{"id":56548,"date":"2017-10-14T17:09:32","date_gmt":"2017-10-14T15:09:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=56548"},"modified":"2017-10-13T09:23:47","modified_gmt":"2017-10-13T07:23:47","slug":"14-09-18","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=56548","title":{"rendered":"Boska wiara w ludzi [Parsza Be-reszit]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Boska wiara w ludzi [Parsza Be-reszit]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o <\/strong>\u00a9 CHIDUSZ 2017<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n

“Ogr\u00f3d Edenu” – obraz XIX-wiecznego malarza Thomasa Cole. Fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

BE-RESZIT \u2013 14 PA\u0179DZIERNIKA 2017\/ 24 TISZRI 5778<\/strong><\/p>\n

W pierwszych rozdzia\u0142ach Tory znakomit\u0105 proz\u0105 opisano rodzenie si\u0119 wszech\u015bwiata, swobodny proces stworzenia kierowany przez pojedyncz\u0105 Si\u0142\u0119. Kilkakrotnie powtarza si\u0119 zdanie: \u201eI rzek\u0142 B\u00f3g: \u2018Niech si\u0119 stanie [\u2026]\u2019. I sta\u0142o si\u0119 [\u2026]. I widzia\u0142 B\u00f3g, \u017ce [jest] dobre\u201d. I tak czyni\u0142 do stworzenia cz\u0142owieka, kiedy nagle zmienia si\u0119 charakter narracji:<\/span><\/p>\n

\u201eI rzek\u0142 B\u00f3g: \u2018Uczy\u0144my ludzi na obraz Nasz i pod\u0142ug podobie\u0144stwa Naszego, a niech panuj\u0105 nad rybami morza, i nad ptactwem nieba, i nad byd\u0142em, i nad wszystk\u0105 ziemi\u0105, i nad wszelkim p\u0142azem, kt\u00f3ry pe\u0142za po ziemi!\u2019. I stworzy\u0142 B\u00f3g cz\u0142owieka na obraz Sw\u00f3j, na obraz Boga stworzy\u0142 go; m\u0119\u017cczyzn\u0119 i niewiast\u0119 stworzy\u0142 ich\u201d (Be-reszit 1:26-27).<\/span><\/p>\n

Problemy zwi\u0105zane z tym fragmentem by\u0142y wielokrotnie dyskutowane. Pierwszym jest stwierdzenie \u201euczy\u0144my\u201d. Tylko w tym jednym przypadku B\u00f3g opisuje s\u0142owami plan stworzenia, przed samym jego aktem. Po drugie: dlaczego \u201emy\u201d? W momencie stworzenia \u2013 poza Bogiem \u2013 nic przecie\u017c nie istnia\u0142o.<\/span><\/p>\n

Odpowiedzi s\u0105 liczne. Tu jednak chcia\u0142bym skupi\u0107 si\u0119 na jednym, do\u015b\u0107 niezwyk\u0142ym wyja\u015bnieniu, kt\u00f3re proponuje Talmud. Czytamy w nim, \u017ce \u201emy\u201d odnosi si\u0119 do anio\u0142\u00f3w, kt\u00f3re pomaga\u0142y Bogu w podj\u0119ciu trudnej decyzji o stworzeniu gatunku, kt\u00f3ry jako jedyny, poza samym Wszechmocnym, zdolny b\u0119dzie do zniszczenia \u017cycia na ziemi. Wystarczy przeczyta\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 Jareda Diamonda \u201eStrzelby, zarazki, maszyny\u201d, \u017ceby zrozumie\u0107, jak destruktywni potrafili by\u0107 ludzie na przestrzeni wiek\u00f3w, niszcz\u0105c \u015brodowisko i dopuszczaj\u0105c si\u0119 morderstw na masow\u0105 skal\u0119 wsz\u0119dzie tam, gdzie si\u0119 pojawiali. To trwa nadal.<\/span><\/p>\n

