{"id":55804,"date":"2017-09-17T17:09:20","date_gmt":"2017-09-17T15:09:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=55804"},"modified":"2017-09-15T16:19:16","modified_gmt":"2017-09-15T14:19:16","slug":"10-09-20","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=55804","title":{"rendered":"Warszawa W\u0142adys\u0142awa Szpilmana"},"content":{"rendered":"
\"Warszawa.Wyborcza.pl\"<\/a>Warszawa W\u0142adys\u0142awa Szpilmana<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jerzy S. Majewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W\u0142adys\u0142aw Szpilman, \/ http:\/\/theycutthepower.com\/t-shirts\/wladyslaw-szpilman-t-shirt#jp-carousel-2877<\/em><\/span><\/p>\n

Zielna, Sienna, \u015aliska, \u017belazna, Leszno, Karmelicka, Nowolipie. To \u015bwiat, w kt\u00f3rym przysz\u0142o \u017cy\u0107 W\u0142adys\u0142awowi Szpilmanowi w latach 1940-43.<\/strong><\/p>\n

By\u0142 to \u015bwiat \u015bmierci i braku nadziei ograniczony ceglanym murem wok\u00f3\u0142 getta. W\u0142adys\u0142aw Szpilman gra\u0142 w lokalach getta zamienionych na sale koncertowe, a tu\u017c obok – na chodnikach, przed wej\u015bciami do kawiarni Sztuka czy Nowoczesnej – umierali ludzie. Pianista unikn\u0105\u0142 losu swoich wsp\u00f3\u0142braci. Zdo\u0142a\u0142 uciec i ukry\u0107 si\u0119 w dzielnicy aryjskiej, gdzie w ukryciu doczeka\u0142 wyzwolenia Warszawy. Przedstawiamy miejsca w getcie, w kt\u00f3rych mieszka\u0142, pracowa\u0142 i w kt\u00f3rych bywa\u0142.<\/span><\/p>\n

W gmachu radia – Zielna 25 i 27<\/strong><\/p>\n

(dzi\u015b stoi tu nowa hala targowa na placu Defilad)<\/strong><\/p>\n

W maju 1929 Polskie Radio ulokowa\u0142o si\u0119 w kamienicy przy Zielnej 27. Z czasem zacz\u0119\u0142o te\u017c wynajmowa\u0107 pomieszczenia w ogromnej siedzibie Zwi\u0105zku Pracownik\u00f3w Handlowych i Biurowych przy Zielnej 27. W budynkach mie\u015bci\u0142y si\u0119 studia nagra\u0144. Tutaj te\u017c do wrze\u015bnia 1939 r. pracowa\u0142 W\u0142adys\u0142aw Szpilman. “23 wrze\u015bnia gra\u0142em po raz ostatni przed mikrofonami radia. W drzwiach spotka\u0142em prezydenta Starzy\u0144skiego. By\u0142 niedbale ubrany, nieogolony, a na jego twarzy rysowa\u0142 si\u0119 wyraz \u015bmiertelnego zm\u0119czenia. Tego dnia mia\u0142em gra\u0107 Chopina. Bomby spada\u0142y co chwil\u0119 w bezpo\u015bredniej blisko\u015bci studia, okoliczne za\u015b domy sta\u0142y w p\u0142omieniach” – wspomina\u0142.<\/span><\/p>\n

W mieszkaniu na \u015aliskiej<\/strong><\/p>\n

(dzi\u015b znajduje si\u0119 tu park przed Pa\u0142acem Kultury – od ul. \u015awi\u0119tokrzyskiej)<\/span><\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Szpilman mieszka\u0142 z rodzicami w kamienicy przy \u015aliskiej. Przed wrze\u015bniem 1939 r. mieszkanie znajdowa\u0142o si\u0119 w centrum miasta. Zaledwie kilka minut drogi od Marsza\u0142kowskiej. By\u0142o te\u017c blisko gmachu radia na Zielnej. Po utworzeniu dzielnicy \u017cydowskiej w 1940 r. dom na \u015aliskiej znalaz\u0142 si\u0119 w granicach ma\u0142ego getta. Rodzina Szpilmana opu\u015bci\u0142a mieszkanie latem 1942 r., gdy ma\u0142e getto zosta\u0142o zlikwidowane.<\/span><\/p>\n

