{"id":57234,"date":"2017-11-27T18:09:13","date_gmt":"2017-11-27T16:09:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=57234"},"modified":"2017-11-26T10:16:57","modified_gmt":"2017-11-26T08:16:57","slug":"10-09-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=57234","title":{"rendered":"Francuski intelektualista o polsko-\u017cydowskich fascynacjach"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Francuski intelektualista o polsko-\u017cydowskich fascynacjach<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Micha\u0142 Sobelman<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Micha\u0142 Sobelman<\/em><\/span>
\n Autor: Ambasada Izraela \u0179r\u00f3d\u0142o: Materia\u0142 W\u0142asny<\/em><\/span><\/p>\n

W czerwcu 1995 roku mia\u0142em okazj\u0119 uczestniczy\u0107 w dwudniowym kolokwium na temat relacji polsko-\u017cydowskich. Konferencja zatytu\u0142owana \u201ePami\u0119\u0107 polska \u2013 pami\u0119\u0107 \u017cydowska\u201d odby\u0142a si\u0119 w niedawno otwartym Centrum Kultury \u017bydowskiej na krakowskim Kazimierzu i niew\u0105tpliwie nale\u017ca\u0142a do najciekawszych spotka\u0144 tego rodzaju. Nie by\u0142oby w tym zreszt\u0105 nic nadzwyczajnego, gdyby nie fakt, \u017ce sympozjum to zosta\u0142o zorganizowane przez Instytut Francuski w Krakowie. Kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej, bezpo\u015brednio po uroczysto\u015bciach z okazji 50. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau, to w\u0142a\u015bnie francuskie media<\/strong> oskar\u017ca\u0142y Polsk\u0119 o antysemityzm.<\/strong><\/p>\n

Pomy\u015bla\u0142em wtedy: c\u00f3\u017c mog\u0105 wiedzie\u0107 Francuzi na temat stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich? Dlaczego zajmuj\u0105 si\u0119 polskim antysemityzmem zamiast szuka\u0107 winy u siebie? Mo\u017ce pragn\u0105 odwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 opinii publicznej od w\u0142asnego zachowania w czasie II wojny \u015bwiatowej, a tak\u017ce od tego, \u017ce antysemickie ekscesy we wsp\u00f3\u0142czesnej Francji s\u0105 cz\u0119stsze, brutalniejsze i bardziej przera\u017caj\u0105ce ni\u017c gdziekolwiek indziej w Europie? Takie pytania zadawa\u0142em sobie przed pi\u0119tnastu laty.<\/span><\/p>\n

Krakowska konferencja okaza\u0142a si\u0119 jednak fascynuj\u0105cym prze\u017cyciem, a francuscy intelektuali\u015bci, tacy jak Simone Veil, \u00c9lisabeth de Fontenay, Dina Pinto, Bernard Lecomte czy wreszcie Alain Finkielkraut walnie przyczynili si\u0119 do rozpocz\u0119cia polsko-\u017cydowskiej debaty, kt\u00f3ra swe apogeum osi\u0105gn\u0119\u0142a po uroczysto\u015bciach w Jedwabnem, latem 2001 roku.<\/em><\/span><\/p>\n

