{"id":57021,"date":"2017-11-04T18:09:27","date_gmt":"2017-11-04T16:09:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=57021"},"modified":"2017-11-02T07:45:23","modified_gmt":"2017-11-02T05:45:23","slug":"30-09-16","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=57021","title":{"rendered":"Idea wewn\u0105trzsterowno\u015bci [Parsza Lech lecha]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Idea wewn\u0105trzsterowno\u015bci [Parsza Lech lecha]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS <\/strong>t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o <\/strong>\u00a9 CHIDUSZ 2017<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n

Obraz w\u0119gierskiego malarza J\u00f3zsefa Moln\u00e1ra \u201ePodr\u00f3\u017c Abrahama z Ur do Kanaanu” (1850) \/ Fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

LECH LEACHA \u2013 28 PA\u0179DZIERNIKA 2017\/ 8 CHESZWAN 5778<\/strong><\/p>\n

Czy cechy charakteru to kwestia wy\u0142\u0105cznie indywidualna? Czy jeste\u015bmy spokojni, odwa\u017cni, charyzmatyczni, bo taka jest nasza natura, a mo\u017ce kultura odgrywa tu jak\u0105\u015b rol\u0119? Czy to, gdzie i w jakich czasach dorastamy, wp\u0142ywa na to, jakimi stajemy si\u0119 lud\u017ami?<\/span><\/p>\n

Te pytania zadawa\u0142o sobie trzech wielkich ameryka\u0144skich, \u017cydowskich socjolog\u00f3w, David Reisman, Nathan Glazer i Reuel Denney, w ksi\u0105\u017cce \u201eSamotny t\u0142um\u201d, dzi\u015b nale\u017c\u0105cej ju\u017c do socjologicznego kanonu, wydanej po raz pierwszy w 1950 roku. Twierdzili, \u017ce w konkretnych historycznych okoliczno\u015bciach dochodzi do wytwarzania si\u0119 pewnych typ\u00f3w osobowo\u015bci. Istotne by\u0142o, jak pisali, czy cz\u0142owiek wychowuje si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie o wysokich wska\u017anikach urodze\u0144 i \u015bmiertelno\u015bci, w kt\u00f3rym dominuj\u0105 wielodzietne rodziny, za to \u015brednia d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia jest niska. Czy te\u017c kszta\u0142towany jest w takim, kt\u00f3re dopiero si\u0119 rozwija, lub w znajduj\u0105cym si\u0119 na pocz\u0105tkowym etapie upadku. A wi\u0119c \u2013 w zale\u017cno\u015bci od warunk\u00f3w spo\u0142ecznych \u2013 w ka\u017cdym z nich rodzi si\u0119 inny typ charakteru. Oczywi\u015bcie socjologowie nie twierdzili, \u017ce ludzie w tych spo\u0142eczno\u015bciach wcale si\u0119 od siebie nie r\u00f3\u017cni\u0105, ale zauwa\u017cyli, \u017ce wskaza\u0107 mo\u017cna na pewne wsp\u00f3lne, charakterystyczne cechy danej populacji i jej kultury.<\/span><\/p>\n

Tam, gdzie wska\u017aniki urodze\u0144 i zgon\u00f3w s\u0105 wysokie, jak na przyk\u0142ad w\u015br\u00f3d Europejczyk\u00f3w w \u015bredniowieczu i przed rewolucj\u0105 przemys\u0142ow\u0105, mamy do czynienia ze spo\u0142ecze\u0144stwem, dla kt\u00f3rego przewodni\u0105 warto\u015b\u0107 stanowi tradycja.<\/span><\/p>\n

Ludzie posiadaj\u0105cy ten typ osobowo\u015bci podejmowali decyzje i dzia\u0142ania, sugeruj\u0105c si\u0119 tym, jak post\u0119powano w przesz\u0142o\u015bci. W tych cz\u0119sto hierarchicznych spo\u0142ecze\u0144stwach g\u0142\u00f3wnym celem by\u0142o przetrwanie, a zachowanie porz\u0105dku polega\u0142o na upewnianiu si\u0119, \u017ce wszyscy sztywno trzymaj\u0105 si\u0119 zasad i przypisanych im r\u00f3l. Wstyd by\u0142 kar\u0105 za nieszanowanie tych regu\u0142.<\/span><\/p>\n

