{"id":56423,"date":"2017-10-09T17:09:30","date_gmt":"2017-10-09T15:09:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=56423"},"modified":"2017-10-05T08:32:35","modified_gmt":"2017-10-05T06:32:35","slug":"09-09-16","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=56423","title":{"rendered":"Nieznane zdj\u0119cia z egzekucji oprawc\u00f3w ze Stutthofu"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Nieznane zdj\u0119cia z egzekucji oprawc\u00f3w ze Stutthofu<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marcin Tymi\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Jedno z najciekawszych, przypadkiem odnalezionych zdj\u0119\u0107 oprawc\u00f3w z niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof. Prawdopodobnie zrobiono je 24 maja w Gda\u0144sku, gdy pods\u0105dni wyje\u017cd\u017cali na wizj\u0119 lokaln\u0105 do obozu. Na zdj\u0119ciu stoj\u0105 w drugim rz\u0119dzie od lewej, m.in.: Jan Breit, Wac\u0142aw Koz\u0142owski, Jan Preiss. W pierwszym rz\u0119dzie od lewej stoj\u0105 nadzorczynie z obozu: Gerda Steinhoff, Jenny Wanda Barkmann, Ewa Paradies oraz SS-oberscharfuhrer Johann Pauls.\/Repr. Fundacja Bowke\/Muzeum Stutthof<\/em><\/span><\/p>\n

Zabija\u0142 ludzi dr\u0105giem, chochl\u0105 do zupy lub topi\u0142 w szambie. W czwartek, 4 lipca 1946 roku, Wac\u0142aw Koz\u0142owski wraz z dziesi\u0119cioma innymi oprawcami z niemieckiego, nazistowskiego obozu koncentracyjnego Stutthof zawis\u0142 na szubienicy podczas publicznej egzekucji w Gda\u0144sku. Do Muzeum Stutthof w Sztutowie trafi\u0142y nowe, oryginalne odbitki z tego wydarzenia.<\/strong><\/p>\n

To by\u0142a przedostania publiczna egzekucja w powojennej Polsce. W dniu wykonania wyroku, na Wysokiej G\u00f3rze (niem. Stolzenberg) przy ul. Pohulanka, w miejscu, gdzie dzi\u015b stoi osiedle mieszkaniowe i mie\u015bci si\u0119 Wojew\u00f3dzki Urz\u0105d Ochrony Zabytk\u00f3w zobacz na mapie Gda\u0144ska, ju\u017c od rana g\u0119stnia\u0142 t\u0142um. Ka\u017cdy chcia\u0142 zaj\u0105\u0107 jak najlepsze miejsce. Ludzie zwalniali si\u0119 z pracy, miasto zapewni\u0142o specjalne po\u0142\u0105czenia komunikacyjne, a na miejsce egzekucji dotar\u0142o te\u017c wiele zorganizowanych grup.<\/span><\/p>\n

Ka\u017a\u0144 obozowych kat\u00f3w ogl\u0105da\u0142o \u0142\u0105cznie kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy gapi\u00f3w. Milicjanci ledwo panowali nad zgromadzonymi lud\u017ami.<\/span><\/p>\n

Do czas\u00f3w dzisiejszych zachowa\u0142a si\u0119 oficjalna dokumentacja fotograficzna z tego wydarzenia. Na miejscu ka\u017ani zdj\u0119cia mogli robi\u0107 tylko niekt\u00f3rzy dziennikarze i przedstawiciele w\u0142adz. Opinia publiczna mog\u0142a zobaczy\u0107 m.in. fotoreporta\u017c z egzekucji zamieszczony w “Przekroju” w numerze 66 z 1946 roku.<\/span><\/p>\n

Niemal dok\u0142adnie 70 lat p\u00f3\u017aniej, Muzeum Stutthof w Sztutowie otrzyma\u0142o kilkana\u015bcie nowych, prawdopodobnie nigdy wcze\u015bniej niepublikowanych zdj\u0119\u0107 z tej egzekucji. Muzealnikom przekaza\u0142a je Fundacja Bowke, badaj\u0105ca m.in. najnowsze dzieje Pomorza.<\/span><\/p>\n

