{"id":56819,"date":"2017-10-31T17:09:11","date_gmt":"2017-10-31T15:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=56819"},"modified":"2017-10-26T15:55:28","modified_gmt":"2017-10-26T13:55:28","slug":"25-09-13","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=56819","title":{"rendered":"Na obraz Boga [Parsza Noach]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Na obraz Boga [Parsza Noach]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u00a9 CHIDUSZ 2017<\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n

“Potop” autorstwa angielskiego malarza Johna Martina. Fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

NOACH\u2013 21 PA\u0179DZIERNIKA 2017\/ 1 CHESZWAN 5778<\/strong><\/p>\n

Historia pierwszych o\u015bmiu rozdzia\u0142\u00f3w ksi\u0119gi Be-reszit jest prosta, cho\u0107 tragiczna. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 trzy etapy: stworzenie, zniszczenie i odbudowa. B\u00f3g tworzy porz\u0105dek, kt\u00f3ry zostaje zniszczony przez ludzi do tego stopnia, \u017ce \u201eska\u017cona by\u0142a ziemia przed Bogiem i nape\u0142ni\u0142a si\u0119 ziemia bezprawiem\u201d i \u201eskazi\u0142o wszelkie cia\u0142o drog\u0119 sw\u0105 na ziemi\u201d. Nast\u0119pnie zsy\u0142a potop, kt\u00f3ry zmiata z powierzchni ziemi wszystko, co \u017cyje, z wyj\u0105tkiem Noego, jego rodziny i zwierz\u0105t na arce, po czym ziemia wraca do stanu, kt\u00f3ry opisany jest na samym pocz\u0105tku Tory: \u201e[\u2026] by\u0142a zam\u0119tem i bez\u0142adem, a ciemno\u015b\u0107 nad otch\u0142ani\u0105; a duch Bo\u017cy unosi\u0142 si\u0119 nad powierzchni\u0105 w\u00f3d\u201d (Be-reszit 1:2).<\/span><\/p>\n

Daj\u0105c obietnic\u0119, \u017ce nigdy wi\u0119cej nie zniszczy \u017cycia na ziemi (lecz jednocze\u015bnie nie zapewniaj\u0105c, \u017ce nie zrobi\u0105 tego ludzie), B\u00f3g zaczyna od pocz\u0105tku. Stawia Noego w miejsce Adama, ojca ludzko\u015bci, \u017ceby ten zacz\u0105\u0142 pisa\u0107 jej histori\u0119 od pocz\u0105tku. Rozdzia\u0142 dziewi\u0105ty ksi\u0119gi Be-reszit jest wi\u0119c odpowiednikiem pierwszego, z wyj\u0105tkiem dw\u00f3ch znacz\u0105cych r\u00f3\u017cnic.<\/span><\/p>\n

Po pierwsze, w obu rozdzia\u0142ach wyst\u0119puj\u0105 s\u0142owa-klucze, kt\u00f3re powtarzaj\u0105 si\u0119 kilkakrotnie. W pierwszym rozdziale tym s\u0142owem jest tow (dobry), w dziewi\u0105tym \u2013 brit (przymierze).<\/span><\/p>\n

Po drugie, w obu powiedziane jest, \u017ce B\u00f3g stworzy\u0142 cz\u0142owieka na swoje podobie\u0144stwo, ale opisane jest to na dwa, wyra\u017anie r\u00f3\u017cne sposoby. W rozdziale pierwszym czytamy:<\/span><\/p>\n

\u201eI rzek\u0142 B\u00f3g: \u2018Uczy\u0144my ludzi na obraz Nasz i pod\u0142ug podobie\u0144stwa Naszego, a niech panuj\u0105 nad rybami morza, i nad ptactwem nieba, i nad byd\u0142em, i nad wszystk\u0105 ziemi\u0105, i nad wszelkim p\u0142azem, kt\u00f3ry pe\u0142za po ziemi! I stworzy\u0142 B\u00f3g cz\u0142owieka na obraz Sw\u00f3j, na obraz Boga stworzy\u0142 go; m\u0119\u017cczyzn\u0119 i niewiast\u0119 stworzy\u0142 ich\u201d (Be-reszit 1:26-27).<\/span><\/p>\n

W dziewi\u0105tym za\u015b:<\/span><\/p>\n

\u201eKto przeleje krew cz\u0142owieka, przez cz\u0142owieka krew jego przelan\u0105 b\u0119dzie; bo na obraz Bo\u017cy stworzy\u0142 cz\u0142owieka!\u201d (Be-reszit 9:6).<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017cnica jest zasadnicza. Z pierwszego rozdzia\u0142u dowiadujemy si\u0119, \u017ce to my stworzeni jeste\u015bmy na Bo\u017ce podobie\u0144stwo, a z dziewi\u0105tego, \u017ce na Jego obraz stworzony zosta\u0142 drugi cz\u0142owiek. Pierwszy rozdzia\u0142 opowiada o wy\u017cszo\u015bci cz\u0142owieka nad ca\u0142ym owocem Boskiego stworzenia i o w\u0142adzy, jak\u0105 on posiada; dziewi\u0105ty \u2013 o nienaruszalno\u015bci ludzkiego \u017cycia i zakazie zabijania, czyli o moralnych ograniczeniach tej w\u0142adzy, kt\u00f3ra w \u017cadnym wypadku nie mo\u017ce by\u0107 u\u017cyta, aby pozbawi\u0107 \u017cycia drug\u0105 osob\u0119.<\/span><\/p>\n