W spo\u0142ecze\u0144stwach okresu przej\u015bciowego, takich jak Europa w czasach renesansu albo reformacji zrodzi\u0142 si\u0119 nowy typ \u2013 cz\u0142owiek wewn\u0105trzsterowny. Kultura jest wtedy w stanie transformacji, a ch\u0119\u0107 zmian budzi si\u0119 tak\u017ce w poszczeg\u00f3lnych jednostkach. Panuje nastr\u00f3j sprzyjaj\u0105cy poznawaniu i tworzeniu. Oznacza to, \u017ce ludzie musz\u0105 wykszta\u0142ci\u0107 zdolno\u015b\u0107 adaptacji do wci\u0105\u017c zmieniaj\u0105cych si\u0119 wyzwa\u0144, pami\u0119taj\u0105c o swoich celach i d\u0105\u017ceniach. Musz\u0105 zatem stawi\u0107 czo\u0142a przysz\u0142o\u015bci, nie zapominaj\u0105c o przesz\u0142o\u015bci. Du\u017co uwagi po\u015bwi\u0119ca si\u0119 wi\u0119c edukacji. M\u0142odzi uwewn\u0119trzniaj\u0105 warto\u015bci grupy i nie wypieraj\u0105 ich przez ca\u0142e \u017cycie. W ten spos\u00f3b, mimo ci\u0105g\u0142ych zmian, nie trac\u0105 orientacji na drodze rozwoju. Pora\u017cka w tego rodzaju spo\u0142ecze\u0144stwach nie jest ju\u017c naznaczona wstydem, ale poczuciem winy.<\/span><\/p>\n

Ostatni rodzaj to spo\u0142eczno\u015bci, kt\u00f3re osi\u0105gn\u0119\u0142y ju\u017c maksymalny poziom rozwoju i zbli\u017caj\u0105 si\u0119 ku upadkowi. Spada wska\u017anik urodze\u0144, wyd\u0142u\u017ca si\u0119 za to \u015brednia d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia. Panuje og\u00f3lny dobrobyt. O podstawowe potrzeby jednostki troszcz\u0105 si\u0119 powo\u0142ane w tym celu instytucje. Nie ma ju\u017c potrzeby, aby ludzie byli zdeterminowanymi, wytrzyma\u0142ymi, silnymi buntownikami, jak w wiekach poprzednich. \u017byje si\u0119 dostatnio. G\u0142\u00f3wny problem nie ma wi\u0119c pod\u0142o\u017ca materialnego, ale polega na zdobywaniu uznania w oczach innych. Typ, kt\u00f3ry wykszta\u0142ca si\u0119 w tym spo\u0142ecze\u0144stwie, to cz\u0142owiek zewn\u0105trzsterowny. G\u0142\u00f3wnymi czynnikami, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na kszta\u0142towanie si\u0119 jego charakteru, s\u0105 media i r\u00f3wie\u015bnicy, nie za\u015b rodzice. Tradycja i sumienie, kt\u00f3re do tej pory kierowa\u0142y m\u0142odych na obierane przez nich \u017cyciowe \u015bcie\u017cki, zast\u0119powane s\u0105 przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 kultur\u0119. Ludzie zewn\u0105trzsterowni chc\u0105 by\u0107 kochani, a nie powa\u017cani. Pora\u017cka w takim spo\u0142ecze\u0144stwie wi\u0105\u017ce si\u0119 nie z poczuciem winy, ale z niepokojem.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c w 1950 roku Riesman i jego wsp\u00f3\u0142pracownicy zauwa\u017cyli kszta\u0142towanie si\u0119 tego typu osobowo\u015bci we wsp\u00f3\u0142czesnej im Ameryce. Dzi\u015b, dzi\u0119ki mediom spo\u0142eczno\u015bciowym i przez upadek autorytet\u00f3w, proces ten post\u0119puje, rozprzestrzeniaj\u0105c si\u0119 na ca\u0142ym Zachodzie. \u017byjemy w erze zewn\u0105trzsterowno\u015bci, kt\u00f3rej bardzo obrazowym symbolem jest profil na Facebooku.<\/span><\/p>\n

