{"id":55607,"date":"2017-09-04T17:09:56","date_gmt":"2017-09-04T15:09:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=55607"},"modified":"2017-09-02T16:13:05","modified_gmt":"2017-09-02T14:13:05","slug":"09-00-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=55607","title":{"rendered":"Litwini m\u00f3wi\u0105 otwarcie o kolaboracji i zgody na zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/wiadomosci.onet.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/onet-wiad.png\" alt=\"\" width=\"35%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/wiadomosci.onet.pl\/swiat\/litwini-mowia-otwarcie-o-trudnej-historii-kolaboracji-i-zgody-na-zaglade-zydow\/c6wmnd7\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Litwini m\u00f3wi\u0105 otwarcie o trudnej historii kolaboracji i zgody na zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Benas Gerdziunas<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"background: #d0e6fa; width: 710px; height: 15px;\" \/>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>W 1940 r. \u2013 nied\u0142ugo po inwazji na Polsk\u0119 \u2013 Sowieci b\u0142yskawicznie zaj\u0119li Litw\u0119. W 1941 r. wyparli ich nazi\u015bci \u2013 tylko po to, by w trzy lata p\u00f3\u017aniej ponownie ust\u0105pi\u0107 miejsca Sowietom. Tymczasowe w\u0142adze Litwy kolaborowa\u0142y z nazistami, maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce pomo\u017ce im to zachowa\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 po zako\u0144czeniu wojny, pisze dla POLITICO litewski fotoreporter Benas Gerdziunas.<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/ocdn.eu\/pulscms-transforms\/1\/KY4ktkpTURBXy84NzMwNGU1N2Y1ZTkzOGZkMzJkNTc0ZGY1MTRmODU2Zi5wbmeSlQMBPM0D6M0CMpMFzQMUzQG8\" width=\"100%\" \/><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Litwini w wi\u0119kszo\u015bci nie znaj\u0105 szczeg\u00f3\u0142\u00f3w kolaboracji ich w\u0142adz z Niemcami, a tym bardziej faktu, \u017ce ich rz\u0105d wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 aktywnie w zag\u0142adzie \u017byd\u00f3w<\/strong><\/li>\n<li><strong>Litwa zawsze stanowi\u0142a mieszank\u0119 etniczn\u0105. R\u00f3\u017cne narodowo\u015bci \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 jak palce jednej d\u0142oni. Po\u015bwi\u0119caj\u0105c jedn\u0105 z nich na rzecz kr\u00f3tkotrwa\u0142ej niepodleg\u0142o\u015bci, ju\u017c na zawsze zostali\u015bmy kalekami \u2013 m\u00f3wi jeden z ocalonych<\/strong><\/li>\n<li><strong>Wysi\u0142ki zmierzaj\u0105ce do udokumentowania i rozpowszechniania wiedzy o Holokau\u015bcie zaczynaj\u0105 powoli przynosi\u0107 efekty. Coraz wi\u0119cej Litwin\u00f3w dowiaduje si\u0119 o skomplikowanej historii swojego kraju<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Tymczasowy rz\u0105d litewski zgodzi\u0142 si\u0119 na daleko id\u0105c\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami, w tym przy eksterminacji \u017byd\u00f3w i przez pierwsze p\u00f3\u0142 roku niemieckiej okupacji \u015bmier\u0107 ponios\u0142o 80 procent Litwak\u00f3w, jak nazywano litewskich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Kolaboracja na nic si\u0119 nie zda\u0142a, bo po wojnie Litwa i tak sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Zwi\u0105zku Radzieckiego. Nast\u0105pi\u0142o kolejne p\u00f3\u0142 wieku okropno\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Od 5 do 10 procent Litwin\u00f3w zosta\u0142o zes\u0142anych na Syberi\u0119, ponad 50 tysi\u0119cy nigdy nie wr\u00f3ci\u0142o z g\u0142\u0119bi Rosji. Wiele z tych ofiar tak\u017ce stanowili \u017bydzi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Bolesna historia czas\u00f3w powojennych sta\u0142a si\u0119 j\u0105drem patriotycznego oporu wobec Moskwy, kt\u00f3ra jeszcze d\u0142ugo po