{"id":56481,"date":"2017-10-10T17:05:27","date_gmt":"2017-10-10T15:05:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=56481"},"modified":"2017-10-10T09:52:54","modified_gmt":"2017-10-10T07:52:54","slug":"11-05-20","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=56481","title":{"rendered":"Aleksander Edelman: S\u0142owo ojczyzna niedu\u017co dla mnie znaczy"},"content":{"rendered":"
<\/a><\/h5>\n
Aleksander Edelman: S\u0142owo ojczyzna niedu\u017co dla mnie znaczy<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Katarzyna Markusz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Aleksander Edelman podczas spotkania wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki “Nieznane zapiski o getcie warszawskim” autorstwa Marka Edelmana, 2.10.2017 Centrum Kultury Jidysz w Warszawie<\/em><\/span><\/p>\n

9 PA\u0179DZIERNIKA 2017
\n<\/em><\/span>
\n\u201eNieznane zapiski o getcie warszawskim\u201d to ksi\u0105\u017cka Marka Edelmana, kt\u00f3ra na swoje pierwsze wydanie czeka\u0142a kilkadziesi\u0105t lat. O ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra ukazuje si\u0119 osiem lat po \u015bmierci autora, oraz o polskiej wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci rozmawiamy z synem Marka, Aleksandrem Edelmanem.<\/span><\/p>\n

Pan nie mieszka w Polsce?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie.<\/span><\/p>\n

A jak cz\u0119sto Pan tu bywa?<\/strong><\/span><\/p>\n

Powiedzmy, \u017ce cztery razy do roku.<\/span><\/p>\n

Czym dla Pana jest Polska?<\/strong><\/span><\/p>\n

Te\u017c ma Pani pytania\u2026 Tutaj si\u0119 urodzi\u0142em, wi\u0119c jest to kraj, do kt\u00f3rego wracam, ale nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to jest ojczyzna. Dzisiaj to nic nie znaczy. A je\u015bli znaczy, to co\u015b dwuznacznego, instrument manipulacji. Mam tu przyjaci\u00f3\u0142. Wracam g\u0142\u00f3wnie do nich. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0119 te\u017c z polskimi naukowcami. Polska to przyjaciele no i\u2026 albo najpierw, przede wszystkim dramat, kt\u00f3ry tutaj si\u0119 rozegra\u0142. Chyba g\u0142\u00f3wnie dlatego tu przyje\u017cd\u017cam. Uwa\u017cam, \u017ce w tej chwili ludzie przyje\u017cd\u017caj\u0105 tutaj, l\u0105duj\u0105 na lotnisku, wsiadaj\u0105 w autobus albo taks\u00f3wk\u0119, przyje\u017cd\u017caj\u0105 do muzeum Polin, jad\u0105 na cmentarz \u017cydowski, jad\u0105 do O\u015bwi\u0119cimia i wyje\u017cd\u017caj\u0105. Ja nie uwa\u017cam, \u017ce tak wyra\u017ca si\u0119 pami\u0119\u0107. To jaka\u015b z\u0142a turystyka Zag\u0142ady. Wi\u0119c mo\u017ce kto\u015b musi je\u017adzi\u0107 normalnie i rzeczywi\u015bcie my\u015ble\u0107 na ten temat.<\/span><\/p>\n

Co to znaczy je\u017adzi\u0107 normalnie? Czyli jak?<\/strong><\/span><\/p>\n

Przyje\u017cd\u017ca\u0107, nie spiesz\u0105c si\u0119. Przyje\u017cd\u017ca\u0107 w pewnym sensie do siebie.<\/span><\/p>\n

Powiedzia\u0142 Pan, \u017ce nie ojczyzna, bo ojczyzna prowadzi do\u2026<\/span><\/strong><\/p>\n

\u2026 nacjonalizmu, do niech\u0119ci, do nienawi\u015bci do drugiego cz\u0142owieka. S\u0142owo ojczyzna nic dobrego dla mnie nie znaczy.<\/span><\/p>\n

W Polsce jest teraz niebezpiecznie?<\/strong><\/span><\/p>\n

Niebezpiecznie pod jakim wzgl\u0119dem?<\/span><\/p>\n

Czy my\u015bli Pan, \u017ce ruchy nacjonalistyczne s\u0105 coraz silniejsze i zagra\u017caj\u0105 bezpiecze\u0144stwu?<\/strong><\/span><\/p>\n