– To cenny materia\u0142 dokumentalny – m\u00f3wi Wirgina W\u0119gli\u0144ska, kustosz z dzia\u0142u o\u015bwiatowego Muzeum Stutthof. – Prawdopodobnie wykona\u0142 je funkcjonariusz MO, S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa albo dziennikarz. Fotografie stan\u0105 si\u0119 uzupe\u0142nieniem naszych zbior\u00f3w.<\/p>\n

Skazana Ewa Paradies tu\u017c przed egzekucj\u0105 rozmawia z ewangelickim pastorem. Jego na miejsce egzekucji przywie\u017ali funkcjonariusze UB. Wed\u0142ug relacji by\u0142ego naczelnika wi\u0119zienia, inny pastor odm\u00f3wi\u0142 pos\u0142ugi przy skazanych. \/ Repr. Fundacja Bowke\/Muzeum Stuttho<\/em><\/span><\/p>\n

Pierwszy tak du\u017cy proces oprawc\u00f3w ze Stutthofu by\u0142 wielkim wydarzeniem nie tylko w Gda\u0144sku. Bardzo obszernie relacjonowa\u0142y go \u00f3wczesne media, w\u0142adzom zale\u017ca\u0142o te\u017c na odpowiednim propagandowym nag\u0142o\u015bnieniu wydarzenia. Mimo i\u017c na \u0142awie oskar\u017conych zasiedli szeregowi ss-mani, stra\u017cniczki z obozowej za\u0142ogi i funkcyjni wi\u0119\u017aniowie, Polacy, w mediach przyr\u00f3wnywano go nawet do procesu w Norymberdze.<\/span><\/p>\n

Aktem oskar\u017cenia obj\u0119to w\u00f3wczas \u0142\u0105cznie 15 os\u00f3b. Na \u0142awie oskar\u017conych zasiedli:<\/span> Johann Pauls,<\/strong><\/span> Niemiec, funkcjonariusz SS, nadzorczynie:<\/span> Jenny Barkmann, Elizabeth Becker, Wanda Klaff, Eva Paradies, Gerda Steinhoff, Erna Beilhardt.<\/strong><\/p>\n

Pozostali pods\u0105dni byli Polakami, pe\u0142nili w obozie r\u00f3\u017cne funkcje, w tym kapo:<\/span> Aleksy Duzdal, Tadeusz Kopczy\u0144ski, Kazimierz Kowalski, Wac\u0142aw Koz\u0142owski, J\u00f3zef Reiter, Franciszek Szopi\u0144ski, Jan Breit i Marian Zielkowski.<\/strong><\/p>\n

Sk\u0105d na \u0142awie oskar\u017conych znalaz\u0142o si\u0119 tylu Polak\u00f3w?<\/strong> Perfidia niemieckiego systemu oboz\u00f3w koncentracyjnych polega\u0142a m.in. na tym, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 zada\u0144 niezb\u0119dnych dla utrzymania dyscypliny przerzucono na samych wi\u0119\u017ani\u00f3w. Nagradzano tych bezwzgl\u0119dnych i brutalnych, kt\u00f3rzy potrafili wywalczy\u0107 sobie lepsz\u0105 pozycj\u0119 w\u015br\u00f3d towarzyszy niedoli. Stoj\u0105c wy\u017cej w obozowej hierarchii mogli bezkarnie zn\u0119ca\u0107 si\u0119 nad innymi i w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b zabija\u0107.<\/span><\/p>\n

– W 1946 roku mia\u0142em 20 lat, chodzi\u0142em na proces – opowiada Czes\u0142aw Ma\u015blak<\/strong>, emerytowany milicjant, zabezpieczaj\u0105cy egzekucj\u0119, kt\u00f3rego relacja znajduje si\u0119 w zbiorach Muzeum Stutthof. – S\u0105d wielokrotnie pyta\u0142 kapo Koz\u0142owskiego, kt\u00f3rego uj\u0119to po wojnie w Wejherowie, dlaczego tak mordowa\u0142. Zapad\u0142a mi w pami\u0119\u0107 jego odpowied\u017a, kt\u00f3r\u0105 powtarza\u0142 wielokrotnie, “dla chleba, dla chleba”.<\/p>\n

