{"id":54500,"date":"2017-08-13T17:09:55","date_gmt":"2017-08-13T15:09:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=54500"},"modified":"2017-08-06T07:19:10","modified_gmt":"2017-08-06T05:19:10","slug":"06-09-13","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=54500","title":{"rendered":"Genera\u0142 Jaruzelski na og\u00f3\u0142 nie protestowa\u0142"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Genera\u0142 Jaruzelski na og\u00f3\u0142 nie protestowa\u0142<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Adam Leszczy\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Antysemicka czystka w 1968, wojsko przeciw stoczniowcom w 1970, stan wojenny w 1981 r. – co robi\u0142 i czego nie robi\u0142 genera\u0142 Jaruzelski, kt\u00f3ry zmar\u0142 25 maja.<\/strong><\/span><\/p>\n

\"Gen.Gen. Wojciech Jaruzelski podczas promocji oficer\u00f3w Wojska Polskiego w 1978 r. (Fot. JACEK BARCZ\/EAST NEWS)<\/em><\/span><\/p>\n

ROZMOWA Z PROF. JERZYM EISLEREM* historykiem<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

ADAM LESZCZY\u0143SKI: Trzy epizody w \u017cyciu gen. Jaruzelskiego obros\u0142y wieloma mitami: jego udzia\u0142 w czystce antysemickiej 1967-68, w masakrze robotnik\u00f3w na Wybrze\u017cu w grudniu 1970 r. oraz decyzja o wprowadzeniu stanu wojennego w grudniu 1981 r. Na ile ponosi za nie odpowiedzialno\u015b\u0107? M\u00f3g\u0142 si\u0119 zachowa\u0107 lepiej?<\/strong><\/p>\n

JERZY EISLER: Zacznijmy od czystki antysemickiej 1967-68 r. Kiedy zacz\u0119\u0142a si\u0119 latem 1967 r., Jaruzelski by\u0142 szefem Sztabu Generalnego WP. Potem awansowa\u0142 – w kwietniu 1968 r. zosta\u0142 ministrem obrony. W du\u017cym stopniu ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za usuwanie oficer\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia z wojska, a dok\u0142adniej – za to, \u017ce si\u0119 temu nie przeciwstawi\u0142. Nie ma \u017cadnego \u015bladu, \u017ce pr\u00f3bowa\u0142 \u0142agodzi\u0107 t\u0119 kampani\u0119 albo ograniczy\u0107 jej zasi\u0119g. Paradoksalnie jestem w stanie dopatrzy\u0107 si\u0119 w\u0142a\u015bnie takiego \u0142agodzenia np. w s\u0142awnym przem\u00f3wieniu W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki w Sali Kongresowej 19 marca, a nie znam takiego wyst\u0105pienia gen. Jaruzelskiego.<\/span><\/p>\n

Jako minister obrony podpisywa\u0142 do lat 80. rozkazy pozbawiaj\u0105ce stopni wojskowych osoby, kt\u00f3re wyemigrowa\u0142y do Izraela. Nie wyrzuca\u0142 ich z wojska sam, ale akceptowa\u0142.<\/span><\/p>\n

Ba\u0142 si\u0119 o karier\u0119? Zachowa\u0142 si\u0119 w spos\u00f3b koniunkturalny?<\/strong><\/p>\n

– Co najmniej. Nie chodzi nawet o to, \u017ce poszed\u0142 w\u00f3wczas do g\u00f3ry, bo nie on jeden. Nie pr\u00f3bowa\u0142 si\u0119 jednak w \u017caden spos\u00f3b przeciwstawia\u0107. Ataki antysemickie sz\u0142y tak\u017ce na Mariana Spychalskiego, marsza\u0142ka, ministra obrony narodowej. Atakowano go na r\u00f3\u017cnych zebraniach oficerskich. Gdyby Jaruzelski pr\u00f3bowa\u0142 ogranicza\u0107 “antysyjonistyczn\u0105 kampani\u0119” w wojsku, m\u00f3g\u0142by liczy\u0107 na jego poparcie.<\/span><\/p>\n

Wiemy co\u015b o jego stosunku do \u017byd\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

– Sam przyznawa\u0142, \u017ce przed wojn\u0105 jako gimnazjalista nosi\u0142 mieczyk Chrobrego w klapie [symbol obozu narodowego]. To oczywi\u015bcie niczego nie przes\u0105dza, nie czyni z niego automatycznie antysemity. Pozostawa\u0142 te\u017c, jak sam pisa\u0142, pod wp\u0142ywem Ko\u015bcio\u0142a – w\u00f3wczas jeszcze przedsoborowego, integrystycznego, pod wp\u0142ywem narodowej demokracji.<\/span><\/p>\n