Trzeba sprecyzowa\u0107, o jakie bezpiecze\u0144stwo chodzi. Kiedy si\u0119 pa\u0144stwo rozpada, gdy nie post\u0119puje si\u0119 wed\u0142ug prawa, to mog\u0105 si\u0119 sta\u0107 rzeczy najgorsze. Czym jest to najgorsze, to ja nie wiem. Zaczyna si\u0119 od tego, \u017ce nie ma wolno\u015bci s\u0142owa, ko\u0144czy si\u0119 na tym, \u017ce si\u0119 wsadza ludzi do wi\u0119zienia, bije si\u0119 ich na ulicach. Tegoroczna Nagroda Literacka Nike zosta\u0142a przyznana ksi\u0105\u017cce o Grzesiu Przemyku. I nagle okazuje si\u0119, \u017ce my\u015bla\u0142o si\u0119, \u017ce to ju\u017c nigdy nie wr\u00f3ci \u2013 tak samo jak my\u015bla\u0142o si\u0119, \u017ce nigdy nie b\u0119dzie eksterminacji \u017byd\u00f3w \u2013 a tu si\u0119 ju\u017c m\u00f3wi, \u017ce mo\u017ce co\u015b b\u0119dzie. Nie chodzi o to, \u017ce jest ju\u017c teraz niebezpiecznie \u2013 bywa, oczywi\u015bcie, tylko jeszcze nie dla naszych bliskich \u2013 ale \u201eojczyzna\u201d do tego prowadzi, \u017ce si\u0119 zamykamy w sobie, nie chcemy innego, wrogo patrzymy na innego, inny nam zagra\u017ca, nawet, je\u017celi nam nie zagra\u017ca.<\/span><\/p>\n

Pan si\u0119 czuje w Polsce dobrze?<\/strong><\/span><\/p>\n

Czuj\u0119 si\u0119 normalnie, tak jak Pani pewnie. Czuj\u0119 si\u0119 dobrze, kiedy jestem z przyjaci\u00f3\u0142mi. Nigdy \u2013 pomijaj\u0105c 1968 r. \u2013 nie dozna\u0142em \u017cadnych antysemickich atak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Dlaczego Pa\u0144ski ojciec nie wyjecha\u0142 z Polski do Izraela?<\/strong><\/span><\/p>\n

Do Izraela? Dlaczego mia\u0142 wyje\u017cd\u017ca\u0107 do Izraela?<\/span><\/p>\n

Wielu \u017bydom Izrael kojarzy\u0142 si\u0119 z tym miejscem, gdzie powinni by\u0107.<\/span><\/p>\n

Ale dlaczego? Tam jest tak gor\u0105co. Przed wojn\u0105 dzia\u0142ali syjoni\u015bci. Ich celem by\u0142o zebra\u0107 \u017byd\u00f3w i pojecha\u0107 z nimi do Palestyny. Teraz jest Izrael i syjoni\u015bci ju\u017c nie s\u0105 potrzebni. Teraz s\u0105 Izraelczycy. Jest ich ma\u0142o i chc\u0105, \u017ceby wszyscy \u017bydzi jechali tam, ale niby dlaczego?<\/span><\/p>\n

To nie jest dobry pomys\u0142?<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie, nie uwa\u017cam, by to by\u0142 dobry pomys\u0142. Je\u015bli si\u0119 kto\u015b dobrze tam czuje, lubi, \u017ceby by\u0142o ciep\u0142o, lubi m\u00f3wi\u0107 po hebrajsku, to to jest dobry pomys\u0142. Ja na przyk\u0142ad wol\u0119 pojecha\u0107 do Grecji. Chocia\u017c dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce to najbardziej antysemicki kraj w Europie.<\/span><\/p>\n

Grecja?<\/strong><\/span><\/p>\n

Podobno. Im mniej \u017byd\u00f3w tym wi\u0119kszy antysemityzm.<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n

W\u0142a\u015bnie ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka zawieraj\u0105ca nieznane wspomnienia Pa\u0144skiego Ojca. Co jest w niej takiego wyj\u0105tkowego, czego nie ma w poprzednich opracowaniach? Co nowego ona wnosi do tej historii?<\/span><\/strong><\/p>\n

