{"id":54598,"date":"2017-08-05T17:09:00","date_gmt":"2017-08-05T15:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=54598"},"modified":"2017-08-04T06:46:37","modified_gmt":"2017-08-04T04:46:37","slug":"09-09-15","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=54598","title":{"rendered":"Dziedzictwo \u017cydowskie \u2013 co\u015b drgn\u0119\u0142o"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dziedzictwo \u017cydowskie \u2013 co\u015b drgn\u0119\u0142o<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Stanis\u0142aw Obirek<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wprawdzie w bie\u017c\u0105cej polityce dzieje si\u0119 wiele, i a\u017c mnie korci by skre\u015bli\u0107 kolejny felieton na temat walk r\u00f3\u017cnych frakcji w rz\u0105dz\u0105cej partii, ale doszed\u0142em do wniosku, \u017ce czasem lepiej pozostawi\u0107 politykom ich politykowanie i lepiej skierowa\u0107 spojrzenie gdzie indziej.<\/strong><\/p>\n

Ot, cho\u0107by w kierunku zmieniaj\u0105cych si\u0119 polskich miast i miasteczek. A zmieniaj\u0105 si\u0119 naprawd\u0119 w zaskakuj\u0105cym tempie. O jednym aspekcie tych zmian s\u0142\u00f3w kilka mi si\u0119 nasun\u0119\u0142o po powrocie z wakacyjnej wyprawy w rodzinne strony.<\/span><\/p>\n

W opublikowanej w tym miesi\u0105cu przez Wydzia\u0142 Polonistyki UW ksi\u0105\u017cce Turystyka i polityka. Ideologie wsp\u00f3\u0142czesnych opowie\u015bci o przestrzeniach (niestety jeszcze nie ma na stronie wydawnictwa informacji na jej temat) ukaza\u0142 si\u0119 esej \u201eSzkice mo\u017cliwej mapy\u201d po\u015bwi\u0119cony \u015bladom \u017cydowskiej obecno\u015bci w kilkunastu miasteczkach Podkarpacia i Lubelszczyzny. We wst\u0119pnie autorzy (ja i moja \u017cona) deklaruj\u0105: \u201ePiszemy o tym, co wsp\u00f3lnie widzieli\u015bmy. Nie by\u0142y to podr\u00f3\u017ce przemy\u015blane czy z g\u00f3ry zaprogramowane. Raczej odnotowywali\u015bmy po drodze niejako ciekawe dla nas obojga szczeg\u00f3\u0142y. Do niekt\u00f3rych miejsc wracali\u015bmy wielokrotnie, ale bez szczeg\u00f3lnych powod\u00f3w. Po prostu trajektorie naszych samochodowych w\u0119dr\u00f3wek si\u0119 na siebie nak\u0142ada\u0142y, albo po prostu mieszkali\u015bmy przez pewien czas obok miejsc, kt\u00f3re uznali\u015bmy za warte odnotowania w tych \u201eSzkicach mo\u017cliwej mapy\u201d. Cho\u0107 ogl\u0105daj\u0105c r\u00f3\u017cne miejsca nie my\u015bleli\u015bmy o zapisie naszych wra\u017ce\u0144 to skoro taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 si\u0119 pojawi\u0142a postanowili\u015bmy z niej skorzysta\u0107. Czy wy\u0142ania si\u0119 z nich jaka\u015b sp\u00f3jna ca\u0142o\u015b\u0107? Raczej nie\u201d.<\/span><\/p>\n

Zainteresowanych odsy\u0142am do ksi\u0105\u017cki, bo warta lektury, i to nie tylko w miesi\u0105cach wakacyjnych. Natomiast w tym felietonie chcia\u0142bym dopisa\u0107 kilka aktualizacji do refleksji pomieszczonych w naszym tek\u015bcie. A dok\u0142adnie chcia\u0142bym skre\u015bli\u0107 kilka uwag o trzech miastach: Cieszanowie, J\u00f3zefowie i Tarnogrodzie. O dw\u00f3ch pierwszych piszemy w \u201eSzkicach mo\u017cliwej mapy\u201d, za\u015b w Tarnogrodzie byli\u015bmy po raz pierwszy. Ten tekst jest te\u017c wzbogacony zdj\u0119ciami przez nas zrobionymi, s\u0105 one integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 tego reporta\u017cu.<\/span><\/p>\n

