{"id":54068,"date":"2017-07-18T17:09:10","date_gmt":"2017-07-18T15:09:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=54068"},"modified":"2017-07-17T14:44:26","modified_gmt":"2017-07-17T12:44:26","slug":"23-09-18","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=54068","title":{"rendered":"Podczas akcji “Reinhardt” Niemcy zamordowali 2 mln \u017byd\u00f3w…"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Podczas akcji “Reinhardt” Niemcy zamordowali 2 mln \u017byd\u00f3w z Generalnej Guberni i Bia\u0142ostocczyzny. Zag\u0142ada zacz\u0119\u0142a si\u0119 16 marca 1942 r.<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Piotr Nehring<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

23 sierpnia 1942 r., deportacja oko\u0142o 10 tys. \u017byd\u00f3w z getta w Siedlcach do fabryki \u015bmierci w Treblince. (Fot. archiwum)<\/em><\/span><\/p>\n

Akcja “Reinhardt”, czyli mordowanie na skal\u0119 przemys\u0142ow\u0105 \u017byd\u00f3w zacz\u0119\u0142o si\u0119 w nocy 16 marca 1942 r. od Lublina. To tam rezydowa\u0142 kieruj\u0105cy Aktion “Reinhardt” Odilo Globocnik. Kiedy w listopadzie nast\u0119pnego roku zosta\u0142a zako\u0144czona, nie \u017cy\u0142y 2 mln \u017byd\u00f3w z Generalnej Guberni i Bia\u0142ostocczyzny.<\/strong><\/p>\n

13 lipca 1942 r. w szkole w Bi\u0142goraju pe\u0142ni\u0105cej funkcj\u0119 koszar 101. Policyjnego Batalionu Rezerwy pobudk\u0119 og\u0142oszono przed drug\u0105 w nocy. Policjanci, hamburczycy oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0105tki, wi\u0119c zbyt starzy, \u017ceby s\u0142u\u017cy\u0107 w Wehrmachcie, ale zdatni do wykonywania zada\u0144 w Policji Porz\u0105dkowej, ci\u0119\u017car\u00f3wkami pojechali do odleg\u0142ego o 30 km J\u00f3zefowa. Tam ich dow\u00f3dca, 53-letni major Wilhelm Trapp, \u0142ami\u0105cym si\u0119 g\u0142osem poinformowa\u0142, \u017ce tutejsi \u017bydzi wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z partyzantami. M\u0119\u017cczy\u017ani zdolni do pracy maj\u0105 zosta\u0107 oddzieleni i wys\u0142ani do oboz\u00f3w, a kobiety, starcy i dzieci \u2013 rozstrzelani. Doda\u0142, \u017ce ci, kt\u00f3rzy nie czuj\u0105 si\u0119 na si\u0142ach, maj\u0105 wyst\u0105pi\u0107 i zostan\u0105 odkomenderowani do innych zada\u0144.<\/span><\/p>\n

Kiedy wczesnym rankiem Trapp da\u0142 swoim podkomendnym mo\u017cliwo\u015b\u0107 odsuni\u0119cia si\u0119 od udzia\u0142u w akcji<\/em> \u2013 pisze ameryka\u0144ski historyk Christopher R. Browning \u2013 ci mieli zbyt ma\u0142o czasu, by do ko\u0144ca zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z zadania. Zaledwie dwunastu instynktownie wykorzysta\u0142o sytuacj\u0119, aby (\u2026) uwolni\u0107 si\u0119 od udzia\u0142u w zbrodniczej operacji.<\/em><\/span><\/p>\n

Wygonili ofiary z dom\u00f3w na rynek, potem za\u0142adowali je na ci\u0119\u017car\u00f3wki i wie\u017ali do pobliskiego lasu. W mi\u0119dzyczasie pad\u0142a pierwsza salwa, na kt\u00f3r\u0105 \u017bydzi zareagowali przera\u017aliwym krzykiem, bo poj\u0119li, co ich czeka. W J\u00f3zefowie<\/span><\/strong><\/a> mieszka\u0142o ich 1,8 tys. i oficerowie szybko zrozumieli, \u017ce zadania mo\u017ce nie da\u0107 si\u0119 wykona\u0107 w ci\u0105gu dnia. Sier\u017cant Hergert zaproponowa\u0142, \u017ceby rozstrzeliwa\u0107 bli\u017cej granicy lasu, to wi\u0119\u017aniowie b\u0119d\u0105 mieli kr\u00f3tsz\u0105 drog\u0119 do przebycia. W ten spos\u00f3b przyspieszy\u0142 zabijanie.<\/span><\/p>\n