Oto jak Talmud opisuje moment przed stworzeniem cz\u0142owieka:<\/span><\/p>\n

\u201eZanim \u015awi\u0119ty, b\u0142ogos\u0142awione imi\u0119 Jego, stworzy\u0142 cz\u0142owieka, powo\u0142a\u0142 do \u017cycia anielskie s\u0142ugi i zapyta\u0142: \u2018Czy zgodzicie si\u0119, \u017ce powinni\u015bmy uczyni\u0107 cz\u0142owieka na obraz nasz?\u2019. Anio\u0142y odpowiedzia\u0142y: \u2018W\u0142adco Wszech\u015bwiata, jakie by\u0142yby jego poczynania?\u2019. Wtedy B\u00f3g pokaza\u0142 im histori\u0119 gatunku ludzkiego. Anio\u0142y zapyta\u0142y: \u2018Czym jest cz\u0142owiek, \u017ce troszczysz si\u0119 o niego?\u2019 [innymi s\u0142owy: nie dopu\u015b\u0107my do jego stworzenia]. B\u00f3g zniszczy\u0142 anio\u0142y. I stworzy\u0142 B\u00f3g drug\u0105 grup\u0119 anio\u0142\u00f3w, kt\u00f3re da\u0142y t\u0119 sam\u0105 odpowied\u017a. B\u00f3g zniszczy\u0142 i te anio\u0142y. Stworzy\u0142 wi\u0119c B\u00f3g trzeci\u0105 grup\u0119 anio\u0142\u00f3w, a te odpowiedzia\u0142y: \u2018W\u0142adco Wszech\u015bwiata, oba zast\u0119py anio\u0142\u00f3w, kt\u00f3re powo\u0142a\u0142e\u015b, odradza\u0142y Ci stworzenia cz\u0142owieka i nie wysz\u0142o im to na dobre, a Ty nie us\u0142ucha\u0142e\u015b. Co jeszcze mo\u017cemy uczyni\u0107? Wszech\u015bwiat nale\u017cy do Ciebie. Zrobisz z nim, co zechcesz\u2019. I B\u00f3g stworzy\u0142 cz\u0142owieka. Kiedy nadszed\u0142 za\u015b czas pokolenia potopu, a p\u00f3\u017aniej wie\u017cy Babel, anio\u0142y zwr\u00f3ci\u0142y si\u0119 do Wszechmocnego: \u2018Czy\u017c pierwsze anio\u0142y nie mia\u0142y racji? Sp\u00f3jrz, jak wielkie zepsucie panuje w\u015br\u00f3d ludzi\u2019. B\u00f3g odpowiedzia\u0142 : \u2018I do staro\u015bci waszej Ja tym samym zostan\u0119, i do zgrzybia\u0142o\u015bci Ja nosi\u0107 was b\u0119d\u0119; Jam stworzy\u0142, Ja te\u017c nosi\u0107 b\u0119d\u0119 i d\u017awiga\u0107 i ocala\u0107\u2019(Izajasz 46:4)\u201d (Sanhedryn 38b).<\/span><\/p>\n

Przed t\u0105 rozterk\u0105 nie by\u0142o ucieczki nawet dla Boga. Gdyby nie stworzy\u0142 ludzi, nikt w ca\u0142ym wszech\u015bwiecie nie by\u0142by w stanie poj\u0105\u0107, \u017ce zosta\u0142 stworzony i \u017ce B\u00f3g istnieje. Dzi\u0119ki cz\u0142owiekowi wszech\u015bwiat zyska\u0142 samo\u015bwiadomo\u015b\u0107. Bez nas by\u0142by on tylko zbiorowiskiem robot\u00f3w, bezmy\u015blnie wykonuj\u0105cych przez ca\u0142\u0105 wieczno\u015b\u0107 to, do czego zosta\u0142y zaprogramowane. Mimo wielkiego ryzyka, \u017ce zniszczony mo\u017ce zosta\u0107 ca\u0142y owoc Boskiej kreacji, Stw\u00f3rca powo\u0142uje do \u017cycia cz\u0142owieka.<\/span><\/p>\n

To do\u015b\u0107 radykalny pogl\u0105d teologiczny. Wed\u0142ug Talmudu, jedynym wyja\u015bnieniem istnienia rodzaju ludzkiego jest wiara Boga w ludzi. Sifrej Dwarim wyja\u015bnia wers \u201eOn Bogiem wiernym\u201d, pojawiaj\u0105cy si\u0119 w pie\u015bni Moj\u017cesza (Dwarim 32:4, prze\u0142. ks. W. Borowski). Ma on oznacza\u0107 Boga, kt\u00f3ry stworzy\u0142 wszech\u015bwiat, bo w niego wierzy\u0142 (Ha-azinu 307). W judaizmie, prawdziw\u0105 zagadk\u0105 religii nie jest wiara w Boga, ale wiara Boga w cz\u0142owieka.<\/span><\/p>\n