Dlatego te\u017c s\u0142owo-klucz zmienia si\u0119 z \u201edobry\u201d na \u201eprzymierze\u201d. Nazywaj\u0105c co\u015b dobrym, podajemy tylko opis rzeczy. M\u00f3wi\u0105c o przymierzu, wskazujemy na stosunek dw\u00f3ch rzeczy wzgl\u0119dem siebie. Przymierze jest rodzajem moralnej wi\u0119zi mi\u0119dzy dwiema stronami.<\/span><\/p>\n

Po potopie zmieniaj\u0105 si\u0119 stosunki ludzi z Bogiem, kt\u00f3ry nie wymaga ju\u017c od nich, aby byli dobrzy, bo rzekomo le\u017cy to w ich naturze. Przeciwnie, B\u00f3g wie, \u017ce \u201ezamys\u0142 serca ludzkiego [jest] z\u0142y od m\u0142odo\u015bci jego\u201d (Be-reszit 8:21), mimo \u017ce zostali\u015bmy stworzeni na Jego podobie\u0144stwo.<\/span><\/p>\n

Ale B\u00f3g jest jeden, a ludzi wielu. Pojedynczy cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142by \u017cy\u0107 w zgodzie ze \u015bwiatem, wiemy jednak, \u017ce \u201enie dobrze, aby pozosta\u0142 cz\u0142owiek samotnym\u201d. Cz\u0142owiek to zwierz\u0119 spo\u0142eczne. W momencie, kiedy jeden jest przekonany, \u017ce ma bosk\u0105 w\u0142adz\u0119 nad drugim, rodzi si\u0119 przemoc. My\u015blenie o sobie w boskich kategoriach jest bardzo niebezpieczne. Jeste\u015bmy tylko lud\u017ami ze wszystkimi ludzkimi niedoskona\u0142o\u015bciami.<\/span><\/p>\n

Dlatego te\u017c jednym szybkim posuni\u0119ciem B\u00f3g zmienia zasady, ucz\u0105c Noego (a z nim ca\u0142\u0105 ludzko\u015b\u0107), \u017ce nie powinien my\u015ble\u0107 o sobie samym, ale o drugim cz\u0142owieku jako o istocie stworzonej na obraz i podobie\u0144stwo Boga. Tylko tak mo\u017cemy, jako gatunek, uchroni\u0107 si\u0119 przed przemoc\u0105 i samozniszczeniem.<\/span><\/p>\n

Oto kolejna idea, kt\u00f3ra mo\u017ce odmieni\u0107 nasze \u017cycie. Najwi\u0119kszym wyzwaniem religii okazuje si\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107 dostrze\u017cenia boskiego obrazu w ka\u017cdym cz\u0142owieku, nawet je\u015bli nie odpowiada on obrazowi nas samych; nawet je\u015bli r\u00f3\u017cni nas kolor sk\u00f3ry, status spo\u0142eczny, kulturowy czy wyznanie.<\/span><\/p>\n

Cz\u0119\u015bci\u0105 ludzkiej natury jest strach przed r\u00f3\u017cni\u0105cym si\u0119 od nas cz\u0142owiekiem, co by\u0142o przyczyn\u0105 przemocy od pocz\u0105tku istnienia naszego gatunku. Nieznajomy, obcokrajowiec, inny \u2013 prawie zawsze kojarzony jest z zagro\u017ceniem. A co, je\u015bli tak nie jest? Co, je\u015bli w rzeczywisto\u015bci ludzie r\u00f3\u017cni od nas ubogacaj\u0105 nasz \u015bwiat, wcale mu nie zagra\u017caj\u0105c?<\/span><\/p>\n

Jest pewne dziwne b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, kt\u00f3re odmawiamy po ka\u017cdym zjedzonym posi\u0142ku lub wypitym napoju, nad kt\u00f3rym wcze\u015bniej wypowiedzieli\u015bmy Sze-ha-kol. Jego s\u0142owa to: \u201ebore nefaszot rabot we-chesronam\u201d, B\u00f3g \u201estwarza wiele dusz i ich niedostatki\u201d. W dos\u0142ownym rozumieniu to b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo jest niemal\u017ce pozbawione sensu. Dlaczego mieliby\u015bmy s\u0142awi\u0107 Boga za niedostatki?<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a><\/p>\n