Od orzecze\u0144 Specjalnego S\u0105du Karnego w Gda\u0144sku nie przys\u0142ugiwa\u0142a apelacja, od razu stawa\u0142y si\u0119 prawomocne. 1 czerwca 1946 roku zapad\u0142o 11 wyrok\u00f3w \u015bmierci, dwie osoby skazano na kary wi\u0119zienia, dwie uniewinniono. Prezydent Polski, Boles\u0142aw Bierut<\/strong> <\/span>nie skorzysta\u0142 z prawa \u0142aski.<\/span><\/p>\n

Wbrew powszechnej praktyce, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 skazanych na \u015bmier\u0107 o momencie egzekucji informuje si\u0119 w ostatniej chwili, do jedenastki ze Stutthofu wiadomo\u015b\u0107 o tym, \u017ce b\u0119d\u0105 straceni dotar\u0142a du\u017co wcze\u015bniej. Jeden ze skazanych pr\u00f3bowa\u0142 pope\u0142ni\u0107 samob\u00f3jstwo, ale go odratowano. Wszyscy skazani pracowali w wi\u0119ziennych warsztatach krawieckich, szewskich, szwalni i pralni. W tym czasie jedna z by\u0142ych obozowych stra\u017cniczek wyszy\u0142a w trakcie pracy makatk\u0119 z polskim or\u0142em.<\/span><\/p>\n

W numerze 7\/2003 Biuletynu Instytutu Pami\u0119ci Narodowej ukaza\u0142a si\u0119 rozmowa z Alojzym Nowickim<\/span><\/strong>, by\u0142ym naczelnikiem wi\u0119zienia przy ul. Kurkowej w Gda\u0144sku. Na niego spad\u0142 ci\u0119\u017car przygotowa\u0144 do egzekucji, m.in. znalezienia ewangelickiego pastora, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142by skazanym Niemcom.<\/span><\/p>\n

– Dosta\u0142em namiar z UB, \u017ce jeden pastor niemiecki ukrywa si\u0119 w Sopocie. Dali mi adres, pojecha\u0142em samochodem, wlaz\u0142em na strych. Trafi\u0142em go, jak raz by\u0142 w szatach liturgicznych, z walizk\u0105. No to do samochodu i do wi\u0119zienia. Par\u0119 dni posiedzia\u0142 z tymi wi\u0119\u017aniami. Jak wyje\u017cd\u017ca\u0142o te jedena\u015bcie samochod\u00f3w, na ka\u017cdym by\u0142 jeden skazany, obok niego w pasiakach by\u0142 jeden egzekutor, ten, kt\u00f3ry mia\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 stryczek, by\u0142y wi\u0119zie\u0144 Stutthofu, a na jednym wozie kobieta. Do jednej szoferki wsiad\u0142 ksi\u0105dz, do drugiej pastor. Tylko ksi\u0105dz by\u0142 do ko\u0144ca przy egzekucji, pastor \u00abzgin\u0105\u0142\u00bb gdzie\u015b w t\u0142umie – wspomina\u0142 Alojzy Nowicki.<\/p>\n

Repr. Fundacja Bowke\/Muzeum Stutthof<\/em><\/span><\/p>\n

– 4 lipca przed godzin\u0105 17 ledwo panowali\u015bmy nad lud\u017ami, by\u0142y nas trzy kordony, stali\u015bmy mocno trzymaj\u0105c si\u0119 za ramiona, by nie dopu\u015bci\u0107 ludzi do ci\u0119\u017car\u00f3wek, kt\u00f3re wjecha\u0142y na miejsce egzekucji – m\u00f3wi Czes\u0142aw Ma\u015blak.<\/span><\/p>\n

Po dope\u0142nieniu wszystkich procedur, gdy skaza\u0144com za\u0142o\u017cono na szyj\u0119 p\u0119tle, samochody ruszy\u0142y ponownie. Opr\u00f3cz jednego. Gdy ten nie m\u00f3g\u0142 zapali\u0107, by\u0142a wi\u0119\u017aniarka zepchn\u0119\u0142a Wand\u0119 Klaff<\/strong> <\/span>z platformy auta. Po chwili nikt nie panowa\u0142 ju\u017c nad zgromadzeniem. Ludzie wyrywali sobie kawa\u0142ki odzie\u017cy powieszonych, ka\u017cdy chcia\u0142 te\u017c dosta\u0107 chocia\u017c kawa\u0142ek sznura, gdy\u017c takowy wedle ludowych przes\u0105d\u00f3w przynosi szcz\u0119\u015bcie. Gdy emocje opad\u0142y, zw\u0142oki powieszonych zbrodniarzy przewieziono do Akademii Medycznej w Gda\u0144sku.<\/span><\/p>\n