O ile policjanci z pierwszej kompanii otrzymali instrukcj\u0119, by celowa\u0107 w szyje, o tyle ich koledzy z drugiej nie zostali poinstruowani, jak strzela\u0107. Jeden z kat\u00f3w wspomina\u0142: Pocz\u0105tkowo strzelali\u015bmy wed\u0142ug uznania. Kiedy celowa\u0142o si\u0119 za wysoko, eksplodowa\u0142a czaszka i wsz\u0119dzie dooko\u0142a rozpryskiwa\u0142y si\u0119 ko\u015bci i m\u00f3zgi. Poinstruowano nas wi\u0119c, aby\u015bmy przed strza\u0142em dotykali bagnetem punktu na szyi.<\/em><\/span><\/p>\n

Inny opowiada\u0142: Sam bra\u0142em udzia\u0142 w oko\u0142o dziesi\u0119ciu egzekucjach. Po prostu nie dawa\u0142em ju\u017c rady zabija\u0107 ludzi, co sta\u0142o si\u0119 jasne dla mojego sier\u017canta Hergerta, gdy\u017c w ko\u0144cu za ka\u017cdym razem chybia\u0142em. Dlatego w\u0142a\u015bnie postanowi\u0142 mnie zwolni\u0107. Pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej pozwala\u0142 odej\u015b\u0107 tak\u017ce innym policjantom. Po prostu nie byli wstanie dalej mordowa\u0107.<\/em><\/span><\/p>\n

Tempo znowu spad\u0142o. Policjant August Zorn relacjonowa\u0142, \u017ce przypad\u0142 mu pewien starzec. Nie m\u00f3g\u0142 on nad\u0105\u017cy\u0107 za swoimi, bo cz\u0119sto upada\u0142 i nie podnosi\u0142 si\u0119. Musia\u0142em pomaga\u0107 mu wsta\u0107 i ci\u0105gn\u0105\u0107 go za sob\u0105. W ten spos\u00f3b dotar\u0142em na miejsce, gdzie moi towarzysze rozstrzelali ju\u017c swoich \u017byd\u00f3w. Na widok trup\u00f3w m\u00f3j \u017byd pad\u0142 na ziemi\u0119. Odwiod\u0142em kurek i strzeli\u0142em mu w ty\u0142 g\u0142owy. By\u0142em bardzo zdenerwowany (\u2026), tote\u017c strzeli\u0142em zbyt wysoko. Pocisk oderwa\u0142 ca\u0142\u0105 tyln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 czaszki mojego \u017byda i odkry\u0142 fragment m\u00f3zgu. Fragmenty czaszki obryzga\u0142y twarz sier\u017canta Steinmetza.<\/em><\/span><\/p>\n

Kiedy pod koniec gor\u0105cego<\/strong> letniego dnia las zacz\u0119\u0142y ogarnia\u0107 ciemno\u015bci \u2013 <\/em>pisze Browning \u2013 a zadanie nadal nie zosta\u0142o wykonane, egzekucje sta\u0142y si\u0119 jeszcze bardziej chaotyczne i pospieszne. Las zape\u0142nia\u0142y trupy, wi\u0119c pojawi\u0142y si\u0119 trudno\u015bci ze znalezieniem skrawka ziemi, na kt\u00f3rej mo\u017cna by po\u0142o\u017cy\u0107 kolejn\u0105 grup\u0119 \u017byd\u00f3w. Kiedy ko\u0142o godziny 21 zapad\u0142 zmrok, mija\u0142o w\u0142a\u015bnie siedemna\u015bcie godzin od przybycia 101. Policyjnego Batalionu Rezerwy w okolice J\u00f3zefowa. Wtedy te\u017c rozstrzelano ostatnich \u017byd\u00f3w.(\u2026) Nie by\u0142o jakichkolwiek plan\u00f3w pochowania zw\u0142ok. Martwych \u017byd\u00f3w po prostu pozostawiono w lesie. Tamtego dnia hamburscy ojcowie rodzin w \u015brednim wieku po\u0142o\u017cyli trupem ok. 1,5 tys. ludzi. Aktion \u201eReinhardt\u201d<\/a><\/strong><\/span> znajdowa\u0142a si\u0119 pe\u0142nym toku.<\/em><\/span><\/p>\n

