{"id":56011,"date":"2017-09-21T17:09:41","date_gmt":"2017-09-21T15:09:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=56011"},"modified":"2017-09-21T17:15:31","modified_gmt":"2017-09-21T15:15:31","slug":"23-09-20","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=56011","title":{"rendered":"Tuwim polski, Tuwim \u017cydowski"},"content":{"rendered":"
<\/a>Tuwim polski, Tuwim \u017cydowski<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Przeperski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wsp\u00f3lne powojenne lato 1945 r. w Toronto. Od lewej: Irena Tuwim z bratem Julianem Tuwimem, jego \u017cona Stefania oraz m\u0105\u017c Ireny Julian Stawi\u0144ski (Fot. Ze zbior\u00f3w Muzeum Literatury w Warszawie)<\/em><\/span><\/p>\n

Julian Tuwim \u2013 jedna z najbardziej rozchwytywanych postaci w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym. Poeta z fabrycznej \u0141odzi, kt\u00f3ry zaskarbi\u0142 sobie warszawskie salony. Kim by\u0142 pisarz z semickim nosem i \u017cywio\u0142owym temperamentem? Wybrany czy wykl\u0119ty \u2013 jak nar\u00f3d, z kt\u00f3rego pochodzi\u0142?<\/strong><\/span><\/p>\n

Rasi\u015bci w\u0105tpi\u0105, czy historyczny Chrystus istnia\u0142 kiedykolwiek,<\/em><\/strong>
\n ale wiedz\u0105 na pewno, \u017ce Go \u017bydzi zamordowali.<\/em><\/strong>
\n J.T.<\/em><\/strong><\/p>\n

Portret Juliana Tuwima autorstwa Witkacego Tuwim stale by\u0142 \u015bwiadomy swojego \u017cydowskiego pochodzenia. W przeciwie\u0144stwie do S\u0142onimskiego nigdy nie zerwa\u0142 jednoznacznie wi\u0119zi z kultur\u0105 \u017cydowsk\u0105. Poeta jednak s\u0142abo interesowa\u0142 si\u0119 tym \u015brodowiskiem, nie zna\u0142 j\u0119zyka hebrajskiego ani jidysz, a spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 \u201ewidzia\u0142 bardziej od strony \u015bmiesznej ni\u017c powa\u017cnej\u201d. Tuwim ca\u0142e \u017cycie poszukiwa\u0142 swojej to\u017csamo\u015bci, kt\u00f3ra wydawa\u0142a si\u0119 bardzo z\u0142o\u017cona i niejasna. Semicki typ urody dodatkowo nak\u0142ada\u0142 na poet\u0119 pi\u0119tno, kt\u00f3re by\u0142o przyczyn\u0105 wielu kompleks\u00f3w, a dla innych widocznym znakiem \u201einno\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\n

Piotr Matywiecki zauwa\u017ca, \u017ce rodzina Tuwima nie by\u0142a ca\u0142kowicie zasymilowana, lecz w \u201estanie permanentnej asymilacji\u201d. Nasilaj\u0105cy si\u0119 na pocz\u0105tku XX wieku antysemityzm budzi\u0142 poczucie odmienno\u015bci zar\u00f3wno przez nie-\u017byd\u00f3w, jak i \u017byd\u00f3w. Nawet najbardziej spolszczone rodziny \u017cydowskie, a tak\u0105 by\u0142a rodzina Tuwim\u00f3w, \u017cy\u0142y w stanie ci\u0105g\u0142ego strachu przed odtr\u0105ceniem. Aleksander Hertz, autor publikacji \u017bydzi w kulturze polskiej stwierdza: \u201eWyciska\u0142o to g\u0142\u0119bokie i tragiczne pi\u0119tno na psychice zasymilowanych \u017byd\u00f3w, na ich postawach i stosunku do \u015bwiata\u201d. Pomimo ich nieocenionego wk\u0142adu w polsk\u0105 kultur\u0119, nadal pozostawali na marginesie.<\/span><\/p>\n