Nie odwa\u017cy\u0142bym si\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce by\u0142 antysemit\u0105. Nie znam takiego tekstu, w kt\u00f3rym powiedzia\u0142 co\u015b, co mia\u0142oby taki podtekst – np. \u017ce “kosmopolici s\u0105 \u017ali”. Z drugiej strony, pomi\u0119dzy G\u0142\u00f3wnym Zarz\u0105dem Politycznym WP i sztabem kr\u0105\u017cy\u0142y listy oficer\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia, kt\u00f3rzy po 1956 r. wyemigrowali z Polski. Tym si\u0119 bardzo interesowano, w stopniu niewsp\u00f3\u0142miernym do znaczenia sprawy, a Jaruzelski nie reagowa\u0142<\/span>.<\/p>\n

Jaki by\u0142 jego udzia\u0142 w strzelaniu do robotnik\u00f3w na Wybrze\u017cu w 1970 r.?<\/strong><\/p>\n

– Kiedy pisa\u0142em pierwsze wydanie monografii grudnia 1970 r., wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce jego rola by\u0142a du\u017co wi\u0119ksza. Tymczasem nie by\u0142 wtedy ani cz\u0142onkiem BP, ani sekretarzem KC, by\u0142 stosunkowo m\u0142odym – od 2,5 roku – ministrem obrony. Oczywi\u015bcie by\u0142 cz\u0142onkiem KC. Ale powiedzia\u0142bym, \u017ce to g\u00f3rny-\u015bredni szczebel w\u0142adzy. Umie\u015bci\u0142bym go wtedy gdzie\u015b na 20.-25. miejscu w establishmencie partyjno-pa\u0144stwowym.<\/span><\/p>\n

Nie by\u0142 jednak kompletnie osob\u0105 bezwoln\u0105. Na posiedzenie 15 grudnia u Gomu\u0142ki zosta\u0142 zaproszony jako minister obrony. By\u0142 obecny, kiedy podejmowano decyzj\u0119 o u\u017cyciu broni. Na posiedzeniu – czym nieco niekt\u00f3rych zaskoczy\u0142 – bardzo szybko zacz\u0105\u0142, jak prawdziwy wojskowy, g\u0142o\u015bno my\u015ble\u0107, jakie jednostki powinny by\u0107 przegrupowane do Tr\u00f3jmiasta.<\/span><\/p>\n

Potem sam opowiada\u0142, \u017ce 18 grudnia 1970 r. by\u0142 jednym z tych, kt\u00f3rzy byli zaanga\u017cowani w odsuni\u0119cie od w\u0142adzy Gomu\u0142ki i powierzenie steru partii Gierkowi. To akurat prawda. Wtedy jednak te\u017c powiedzia\u0142, \u017ce wyda\u0142 wojsku rozkaz powrotu do koszar. Jest tu pewna niesp\u00f3jno\u015b\u0107. Je\u015bli by\u0142 w stanie zawr\u00f3ci\u0107 wojsko do koszar, to wcze\u015bniej musia\u0142 podejmowa\u0107 decyzj\u0119, \u017ceby wyprowadzi\u0107 je z koszar!<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce pr\u00f3bowa\u0142 zmniejszy\u0107 liczb\u0119 ofiar?<\/strong><\/p>\n

– Proponowa\u0142 Cyrankiewiczowi i Gomu\u0142ce u\u017cycie w Gda\u0144sku my\u015bliwc\u00f3w wojskowych, kt\u00f3re mia\u0142y na niskiej wysoko\u015bci przelatywa\u0107 nad miastem. \u017beby ludzie wpadli w panik\u0119 i si\u0119 rozpierzchli. Gomu\u0142ka odm\u00f3wi\u0142, bo uwa\u017ca\u0142, \u017ce powypada\u0142yby szyby z okien w ca\u0142ym mie\u015bcie, co w grudniu stanowi\u0142o problem.<\/span><\/p>\n

Faktem jest te\u017c, o czym m\u00f3wi\u0142 wielokrotnie, \u017ce chcia\u0142 ograniczy\u0107 wykorzystanie wojska. Sprzeciwia\u0142 si\u0119 u\u017cywaniu ckm zainstalowanych na czo\u0142gach i transporterach. Ale rozkaz sobie, a wykonanie sobie.<\/span><\/p>\n