Nowolipki 10<\/strong><\/p>\n

Zimne i gor\u0105ce zak\u0105ski, ogrzana sala. W kawiarni Nowoczesnej grywa\u0142a orkiestra Artura Golda. Tu Szpilman zacz\u0105\u0142 karier\u0119 wojennego pianisty.”Tam przychodzili ci bogaci, obwieszeni z\u0142otem, b\u0142yszcz\u0105cy od brylant\u00f3w, i tam jaskrawo uszminkowane damy przy zastawionych \u0142akociami sto\u0142ach, w rytm strzelaj\u0105cych kork\u00f3w od szampana oferowa\u0142y swe us\u0142ugi spekulantom wojennym. W Nowoczesnej nikt nie po\u015bwi\u0119ca\u0142 mojej muzyce uwagi. Im g\u0142o\u015bniej gra\u0142em, tym g\u0142o\u015bniej rozmawiano. Jeden go\u015b\u0107 poprosi\u0142 mnie przez kelnera, bym na kr\u00f3tko przerwa\u0142 gr\u0119, gdy\u017c nie pozwala\u0142a mu sprawdzi\u0107 czysto\u015bci d\u017awi\u0119ku odkupionych w\u0142a\u015bnie od kogo\u015b z\u0142otych dwudziestodolar\u00f3wek”. Sprzed witryny Nowoczesnej odp\u0119dzano umieraj\u0105cych na chodniku \u017cebrak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kawiarnia Nowoczesna na Siennej 16<\/strong><\/p>\n

(dzi\u015b jest tu parking przed Pa\u0142acem Kultury od p\u00f3\u0142nocy)<\/strong><\/p>\n

By\u0142a to kawiarnia Tatiany Epstein. Us\u0142ugiwa\u0142y w niej panie z najlepszego towarzystwa.<\/span><\/p>\n

Szpilman przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 tu z Nowoczesnej. Atmosfera by\u0142a inna. W kawiarni bywa\u0142a inteligencja. Ludzie przychodzili, by s\u0142ucha\u0107 muzyki, za\u015b Szpilman utrwala\u0142 tu sw\u0105 pozycj\u0119 cenionego muzyka. Tutaj m.in. pozna\u0142 Janusza Korczaka i znakomitego malarza Romana Kramsztyka. “Kramsztyk, pracowa\u0142 nad wspania\u0142ym cyklem grafik, przedstawiaj\u0105cym \u017cycie w obr\u0119bie mur\u00f3w getta, nie przeczuwaj\u0105c, \u017ce p\u00f3\u017aniej zostanie zamordowany i \u017ce du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 tych rysunk\u00f3w zaginie”.<\/span><\/p>\n

Kawiarnia Sztuka – Leszno 2<\/strong><\/p>\n

(dzi\u015b jest tu jezdnia ulicy Andersa przy al. “Solidarno\u015bci”)<\/strong><\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d wszystkich lokali getta kawiarnia Sztuka wyr\u00f3\u017cnia\u0142a si\u0119 poziomem artystycznym, by\u0142 to te\u017c najwi\u0119kszy lokal w getcie. Mia\u0142 nawet ogr\u00f3dek. Ludzie zamkni\u0119ci za murami tu mieli dost\u0119p do wielkiej sztuki. To tu dzia\u0142a\u0142 kabaret literacki stworzony przez poet\u0119 W\u0142adys\u0142awa Szlengla i \u015bpiewa\u0142y Wiera Gran i Marysia Ajzensztadt (Eisenstadt), kt\u00f3ra zdaniem Szpilmana sta\u0142aby si\u0119 bardzo s\u0142awna i znana milionom ludzi, gdyby nie zosta\u0142a zamordowana przez Niemc\u00f3w. Szpilman gra\u0142 tu m.in. w duecie z Andrzejem Goldfederem, odnosz\u0105c wielki sukces. Szpilman z Goldfederem planowali koncert w Sztuce jeszcze 25 lipca 1942 r. Nie dosz\u0142o do niego, gdy\u017c Niemcy prowadzili ju\u017c wielk\u0105 akcj\u0119 wywo\u017cenia mieszka\u0144c\u00f3w getta do oboz\u00f3w zag\u0142ady.<\/span><\/p>\n

Ulica Karmelicka<\/strong><\/p>\n

Szpilman, graj\u0105c w Sztuce czy Pod Fontann\u0105, codziennie przemierza\u0142 drog\u0119 ze \u015aliskiej w ma\u0142ym getcie przez most nad Ch\u0142odn\u0105, \u017belazn\u0105 i Leszno. Gdy pracowa\u0142 w Nowoczesnej na Nowolipiu w g\u0142\u0105b du\u017cego getta szed\u0142 Karmelick\u0105.<\/span><\/p>\n

“Nieocieranie si\u0119 o przechodni\u00f3w by\u0142o tu niemo\u017cliwe. G\u0119sta masa ludzka nie sz\u0142a, lecz par\u0142a i przeciska\u0142a si\u0119 do przodu. Codziennie je\u017adzi\u0142y t\u0119dy wi\u0119zienne auta. Przewozi\u0142y wi\u0119\u017ani\u00f3w Pawiaka. Gdy skr\u0119ca\u0142y w Karmelick\u0105, tak zat\u0142oczon\u0105, \u017ce ludzie nie mogli si\u0119 ukry\u0107 w bramach dom\u00f3w, Niemcy wychylali si\u0119 z aut i bili na o\u015blep t\u0142um pa\u0142kami. Nie by\u0142oby to gro\u017ane, gdyby by\u0142y to normalne pa\u0142ki gumowe, do tych jednak\u017ce, kt\u00f3rych u\u017cywali, przyczepione by\u0142y gwo\u017adzie i \u017cyletki.”<\/span><\/p>\n