Ta wspania\u0142a idea przewija si\u0119 przez ca\u0142y Tanach. B\u00f3g pok\u0142ada nadzieje zwi\u0105zane z wszech\u015bwiatem w tym dziwnym, niepos\u0142usznym, swarliwym, niewdzi\u0119cznym, a momentami nikczemnym stworzeniu, zwanym homo sapiens \u2013 mieszance py\u0142u i Boskiego tchnienia. B\u00f3g nie przestaje wierzy\u0107 w cz\u0142owieka, nawet je\u015bli czasami Go on rozczarowuje, a nawet przera\u017ca swoimi poczynaniami.<\/span><\/p>\n

B\u00f3g nawi\u0105zuje relacje z Adamem, Noem, Abrahamem, Izaakiem, Moj\u017ceszem, Jozuem, kolejnymi s\u0119dziami i kr\u00f3lami. Pr\u00f3buje r\u00f3wnie\u017c z kobietami, co okazuje si\u0119 bardziej owocne, s\u0105 one bowiem wierniejsze, mniej agresywne i nie tak \u017c\u0105dne w\u0142adzy. Wci\u0105\u017c jednak nie przestaje wierzy\u0107 w cz\u0142owieka. Najbli\u017cej jest z prorokami, kt\u00f3rzy Go rozumiej\u0105 i staj\u0105 si\u0119 no\u015bnikami Jego s\u0142owa, przekazuj\u0105c je \u015bwiatu. Wielu z nich zreszt\u0105 do\u015bwiadcza takiego samego zawodu lud\u017ami, jak B\u00f3g.<\/span><\/p>\n

Nies\u0142abn\u0105ca wiara Boga w cz\u0142owieka jest wi\u0119c prawdziwym motywem przewodnim w Torze, nie za\u015b nasza, cz\u0119sto chwiejna wiara w Niego. Tora nie jest ksi\u0119g\u0105 o Bogu, napisan\u0105 przez cz\u0142owieka, ale ksi\u0119g\u0105 o cz\u0142owieku, stworzon\u0105 przez Boga. Boski akt stworzenia opisany jest w Torze w zaledwie 34 wersach, podczas gdy ponad 500 wers\u00f3w zajmuje opis stworzenia przez Izraelit\u00f3w ma\u0142ego przeno\u015bnego miszkanu (przybytku). Wiara, mi\u0142o\u015b\u0107 i nadzieja, kt\u00f3re B\u00f3g w nas pok\u0142ada, nigdy nie gasn\u0105, cho\u0107 s\u0105 momenty, kiedy i Wszechmocny traci nadziej\u0119. Jak m\u00f3wi nasza parsza: \u201eA widz\u0105c Wiekuisty, \u017ce wzmog\u0142a si\u0119 niegodziwo\u015b\u0107 cz\u0142owieka na ziemi, a wszystkie knowania i zamys\u0142y serca jego tylko niegodziwe wci\u0105\u017c; po\u017ca\u0142owa\u0142 wtedy Wiekuisty, \u017ce utworzy\u0142 cz\u0142owieka na ziemi, i ubolewa\u0142 w sercu Swojem\u201d (Be-reszit 6:5-6). Pociesza go Noe \u2013 cz\u0142owiek dobry, niewinny i prawy, dla kt\u00f3rego B\u00f3g decyduje si\u0119 zacz\u0105\u0107 wszystko od nowa.<\/span><\/p>\n