Szubienice na Pohulance by\u0142y przedostatnimi, jakie mo\u017cna by\u0142o ogl\u0105da\u0107 publicznie. 10 dni p\u00f3\u017aniej w Poznaniu, tak\u017ce z udzia\u0142em publiczno\u015bci, powieszono Arthura Greisera<\/strong><\/span>, gauleitera Poznania, wcze\u015bniejszego przewodnicz\u0105cego Senatu w Gda\u0144sku. W czasie egzekucji Greisera tak\u017ce dosz\u0142o do eksces\u00f3w, w\u0142adze odst\u0105pi\u0142y wi\u0119c od publicznego wykonywania wyrok\u00f3w \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

Sprawiedliwo\u015b\u0107 dopad\u0142a zaledwie kilka procent ludzi, kt\u00f3rzy przyczynili si\u0119 do \u015bmierci kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy ludzi w obozie. Spo\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w obozowej za\u0142ogi na szubienic\u0119 trafi\u0142 m.in. by\u0142y komendant Max Pauly<\/strong><\/span>, cz\u0142owiek, kt\u00f3ry wed\u0142ug obozowej karty SS nie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 \u017cadnymi szczeg\u00f3lnymi umiej\u0119tno\u015bciami. Na \u015bmier\u0107 skazali go Brytyjczycy, nie odpowiada\u0142 jednak za zbrodnie w Stutthofie, a obozie w Neuengamme, gdzie przeniesiono go ze Stutthofu. Drugi komendant, Paul Werner Hoppe<\/strong> <\/span>otrzyma\u0142 w pierwszym procesie w 1955 r. kar\u0119 pi\u0119ciu lat i trzech miesi\u0119cy wi\u0119zienia. W drugim procesie, w 1957 r., dziewi\u0119\u0107 lat. Wyszed\u0142 1,5 roku przed up\u0142ywem kary.<\/span><\/p>\n

W Polsce, w 1947 roku uda\u0142o si\u0119 skaza\u0107 na \u015bmier\u0107 i wykona\u0107 wyroki na dziewi\u0119ciu SS-manach, kt\u00f3rzy pe\u0142nili w obozie wy\u017csze funkcje. W trzecim i czwartym procesie w Polsce przed s\u0105dem stan\u0119\u0142o 39 SS-man\u00f3w i jeden wi\u0119zie\u0144 funkcyjny. S\u0105d wyda\u0142 w\u00f3wczas wyroki jednego do\u017cywocia i kary od trzech miesi\u0119cy do pi\u0119tnastu lat pozbawienia wolno\u015bci.<\/span><\/p>\n

W czasie gdy funkcjonowa\u0142 ob\u00f3z przewin\u0119\u0142o si\u0119 przez niego ponad dwa tysi\u0105ce cz\u0142onk\u00f3w SS. Przed s\u0105dami w Niemczech stan\u0119\u0142o tylko pi\u0119ciu SS-man\u00f3w wy\u017cszych stopniem i dw\u00f3ch wi\u0119\u017ani\u00f3w funkcyjnych ze Stutthofu. Prokuratura w Bochum chcia\u0142a postawi\u0107 przed s\u0105dem g\u0142\u00f3wnego obozowego lekarza, Otto Heidla<\/strong><\/span>, ten jednak pope\u0142ni\u0142 w wi\u0119zieniu samob\u00f3jstwo. Wszyscy, kt\u00f3rzy byli s\u0105dzeni w Niemczech otrzymali \u0142agodne wyroki, najwy\u017cszy wyni\u00f3s\u0142 12 lat wi\u0119zienia. \u0141\u0105cznie wymiar sprawiedliwo\u015bci os\u0105dzi\u0142 tylko stu SS-man\u00f3w i sze\u015b\u0107 nadzorczy\u0144, kt\u00f3rzy pe\u0142nili s\u0142u\u017cb\u0119 w Stutthofie.<\/span><\/p>\n