Jedn\u0105 ze wspania\u0142ych odpowiedzi na to pytanie (za kt\u00f3r\u0105 nale\u017c\u0105 si\u0119 podzi\u0119kowania Joshui Rowe\u2019owi, od kt\u00f3rego po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142em to pi\u0119kne wyt\u0142umaczenie) by\u0142oby, \u017ce nie maj\u0105c niedostatk\u00f3w, nie potrzebowaliby\u015bmy innych ludzi. Byliby\u015bmy samotnikami. Poniewa\u017c jednak wszyscy jeste\u015bmy inni i wszyscy mamy wady, potrzebujemy siebie nawzajem. Tylko dzi\u0119ki koegzystencji mo\u017cemy uzupe\u0142nia\u0107 swoje braki i czerpa\u0107 z tego obop\u00f3lne korzy\u015bci*. To w\u0142a\u015bnie nasza r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 sprawia, \u017ce jeste\u015bmy istotami spo\u0142ecznymi.<\/span><\/p>\n

To spostrze\u017cenie wyra\u017cone zosta\u0142o w s\u0142awnym rabinicznym powiedzeniu: \u201eMonety, kt\u00f3re cz\u0142owiek bije wed\u0142ug jednego wzoru, wygl\u0105daj\u0105 tak samo. B\u00f3g uku\u0142 nas wed\u0142ug jednego wzoru \u2013 na swoje podobie\u0144stwo \u2013 a mimo to ka\u017cdy z nas jest inny\u201d (Miszna, Sanhedryn 4:5). Jest to podstaw\u0105 idei nazwanej przeze mnie \u201edum\u0105 inno\u015bci\u201d (\u201eThe Dignity of Difference\u201d to tak\u017ce tytu\u0142 jednej z moich ksi\u0105\u017cek).<\/span><\/p>\n

To kolejna idea, mog\u0105ca odmieni\u0107 nasze \u017cycie. Nast\u0119pnym razem, gdy spotkamy kogo\u015b ca\u0142kowicie od nas innego, powinni\u015bmy spojrze\u0107 na to, co nas r\u00f3\u017cni nie w kategoriach zagro\u017cenia, ale raczej ubogacaj\u0105cego daru. Po potopie, a przede wszystkim, aby unikn\u0105\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej \u201eziemia nape\u0142nia si\u0119 bezprawiem\u201d, B\u00f3g ka\u017ce nam dostrzega\u0107 Sw\u00f3j obraz w drugim cz\u0142owieku. Adam wiedzia\u0142, \u017ce zosta\u0142 stworzony na Bo\u017ce podobie\u0144stwo. Noe i jego potomkowie musz\u0105 pami\u0119ta\u0107, \u017ceby widzie\u0107 obraz Boga w drugim cz\u0142owieku.<\/span><\/p>\n

Wielkim wyzwaniem religii jest pr\u00f3ba dostrze\u017cenia Boskiego pierwiastka w osobie nieznajomego.<\/span><\/p>\n

* Podobna idea towarzyszy\u0142a XVIII-wiecznym my\u015blicielom, takim jak na przyk\u0142ad Monteskiusz, w kt\u00f3rych rozumieniu handel m\u00f3g\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 jako alternatywa dla wojen. Mi\u0119dzy jednym plemieniem spotykaj\u0105cym na swej drodze inne plemi\u0119 mo\u017ce doj\u015b\u0107 albo do walki, albo do wymiany d\u00f3br. W pierwszym przypadku oba plemiona ponosz\u0105 straty, nawet je\u015bli jedno wygrywa walk\u0119. W drugim przypadku oba zyskuj\u0105. To jeden z najwa\u017cniejszych sposob\u00f3w, w jaki gospodarka rynkowa przyczyni\u0142a si\u0119 do budowania pokoju, tolerancji i postrzegania r\u00f3\u017cnorodno\u015bci jako dobrodziejstwa, a nie przekle\u0144stwa. Zobacz: A. O. Hirschman, Nami\u0119tno\u015bci i interesy: u intelektualnych \u017ar\u00f3de\u0142 kapitalizmu.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na obraz Boga [Parsza Noach] RABIN JONATHAN SACKS t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u00a9 CHIDUSZ 2017 “Potop” autorstwa angielskiego malarza Johna Martina. Fot. Wikipedia NOACH\u2013 21 PA\u0179DZIERNIKA 2017\/ 1 CHESZWAN 5778 Historia pierwszych o\u015bmiu rozdzia\u0142\u00f3w ksi\u0119gi Be-reszit jest prosta, cho\u0107 tragiczna. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 trzy etapy: stworzenie, zniszczenie i odbudowa. B\u00f3g tworzy porz\u0105dek, kt\u00f3ry zostaje zniszczony […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56819"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=56819"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":56828,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/56819\/revisions\/56828"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=56819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=56819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=56819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}