Matywiecki w swojej monografii o poecie notuje: \u201ePrzed wojn\u0105 Tuwim by\u0142 w polskiej \u015bwiadomo\u015bci jedynym chyba \u017bydem komunikuj\u0105cym sw\u0105 rdzenn\u0105 \u017cydowsko\u015b\u0107 od wn\u0119trza polskiej kultury, bo deklaruj\u0105cym ca\u0142kowit\u0105 do polskiej kultury przynale\u017cno\u015b\u0107\u201d. Przez swoje poczucie polsko\u015bci Tuwim m\u00f3g\u0142 odrzuci\u0107 ca\u0142\u0105 stereotypowo\u015b\u0107 \u017byda, kt\u00f3ra by\u0142a mu odg\u00f3rnie przypisywana. Jako polski poeta krytykowa\u0142 to, co go w \u017bydach dra\u017cni\u0142o, ale niejako na patrona swojej tw\u00f3rczo\u015bci wybra\u0142 figur\u0119 \u017byda \u2013 wiecznego tu\u0142acza, kt\u00f3ra by\u0142a mu tak bliska.<\/span><\/p>\n

Niezwykle intersuj\u0105cy problem podj\u0105\u0142 Knut Andreas Grimstad w artykule Polsko-\u017cydowskie gry kabaretowe, czyli Juliana Tuwima pr\u00f3ba akulturacji. Dowodzi, i\u017c poeta przez sw\u00f3j udzia\u0142 w kulturze rozrywkowej (g\u0142\u00f3wnie w kabarecie) mia\u0142 wp\u0142yw na kszta\u0142towanie opinii publicznej. Grimstad zauwa\u017ca, \u017ce parodiowanie przez Tuwima stereotypowego \u017byda \u201emo\u017ce stanowi\u0107 odbicie zaci\u0119tej walki autora o w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, walki prowadzonej za pomoc\u0105 sztuki\u201d. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestnictwa w kulturze popularnej umo\u017cliwia\u0142a poecie pewn\u0105 \u201ekontrol\u0119 nad si\u0142\u0105 stereotyp\u00f3w, a zatem otwiera\u0142a drog\u0119 do stworzenia definicji samego siebie na w\u0142asnych warunkach\u201d. Niestety, jak konstatuje Grimstad, Tuwimowi nie uda\u0142o si\u0119 w pe\u0142ni zasymilowa\u0107, dlatego \u017ce nie pozwolili mu na to etniczni Polacy.<\/span><\/p>\n

Sam poeta by\u0142 wyczulony na punkcie swojej \u017cydowsko\u015bci. Bola\u0142y go wszystkie antysemickie wypowiedzi i zachowania, dlatego tak cz\u0119sto pr\u00f3bowa\u0142 udowodni\u0107, \u017ce jego \u2013 cz\u0142owieka inteligentnego i post\u0119powego \u2013 nie mog\u0105 wr\u0119cz dotyczy\u0107 schematy my\u015blenia o \u017bydach. Czu\u0142 jednak w sobie wi\u0119\u017a z narodem wybranym. W jednym z wywiad\u00f3w Tuwim wyzna\u0142:<\/span><\/p>\n

Kulturalnie i uczuciowo uwa\u017cam si\u0119 za Polaka, zdaj\u0119 sobie jednak spraw\u0119, \u017ce istniej\u0105 zasadnicze r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy mn\u0105 a moimi przyjaci\u00f3\u0142mi-aryjczykami. Zarodki tej odmienno\u015bci tkwi\u0105 we krwi \u2013 wyczuwam je w moim temperamencie, kt\u00f3ry jest bardziej \u017cywio\u0142owy ni\u017c polski. Jestem semit\u0105 i nigdy si\u0119 tego nie wypiera\u0142em.<\/em><\/p>\n

I to w\u0142a\u015bnie \u201ebardziej \u017cywio\u0142owy temperament\u201d b\u0119dzie cech\u0105 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 nie tylko Tuwima jako \u017byda, ale tak\u017ce Tuwima-poet\u0119. Energiczne, a wr\u0119cz neurotyczne usposobienie bowiem stanie si\u0119 znamienne dla podmiotu lirycznego wielu wierszy autora Sokratesa ta\u0144cz\u0105cego. Ostap Ortwin w recenzji Wierszy tomu czwartego pisa\u0142:<\/span><\/p>\n

