{"id":56237,"date":"2017-10-07T17:09:55","date_gmt":"2017-10-07T15:09:55","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=56237"},"modified":"2017-10-07T18:27:22","modified_gmt":"2017-10-07T16:27:22","slug":"02-09-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=56237","title":{"rendered":"105. rocznica urodzin Andy Eker"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>105. rocznica urodzin Andy Eker<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Maria Antosik-Piela<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Anda Eker,<\/strong> fotografia z tomu: Anda Eker, Melodia chwili, Lw\u00f3w 1937.<\/em><\/span><\/p>\n

W tym roku mija 105. rocznica urodzin Andy Eker, poetki polsko-\u017cydowskiej, autorki literatury dla dzieci.<\/strong><\/p>\n

Urodzona jako Andzia Regina Eker (25.07.1912 Lw\u00f3w \u2013 23.01.1936 Lw\u00f3w), c\u00f3rka Fanny i Samuela Eker\u00f3w. Ojciec by\u0142 aptekarzem i zaanga\u017cowanym dzia\u0142aczem syjonistycznym. Matka, z domu Borak, pomaga\u0142a m\u0119\u017cowi w prowadzeniu apteki. W pierwszej po\u0142owie lat trzydziestych Samuel kupi\u0142 w Tel Awiwie kamienic\u0119 czynszow\u0105, w kt\u00f3rej zamieszka\u0142 razem z \u017con\u0105. W owym czasie w mie\u015bcie osiedli\u0142a si\u0119 ju\u017c cz\u0119\u015b\u0107 rodziny Ekera, m.in. jego brat. Do 1939 r. Ekerowie regularnie bywali w Polsce, jednak po wybuchu wojny nigdy do Lwowa nie wr\u00f3cili. Zmarli w Tel Awiwie. Ignacy, m\u0142odszy brat Andy, po uko\u0144czeniu gimnazjum we Lwowie, studiowa\u0142 medycyn\u0119 w Wiedniu. Jednak w 1938 r. pod wp\u0142ywem antysemickich do\u015bwiadcze\u0144 przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Londynu. Tam uko\u0144czy\u0142 St. Martin\u2019s School of Art i za\u0142o\u017cy\u0142 rodzin\u0119. Na sta\u0142e osiedli\u0142 si\u0119 na Jamajce, sk\u0105d pochodzi\u0142a jego \u017cona. Przyj\u0105\u0142 pseudonim Andrew Hope i zosta\u0142 cenionym krytykiem sztuki i artyst\u0105.<\/span><\/p>\n

Eker\u00f3wna kszta\u0142ci\u0142a si\u0119 we Lwowie. Najpierw w prywatnej szkole Marii Reginy Goldfarbowej, nast\u0119pnie w Prywatnym Gimnazjum \u017be\u0144skim im. Juliusza S\u0142owackiego. W 1930 r. wst\u0105pi\u0142a na Wydzia\u0142 Humanistyczny Uniwersytetu Jana Kazimierza. Studia przerwa\u0142a w 1933 r., gdy\u017c wyjecha\u0142a do Palestyny, aby uczy\u0107 si\u0119 w szkole rolniczej w Nahalal. Kursu przygotowuj\u0105cego m\u0142ode kobiety do pracy na palesty\u0144skich farmach najprawdopodobniej jednak nie sko\u0144czy\u0142a, bo nie podj\u0119\u0142a pracy w \u017cadnym z kibuc\u00f3w. Nie wr\u00f3ci\u0142a r\u00f3wnie\u017c na studia we Lwowie.<\/span><\/p>\n

W Palestynie zaprzyja\u017ani\u0142a si\u0119 z przedstawicielami \u00f3wczesnej literatury nowohebrajskiej, m.in. z poetk\u0105 Bat-Miriam. Tam napisa\u0142a swoje najlepsze utwory. Lata 1933\u20131935 to nieustanne podr\u00f3\u017ce pomi\u0119dzy Lwowem i Tel Awiwem. Poetka nigdy nie ukrywa\u0142a, \u017ce b\u0119d\u0105c w Polsce t\u0119skni za Palestyn\u0105, b\u0119d\u0105c w Palestynie za Polsk\u0105 \u2013 oba kraje uwa\u017ca\u0142a za swoje ojczyzny. Eker\u00f3wna kilka razy podjemowa\u0142a pr\u00f3b\u0119 zamieszkania w Tel Awiwie na sta\u0142e. Jednak jej organizm nie by\u0142 przystosowany do tamtejszego klimatu, ponadto doskwiera\u0142a jej t\u0119sknota za Lwowem i jak si\u0119 zdaje nieudane \u017cycie osobiste w Palestynie. Przyjaciele Eker podkre\u015blali jej niezwyk\u0142\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107, ale tak\u017ce wspominali o jej s\u0142abej kondycji fizycznej, stanach depresyjnych, poczuciu samotno\u015bci i niezrozumienia. Sama o sobie pisa\u0142a: \u201eJestem jak cz\u0142owiek, kt\u00f3ry umiera z pragnienia na \u015brodku morza\u201d.<\/span><\/p>\n