Zacznijmy w GG. Jak planowano akcj\u0119 \u201eReinhardt\u201d<\/strong><\/p>\n

Jeden z organizator\u00f3w akcji \u201eReinhardt\u201d \u2013 obergruppenf\u00fchrer SS Reinhard Heydrich<\/strong><\/a>,<\/strong><\/span> m.in. szef G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy (RSHA) i gospodarz konferencji w Wannsee (20 stycznia 1942 r.), na kt\u00f3rej zapad\u0142y ustalenia dotycz\u0105ce logistyki Holocaustu \u2013 27 maja zosta\u0142 \u015bmiertelnie ranny w zamachu czechos\u0142owackich komandos\u00f3w w Pradze. Zanim umar\u0142, zd\u0105\u017cy\u0142 jednak ujrze\u0107, jak idzie Endl\u00f6sung der Judenfrage (ostateczne rozwi\u0105zanie kwestii \u017cydowskiej). Na cze\u015b\u0107 zmar\u0142ego dygnitarza kryptonim operacji otrzyma\u0142 jego imi\u0119 zapisane z \u201et\u201d na ko\u0144cu, bo tak pisa\u0142 je Heinrich Himmler<\/strong><\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n

Za pocz\u0105tek akcji \u201eReinhardt\u201d przyjmuje si\u0119 noc z 16 na 17 marca 1942 r., kiedy do obozu zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu<\/strong><\/span><\/a> po\u0142o\u017conego w pobli\u017cu linii kolejowej Lublin<\/strong><\/span><\/a> \u2013 Lw\u00f3w odjecha\u0142 pierwszy 1600-osobowy transport lubelskich \u017byd\u00f3w<\/strong><\/span><\/a>. W Be\u0142\u017ccu zgin\u0119\u0142o ok. 450 tys. ludzi, a w dw\u00f3ch pozosta\u0142ych fabrykach \u015bmierci kluczowych dla akcji \u201eReinhardt\u201d \u2013 Treblince<\/strong><\/span><\/a> (przy trasie kolejowej Siedlce<\/strong><\/span><\/a> \u2013 Soko\u0142\u00f3w Podlaski \u2013 Ma\u0142kinia) i Sobiborze<\/strong> <\/span><\/a>(stacja na trasie Che\u0142m \u2013 W\u0142odawa) – odpowiednio ok. 780 tys. i od 170 do 250 tys.<\/span><\/p>\n

Przygotowania do uczynienia z GG obszaru Judenfrei, czyli wolnego od \u017byd\u00f3w, zacz\u0119\u0142y si\u0119 znacznie wcze\u015bniej. Przed \u015bmierci\u0105 ludno\u015b\u0107 \u017cydowska musia\u0142a si\u0119 do\u0142o\u017cy\u0107 do wysi\u0142ku wojennego III Rzeszy, wi\u0119c prawie do ko\u0144ca wojny obowi\u0105zywa\u0142a selekcja na zdolnych i niezdolnych do pracy. Kluczow\u0105 rol\u0119 w tej przera\u017caj\u0105cej operacji odegrali Odilo Globocnik oraz Friedrich Wilhelm Kr\u00fcger. Pierwszy by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 SS i policji w dystrykcie lubelskim, drugi, ju\u017c od 1935 r. obergruppenf\u00fchrer SS (odpowiednik trzygwiazdkowego genera\u0142a), w latach 1939-43 r. pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 sekretarza stanu ds. bezpiecze\u0144stwa w rz\u0105dzie GG. Obaj od dawna znali plany Himmlera, kt\u00f3ry ju\u017c 13 pa\u017adziernika 1940 r. poinformowa\u0142 ich o swoim pragnieniu germanizacji Wschodu i pozbycia si\u0119 \u017byd\u00f3w. Prawdopodobnie wtedy \u2013 uwa\u017ca Johannes Sachslehner, biograf Globocnika \u2013 ten ostatni przedstawi\u0142 reichsf\u00fchrerowi SS swoje propozycje i otrzyma\u0142 rozkaz zorganizowania obozu w Be\u0142\u017ccu.<\/span><\/p>\n