zako\u0144czeniu zimnej wojny twardo utrzymywa\u0142a, \u017ce niepodleg\u0142o\u015b\u0107 kraj\u00f3w ba\u0142tyckich jest &#8220;nielegalna&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Niestety, ta sama historia nie pozwoli\u0142a tak\u017ce na konfrontacj\u0119 Litwin\u00f3w z ich w\u0142asnymi demonami \u2013 i na przyj\u0119cie do wiadomo\u015bci, \u017ce wielu czczonych na Litwie bojownik\u00f3w ruchu oporu winnych jest wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u w zbrodniach przeciwko ludzko\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Po odzyskaniu przez Litw\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci w 1991 r. kolejne rz\u0105dy podtrzymywa\u0142y narracj\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne pa\u0144stwo z czasami II wojny \u015bwiatowej, kiedy starano si\u0119 utrzyma\u0107 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 za cen\u0119 kolaboracji.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">U st\u00f3p s\u0142ynnej Baszty Giedymina w Wilnie rozci\u0105ga si\u0119 ulica po\u015bwi\u0119cona Kazysowi \u0160kirpie, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cemu z nazistami premierowi rz\u0105du tymczasowego Litwy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jonas Noreika, kt\u00f3ry podpisywa\u0142 rozkazy przenoszenia \u017byd\u00f3w do gett \u2013 w kt\u00f3rych p\u00f3\u017aniej byli mordowani \u2013 po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci w 1991 r. zosta\u0142 po\u015bmiertnie odznaczony drugim co do wa\u017cno\u015bci litewskim orderem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To, \u017ce \u0160kirpa trafi\u0142 do niemieckiego obozu koncentracyjnego, a Noreika walczy\u0142 p\u00f3\u017aniej z nazistami tak samo, jak z Sowietami \u2013 dowodzi, jak cienka by\u0142a na Litwie linia rozdzielaj\u0105ca kolaboracj\u0119 i op\u00f3r.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Badacze przywracaj\u0105 histori\u0119<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pr\u00f3by rozwiania mg\u0142y okrywaj\u0105cej wydarzenia z czas\u00f3w wojny spotykaj\u0105 si\u0119 z oskar\u017ceniami o usi\u0142owanie pisania patriotycznej historii na nowo. Mimo to s\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 stawi\u0107 czo\u0142a prawdzie o wsp\u00f3\u0142udziale Litwin\u00f3w w Holokau\u015bcie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Garsonas Taicas od 18 lat przeszukuje litewskie archiwa pa\u0144stwowe, uzbrojony jedynie w cierpliwo\u015b\u0107 i przenikliwe spojrzenie, skrupulatnie gromadz\u0105c dokumenty m\u00f3wi\u0105ce o skomplikowanych losach Litwy i Litwin\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Litwa zawsze stanowi\u0142a mieszank\u0119 etniczn\u0105 \u2013 m\u00f3wi. \u2013 R\u00f3\u017cne narodowo\u015bci \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 jak palce jednej d\u0142oni. Po\u015bwi\u0119caj\u0105c jedn\u0105 z nich na rzecz kr\u00f3tkotrwa\u0142ej niezale\u017cno\u015bci, ju\u017c na zawsze zostali\u015bmy kalekami.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Niemal ca\u0142a rodzina Taicasa zosta\u0142a wymordowana w czasie Holokaustu w Wi\u0142komierzu, gdzie dzi\u015b, jak m\u00f3wi nasz rozm\u00f3wca, z licz\u0105cej oko\u0142o 10 tysi\u0119cy ludzi populacji litewskich \u017byd\u00f3w pozosta\u0142o zaledwie 10 rodzin. \u2013 W czasach Zwi\u0105zku Radzieckiego nie da\u0142o si\u0119 bada\u0107 tej historii \u2013 t\u0142umaczy. \u2013 W ZSRR dominowa\u0142 narodowy antysemityzm.