{"id":56015,"date":"2017-09-18T17:09:46","date_gmt":"2017-09-18T15:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=56015"},"modified":"2017-09-15T16:17:24","modified_gmt":"2017-09-15T14:17:24","slug":"17-09-15","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=56015","title":{"rendered":"Tuwim: cz\u0142owiek zaczarowany?"},"content":{"rendered":"
<\/a>Tuwim: cz\u0142owiek zaczarowany?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

MA\u0141GORZATA SZOTEK-OSTROWSKA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

[ KULTURA, TEKSTY Z WI\u0118ZI ]<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Julian Tuwim. Fot. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny \/ NAC<\/em><\/span><\/p>\n

Jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 dramatu Tuwima by\u0142o poczucie odmienno\u015bci. Ogromne znami\u0119 na lewym policzku oraz \u017cydowskie pochodzenie czyni\u0142y z niego odmie\u0144ca. Stopniowo prowadzi\u0142y do g\u0142\u0119bokiego wyobcowania.<\/strong><\/p>\n

W jednej z gablot w warszawskim Muzeum Literatury podczas rocznicowej wystawy, po\u015bwi\u0119conej \u017cyciu i tw\u00f3rczo\u015bci Juliana Tuwima (1894-1953), le\u017ca\u0142 niewielki porcelanowy krzy\u017c z g\u0142ow\u0105 Chrystusa w cierniowej koronie. Jest to jedna z niewielu pami\u0105tek z domu rodzinnego poety, kt\u00f3ra towarzyszy\u0142a mu przez ca\u0142e \u017cycie. Na odwrotnej stronie owego krzy\u017ca napisa\u0142 m\u0142ody Tuwim niebieskim atramentem: \u201eKto raz si\u0119 zgodzi\u0142 nie\u015b\u0107 sw\u00f3j krzy\u017c, tego na\u0144 wiecznie wbija\u0107 b\u0119d\u0105\u201d. Irena Tuwim, siostra poety, wspomina\u0142a, \u017ce ten cytat z Ewangelii powtarza\u0142 jej brat wielokrotnie na przestrzeni swego \u017cycia i czu\u0142o si\u0119 w tym jego cierpienie.<\/span><\/p>\n

Jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 dramatu Tuwima by\u0142o poczucie odmienno\u015bci, wynikaj\u0105ce z powodu ogromnego znamienia na lewym policzku oraz \u017cydowskiego pochodzenia. Te dwa fakty \u2013 wygl\u0105d i pochodzenie \u2013 czyni\u0142y z niego odmie\u0144ca, stopniowo prowadzi\u0142y do zamkni\u0119cia si\u0119 w sobie i poczucia g\u0142\u0119bokiego wyobcowania. A to z kolei pog\u0142\u0119bia\u0142o stan wyczerpania nerwowego i \u2013 przy dziedzicznych sk\u0142onno\u015bciach \u2013 powodowa\u0142o chorob\u0119 psychiczn\u0105 zwan\u0105 agorafobi\u0105.<\/span><\/p>\n

W znamieniu, zwanym niewinnie myszk\u0105, nawet matka poety widzia\u0142a pi\u0119tno i przekle\u0144stwo. W szkole nazywano go diab\u0142em o fizjonomii \u017byda, czarciog\u0119bym lub czarnuchem. Tej presji delikatna psychika nie wytrzyma\u0142a i ju\u017c w m\u0142odo\u015bci Tuwim popad\u0142 w kompleks demoniczny, kt\u00f3rego owocem by\u0142y szkice z dziedziny demonologii.<\/span><\/p>\n

Do ko\u0144ca \u017cycia poeta nie pogodzi\u0142 si\u0119 ze swym wygl\u0105dem, zawsze starannie ukrywaj\u0105c znami\u0119 przed obiektywem aparatu fotograficznego \u2013 czy to poprzez ukazywanie prawego profilu, czy to chowanie si\u0119 za wystudiowan\u0105 poz\u0105 intelektualisty. Zadziwiaj\u0105ce, \u017ce nawet w paszporcie w miejscu \u201eznaki szczeg\u00f3lne\u201d \u2013 jest puste miejsce.<\/span><\/p>\n