Cieszan\u00f3w 2013<\/em><\/span><\/p>\n

No wi\u0119c Cieszan\u00f3w. To by\u0142a najwi\u0119ksza niespodzianka tego lata. W miejscu chyl\u0105cej si\u0119 ku ostatecznej degradacji ruiny, kt\u00f3ra od czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej by\u0142a niemym \u015bwiadkiem tragedii \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w tego miasteczka, zobaczyli\u015bmy znakomicie odnowiony budynek z odpowiedni\u0105 tablic\u0105 informuj\u0105c\u0105, co tu by\u0142o i z jakich funduszy zosta\u0142 przeprowadzony remont. Od s\u0105siadki podlewaj\u0105cej kwiaty na balkonie dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce niebawem zostanie tu otwarty dzienny Dom Opieki Spo\u0142ecznej dla starszych mieszka\u0144c\u00f3w miasta. B\u0119d\u0105 mogli si\u0119 spotka\u0107 towarzysko, ale te\u017c dostan\u0105 posi\u0142ek, opiek\u0119 lekarsk\u0105, r\u00f3\u017cne formy rekreacji. Przypomnijmy. Cieszan\u00f3w le\u017cy na szlaku chasydzkim, by\u0107 mo\u017ce najstarsi bywalcy odnowionej synagogi przypomn\u0105 sobie, \u017ce w ich mie\u015bcie do II wojny \u015bwiatowej mieszka\u0142o blisko 1000 \u017byd\u00f3w i w\u0142a\u015bnie w ich miejscu modlitwy mog\u0105 w tej chwili odetchn\u0105\u0107 i powspomina\u0107 czasy sprzed Zag\u0142ady.<\/span><\/p>\n

Cieszan\u00f3w 2017<\/em><\/span><\/p>\n

Do J\u00f3zefowa pojechali\u015bmy jako do jednego z miast obj\u0119tych festiwalem \u201e\u015aladami Singera\u201d organizowanego od lat przez Teatr NN z Lublina. W odrestaurowanej ju\u017c lata temu synagodze mie\u015bci si\u0119 biblioteka. W ubieg\u0142ych latach na parterze ogl\u0105dali\u015bmy zdj\u0119cia dokumentuj\u0105ce bogate \u017cycie wsp\u00f3lnoty \u017cydowskiej. Po ostatnim remoncie wystawa zosta\u0142a przeniesiona na wy\u017csze kondygnacje by ods\u0142oni\u0107 wyra\u017aniej zarysy \u015bcian. Istotnie, mimo, \u017ce wn\u0119trze synagogi wype\u0142nione jest p\u00f3\u0142kami bibliotecznymi teraz wydaje si\u0119 znaczenie ja\u015bniejsze i obszerniejsze. Pani bibliotekarka z dum\u0105 opowiada, \u017ce go\u015bci coraz wi\u0119cej ciekawskich i to nie tylko z Polski. W istocie przy wychodzeniu spotykamy grup\u0119 Izraelczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy zach\u0119caj\u0105 nas do odwiedzin pobliskiego Tarnogrodu gdzie jest r\u00f3wnie wspania\u0142a synagoga i cmentarz \u017cydowski.<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef\u00f3w<\/em><\/span><\/p>\n