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Niestety, po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci niewiele si\u0119 zmieni\u0142o. W\u0142adze Litwy, zdaniem Taicasa, czekaj\u0105 &#8220;a\u017c umr\u0105 ostatni \u015bwiadkowie&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Szkolne podr\u0119czniki historii kr\u00f3tko tylko wspominaj\u0105 o litewskich \u017bydach, cho\u0107 ci przez ponad 500 lat stanowili integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 litewskiego spo\u0142ecze\u0144stwa. Historia Holokaustu coraz cz\u0119\u015bciej dryfuje w stron\u0119 opowie\u015bci o tym, jak wielu Litwin\u00f3w ratowa\u0142o \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Rosja korzysta i sk\u0142\u00f3ca Litwin\u00f3w<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Brak krytycznego spojrzenia na przesz\u0142o\u015b\u0107 Litwy dzia\u0142a na korzy\u015b\u0107 rosyjskich propagandzist\u00f3w, kt\u00f3rzy korzystaj\u0105 z ka\u017cdej okazji, aby oskar\u017ca\u0107 kraje ba\u0142tyckie o &#8220;faszyzm&#8221; \u2013 tak samo, jak robili to (z dramatycznymi skutkami) na Ukrainie w czasie aneksji Krymu przez Rosj\u0119.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Dzieci nie odpowiadaj\u0105 za grzechy rodzic\u00f3w \u2013 m\u00f3wi Arkadijus Vinokuras, autor ksi\u0105\u017cki &#8220;Nie zabijali\u015bmy&#8221; (&#8220;Mes ne\u017eud\u0117me&#8221;), kt\u00f3rej tre\u015b\u0107 stanowi 35 wywiad\u00f3w z krewnymi tych, kt\u00f3rzy wsp\u00f3\u0142pracowali z nazistami w czasie Holokaustu. \u2013 Czy jednak bohaterstwo w walce z Sowietami uniewa\u017cnia zbrodnie przeciwko ludzko\u015bci?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki Vinokurasa to nawi\u0105zanie do sporu toczonego w starszym pokoleniu Litwin\u00f3w: czy wszyscy Litwini zabijali \u017byd\u00f3w, czy mo\u017ce wszyscy \u017bydzi kolaborowali z komunistami? \u2013 Mo\u017ce ju\u017c czas przesta\u0107 si\u0119 wzajemnie obwinia\u0107, wyj\u015b\u0107 ze swoich gett i zacz\u0105\u0107 rozmawia\u0107? \u2013 komentuje autor.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W 2016 r. litewska pisarka Ruta Vanagaite sprawi\u0142a, \u017ce temat Holokaustu zn\u00f3w sta\u0142 si\u0119 centrum publicznych spor\u00f3w \u2013 wyda\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 &#8220;Nasi. Podr\u00f3\u017cuj\u0105c z wrogiem&#8221; (&#8220;M\u016bsi\u0161kiai&#8221;). Tezy zawarte w ksi\u0105\u017cce zdecydowanie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od oficjalnej narracji historycznej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Natychmiast posypa\u0142y si\u0119 propozycje wywiad\u00f3w ze strony \u2013 jak m\u00f3wi \u2013 &#8220;apologet\u00f3w Putina&#8221;, reprezentant\u00f3w rosyjskich medi\u00f3w i rosyjskiej ambasady w Wilnie. \u2013 Odmawia\u0142am, bo mia\u0142am \u015bwiadomo\u015b\u0107, co by to oznacza\u0142o dla Litwy \u2013 t\u0142umaczy pisarka. \u2013 To sprawy, z kt\u00f3rymi musimy poradzi\u0107 sobie sami.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Motywacj\u0105 do napisania &#8220;Naszych&#8221; by\u0142a ch\u0119\u0107 zebrania opowie\u015bci naocznych \u015bwiadk\u00f3w i odnalezienia \u017ar\u00f3de\u0142 pisanych, kt\u00f3re litewski system edukacji najcz\u0119\u015bciej ignoruje. Jak m\u00f3wi Vanagaite, ca\u0142a nadzieja w pokoleniu postsowieckim, kt\u00f3re nie jest ju\u017c przywi\u0105zane do etnicznych mit\u00f3w m\u00f3wi\u0105cych o tym, kto jest ofiar\u0105, a kto bohaterem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Wielu nauczycieli, wykszta\u0142conych jeszcze w czasach sowieckiej okupacji, ma problem z m\u00f3wieniem prawdy na ten temat \u2013 komentuje Richard Schofield, szef pozarz\u0105dowej organizacji Litvak Photography Center (dos\u0142. &#8220;Centrum fotografii litewskich \u017byd\u00f3w&#8221;), kt\u00f3ra organizuje spotkania i projekty edukacyjne w litewskich szko\u0142ach. \u2013 Ka\u017cdy wie o tym, \u017ce tysi\u0105ce litewskich \u017byd\u00f3w w czasach stalinowskich zosta\u0142o zes\u0142anych na Syberi\u0119. Ka\u017cdy wie, \u017ce w KGB pracowali tak\u017ce Litwini, kt\u00f3rzy aresztowali i mordowali w\u0142asnych wsp\u00f3\u0142obywateli.