Razem w wiosennych burzach<\/span><\/p>\n

Innego rodzaju problemem, z kt\u00f3rym zmaga\u0142 si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie, by\u0142 kompleks \u017cydowskiego pochodzenia. Kim by\u0142? Polakiem \u017cydowskiego pochodzenia czy \u017bydem pochodzenia polskiego? Sam Tuwim wielokrotnie pisa\u0142 o tym wprost:<\/span><\/p>\n

Najwi\u0119ksza ma tragedia \u2013 to \u017ce \u017bydem jestem,<\/em>
\n A ukocha\u0142em Ari\u00f3w dusz\u0119 Chrystusow\u0105!<\/em><\/p>\n

Zdaniem J\u00f3zefa Ratajczaka, \u017cydostwo Tuwima \u201erodzi\u0142o (\u2026) bolesny dramat. Nie by\u0142 nigdy w pe\u0142ni akceptowany przez \u017cadn\u0105 ze stron. Dla Polak\u00f3w by\u0142 \u017bydem, dla \u017byd\u00f3w odszczepie\u0144cem i zdrajc\u0105\u201d. A przecie\u017c by\u0142 czas, kiedy poeta nie czu\u0142 si\u0119 wyobcowany, chcia\u0142 i potrafi\u0142 w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 w nurt \u017cycia artystyczno-literackiego Warszawy. Jako student Uniwersytetu Warszawskiego zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z gronem r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, skupionych wok\u00f3\u0142 pisma \u201ePro Arte et Studio\u201d. By\u0142a to grupa najbardziej aktywnych i utalentowanych poet\u00f3w, debiutuj\u0105cych w okresie niepodleg\u0142ej Polski. Wraz z serdecznym przyjacielem, Leszkiem Serafinowiczem \u2013 czyli Janem Lechoniem \u2013 Tuwim szybko nada\u0142 pismu bojowy charakter. To na jego \u0142amach po raz pierwszy pokaza\u0142 lwi pazur i rozdra\u017cni\u0142 opini\u0119 publiczn\u0105, drukuj\u0105c wiersz \u201eWiosna\u201d. Atmosfera skandalu b\u0119dzie mu od tej pory towarzyszy\u0107 przez ca\u0142e \u017cycie.<\/span><\/p>\n

Przyja\u017a\u0144 stanowi\u0142a najtrwalsze spoiwo skamandryt\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Publikacja \u201eWiosny\u201d, b\u0119d\u0105cej prowokacj\u0105 obyczajow\u0105 i estetyczn\u0105, rozp\u0119ta\u0142a wok\u00f3\u0142 m\u0142odego poety prawdziw\u0105 burz\u0119. Wprowadzaj\u0105c elementy drastycznej brzydoty, wulgarne s\u0142ownictwo (pysk, ho\u0142ota, bachor), z jednej strony wzbudza\u0142a najwy\u017cszy podziw, z drugiej nara\u017ca\u0142a autora na inwektywy i pot\u0119pienie. Na \u0142amach \u201eGo\u0144ca\u201d pisano z oburzeniem: \u201eZdegenerowany pan Tuwim, ods\u0142aniaj\u0105cy w najwyuzda\u0144szych wyrazach ohyd\u0119 brud\u00f3w miasta i roztaczaj\u0105cy przed nimi wo\u0144 miejskiej kloaki, oddzia\u0142ywa na m\u0142ode dusze jak najzjadliwsza trucizna\u201d. Zesp\u00f3\u0142 redakcyjny \u201ePro Arte et Studio\u201d, w kt\u00f3rym byli prawie wszyscy przyszli skamandryci, stan\u0105\u0142 w wi\u0119kszo\u015bci w obronie kolegi. Jan Lecho\u0144, odpieraj\u0105c ataki prasy, pisa\u0142: \u201eWiosna Tuwima po raz pierwszy w naszej literaturze m\u00f3wi prawd\u0119 o sobie, wype\u0142zaj\u0105cej z wilgotnych piwnic i dusznych facjatek. (\u2026) Protestujemy stanowczo przeciwko usi\u0142owaniu narzucenia nam cenzury\u201d.<\/span><\/p>\n