Wszystko jest oczywi\u015bcie kwesti\u0105 wiary, tak jak w przypadku my\u015bli i uczu\u0107 innych ludzi. Nigdy nie mo\u017cemy by\u0107 pewni, czy mi\u0142o\u015b\u0107 i wiara ze strony naszych najbli\u017cszych \u2013 ma\u0142\u017conk\u00f3w, dzieci, przyjaci\u00f3\u0142 \u2013 jest szczera, czy mo\u017ce tylko sami chcemy wierzy\u0107, \u017ce taka jest. Niekt\u00f3rzy atei\u015bci twierdz\u0105, \u017ce wiara w Boga jest irracjonalna, podczas gdy wiara w drugiego cz\u0142owieka ca\u0142kowicie logiczna. Nie maj\u0105 racji. Dowodem jest kl\u0119ska cz\u0142owieka, kt\u00f3ry, w czasie rodz\u0105cego si\u0119 o\u015bwiecenia, pr\u00f3bowa\u0142 wyznaczy\u0107 racjonalne podstawy filozofii \u2013 Rene Descartesa. Wypowiedzia\u0142 on s\u0142ynne zdanie: \u201eCogito ergo sum\u201d \u2013 \u201eMy\u015bl\u0119, wi\u0119c jestem\u201d. Jedyne, czego Descartes by\u0142 naprawd\u0119 pewien, to w\u0142asnego istnienia. W zwi\u0105zku z istnieniem czegokolwiek innego \u2013 materialnych przedmiot\u00f3w, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o innych umys\u0142ach \u2013 nawet on musia\u0142 powo\u0142a\u0107 si\u0119 na Boga.<\/span><\/p>\n

Moja w\u0142asna wiara nie jest wystarczaj\u0105ca, \u017ceby zosta\u0107 ateist\u0105. Do tego nale\u017cy odznacza\u0107 si\u0119 siln\u0105 wiar\u0105 w rodzaj ludzki albo w samego siebie. Jak jednak mo\u017cna pok\u0142ada\u0107 nadziej\u0119 w ludziach po Zag\u0142adzie, kt\u00f3rej wydarzenia przekroczy\u0142y wszelkie granice zdrowego rozs\u0105dku? Ta szczeg\u00f3\u0142owo zaplanowana, d\u0142ugotrwa\u0142a zbrodnia cz\u0142owieka przeciw cz\u0142owiekowi mia\u0142a miejsce nie w jakim\u015b nieo\u015bwieconym zak\u0105tku ziemi, ale w sercu Europy, kt\u00f3ra wyda\u0142a na \u015bwiat Kanta i Hegla, Bacha i Beethovena, Goethego i Schillera. Cywilizacja ponios\u0142a cywilizacyjn\u0105 kl\u0119sk\u0119. Humanizm nie sprawi\u0142, \u017ce ludzie stali si\u0119 bardziej ludzcy.<\/span><\/p>\n

Kiedy po raz pierwszy odwiedzi\u0142em ob\u00f3z Auschwitz-Birkenau, pytaniem, kt\u00f3re przysz\u0142o mi do g\u0142owy, nie by\u0142o: \u201eGdzie by\u0142 B\u00f3g?\u201d. B\u00f3g by\u0142 w przykazaniu \u201enie zabijaj\u201d; w s\u0142owach \u201ecudzoziemca nie uciskaj\u201d i w s\u0142owach do ludzi: \u201eG\u0142os krwi brata twego wo\u0142a do Mnie z ziemi!\u201d. Nie powstrzyma\u0142 pierwszych ludzi przed zjedzeniem zakazanego owocu ani Kaina przed pope\u0142nieniem morderstwa. Nie przeszkodzi\u0142 Egipcjanom w zniewoleniu Izraelit\u00f3w. B\u00f3g nie chroni nas przed nami samymi, dlatego stworzenie cz\u0142owieka, jak t\u0142umaczy Talmud, by\u0142o tak ryzykowne, \u017ce zosta\u0142o dwukrotnie skrytykowane przez anio\u0142y. Pytanie, kt\u00f3re nawiedza mnie \u2013 gdy my\u015bl\u0119 o Zag\u0142adzie, a tak\u017ce o naszych, pe\u0142nych chaosu czasach \u2013 to: \u201eGdzie jest cz\u0142owiek?\u201d.<\/span><\/p>\n