Jest za to kompletn\u0105 nieprawd\u0105, \u017ce gen. Jaruzelski przebywa\u0142 wtedy w areszcie domowym. To plotka, kt\u00f3ra narodzi\u0142a si\u0119 na s\u0142awnym spotkaniu ze stoczniowcami szczeci\u0144skimi w styczniu 1971 r. Do stoczni Warskiego pojechali wtedy Gierek i Jaroszewicz oraz Jaruzelski jako pose\u0142 ziemi szczeci\u0144skiej. Gierek powiedzia\u0142 w\u00f3wczas w obecno\u015bci Jaruzelskiego, \u017ce w czasie “tragicznych grudniowych dni” gen. Jaruzelski by\u0142 “izolowany”. Nie u\u017cy\u0142 wyra\u017cenia “areszt domowy”, ale taki by\u0142 sens. Jaruzelski siedzia\u0142 obok i nie zaprzeczy\u0142. Nigdy tego nie zrobi\u0142. Plotka \u017cy\u0142a przez blisko 20 lat, a\u017c zdementowa\u0142 j\u0105 Kukli\u0144ski w latach 80.<\/span><\/p>\n

Rok 1980-81. Jaruzelski wprowadza stan wojenny. Walczy\u0142 o swoj\u0105 w\u0142adz\u0119 czy ba\u0142 si\u0119 Rosjan?<\/strong><\/p>\n

– My\u015bl\u0119, \u017ce ba\u0142 si\u0119 Rosjan, ale te\u017c nie by\u0142 do ko\u0144ca szczery, kiedy m\u00f3wi\u0142 o “wyborze mniejszego z\u0142a”. W latach 80. “wi\u0119kszym z\u0142em” w propagandzie by\u0142a kontrrewolucja, zagro\u017cenie wojn\u0105 domow\u0105, wielkim, niekontrolowanym wybuchem, a nie interwencj\u0105 radzieck\u0105.<\/span><\/p>\n

Na posiedzeniach Biura Politycznego i sekretariatu KC w latach 80. podkre\u015bla\u0142 wielokrotnie: “musimy zwalcza\u0107 pogl\u0105d, \u017ce stan wojenny wprowadzili\u015bmy pod naciskiem radzieckim”. Powtarza\u0142, \u017ce to by\u0142a w\u0142asna, suwerenna, polska decyzja, za to ponosimy odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Kiedy jednak w 1989 r. “kontrrewolucjoni\u015bci” z opozycji zostali pos\u0142ami i senatorami, w opowie\u015bci Jaruzelskiego jako “wi\u0119ksze z\u0142o” pojawia si\u0119 zagro\u017cenie inwazj\u0105.<\/span><\/p>\n

By\u0142o na serio? Mogli wej\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n

– Tutaj jeste\u015bmy w sferze spekulacji. Ka\u017cdy wierzy w to, co chce. Dla mnie wa\u017cniejsze jest pytanie – w czyim interesie wprowadzono stan wojenny? Mo\u017cna na to spojrze\u0107 tak: skorzysta\u0142 Kreml, bo bez kropli radzieckiej krwi i wydanego rubla zaprowadzono porz\u0105dek komunistyczny w Warszawie. Gen. Jaruzelski by\u0142 potem fetowany na Kremlu!<\/span><\/p>\n

Jaruzelski odegra\u0142 p\u00f3\u017aniej pozytywn\u0105 rol\u0119 w przemianach ustrojowych. Przy Okr\u0105g\u0142ym Stole go nie by\u0142o, ale by\u0142 niejako ponad nim. Podczas spor\u00f3w w Magdalence Kiszczak m\u00f3wi\u0142: “przepraszam, musz\u0119 zatelefonowa\u0107”. Nikt nie pyta\u0142, do kogo – by\u0142o jasne, \u017ce dzwoni do gen. Jaruzelskiego, \u017ceby om\u00f3wi\u0107 takie czy inne ust\u0119pstwo w\u0142adzy.<\/span><\/p>\n

ROZMAWIA\u0141 ADAM LESZCZY\u0143SKI<\/em><\/p>\n

\n

*Prof. Jerzy Eisler<\/strong> – historyk, autor wielu ksi\u0105\u017cek o historii PRL. Kilka tygodni temu ukaza\u0142a si\u0119 jego ksi\u0105\u017cka “Siedmiu wspania\u0142ych. Poczet pierwszych sekretarzy KC PZPR”. Pracuje w Instytucie Historii PAN. Jest tak\u017ce dyrektorem warszawskiego oddzia\u0142u IPN<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Genera\u0142 Jaruzelski na og\u00f3\u0142 nie protestowa\u0142 Adam Leszczy\u0144ski Antysemicka czystka w 1968, wojsko przeciw stoczniowcom w 1970, stan wojenny w 1981 r. – co robi\u0142 i czego nie robi\u0142 genera\u0142 Jaruzelski, kt\u00f3ry zmar\u0142 25 maja. Gen. Wojciech Jaruzelski podczas promocji oficer\u00f3w Wojska Polskiego w 1978 r. (Fot. JACEK BARCZ\/EAST NEWS) ROZMOWA Z PROF. JERZYM EISLEREM* […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54500"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54500"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54500\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54511,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54500\/revisions\/54511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54500"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54500"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54500"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}