W owych, chyba najszcz\u0119\u015bliwszych dla siebie czasach Tuwim nie by\u0142 osamotniony. Sta\u0142a za nim grupa r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w, kt\u00f3ra szybko przeradza\u0142a si\u0119 w grono przyjaci\u00f3\u0142. I to w\u0142a\u015bnie przyja\u017a\u0144 stanowi\u0142a najtrwalsze spoiwo skamandryt\u00f3w, a najlepszym antidotum na pojawiaj\u0105ce si\u0119 napi\u0119cia by\u0142a atmosfera zabawy i dowcipu. Grupa scementowa\u0142a si\u0119 podczas wsp\u00f3lnych wyst\u0119p\u00f3w w kabarecie \u201ePikador\u201d. Tu takie indywidualno\u015bci jak Tuwim, Lecho\u0144, S\u0142onimski, Iwaszkiewicz, Wierzy\u0144ski by\u0142y postrzegane przez opini\u0119 publiczn\u0105 jako zesp\u00f3\u0142.<\/span><\/p>\n

W atmosferze rado\u015bci z powodu odzyskanej niepodleg\u0142o\u015bci m\u0142odzi poeci szybko nawi\u0105zywali kontakt z publiczno\u015bci\u0105. Szturmem podbili serca warszawiak\u00f3w. Ju\u017c samo otwarcie \u201ePikadora\u201d, w rocznic\u0119 wybuchu Powstania Listopadowego, sta\u0142o si\u0119 olbrzymim sukcesem Tuwima. \u201eJeden ten wiecz\u00f3r \u2013 wspomina\u0142 Tadeusz Raabe \u2013 przyni\u00f3s\u0142 mu og\u00f3lnokrajowy rozg\u0142os, mn\u00f3stwo propozycji wydawniczych, a przede wszystkim osza\u0142amiaj\u0105c\u0105 poczytno\u015b\u0107, nie maj\u0105c\u0105 chyba precedensu od blisko stu lat, od wile\u0144skiego debiutu Mickiewicza\u201d.<\/span><\/p>\n

Teksty Tuwima, w umiarkowany spos\u00f3b nowatorskie, poprzez sw\u0105 komunikatywno\u015b\u0107 zaciera\u0142y dystans mi\u0119dzy tw\u00f3rc\u0105 a czytelnikiem lub s\u0142uchaczem. Dotyczy\u0142y bie\u017c\u0105cych wydarze\u0144 i znanych postaci. Charakteryzowa\u0142y si\u0119 celnym i ci\u0119tym dowcipem, zgrabn\u0105 point\u0105. Poeta zszed\u0142 z piedesta\u0142u, sta\u0142 si\u0119 jednym z wielu zwyk\u0142ych ludzi. Czu\u0142 si\u0119 jednym z nich, by\u0142 cz\u0142onkiem gromady, \u201epiewc\u0105 ulicy\u201d, i to go uskrzydla\u0142o. Ponadto otoczony by\u0142 serdecznymi przyjaci\u00f3\u0142mi, o\u017ceniony z ukochan\u0105 kobiet\u0105 i \u015bwietnie ustawiony materialnie. Debiutancki tomik \u201eCzyhanie na Boga\u201d mia\u0142 a\u017c cztery wydania, \u201eSokrates ta\u0144cz\u0105cy\u201d i \u201eSi\u00f3dma jesie\u0144\u201d po trzy. S\u0142awa poety szybko krzep\u0142a i wzrasta\u0142 jego autorytet w\u015br\u00f3d pisarzy.<\/span><\/p>\n