Je\u015bli chodzi o wiar\u0119 wy\u0142\u0105cznie w siebie samego, jest to arogancka pycha, hybris. Ka\u017cdy my\u015bliciel od zarania dziej\u00f3w wiedzia\u0142, \u017ce ko\u0144czy si\u0119 to nieuniknion\u0105 kar\u0105.<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>Dla powa\u017cnego filozofa istniej\u0105 tylko dwa racjonalne wyja\u015bnienia ludzkiego istnienia na ziemi. Po pierwsze, jak m\u00f3wi Tora, jeste\u015bmy tu, poniewa\u017c Si\u0142a o wiele pot\u0119\u017cniejsza ni\u017c wszech\u015bwiat powo\u0142a\u0142a nas do \u017cycia. Drugie wyja\u015bnienie zak\u0142ada, \u017ce wszech\u015bwiat istnieje dzi\u0119ki przypadkowej fluktuacji w polu kwantowym, a cz\u0142owiek \u2013 dzi\u0119ki incydentalnej sekwencji mutacji genetycznych, wyodr\u0119bnionej na drodze naturalnej selekcji. Albo wi\u0119c kondycja ludzka ma g\u0142\u0119bszy sens, albo jest go ca\u0142kowicie pozbawiona. Pierwszej teorii daje si\u0119 przekona\u0107 Izajasz, drugiej Sofokles, Ajschylos i tw\u00f3rcy greckiej tragedii. Antyczna Grecja jednak nie przetrwa\u0142a, a lud Abrahama i Moj\u017cesza jest nadal \u017cywy.<\/span><\/p>\n

Szanuj\u0119 tych, kt\u00f3rzy ceni\u0105 sobie greck\u0105 tragedi\u0119 ponad \u017cydowsk\u0105 nadziej\u0119. Ci drudzy jednak wybrali r\u00f3wnie\u017c dost\u0119p do jednej z pot\u0119\u017cnych idei, kt\u00f3re zmieniaj\u0105 \u017cycie: B\u00f3g w nas wierzy, niezale\u017cnie od tego, czy my wierzymy w Niego.<\/span><\/p>\n

Zdarzaj\u0105 si\u0119 w \u017cyciu takie sytuacje (sam ich wielokrotnie do\u015bwiadczy\u0142em), kiedy zachodzi s\u0142o\u0144ce i zawisaj\u0105 nad nami chmury czarnej rozpaczy. Kr\u00f3l Dawid zna\u0142 to uczucie, opisa\u0142 je nawet w kilku psalmach. Ludzie potrafi\u0105 by\u0107 brutalni. S\u0105 te\u017c tacy, kt\u00f3rzy, do\u015bwiadczywszy b\u00f3lu i cierpienia, znajduj\u0105 ulg\u0119 w zadawaniu ich innym. Wiar\u0119 w ludzi i w siebie samych mo\u017cna \u0142atwo utraci\u0107. W takich momentach \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce B\u00f3g nie traci wiary w nas, mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 zbawienna. Jak czytamy w Psalmie 27: \u201eBo ojciec m\u00f3j i matka mnie opu\u015bcili, ale B\u00f3g mnie przygarnie\u201d.<\/span><\/p>\n

Nawet kiedy stracimy wiar\u0119, B\u00f3g b\u0119dzie z nami. Gdy znajdziemy si\u0119 w rozpaczy, B\u00f3g da nam nadziej\u0119. On w nas wierzy, nawet kiedy sami przestajemy w siebie wierzy\u0107. Mo\u017cemy grzeszy\u0107 i b\u0142\u0105dzi\u0107, ale B\u00f3g nie przestanie nam wybacza\u0107, kiedy zawodzimy, i pochyla\u0107 si\u0119 nad nami, kiedy upadamy.<\/span><\/p>\n

Miejmy wiar\u0119 w Bosk\u0105 wiar\u0119 w ludzi, a nigdy nie zb\u0142\u0105dzimy w ciemno\u015bciach.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Boska wiara w ludzi [Parsza Be-reszit] RABIN JONATHAN SACKS t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u00a9 CHIDUSZ 2017 “Ogr\u00f3d Edenu” – obraz XIX-wiecznego malarza Thomasa Cole. Fot. Wikipedia BE-RESZIT \u2013 14 PA\u0179DZIERNIKA 2017\/ 24 TISZRI 5778 W pierwszych rozdzia\u0142ach Tory znakomit\u0105 proz\u0105 opisano rodzenie si\u0119 wszech\u015bwiata, swobodny proces stworzenia kierowany przez pojedyncz\u0105 Si\u0142\u0119. Kilkakrotnie powtarza si\u0119 zdanie: \u201eI […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56548"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56548"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56548\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56554,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56548\/revisions\/56554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}