Pytanie o to, czy jest to nieodwracalny proces, pozostaje otwarte. Jednak dzi\u0119ki wnikliwej analizie przeprowadzonej przez socjolog\u00f3w w latach 50. jeste\u015bmy w stanie lepiej zrozumie\u0107 pocz\u0105tkowe wersy parszy na ten tydzie\u0144 \u2013 s\u0142owa, od kt\u00f3rych zaczyna si\u0119 historia \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci:<\/span>
\nPRENUMERATA<\/strong><\/span><\/span>
\n<\/a>\u201eI rzek\u0142 Wiekuisty do Abrama: Wyjd\u017a z ziemi twojej, i z ojczyzny twojej, i z domu ojca twojego, do ziemi, kt\u00f3r\u0105 ci wska\u017c\u0119\u201d (Be-reszit 12:1).<\/span><\/p>\n

B\u00f3g nakazuje Abrahamowi, aby zostawi\u0142 za sob\u0105 zar\u00f3wno powielanie tradycji przodk\u00f3w (\u201edom ojca twojego\u201d), jak i uleganie wp\u0142ywom z zewn\u0105trz (\u201eojczyzna twoja\u201d). Od tej chwili mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 ojcem narodu, polegaj\u0105cego na w\u0142asnych s\u0105dach.<\/span><\/p>\n

Abraham ca\u0142e swoje \u017cycie kierowa\u0142 si\u0119 wewn\u0119trznym g\u0142osem. By\u0142 to g\u0142os Boga. Decyzje, kt\u00f3re podejmowa\u0142, nie by\u0142y motywowane ani tym, co robili jego przodkowie, ani przez zwyczaje ludzi mu wsp\u00f3\u0142czesnych. Mia\u0142 odwag\u0119, aby \u201estan\u0105\u0107 po jednej stronie, kiedy reszta \u015bwiata sta\u0142a po drugiej\u201d (Be-reszit raba, 42:8). Z kolejnej parszy dowiadujemy si\u0119, \u017ce jego misj\u0105 by\u0142o, aby \u201epoleci\u0142 synom swoim, i domowi swojemu po sobie, strzedz drogi Wiekuistego, spe\u0142niaj\u0105c cnot\u0119 i sprawiedliwo\u015b\u0107\u201d (Be-reszit 18:19), \u017ceby i kolejne pokolenia mog\u0142y kierowa\u0107 si\u0119 wewn\u0119trznym g\u0142osem, gdziekolwiek si\u0119 znajduj\u0105. Moralno\u015b\u0107 potomk\u00f3w Abrahama bazowa\u0107 mia\u0142a nie na schemacie honoru i wstydu ani konformizmu i niepokoju, ale prawo\u015bci i poczucia winy. Dlatego te\u017c edukacja w judaizmie odgrywa centraln\u0105 rol\u0119. \u017bydzi musieli by\u0107 wierni swoim warto\u015bciom, nawet b\u0119d\u0105c mniejszo\u015bci\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3rego zasady moralne by\u0142y zupe\u0142nie inne.<\/span><\/p>\n

St\u0105d te\u017c nadzwyczajny op\u00f3r \u017byd\u00f3w na przestrzeni wiek\u00f3w i ich zdolno\u015b\u0107 przetrwania zmian, niepewno\u015bci jutra, a nawet katastrof. Nar\u00f3d o tak g\u0142\u0119boko zakorzenionych w sercach i umys\u0142ach warto\u015bciach jest zdolny pewnie trwa\u0107 przy swojej to\u017csamo\u015bci, nawet kiedy wszyscy dooko\u0142a zatracaj\u0105 wizj\u0119 tego, kim s\u0105 i kim chcieliby by\u0107. Wewn\u0119trzny g\u0142os, o kt\u00f3rym jest mowa, prowadzi\u0142 praojc\u00f3w i pramatki przez wydarzenia z ksi\u0119gi Be-reszit na d\u0142ugo przed ostatecznym wykszta\u0142ceniem si\u0119 narodu i przed jawnymi cudami z ksi\u0119gi Szemot.<\/span><\/p>\n