Nieoceniony jest wk\u0142ad Tuwima w rozw\u00f3j kabaretu. Sta\u0142 si\u0119 filarem s\u0142ynnego \u201eQui pro Quo\u201d, dla kt\u00f3rego pisa\u0142 skecze, piosenki i nierzadko konferansjerk\u0119. \u201eKabaret by\u0142 w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki Tuwimowi przez par\u0119 dziesi\u0105tek lat z g\u00f3r\u0105 chlub\u0105 i rado\u015bci\u0105 Warszawy \u2013 twierdzi J\u00f3zef Ratajczak \u2013 jednym z najlepszych, najbardziej europejskich objaw\u00f3w \u017cycia kulturalnego stolicy\u201d.<\/span><\/p>\n

Nieoceniony jest wk\u0142ad Tuwima w rozw\u00f3j kabaretu<\/strong><\/p>\n

Rodz\u0105cej si\u0119 grupie poetyckiej potrzebna by\u0142a nowa platforma, kt\u00f3ra dawa\u0142aby mo\u017cliwo\u015b\u0107 szerszego zasi\u0119gu oddzia\u0142ywania. I tak w 1919 r. dzi\u0119ki poparciu finansowemu Jerzego Grycendlera \u2013 p\u00f3\u017aniejszego Mieczys\u0142awa Grydzewskiego \u2013 pikadorczycy rozpocz\u0119li wydawanie w\u0142asnego pisma \u201eSkamander\u201d. Zosta\u0142o ono oczywi\u015bcie ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowane interesom grupy, kt\u00f3rej naczelnym celem by\u0142o zdobycie dominacji na rynku wydawniczym i czytelniczym. Skamandrytom Grydzewski odda\u0142 tak\u017ce \u201eWiadomo\u015bci Literackie\u201d \u2013 nowe pismo, za\u0142o\u017cone przez siebie w 1924 r. Ten \u015bwietnie prowadzony artystycznie i komercyjnie tygodnik promowa\u0142 ich tw\u00f3rczo\u015b\u0107 kosztem innych ugrupowa\u0144 i tw\u00f3rc\u00f3w. \u201eSkamander! \u2013 pisa\u0142 Gombrowicz \u2013 Ci ch\u0142opcy urodzili si\u0119 pod szcz\u0119\u015bliw\u0105 gwiazd\u0105\u201d. Znale\u017ali \u015bwietnego impresaria w redaktorze Grydzewskim. Uzyskali z miejsca popularno\u015b\u0107, wp\u0142yw, nawet s\u0142aw\u0119. On \u2013 Grydzewski, zawsze w tle cho\u0107 zawsze obecny, nigdy nie wyst\u0119powa\u0142 publicznie.<\/span><\/p>\n

Skamandryci byli, jak to okre\u015bli\u0142 Micha\u0142 G\u0142owi\u0144ski, typow\u0105 grup\u0105 sytuacyjn\u0105, czyli tak\u0105, w kt\u00f3rej genezie i strukturze decyduj\u0105c\u0105 rol\u0119 odegra\u0142o d\u0105\u017cenie do zdobycia popularno\u015bci i dominacji na rynku wydawniczym, a nie realizowanie okre\u015blonych cel\u00f3w estetycznych. Do tego wiod\u0142y publikacje w \u201eWiadomo\u015bciach Literackich\u201d, organizowanie wsp\u00f3lnych wieczor\u00f3w literackich i publicznych manifestacji oraz nawi\u0105zywanie kontakt\u00f3w ze \u015bwiatem artystycznym i politycznym. Szczeg\u00f3lne zwi\u0105zki \u0142\u0105czy\u0142y skamandryt\u00f3w z uczestnikami walk legionowych, zajmuj\u0105cymi p\u00f3\u017aniej eksponowane stanowiska w administracji pa\u0144stwowej. W sporze mi\u0119dzy sanacj\u0105 a endecj\u0105 skamandryci opowiedzieli si\u0119 jednog\u0142o\u015bnie za sanacj\u0105. W czasie wypadk\u00f3w majowych byli ca\u0142ym sercem po stronie Pi\u0142sudskiego. Dopiero sprawa brzeska, uwi\u0119zienie i skazanie pos\u0142\u00f3w opozycji rzuci\u0142y cie\u0144 na te stosunki.<\/span><\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie serdeczna przyja\u017a\u0144 \u0142\u0105czy\u0142a Tuwima z by\u0142ym adiutantem Pi\u0142sudskiego, genera\u0142em Boles\u0142awem D\u0142ugoszowskim-Wieniaw\u0105. Ten birbant i hulaka, wielki przyjaciel skamandryt\u00f3w i wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rca \u017cycia literackiego Warszawy, w latach 1928-1930 piastowa\u0142 funkcj\u0119 komendanta sto\u0142ecznego miasta. To on ratowa\u0142 sk\u00f3r\u0119 Tuwima, gdy ten wywo\u0142a\u0142 kolejny skandal, publikuj\u0105c \u201eWiersz do genera\u0142\u00f3w\u201d (1927 r.), w kt\u00f3rym wo\u0142a\u0142:<\/span><\/p>\n