K\u0142\u0119bi si\u0119 w nim [Tuwimie] i pr\u0119\u017cy wrodzony mu z natury, organiczny zas\u00f3b \u017cywej jak ukrop energii emocjonalnej o bardzo wysokim napi\u0119ciu (\u2026) jest ca\u0142y ni\u0105 na\u0142adowany (\u2026) stoj\u0105 tu wszystkie nerwy w ci\u0105g\u0142ym napi\u0119ciu pod ch\u0142ost\u0105 dojmuj\u0105cych emocji.<\/em><\/p>\n

Dziennikarz ukazuj\u0105cej si\u0119 w Warszawie \u017cydowskiej gazety \u201eNasz Przegl\u0105d\u201d \u2013 Jechezkel Mosze Neuman w 1934 r. napisa\u0142: \u201eTuwim, czy chce, czy nie chce, wbrew w\u0142asnej woli wni\u00f3s\u0142 iskry ducha \u017cydowskiego do literatury polskiej. Jest on typowo \u017cydowski, jakkolwiek by si\u0119 przeciw temu buntowa\u0142 i przed tym od\u017cegnywa\u0142.\u201d Podobn\u0105 uwag\u0119 zanotowa\u0142 Aleksander Hertz: \u201eCie\u0144 kasty [\u017cydowskiej] pada\u0142 na tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Tuwima, Wittlina, S\u0142onimskiego i tylu innych, i t\u0119 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 odpowiednio zabarwia\u0142.\u201d Zapewne jednym z tych cieni\u00f3w jest humor \u017cydowski, kt\u00f3ry dostrzec mo\u017cna zw\u0142aszcza w dorobku literackim Tuwima.<\/span><\/p>\n

Szewach Weiss, izraelski polityk, by\u0142y ambasador Izraela w Polsce w wydanym w 2012 roku wywiadzie-rzece podkre\u015bla, \u017ce<\/span><\/p>\n

humor (\u2026) jest esencj\u0105 naszej [\u017cydowskiej] to\u017csamo\u015bci, naszej natury, naszego \u017cycia, naszej izolacji i naszego wsp\u00f3\u0142\u017cycia. W Polsce najlepszy by\u0142 humor z \u0141odzi, oparty cz\u0119sto na paradoksach, na grze s\u0142\u00f3w. Nie darmo stamt\u0105d pochodzi\u0142 Tuwim.<\/em><\/p>\n

Istota humoru \u017cydowskiego, chyba najbardziej znanego i cenionego humoru na \u015bwiecie, tkwi nie tylko w mno\u017ceniu paradoks\u00f3w, ale tak\u017ce w charakterystycznej afektacji, b\u0142yskotliwo\u015bci oraz ironii. Te wszystkie cechy odnale\u017a\u0107 mo\u017cna w tw\u00f3rczo\u015bci autora Jarmarku rym\u00f3w. Elementy humoru \u017cydowskiego s\u0105 obecne w wielu tekstach \u0142\u00f3dzkiego poety. Komiczne s\u0105 zar\u00f3wno kreacje podmiotu lirycznego na ekstatycznego kochanka, jak i ironiczne (czasem sprowadzone do absurdu) komentarze, fundowane przez \u00f3w \u017cydowski temperament i spos\u00f3b patrzenia na \u015bwiat.<\/span><\/p>\n

\n

Artyku\u0142y publicystyczne w naszym serwisie zawieraj\u0105 osobiste opinie naszych redaktor\u00f3w i publicyst\u00f3w. Nie przedstawiaj\u0105 one oficjalnego stanowiska redakcji \u201eHistmag.org\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tuwim polski, Tuwim \u017cydowski Micha\u0142 Przeperski Wsp\u00f3lne powojenne lato 1945 r. w Toronto. Od lewej: Irena Tuwim z bratem Julianem Tuwimem, jego \u017cona Stefania oraz m\u0105\u017c Ireny Julian Stawi\u0144ski (Fot. Ze zbior\u00f3w Muzeum Literatury w Warszawie) Julian Tuwim \u2013 jedna z najbardziej rozchwytywanych postaci w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym. Poeta z fabrycznej \u0141odzi, kt\u00f3ry zaskarbi\u0142 sobie warszawskie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56011"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56011"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56011\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56037,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56011\/revisions\/56037"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56011"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56011"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56011"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}