Przede wszystkim jest to jego pierwsze niefiltrowane przez dziennikarza \u015bwiadectwo z getta warszawskiego; to, co on prze\u017cy\u0142 do Akcji, do powstania w getcie. Jest to cenny dokument tak\u017ce faktograficznie. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest \u017ale napisany, \u017ce jest dobrze napisany, ale zosta\u0142 napisany. Ojciec m\u00f3wi\u0142 w nim to, co chcia\u0142 i co pami\u0119ta\u0142 po dwudziestu latach, co go najbardziej poruszy\u0142o. Raport \u201eGetto walczy\u201d, kt\u00f3ry napisa\u0142 w 1945 r., by\u0142 suchy, przeznaczony dla bundowc\u00f3w m.in. w Ameryce. Wydane w\u0142a\u015bnie wspomnienia s\u0105 bardziej osobiste. Czuje si\u0119, \u017ce czasami on si\u0119 boi, \u017ce inni si\u0119 boj\u0105. Czasami kto\u015b p\u0142acze. My\u015bl\u0119, \u017ce takiego punktu widzenia z jego strony jeszcze nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Co si\u0119 sta\u0142o, \u017ce tak p\u00f3\u017ano wychodzi ta ksi\u0105\u017cka? Zosta\u0142a spisana w latach 60.<\/strong><\/span><\/p>\n

To by\u0142y trzy bloczki papieru. My\u015bmy je znale\u017ali w mamy dokumentach do wyrzucenia. To by\u0142o pisane w 1967, 1968 r. Wiem, \u017ce wys\u0142a\u0142 dwa fragmenty do jednej z gazet w Krakowie. Odpisali mu, \u017ce to jest nieciekawe, \u017ce wszystko zosta\u0142o ju\u017c powiedziane na ten temat i w og\u00f3le jest niebezpiecznie w tej chwili w Polsce to drukowa\u0107. Pami\u0119tam, gdy przysz\u0142a ta odpowied\u017a odmowna. Oboje rodzice si\u0119 zdenerwowali. I pewnie wtedy zarzuci\u0142 dalsze pisanie.<\/span><\/p>\n

Nie wydali\u015bmy tego te\u017c od razu po Jego \u015bmierci. To by\u0142o r\u0119cznie napisane. Trzeba by\u0142o to przepisa\u0107 i opracowa\u0107. Ten tekst potrzebowa\u0142 not, odno\u015bnik\u00f3w, poniewa\u017c opisywane tam zdarzenia by\u0142y zbyt dawno. Nikt z czytelnik\u00f3w by nie wiedzia\u0142, o co chodzi. Martyna Rusiniak-Karwat zrobi\u0142a to bardzo dobrze. To wszystko trwa\u0142o.<\/span><\/p>\n

Gdyby Pa\u0144ski Ojciec dzisiaj \u017cy\u0142, by\u0142by zadowolony z Polski? Tego, jak ona wygl\u0105da? Czy mia\u0142by zastrze\u017cenia?<\/strong><\/span><\/p>\n

A jak Pani my\u015bli?<\/span><\/p>\n

My\u015bl\u0119, \u017ce mia\u0142by.<\/strong><\/span><\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie. My\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142by bardzo rozczarowany. Mo\u017cna z nim tam porozmawia\u0107. On przyjmuje telefony w sobot\u0119, wtedy, kiedy wszyscy \u017bydzi si\u0119 modl\u0105.<\/span><\/p>\n

Zadzwoni\u0119.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Aleksander Edelman: S\u0142owo ojczyzna niedu\u017co dla mnie znaczy Katarzyna Markusz Aleksander Edelman podczas spotkania wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki “Nieznane zapiski o getcie warszawskim” autorstwa Marka Edelmana, 2.10.2017 Centrum Kultury Jidysz w Warszawie 9 PA\u0179DZIERNIKA 2017 \u201eNieznane zapiski o getcie warszawskim\u201d to ksi\u0105\u017cka Marka Edelmana, kt\u00f3ra na swoje pierwsze wydanie czeka\u0142a kilkadziesi\u0105t lat. O ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra ukazuje si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56481"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56481"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56500,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56481\/revisions\/56500"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}