Na konferencji w Wannsee Heydrich wyobra\u017ca\u0142 sobie jeszcze, \u017ce \u201ezdolni do pracy b\u0119d\u0105 kierowani do pracy na Wschodzie\u201d, a pozostali, czego nie m\u00f3wi\u0142 wprost, jak najszybciej likwidowani. W\u00f3wczas \u201ekwestia \u017cydowska\u201d zosta\u0142aby rozwi\u0105zana ostatecznie po wojnie poprzez po\u0142\u0105czenie eksterminacji przez prac\u0119 i masowego mordowania. Pomys\u0142 ten porzucono, kiedy Josef B\u00fchler, sekretarz stanu w rz\u0105dzie GG, zasugerowa\u0142, \u017ce \u201epowinno si\u0119 zacz\u0105\u0107 w Generalnym Gubernatorstwie (\u2026), gdy\u017c nie ma tu takich problem\u00f3w komunikacyjnych\u201d, a ponadto \u201ewi\u0119kszo\u015b\u0107 tutejszych \u017byd\u00f3w jest niezdolna do pracy\u201d. Proponowa\u0142, by niezw\u0142ocznie utworzy\u0107 kolejne obozy takie jak Be\u0142\u017cec. Himmler da\u0142 si\u0119 przekona\u0107 i w efekcie centrum ostatecznego rozwi\u0105zania sta\u0142y si\u0119 obszary Generalnego Gubernatorstwa.<\/span><\/p>\n

Tajemnica \u201eGlobusa\u201d, szefa akcji \u201eReinhardt\u201d<\/strong><\/p>\n

Nazywany \u201eGlobusem\u201d Odilo Lothar Globocnik urodzi\u0142 w 1904 r. w austriackim w\u00f3wczas Trie\u015bcie, ale podobnie jak Hitler za ojczyzn\u0119 uwa\u017ca\u0142 Niemcy<\/strong><\/span><\/a>. Podczas anszlusu Austrii tak si\u0119 zas\u0142u\u017cy\u0142, \u017ce F\u00fchrer mianowa\u0142 go gauleiterem (naczelnikiem okr\u0119gu NSDAP) Wiednia. Jednak szybko straci\u0142 to stanowisko za machlojki finansowe oraz niezwyk\u0142\u0105 zdolno\u015b\u0107 robienia sobie wrog\u00f3w. We wrze\u015bniu 1939 r. s\u0142u\u017cy\u0142 w Waffen-SS, a ju\u017c 9 listopada zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 SS i policji w dystrykcie lubelskim. Joseph Poprzeczny, australijski biograf Globocnika, nazwa\u0142 go \u201enajokrutniejszym wsp\u00f3lnikiem Himmlera\u201d i \u201ejednym z najbardziej bestialskich morderc\u00f3w \u017byd\u00f3w i Polak\u00f3w\u201d. Himmler rozkaza\u0142 mu wytrzebi\u0107 \u017byd\u00f3w z Lubelszczyzny, pozby\u0107 si\u0119 z niej Polak\u00f3w i zamieni\u0107 ten region w bastion niemczyzny. Globocnik nie zdo\u0142a\u0142 osi\u0105gn\u0105\u0107 celu drugiego i trzeciego, ale jako kierownik<\/span> akcji \u201eReinhardt\u201d okaza\u0142 si\u0119 niezwykle sprawnym, jak by\u015bmy dzi\u015b powiedzieli, mened\u017cerem maszyny \u015bmierci. Sztab akcji \u201eReinhardt\u201d liczy\u0142 453 oficer\u00f3w i podoficer\u00f3w SS, kt\u00f3rzy zorganizowali wymordowanie dw\u00f3ch milion\u00f3w ludzi. Globocnik nadzorowa\u0142 budow\u0119 Be\u0142\u017cca, Sobiboru, Treblinki, Majdanka i sta\u0142 si\u0119 \u201epionierem\u201d zabijania w komorach gazowych.<\/span><\/p>\n