Umschlagplatz<\/strong><\/p>\n

(Dzi\u015b stoi tu osiedle mieszkaniowe Stawki)<\/strong><\/p>\n

Dla wi\u0119kszo\u015bci \u017byd\u00f3w z warszawskiego getta by\u0142o to miejsce, sk\u0105d w bydl\u0119cych wagonach wyruszali w sw\u0105 ostatni\u0105 podr\u00f3\u017c do oboz\u00f3w zag\u0142ady. Szpilman na Umschlagplatzu znalaz\u0142 si\u0119 wraz z rodzin\u0105 16 sierpnia 1942 r. Zdo\u0142a\u0142 uciec z rampy kolejowej. Tutaj te\u017c widzia\u0142, jak w wagonach znikaj\u0105 jego rodzice, brat i siostra.<\/span><\/p>\n

GDZIE UKRYWA\u0141 SI\u0118 SZPILMAN?<\/strong><\/p>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od budynk\u00f3w na terenie dzielnicy \u017cydowskiej wszystkie miejsca, w kt\u00f3rych pianista ukrywa\u0142 si\u0119 po ucieczce z getta, przetrwa\u0142y do dzi\u015b.<\/span><\/p>\n

Noakowskiego 10<\/strong><\/p>\n

(13-27 luty 1943 r.)<\/span><\/p>\n

Pierwszy dom, w kt\u00f3rym Szpilman zamieszka\u0142 po ucieczce z getta 13 lutego 1943 r. Ukrywa\u0142 si\u0119 tu w dw\u00f3ch mieszkaniach – w atelier kompozytora Piotra Perkowskiego, a potem w mieszkaniu in\u017c. G\u0119bczy\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

Pu\u0142awska 83<\/strong><\/p>\n

(27 luty-12 sierpnia 1943 r.)<\/span><\/p>\n

Tu mieszka\u0142 w nieu\u017cywanej kawalerce dyrygenta Czes\u0142awa Lewickiego.<\/span><\/p>\n

12 sierpnia 1943 r. zosta\u0142 odkryty przez s\u0105siad\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli wyda\u0107 go Niemcom.<\/span><\/p>\n

Al. Niepodleg\u0142o\u015bci 227-233<\/strong><\/p>\n

(21 sierpnia 1943 r.-12 sierpnia 1944 r., 30 sierpnia-ok.16 listopada 1944 r.)<\/span><\/p>\n

Tu Szpilman sp\u0119dzi\u0142 ponad rok w pustym mieszkaniu Heleny Lewickiej. W kryj\u00f3wce doczeka\u0142 wybuchu Powstania Warszawskiego. Odm\u00f3wi\u0142 zej\u015bcia do piwnicy z innymi. To go prawdopodobnie uratowa\u0142o. W sierpniu Niemcy spalili budynek.<\/span><\/p>\n

Gmach MON, al. Niepodleg\u0142o\u015bci 218<\/strong><\/p>\n

(13 sierpnia-30 sierpnia 1944 r.)<\/span><\/p>\n

13 sierpnia Szpilmanowi uda\u0142o si\u0119 w\u015blizgn\u0105\u0107 do budynku. Sp\u0119dzi\u0142 tu kilka dni, \u015bpi\u0105c w sk\u0142adnicy z\u0142omu.<\/span><\/p>\n

Dom przy al. Niepodleg\u0142o\u015bci 217<\/strong><\/p>\n

(ok.16 listopada 1944 r.-17 stycznia 1945 r.)<\/span><\/p>\n

Zaj\u0119ty przez \u017co\u0142nierzy niemieckich. Tu spotka\u0142 oficera niemieckiego, kt\u00f3ry mu pom\u00f3g\u0142, tutaj te\u017c doczeka\u0142 wyzwolenia Warszawy.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Warszawa W\u0142adys\u0142awa Szpilmana Jerzy S. Majewski W\u0142adys\u0142aw Szpilman, \/ http:\/\/theycutthepower.com\/t-shirts\/wladyslaw-szpilman-t-shirt#jp-carousel-2877 Zielna, Sienna, \u015aliska, \u017belazna, Leszno, Karmelicka, Nowolipie. To \u015bwiat, w kt\u00f3rym przysz\u0142o \u017cy\u0107 W\u0142adys\u0142awowi Szpilmanowi w latach 1940-43. By\u0142 to \u015bwiat \u015bmierci i braku nadziei ograniczony ceglanym murem wok\u00f3\u0142 getta. W\u0142adys\u0142aw Szpilman gra\u0142 w lokalach getta zamienionych na sale koncertowe, a tu\u017c obok – na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55804"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55804"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55804\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55813,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55804\/revisions\/55813"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}