>\n

Kr\u00f3lowie mieli w\u0142adz\u0119. Rz\u0105dzili, podejmowali militarne, ekonomiczne i polityczne decyzje. Za ich zniewa\u017cenie grozi\u0142a kara \u015bmierci. Prorok natomiast nie mia\u0142 w\u0142adzy. Nie dowodzi\u0142 \u017cadn\u0105 armi\u0105, nie mia\u0142 narz\u0119dzi s\u0142u\u017c\u0105cych do tego, aby egzekwowa\u0107 od innych zachowania, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142 za s\u0142uszne. Mia\u0142 jednak znacz\u0105cy autorytet. Dzi\u015b z trudem mo\u017cemy sobie przypomnie\u0107 imiona wi\u0119kszo\u015bci kr\u00f3l\u00f3w Izraela i Judy, jednak s\u0142owa prorok\u00f3w nadal nas inspiruj\u0105 si\u0142\u0105 reprezentowanych wizji i idea\u0142\u00f3w. Parafrazuj\u0105c s\u0142owa Kierkegaarda: \u201egdy umiera kr\u00f3l, ko\u0144czy si\u0119 jego panowanie; w\u0142adza proroka zaczyna si\u0119 w momencie jego \u015bmierci\u201d.<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/span><\/strong>
\n<\/a><\/span>Moj\u017cesz mia\u0142 przekaza\u0107 Jozuemu, jako swojemu nast\u0119pcy, zar\u00f3wno funkcj\u0119 kr\u00f3la, jak i proroka. \u201ePo\u0142\u00f3\u017c r\u0119k\u0119 twoj\u0119 na\u0144\u201d oznacza: przeka\u017c mu funkcj\u0119 proroka \u2013 po\u015brednika, kt\u00f3ry s\u0142owa Boga przekazuje ludowi Izraela. Do dzisiaj u\u017cywamy tego samego s\u0142owa \u2013 smicha (na\u0142o\u017cenie r\u0105k) \u2013 aby opisa\u0107 spos\u00f3b, w jaki rabin dokonuje ordynacji swoich uczni\u00f3w. \u201eI z\u0142o\u017cysz na\u0144 cz\u0119\u015b\u0107 godno\u015bci twojej\u201d [me-hodecha] odnosi si\u0119 do pierwszej funkcji, jak\u0105 pe\u0142ni\u0142 Moj\u017cesz. Oznacza to: oddaj Jozuemu w\u0142adz\u0119, kt\u00f3r\u0105 masz jako kr\u00f3l. Teraz mo\u017cemy w pe\u0142ni zrozumie\u0107 midrasz. Autorytet jest jak \u015bwieca odpalana od innej \u015bwiecy. Dzielenie autorytetu z drug\u0105 osob\u0105 nie oznacza zmniejszenia go, wr\u0119cz przeciwnie \u2013 umacnia go. P\u0142omie\u0144 nie maleje, kiedy odpalamy od niego kolejn\u0105 \u015bwiec\u0119. Sprawia, \u017ce zostajemy z wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a.<\/span><\/p>\n

Przekazywanie w\u0142adzy jest natomiast jak przelewanie z jednego naczynia do drugiego. Im wi\u0119cej w\u0142adzy oddasz, tym mniej b\u0119dziesz jej mia\u0142. W\u0142adza Moj\u017cesza zako\u0144czy\u0142a si\u0119 wraz z jego \u015bmierci\u0105, jednak jego autorytet oddzia\u0142uje do dzi\u015b.<\/span><\/p>\n

Judaizm ma ambiwalentny stosunek do w\u0142adzy. Z jednej strony jest ona konieczna. Jak twierdzi\u0142 Hanina bar Hama, zast\u0119pca arcykap\u0142ana, bez niej \u201eludzie by si\u0119 nawzajem po\u017carli\u201d (Pirkej Awot 3:2). Judaizm od dawna wyznaje maksym\u0119, kt\u00f3r\u0105 sformu\u0142owa\u0142 John Acton, m\u00f3wi\u0105c\u0105 o tym, \u017ce w\u0142adza deprawuje, natomiast w\u0142adza absolutna deprawuje absolutnie. Autorytet \u2013 relacja pomi\u0119dzy prorokiem i ludem, nauczycielem i uczniem \u2013 jest inny. Jest to gra o sumie niezerowej \u2013 nikt nie przegrywa. Zar\u00f3wno nauczyciel, jak i ucze\u0144 zyskuj\u0105. Obydwaj si\u0119 umacniaj\u0105.<\/span><\/p>\n

Moj\u017cesz przekaza\u0142 Jozuemu swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 i autorytet. Jego w\u0142adza mia\u0142a znaczenie ze wzgl\u0119du na polityczne i militarne zadania, jakie przed nim sta\u0142y. Jednak to autorytet uczyni\u0142 z Jozuego jedn\u0105 z najznamienitszych postaci w naszej tradycji. Autorytet jest trwalszy ni\u017c w\u0142adza.<\/span><\/p>\n

\u00a9CHIDUSZ 2017<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi,<\/span> linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autorytet i w\u0142adza [Parsza Pinchas] RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie: Wioleta Urba\u0144ska Polski Sejm. Fot. Wikipedia PINCHAS \u2013 15 LIPCA 2017\/ 21 TAMUZ 5777 Moj\u017cesz, wiedz\u0105c, \u017ce zbli\u017ca si\u0119 dzie\u0144 jego \u015bmierci, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Boga i poprosi\u0142 go o naznaczenie swojego nast\u0119pcy: \u201eI rzek\u0142 Moj\u017cesz do Wiekuistego, i powiedzia\u0142: \u00bbNiechaj ustanowi Wiekuisty, B\u00f3g duch\u00f3w wszelkiego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53993"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=53993"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53993\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54027,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/53993\/revisions\/54027"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=53993"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=53993"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=53993"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}