8 czerwca 1942 r. obersturmf\u00fchrer Kurt Gerstein z Instytutu Higieny Waffen-SS otrzyma\u0142 dziwny rozkaz dostarczenia 100 kg kwasu cyjanowodorowego do miejsca znanego jego kierowcy. Jak si\u0119 szybko dowiedzia\u0142, chodzi\u0142o o sprawdzenie mo\u017cliwo\u015bci przestawienia si\u0119 z gazowania wi\u0119\u017ani\u00f3w spalinami samochodowymi na u\u015bmiercanie ich trucizn\u0105 z kwasu cyjanowodorowego o nazwie cyklon B<\/strong><\/a>.<\/span> Gerstein odebra\u0142 puszki w zak\u0142adach pod Prag\u0105 i uda\u0142 si\u0119 do Lublina, gdzie powita\u0142 go Globocnik. Powiedzia\u0142 nam: \u201eTo jest jedna z najwi\u0119kszych tajemnic, mo\u017ce najwi\u0119ksza, jaka istnieje\u201d. \u2013 Ka\u017cdy, kto o tym m\u00f3wi, zostaje natychmiast zastrzelony.(\u2026) Obecnie<\/em> \u2013 relacjonowa\u0142 p\u00f3\u017aniej Gerstein \u2013 istniej\u0105 trzy obozy: 1. Be\u0142\u017cec \u2013 widzia\u0142em. 2. Sobib\u00f3r \u2013 nie wiem dok\u0142adnie gdzie. Nie widzia\u0142em. 3. Treblinka \u2013 widzia\u0142em! 4. Majdanek \u2013 w przygotowaniu, widzia\u0142em<\/em>.<\/span><\/p>\n

Gerstein ogl\u0105da\u0142 gazowanie ludzi i by\u0142 tak wstrz\u0105\u015bni\u0119ty, \u017ce kiedy w drodze powrotnej spotka\u0142 w poci\u0105gu szwedzkiego dyplomat\u0119 G\u00f6rana von Ottera, opowiedzia\u0142 mu, co widzia\u0142. Powt\u00f3rzy\u0142 to r\u00f3wnie\u017c m.in. szwajcarskiemu dyplomacie i wsp\u00f3\u0142pracownikowi katolickiego biskupa Berlina. W 1945 r. odda\u0142 si\u0119 w r\u0119ce aliant\u00f3w i we francuskiej niewoli napisa\u0142 raport, w kt\u00f3rym opisa\u0142 sw\u0105 podr\u00f3\u017c po obozach w lecie 1942 r. Raport Gersteina uchodzi za najdok\u0142adniejsz\u0105 relacj\u0119 z mord\u00f3w dokonywanych w obozach podleg\u0142ych Globocnikowi i sta\u0142 si\u0119 dowodem w procesie norymberskim, a tak\u017ce w procesie Adolfa Eichmanna<\/a><\/strong><\/span>, \u201elogistyka Holocaustu\u201d. Sam Gerstein powiesi\u0142 si\u0119 w paryskiej celi 25 lipca 1945 r.<\/span><\/p>\n