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ma\u0142o kto jednak wie o tym, co dzia\u0142o si\u0119 w czasie sojuszu Litwy z nazistami. \u2013 Ci sami nauczyciele historii czuj\u0105 ulg\u0119, kiedy m\u00f3wi\u0119 ich uczniom, \u017ce Holokaust nie wydarzy\u0142 si\u0119 dlatego, \u017ce \u017bydzi byli komunistami \u2013 opowiada Schofield. \u2013 Mam wra\u017cenie, \u017ce wszyscy chc\u0105 us\u0142ysze\u0107 prawd\u0119, ale nikt nie ma odwagi jej powiedzie\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wysi\u0142ki zmierzaj\u0105ce do udokumentowania i rozpowszechniania wiedzy o Holokau\u015bcie zaczynaj\u0105 powoli przynosi\u0107 efekty. Coraz wi\u0119cej Litwin\u00f3w ma \u015bwiadomo\u015b\u0107 skomplikowanej historii swojego kraju.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 W pokoleniu postsowieckim g\u0142\u0119boko zakorzeniony jest antysemityzm, natomiast m\u0142ode pokolenie po prostu nie zna historii \u2013 m\u00f3wi Marius Janulevicius, nauczyciel literatury i producent filmu dokumentalnego &#8220;The Forgoten&#8221; (&#8220;Zapomniani&#8221;). \u2013 I dlatego od niego trzeba zacz\u0105\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Litwa do dzi\u015b pozostaje jednym z tych kraj\u00f3w UE, w kt\u00f3rych najsilniej daj\u0105 o sobie zna\u0107 uprzedzenia etniczne. Pr\u00f3by stawienia czo\u0142a historii Holokaustu mog\u0105 jedynie przyspieszy\u0107 proces odchodzenia od sowieckiej przesz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2013 Lepiej nie gloryfikowa\u0107 kontrowersyjnych postaci, bo to znacznie utrudnia p\u00f3\u017aniejsze przeprosiny \u2013 m\u00f3wi Egidijus Puronas, kt\u00f3rego cioteczny dziadek, Pranas, by\u0142 szefem regionalnej jednostki wywiadu w czasach nazistowskich. \u2013 Moja rodzina ma \u015bwiadomo\u015b\u0107 niewybaczalnych czyn\u00f3w jednego z naszych przodk\u00f3w, nie ma \u017cadnych tajemnic, wi\u0119c nic ju\u017c nie trzeba dodawa\u0107. Prawdziwym bohaterem jest dla mnie m\u00f3j dziadek, kt\u00f3ry b\u0119d\u0105c prostym rolnikiem przetrwa\u0142 wojn\u0119 i zdo\u0142a\u0142 wy\u017cywi\u0107 swoj\u0105 rodzin\u0119.<\/span><\/p>\n<hr style=\"background: #d0e6fa; width: 710px; height: 15px;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\" content-alignment&lt;br \/&gt;&lt;br \/&gt; \">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\">\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #808080;\"> twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: <span style=\"color: #000080;\"><strong><span style=\"text-decoration: underline;\"><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\">webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr style=\"width: 710px;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Litwini m\u00f3wi\u0105 otwarcie o trudnej historii kolaboracji i zgody na zag\u0142ad\u0119 \u017byd\u00f3w Benas Gerdziunas W 1940 r. \u2013 nied\u0142ugo po inwazji na Polsk\u0119 \u2013 Sowieci b\u0142yskawicznie zaj\u0119li Litw\u0119. W 1941 r. wyparli ich nazi\u015bci \u2013 tylko po to, by w trzy lata p\u00f3\u017aniej ponownie ust\u0105pi\u0107 miejsca Sowietom. Tymczasowe w\u0142adze Litwy kolaborowa\u0142y z nazistami, maj\u0105c nadziej\u0119, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55607"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55607"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55607\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55634,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55607\/revisions\/55634"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}