\u017bydowska to\u017csamo\u015b\u0107, wyuczona w dzieci\u0144stwie, utrwalona przez lata studi\u00f3w nad Tor\u0105 i codzienn\u0105 modlitw\u0119, to w\u0142a\u015bnie ten wewn\u0119trzny g\u0142os, kt\u00f3ry daje nam poczucie, \u017ce nasze \u017cycie zmierza w okre\u015blonym kierunku. Daje nam pewno\u015b\u0107, \u017ce judaizm przetrwa\u0142, w\u0142a\u015bciwie jako jedyny, podczas gdy inne kultury i cywilizacje tamtych czas\u00f3w przesz\u0142y do historii. Dzi\u0119ki niemu mo\u017cemy uchroni\u0107 si\u0119 przed pokusami i pomy\u0142kami wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, korzystaj\u0105c jednocze\u015bnie z jej rzeczywistych dar\u00f3w i b\u0142ogos\u0142awie\u0144stw.<\/span><\/p>\n

Ludzie wewn\u0105trzsterowni s\u0105 cz\u0119sto pionierami, kt\u00f3rzy odkrywaj\u0105 nowe i nieznane, nie trac\u0105c wiary w tradycj\u0119. Dobrym przyk\u0142adem jest Jerozolima, kt\u00f3ra, b\u0119d\u0105c jednym z najstarszych na \u015bwiecie centr\u00f3w \u017cycia religijnego, jednocze\u015bnie nale\u017cy (wed\u0142ug magazynu \u201eTime\u201d 2015) do pi\u0119ciu najszybciej rozwijaj\u0105cych si\u0119 o\u015brodk\u00f3w start-up\u00f3w na rynku nowych technologii. Ludzie, kt\u00f3rymi kieruje tradycja, \u017cyj\u0105 w przesz\u0142o\u015bci. Ludzie zewn\u0105trzsterowni \u2013 w tera\u017aniejszo\u015bci. Ci jednak, kt\u00f3rzy kieruj\u0105 si\u0119 wewn\u0119trznym g\u0142osem, potrafi\u0105 do\u015bwiadczenia historii prze\u0142o\u017cy\u0107 na wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, co daje im pewno\u015b\u0107 siebie w budowaniu przysz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Idea wewn\u0105trzsterowno\u015bci \u2013 odwagi bycia innym \u2013 to idea zmieniaj\u0105ca \u017cycie. Pocz\u0105tek jej daj\u0105 s\u0142owa lech lecha, co mo\u017ce by\u0107 przet\u0142umaczone jako \u201eid\u017a do siebie\u201d, co oznacza: id\u017a za wewn\u0119trznym g\u0142osem, jak ci przed tob\u0105, kontynuuj ich podr\u00f3\u017c, wnosz\u0105c ponadczasowe warto\u015bci do gwa\u0142townie zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Idea wewn\u0105trzsterowno\u015bci [Parsza Lech lecha] RABIN JONATHAN SACKS t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u00a9 CHIDUSZ 2017 Obraz w\u0119gierskiego malarza J\u00f3zsefa Moln\u00e1ra \u201ePodr\u00f3\u017c Abrahama z Ur do Kanaanu” (1850) \/ Fot. Wikipedia LECH LEACHA \u2013 28 PA\u0179DZIERNIKA 2017\/ 8 CHESZWAN 5778 Czy cechy charakteru to kwestia wy\u0142\u0105cznie indywidualna? Czy jeste\u015bmy spokojni, odwa\u017cni, charyzmatyczni, bo taka jest nasza natura, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57021"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57021"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57021\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57062,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57021\/revisions\/57062"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}