23 lipca 1942 r. w Treblince dosz\u0142o do pierwszego masowego mordu na \u017bydach warszawskich. Do ko\u0144ca 1942 r. Niemcy zg\u0142adzili tu 713 tys. 555 ludzi \u2013 taka liczba pojawia si\u0119 w depeszy Hermanna H\u00f6flego, prawej r\u0119ki Globocnika. Pochodz\u0105cego z Salzburga H\u00f6flego zarekomendowa\u0142 Globocnikowi Eichmann, kolejny Austriak<\/strong><\/span><\/a> w tym gronie. Kiedy w 1961 r. dawny sturmbannf\u00fchrer zosta\u0142 wreszcie aresztowany i by\u0142 przes\u0142uchiwany w Salzburgu, zapewnia\u0142, \u017ce jako szef sztabu Globocnika nic nie wiedzia\u0142 o rozstrzeliwaniach. Jego bezczelno\u015b\u0107 posuwa\u0142a si\u0119 do tego stopnia, \u017ce kiedy przyzna\u0142 si\u0119 w ko\u0144cu do wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u w ewakuacji warszawskiego getta, nie omieszka\u0142 podkre\u015bli\u0107: Chocia\u017c by\u0142em kierownikiem wysiedle\u0144, nie wiedzia\u0142em, dok\u0105d wysiedle\u0144cy maj\u0105 by\u0107 transportowani. (\u2026) Dopiero po wojnie dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce wysiedlani \u017bydzi trafiali do oboz\u00f3w \u015bmierci.<\/em><\/span><\/p>\n

H\u00f6fle powiesi\u0142 si\u0119 w celi w sierpniu 1962 r. Zawdzi\u0119czamy mu wa\u017cne informacje \u2013 11 stycznia 1943 r. Brytyjczycy przechwycili i odszyfrowali dwa radiotelegramy, kt\u00f3re badacze Holocaustu nazwali \u201etelegramami H\u00f6flego\u201d. Znajdowa\u0142a si\u0119 w nich m.in. liczba zamordowanych w 1942 r. w obozach \u015bmierci: 1 mln 274 tys. 166 os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

Pami\u0119tnik Mary Berg<\/strong><\/p>\n

Dita W., jedna z przyby\u0142ych wczoraj os\u00f3b, opowiada\u0142a nam o tym, co s\u0142ysza\u0142a na temat obozu w Treblince. Podczas cz\u0119stych wizyt w siedzibie Gestapo przy alei Szucha pozna\u0142a pewnego Niemca, kt\u00f3ry by\u0142 funkcjonariuszem w tym obozie zag\u0142ady. Nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce rozmawia z \u017byd\u00f3wk\u0105, opowiada\u0142 jej z wielkim zadowoleniem, jak morduje si\u0119 tam deportowanych \u017byd\u00f3w. (…) na Umschlagplatz <\/strong><\/span><\/a>do ka\u017cdego z bydl\u0119cych wagon\u00f3w \u0142aduje si\u0119 po sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t os\u00f3b, a pod\u0142ogi pokrywa si\u0119 cienk\u0105 warstw\u0105 wapna. Wagony nie maj\u0105 okien ani innych otwor\u00f3w. Ludzie s\u0105 \u015bci\u015bni\u0119ci jak tylko si\u0119 da, bez dostatecznego dost\u0119pu powietrza, bez jedzenia i wody. Wagony cz\u0119sto zostawia si\u0119 na ulicy Stawki na dwa lub trzy dni. Uwi\u0119zieni musz\u0105 za\u0142atwia\u0107 swoje potrzeby naturalne w zamkni\u0119tych wagonach, w wyniku czego wapno si\u0119 rozpuszcza, wype\u0142niaj\u0105c wn\u0119trze truj\u0105cymi oparami. Tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli, po wyj\u015bciu na stacji segreguje si\u0119 wed\u0142ug zawod\u00f3w. Szewc\u00f3w, krawc\u00f3w itp. grupuje si\u0119 osobno, \u017ceby natchn\u0105\u0107 ofiary wiar\u0105 w to, \u017ce dostan\u0105 zatrudnienie w warsztatach. Jedyny za\u015b cel polega na tym, \u017ceby pos\u0142uszniej szli na \u015bmier\u0107.<\/em><\/span><\/p>\n