\n

Ob\u00f3z koncentracyjny Stutthof – ponad 65 tysi\u0119cy ofiar<\/strong><\/p>\n

Male\u0144ki krzy\u017cyk z blachy aluminiowej wykonany przez wi\u0119\u017ani\u00f3w Stutthofu. Znaleziono go podczas poszukiwa\u0144 na terenie, kt\u00f3ry niegdy\u015b zajmowa\u0142 ob\u00f3z. \/ Fot. Materia\u0142y prasowe<\/em><\/span><\/p>\n

Ob\u00f3z w Stutthofie by\u0142 pierwszym takim miejscem na obecnym terenie Polski, ale tak\u017ce najd\u0142u\u017cej funkcjonuj\u0105cym spo\u015br\u00f3d wszystkich niemieckich oboz\u00f3w koncentracyjnych w Europie. Przygotowania do jego budowy rozpocz\u0119to ju\u017c w po\u0142owie sierpnia 1939 roku. Pierwszymi wi\u0119\u017aniami obozu byli Polacy, cz\u0142onkowie Polonii w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku. W kolejnych latach do obozu trafili wi\u0119\u017aniowie 23 narodowo\u015bci. Polacy w 1945 roku stanowili zaledwie 35 proc. wi\u0119\u017ani\u00f3w. W\u015br\u00f3d osadzonych w Stutthofie znale\u017ali si\u0119 m.in. norwescy policjanci, kt\u00f3rzy nie chcieli kolaborowa\u0107 z III Rzesz\u0105 czy cz\u0142onkowie niemieckiej arystokracji zamieszani w zamach na Adolfa Hitlera.<\/em><\/p>\n

Jednym z najbardziej tragicznych epizod\u00f3w w historii Stutthofu by\u0142 tzw. “marsz \u015bmierci”, gdy Niemcy zarz\u0105dzili likwidacj\u0119 obozu. W kolumnach ewakuacyjnych, kt\u00f3re wychodzi\u0142y z obozu g\u0142\u00f3wnie zim\u0105 1945 roku zgin\u0119\u0142o 18 tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w. Po\u0142o\u017cony ok. 35 kilometr\u00f3w na wsch\u00f3d od Gda\u0144ska ob\u00f3z zajmowa\u0142 \u0142\u0105cznie ok. 120 hektar\u00f3w powierzchni pomi\u0119dzy Stegn\u0105 a Sztutowem. Oficjalnie przesta\u0142 dzia\u0142a\u0107 9 maja 1945 roku, gdy Niemcy podpisa\u0142y kapitulacj\u0119. Wtedy te\u017c podda\u0142y si\u0119 jednostki broni\u0105ce si\u0119 na Mierzei Wi\u015blanej.<\/em><\/p>\n

Historycy szacuj\u0105, \u017ce w obozie w latach 1939-1945 przetrzymywano prawie 110 tysi\u0119cy os\u00f3b. Ponad 65 tysi\u0119cy z nich zgin\u0119\u0142o. Od zesz\u0142ego roku na terenach, kt\u00f3re zajmowa\u0142 niegdy\u015b ob\u00f3z (poza obszarem dzisiejszego muzeum maj\u0105cego status Miejsca Pami\u0119ci) trwaj\u0105 prace poszukiwawcze prowadzone przez archeolog\u00f3w. Zorganizowa\u0142o i koordynuje je Muzeum Stutthof. Ich celem jest pozyskanie zar\u00f3wno nowych eksponat\u00f3w zwi\u0105zanych z histori\u0105 obozu, jak i uporz\u0105dkowanie terenu by\u0142ego obozu, by zminimalizowa\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 nielegalnych eksplorator\u00f3w.<\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nieznane zdj\u0119cia z egzekucji oprawc\u00f3w ze Stutthofu Marcin Tymi\u0144ski Jedno z najciekawszych, przypadkiem odnalezionych zdj\u0119\u0107 oprawc\u00f3w z niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof. Prawdopodobnie zrobiono je 24 maja w Gda\u0144sku, gdy pods\u0105dni wyje\u017cd\u017cali na wizj\u0119 lokaln\u0105 do obozu. Na zdj\u0119ciu stoj\u0105 w drugim rz\u0119dzie od lewej, m.in.: Jan Breit, Wac\u0142aw Koz\u0142owski, Jan Preiss. W pierwszym rz\u0119dzie od […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56423"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56423"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56423\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56432,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56423\/revisions\/56432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56423"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56423"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}