Wi\u0119c przesta\u0144cie udawa\u0107 lwy,<\/em>
\n \u015amieszni ludzie, obwieszeni gwiazdami.<\/em>
\n Pami\u0119tajcie, \u017ce tutaj \u2013 My,<\/em>
\n Zamy\u015bleni przechodnie,<\/em>
\n My jeste\u015bmy tu genera\u0142ami.<\/em><\/p>\n

Utworem tym poeta wywo\u0142a\u0142 wielkie poruszenie w sferach wojskowych i na \u0142amach prasy. \u201eWielkie by\u0142o z powodu tego wiersza \u2013 wspomina\u0142 Mieczys\u0142aw Lepecki \u2013 larum w Ministerstwie Spraw Wojskowych. Nie brakowa\u0142o gorliwych, kt\u00f3rzy chcieli poet\u0119 nauczy\u0107 rozumu, ale podnie\u015b\u0107 r\u0119k\u0119 na Tuwima nie by\u0142o \u0142atwo nawet w\u00f3wczas. Wszystko za\u0142agodzi\u0142 Wieniawa D\u0142ugoszowski\u201d. Jednak niezupe\u0142nie. Mi\u0119dzy innymi za spraw\u0105 artyku\u0142u Adolfa Nowaczy\u0144skiego, Tuwim zosta\u0142 spostrze\u017cony przez opini\u0119 publiczn\u0105 jako ten, kt\u00f3ry obra\u017ca polskich wojskowych. W kraju, w kt\u00f3rym wojsko by\u0142o symbolem i gwarantem z trudem odzyskanej niepodleg\u0142o\u015bci, uznano ten utw\u00f3r za blu\u017anierczy. Spowodowa\u0142o to bojkot wieczor\u00f3w literackich, w kt\u00f3rych poeta bra\u0142 udzia\u0142. S\u0142onimski wspomina\u0142, \u017ce podczas wieczoru w Drohobyczu Tuwim zosta\u0142 obrzucony zgni\u0142ymi jajami i jab\u0142kami. Uciek\u0142 ze sceny przy akompaniamencie okrzyk\u00f3w: \u201eZa polskich genera\u0142\u00f3w! Precz! Do Rosji w zaplombowanych wagonach! Za Zbrucz!\u201d.<\/span><\/p>\n

Opublikowanie \u201eDo prostego cz\u0142owieka\u201d bardzo mu zaszkodzi\u0142o<\/strong><\/p>\n

czytaj dalej tu:<\/span> Tuwim: cz\u0142owiek zaczarowany?<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tuwim: cz\u0142owiek zaczarowany? MA\u0141GORZATA SZOTEK-OSTROWSKA [ KULTURA, TEKSTY Z WI\u0118ZI ] Julian Tuwim. Fot. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny \/ NAC Jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 dramatu Tuwima by\u0142o poczucie odmienno\u015bci. Ogromne znami\u0119 na lewym policzku oraz \u017cydowskie pochodzenie czyni\u0142y z niego odmie\u0144ca. Stopniowo prowadzi\u0142y do g\u0142\u0119bokiego wyobcowania. W jednej z gablot w warszawskim Muzeum Literatury podczas rocznicowej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56015"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56015"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56015\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56027,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56015\/revisions\/56027"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}