(…) Rzeczywista fabryka \u015bmierci w Treblince znajduje si\u0119 w g\u0119stym lesie. Ludzi przewozi si\u0119 ci\u0119\u017car\u00f3wkami do budynk\u00f3w, gdzie dostaj\u0105 rozkaz rozebrania si\u0119 do naga. Ka\u017cdemu wydaje si\u0119 kostk\u0119 myd\u0142a i wyja\u015bnia, \u017ce przed przej\u015bciem do obozu pracy musi wzi\u0105\u0107 k\u0105piel. Nagich ludzi \u2013 osobno m\u0119\u017cczyzn, kobiety i dzieci \u2013 wprowadza si\u0119 do \u0142a\u017ani z posadzk\u0105 wy\u0142o\u017con\u0105 \u015bliskimi p\u0142ytkami. (…) Kiedy \u0142a\u017anie ca\u0142kowicie si\u0119 zape\u0142ni\u0105, przez okna wpuszcza si\u0119 st\u0119\u017con\u0105, gor\u0105c\u0105 par\u0119 wodn\u0105. Po kilku minutach ludzie zaczynaj\u0105 si\u0119 dusi\u0107 w\u015br\u00f3d straszliwych m\u0119czarni. (Informacja o zabijaniu w Treblince r\u00f3wnie\u017c za pomoc\u0105 gor\u0105cej pary wodnej pojawia\u0142a si\u0119 tak\u017ce w innych relacjach).<\/em><\/span><\/p>\n

(…) Ucieczka z Treblinki jest niemo\u017cliwa, niemniej dw\u00f3ch m\u0142odych \u017byd\u00f3w zdo\u0142a\u0142o dokona\u0107 niemo\u017cliwego. Po d\u0142ugim b\u0142\u0105kaniu si\u0119 po lasach przybyli do Warszawy i zrelacjonowali pozosta\u0142e szczeg\u00f3\u0142y. Wed\u0142ug nich Niemcy w pewnych komorach stosuj\u0105 do u\u015bmiercania ludzi pewne gazy, a tak\u017ce pr\u0105d elektryczny.<\/em><\/span><\/p>\n

Autorka tych s\u0142\u00f3w, 26-letnia w\u00f3wczas Miriam Wattenberg, kt\u00f3ra znana jest \u015bwiatu jako Mary Berg<\/strong><\/span><\/a>, urodzi\u0142a si\u0119 w \u0141odzi<\/a><\/strong><\/span> i mia\u0142a szcz\u0119\u015bcie mie\u0107 matk\u0119 Amerykank\u0119. W 1940 r. Wattenbergowie przenie\u015bli si\u0119 do Warszawy, a latem 1942 r. zostali osadzeni na Pawiaku wraz z innymi \u017bydami obywatelami USA i Wielkiej Brytanii, by nast\u0119pnie trafi\u0107 do Vittel w Lotaryngii jako zakwalifikowani do wymiany na je\u0144c\u00f3w niemieckich. 15 marca Wattenbergowie via Portugalia wyl\u0105dowali w Stanach. Pisany przez Mary dziennik z getta warszawskiego<\/a><\/strong><\/span> sta\u0142 si\u0119 jednym z pierwszych znanych na Zachodzie \u015bwiadectw Holocaustu.<\/span><\/p>\n

Oddajmy jej g\u0142os raz jeszcze: Niekt\u00f3rzy Polacy, zw\u0142aszcza robotnicy i radykalni intelektuali\u015bci, cz\u0119sto ryzykuj\u0105 \u017cycie, ratuj\u0105c \u017cycie swoich \u017cydowskich przyjaci\u00f3\u0142, lecz w Warszawie zdarzaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c przypadki haniebnej postawy wobec \u017byd\u00f3w. Dita W. opowiada, \u017ce wielu polskich gospodarzy nie chcia\u0142o jej wynaj\u0105\u0107 pokoju. (…) W ko\u0144cu zdo\u0142a\u0142a znale\u017a\u0107 schronienie u polskich przyjaci\u00f3\u0142, znajomych jeszcze sprzed wojny. Zosta\u0142a z nimi przez pewien czas traktowana wyj\u0105tkowo mi\u0142o, ale musia\u0142a wyprowadzi\u0107 si\u0119 w po\u015bpiechu, bo inny Polak, ich s\u0105siad, doni\u00f3s\u0142 Gestapo, \u017ce wynajmuj\u0105 kwater\u0119 \u017bydom.<\/em><\/span><\/p>\n