D\u0142ugo si\u0119 nie zastanawiaj\u0105c kierujemy si\u0119 nie do Bi\u0142goraja \u2013 jak wcze\u015bniej planowali\u015bmy \u2013 tylko w\u0142a\u015bnie do Tarnogrodu. Bez trudu odnajdujemy imponuj\u0105cy budynek barokowej synagogi, w kt\u00f3rej mie\u015bci si\u0119 nie tylko biblioteka, ale i muzeum no\u017cyczek. Nieobj\u0119ty wspomnianym festiwalem \u201e\u015aladami Singera\u201d Tarnogr\u00f3d z trudem przypomina sobie o swoim \u017cydowskim dziedzictwie, cho\u0107 do 1939 roku mieszka\u0142o w nim dwa i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca \u017byd\u00f3w. Na \u017cydowskim cmentarzu zachowa\u0142o si\u0119 zaledwie kilkana\u015bcie macew, a u\u0142omki roztrzaskanych nagrobk\u00f3w zosta\u0142y wmurowane w okalaj\u0105cy cmentarz mur.<\/span><\/p>\n

Tarnogr\u00f3d<\/em><\/span><\/p>\n

Jednak najwi\u0119kszym zaskoczeniem by\u0142a sama synagoga. Gdy ju\u017c och\u0142on\u0119li\u015bmy z wra\u017cenia podziwiaj\u0105c wspania\u0142y budynek z zewn\u0105trz, zaskoczy\u0142 nas zupe\u0142ny brak \u015blad\u00f3w \u017cydowskiej obecno\u015bci w jego wn\u0119trzu. Nawet zadziwi\u0142a staranno\u015b\u0107 w zacieraniu tych \u015blad\u00f3w. Jednak jak si\u0119 okazuje jest to mo\u017cliwe. Mo\u017cna w \u017cydowskim domu modlitwy zrobi\u0107 wystaw\u0119 przydro\u017cnych kapliczek, a wojn\u0119, kt\u00f3ra zmiot\u0142a wszystkich mieszka\u0144c\u00f3w \u017cydowskich, upami\u0119tni\u0107 zdj\u0119ciami walk partyzant\u00f3w\u2026<\/span><\/p>\n

poleci\u0142:<\/em><\/span>
\n Leon Rozenbaum<\/em><\/span>
\n\"\"<\/p>\n

Bynajmniej nie widz\u0119 w tym z\u0142ej woli, raczej dostrzegam rodzaj bezradno\u015bci i brak odpowiedniego j\u0119zyka. Dost\u0119pne kategorie poj\u0119ciowe ka\u017c\u0105 upami\u0119tnia\u0107 przede wszystkim \u015blady katolickiej pobo\u017cno\u015bci i martyrologi\u0119 tych\u017ce katolik\u00f3w. To wa\u017cne, ale mo\u017ce warto dostrzec te\u017c innych, kt\u00f3rzy kiedy\u015b tworzyli jedn\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 razem z katolikami.<\/span><\/p>\n

No wi\u0119c co\u015b drgn\u0119\u0142o w Cieszanowie, wiele si\u0119 dzieje w J\u00f3zefowie, a Tarnogr\u00f3d ci\u0105gle czeka na miejscowego (bo to chyba naj\u0142atwiej miejscowemu) entuzjast\u0119 by wpisa\u0142 dziedzictwo sprowadzonych jeszcze przez kr\u00f3la Stefana Batorego do tego miasta \u017byd\u00f3w, w jego bogat\u0105 histori\u0119. Jest to tym \u0142atwiejsze, \u017ce s\u0105siedzi pokazali, \u017ce to nie tylko mo\u017cliwe, ale i z korzy\u015bci\u0105 dla samego miasta.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dziedzictwo \u017cydowskie \u2013 co\u015b drgn\u0119\u0142o Stanis\u0142aw Obirek Wprawdzie w bie\u017c\u0105cej polityce dzieje si\u0119 wiele, i a\u017c mnie korci by skre\u015bli\u0107 kolejny felieton na temat walk r\u00f3\u017cnych frakcji w rz\u0105dz\u0105cej partii, ale doszed\u0142em do wniosku, \u017ce czasem lepiej pozostawi\u0107 politykom ich politykowanie i lepiej skierowa\u0107 spojrzenie gdzie indziej. Ot, cho\u0107by w kierunku zmieniaj\u0105cych si\u0119 polskich miast […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54598"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=54598"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54598\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54605,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/54598\/revisions\/54605"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=54598"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=54598"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=54598"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}