W 1935 r, po raz ostatni wr\u00f3ci\u0142a z Tel Awiwu. Ponownie zamieszka\u0142a w rodzinnym mieszkaniu we Lwowie. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej zmar\u0142a w wieku dwudziestu czterech lat. Jako oficjaln\u0105 przyczyn\u0119 \u015bmierci podano wycie\u0144czenie organizmu spowodowane zapaleniem p\u0142uc. Pojawi\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pog\u0142oski jakoby, w wyniku za\u0142amania nerwowego i nieszcz\u0119\u015bliwej mi\u0142o\u015bci do bli\u017cej nieznanego pisarza, pope\u0142ni\u0142a samob\u00f3jstwo. Jednak te informacje nie zosta\u0142y dotychczas potwierdzone.<\/span><\/p>\n

Pierwsze teksty pisa\u0142a ju\u017c jako dziesi\u0119cioletnie dziecko. Oficjalnie zadebiutowa\u0142a w wieku trzynastu lat na \u0142amach \u201eChwilki Dzieci i M\u0142odzie\u017cy\u201d (dodatek do lwowskiego dziennika \u201eChwila\u201d). By\u0142a literackim odkryciem Runy Reitmanowej, pomys\u0142odawczyni pisemka, znanej dzia\u0142aczki spo\u0142ecznej w Galicji. Nale\u017cy doda\u0107, \u017ce z redakcj\u0105 dodatku Eker\u00f3wna wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a do \u015bmierci. Jej utwory dla dzieci pojawia\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w \u201eDzienniczku dla Dzieci i M\u0142odzie\u017cy\u201d (dodatek do krakowskiego \u201eNowego Dziennika\u201d). Tw\u00f3rczo\u015b\u0107 skierowan\u0105 do starszych odbiorc\u00f3w og\u0142asza\u0142a na \u0142amach czo\u0142owych pism polsko-\u017cydowskich, m.in. \u201eNowym Dzienniku\u201d, \u201eEwie\u201d, \u201eOpinii\u201d, \u201eNaszej Opinii\u201d, kilka wierszy zamie\u015bci\u0142a w \u201eNaszym Przegl\u0105dzie\u201d. By\u0142a zwi\u0105zana ze \u015brodowiskiem literat\u00f3w polsko-\u017cydowskich skupionych wok\u00f3\u0142 \u201eChwili\u201d. Przyja\u017ani\u0142a si\u0119 z Maurycym Szymlem, Danielem Ihrem, Stefanem Pomerem, a tak\u017ce z Mink\u0105 Silberman i autorami zwi\u0105zanymi z lwowskimi \u201eSygna\u0142ami\u201d.<\/span><\/p>\n

Eker\u00f3wna pisa\u0142a wy\u0142\u0105cznie po polsku. Nie zna\u0142a jidysz, a zbyt s\u0142aba znajomo\u015b\u0107 hebrajskiego uniemo\u017cliwia\u0142a jej tworzenie w tym j\u0119zyku. Za \u017cycia og\u0142osi\u0142a jeden tom wierszy, Na cienkiej strunie (Lw\u00f3w 1936). Debiutancki zbi\u00f3r zyska\u0142 uznanie krytyk\u00f3w. W tw\u00f3rczo\u015bci Eker\u00f3wny mo\u017cna odnale\u017a\u0107 wp\u0142yw poezji Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Beaty Oberty\u0144skiej, czy Teofila Lenartowicza. Wed\u0142ug Micha\u0142a Borwicza tom Na cienkiej strunie stanowi\u0142 \u201eudokumentowanie jej wielkiego i niepowszedniego talentu lirycznego\u201d. Po nag\u0142ej \u015bmierci poetki, jej spu\u015bcizn\u0105 zaj\u0119li si\u0119 rodzice i zaprzyja\u017anieni lwowscy literaci (m.in. Tadeusz Hollender) oraz redaktorki syjonistycznego pisma dla dzieci \u201eOkienko na \u015bwiat\u201d. W 1937 r. ukaza\u0142y si\u0119 cztery tomy bajek i wierszy dla dzieci. Trzy z nich by\u0142y ca\u0142kowicie pozbawione tre\u015bci \u017cydowskiej: O \u015bwierszczyku muzykancie, Mama \u015bpiewa ko\u0142ysank\u0119, S\u0142oneczny \u015bwiatek. By\u0142y to g\u0142\u00f3wnie przedruki z \u201eChwilki\u201d i \u201eDzienniczka\u201d. Tom Ojc\u00f3w dzieje stanowi\u0142 zbi\u00f3r tekst\u00f3w, kt\u00f3re Eker\u00f3wna pisa\u0142a pomi\u0119dzy dwunastym i siedemnastym rokiem \u017cycia. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich by\u0142a po\u015bwi\u0119cona ideologii syjonistycznej (m.in. Teodorowi Herzlowi), a tak\u017ce kulturze i tradycji \u017cydowskiej. W tym samym roku ukaza\u0142 si\u0119 drugi tom poezji, Melodia chwili. By\u0142y to przede wszystkim przedruki z prasy polsko-\u017cydowskiej, a tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 niepublikowanych wcze\u015bniej wierszy.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

105. rocznica urodzin Andy Eker Maria Antosik-Piela Anda Eker, fotografia z tomu: Anda Eker, Melodia chwili, Lw\u00f3w 1937. W tym roku mija 105. rocznica urodzin Andy Eker, poetki polsko-\u017cydowskiej, autorki literatury dla dzieci. Urodzona jako Andzia Regina Eker (25.07.1912 Lw\u00f3w \u2013 23.01.1936 Lw\u00f3w), c\u00f3rka Fanny i Samuela Eker\u00f3w. Ojciec by\u0142 aptekarzem i zaanga\u017cowanym dzia\u0142aczem syjonistycznym. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56237"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56237"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56237\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56462,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56237\/revisions\/56462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}