Profesor Jan Grabowski<\/strong><\/span><\/a>, wybitny badacz Holocaustu, przywo\u0142uje opini\u0119 Christophera Browninga: L\u0119k przed denuncjacj\u0105 ze strony Polak\u00f3w by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych motyw\u00f3w powstrzymuj\u0105cych \u017byd\u00f3w przed ucieczk\u0105. Wielu spo\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 ucieka\u0107, pad\u0142o nie tylko ofiar\u0105 donosu, lecz r\u00f3wnie\u017c rabunku i mordu<\/em>. Grabowski przypomina o intensywnych w ostatnich czasach badaniach zmierzaj\u0105cych do ustalenia, ilu Polak\u00f3w straci\u0142o \u017cycie, nios\u0105c pomoc \u017bydom. Okazuje si\u0119, \u017ce na tej niepe\u0142nej wci\u0105\u017c li\u015bcie jest\u2026 ponad siedemset nazwisk. I pyta: Dlaczego nie brakowa\u0142o ch\u0119tnych do konspiracji, do innych dzia\u0142a\u0144 zagro\u017conych kar\u0105 \u015bmierci, atak strasznie trudno by\u0142o znale\u017a\u0107 schronienie dla \u017byd\u00f3w?<\/em><\/span><\/p>\n

Zdaniem izraelskich badaczy Israela Gutmana i Szmula Krakowskiego: [Polacy], kt\u00f3rzy pomagali \u017bydom, czynili to bez wsparcia ze strony polskiego otoczenia, musieli si\u0119 kry\u0107 przed s\u0105siadami, przyjaci\u00f3\u0142mi, czasem przed krewnymi. Akt ukrywania \u017byd\u00f3w lub udzielania im innej pomocy by\u0142 aktem powszechnie pot\u0119pianym. Ukrywanie si\u0119 i pomoc budzi\u0142y l\u0119k w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w i cz\u0119sto by\u0142y przez nich aktywnie zwalczane.<\/em><\/span><\/p>\n

Z analizy niezwykle obfitych akt niemieckich s\u0105d\u00f3w<\/em> \u2013 to ju\u017c Grabowski \u2013 wynika, \u017ce w ogromnej wi\u0119kszo\u015bci wpadki \u017byd\u00f3w ukrywaj\u0105cych si\u0119 po aryjskiej stronie spowodowane by\u0142y bezpo\u015brednim (schwytanie) b\u0105d\u017a po\u015brednim (donos) dzia\u0142aniem miejscowej ludno\u015bci.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

Korzysta\u0142em m.in. z Christopher R. Browning, \u201eZwykli ludzie. 101. Policyjny Batalion Rezerwy i ostateczne rozwi\u0105zanie w Polsce\u201d, Warszawa 2000; Mary Berg, \u201ePami\u0119tnik Mary Berg. Relacja o dorastaniu w warszawskim getcie\u201d, Warszawa 2016; Jan Grabowski, \u201eJudenjagd. Polowanie na \u017byd\u00f3w 1942-1945. Studium dziej\u00f3w pewnego powiatu\u201d, Warszawa 2011; Peter Longerich, \u201eHimmler. Buchalter \u015bmierci\u201d, Warszawa 2014; Johannes Sachslehner, \u201eZarz\u0105dca do spraw \u015bmierci. Odilo Globocnik i obozy zag\u0142ady\u201d, Warszawa 2016<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podczas akcji “Reinhardt” Niemcy zamordowali 2 mln \u017byd\u00f3w z Generalnej Guberni i Bia\u0142ostocczyzny. Zag\u0142ada zacz\u0119\u0142a si\u0119 16 marca 1942 r. Piotr Nehring 23 sierpnia 1942 r., deportacja oko\u0142o 10 tys. \u017byd\u00f3w z getta w Siedlcach do fabryki \u015bmierci w Treblince. (Fot. archiwum) Akcja “Reinhardt”, czyli mordowanie na skal\u0119 przemys\u0142ow\u0105 \u017byd\u00f3w zacz\u0119\u0142o si\u0119 w nocy 16 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54068"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54068"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54068\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54084,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54068\/revisions\/54084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54068"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54068"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54068"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}