Dzi\u015b, kiedy czytam polski przek\u0142ad ksi\u0105\u017cki Jean-Yves Potela pt. Koniec niewinno\u015bci, do\u015bwiadczam czego\u015b w rodzaju d\u00e9j\u00e0 vu. Ksi\u0105\u017cka Potela jest bowiem w pewnym sensie podsumowaniem tej tocz\u0105cej si\u0119 od wielu lat dyskusji. Jej tytu\u0142 nawi\u0105zuje do sformu\u0142owanej przez profesor Joann\u0119 Tokarsk\u0105-Bakir krytyki polskiej \u201eobsesji niewinno\u015bci\u201d. Chodzi tu, rzecz jasna, o pewne opinie wyg\u0142aszane w g\u0142o\u015bnej debacie jedwabie\u0144skiej, a tak\u017ce o kwesti\u0119 uznania, \u017ce \u201ePolacy nie s\u0105 wy\u0142\u0105cznie ofiarami drugiej wojny \u015bwiatowej i \u017ce niekt\u00f3rzy z nich \u2013 cho\u0107 niew\u0105tpliwie mniejszo\u015b\u0107 \u2013 przyczynili si\u0119 do zbrodni, a wielu zgrzeszy\u0142o oboj\u0119tno\u015bci\u0105 na los \u017byd\u00f3w\u201d (s. 324). Lekarstwem na t\u0119 bolesn\u0105 ran\u0119 polsko-\u017cydowskich stosunk\u00f3w zdaje si\u0119 by\u0107 \u2013 zaskakuj\u0105co \u2013 ksi\u0105\u017cka Francuza. \u201eNie b\u0119d\u0105c ani \u017bydem, ani Polakiem \u2013 wyznaje Jean-Yves Potel \u2013 nie mam osobistego stosunku do tocz\u0105cych si\u0119 tutaj spor\u00f3w\u201d. I rzeczywi\u015bcie, jego praca nie opisuje spor\u00f3w i kontrowersji dotycz\u0105cych spraw \u017cydowskich w Polsce. Nie traktuje r\u00f3wnie\u017c o dziejach polskiego antysemityzmu lub jego przyczyn. Zag\u0142ada polskich \u017byd\u00f3w oraz miejscowa trauma i milczenie zwi\u0105zane z zachowaniem si\u0119 Polak\u00f3w wobec ich \u017cydowskich s\u0105siad\u00f3w w czasie wojny i p\u00f3\u017aniej, jest w oczach autora spraw\u0105 o wiele wa\u017cniejsz\u0105. Wreszcie zagadnienie bodaj najbardziej go frapuj\u0105ce to pr\u00f3ba zrozumienia polskiej fascynacji kultur\u0105 \u017cydowsk\u0105, a mo\u017ce nawet i obsesji. \u201eW czasie, w kt\u00f3rym pami\u0119\u0107 cz\u0119sto bywa nadu\u017cywana, wyda\u0142 mi si\u0119 istotny powr\u00f3t do sytuacji podstawowych, zrozumienie, jak konkretne kobiety i konkretni m\u0119\u017cczy\u017ani, w r\u00f3\u017cnym wieku i o najr\u00f3\u017cniejszych przekonaniach, podejmuj\u0105 pr\u00f3b\u0119 upami\u0119tniania. Jaka jest ich motywacja i w jaki spos\u00f3b swe zadania realizuj\u0105\u201d (s. 12).<\/span><\/p>\n

Francuski intelektualista \u0142\u0105czy to zainteresowanie i otwarto\u015b\u0107 z przemianami politycznymi w Polsce i wolno\u015bci\u0105 s\u0142owa. Opinia ta, zreszt\u0105 do\u015b\u0107 powszechna, nie zawsze wydaje mi si\u0119 s\u0142uszna. Dzi\u015b chyba ju\u017c tylko pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciolatkowie i starsi pami\u0119taj\u0105 szaro\u015b\u0107 i beznadziej\u0119 okresu tzw. \u201ema\u0142ej stabilizacji\u201d, kiedy wci\u0105\u017c, cz\u0119\u015bciowo w ukryciu, istnia\u0142a nieliczna mniejszo\u015b\u0107 \u017cydowska. Okrutna dekonspiracja nast\u0105pi\u0142a w marcu 1968 roku i to wtedy w\u0142a\u015bnie, po oszala\u0142ej i urojonej walce z syjonizmem, niemal tysi\u0105cletnia historia polskich \u017byd\u00f3w dobieg\u0142a ko\u0144ca. \u017bydzi zostali wygnani, znikli z krajobrazu, a Polska sta\u0142a si\u0119 krajem monotonnym, homogenicznym i monoetnicznym.<\/span><\/p>\n

Pierwsze oznaki zmian pojawi\u0142y si\u0119 jeszcze pod koniec stanu wojennego. W kwietniu 1983 roku na obchody 40. rocznicy powstania w warszawskim getcie do Polski przyjecha\u0142y delegacje \u017cydowskie z Europy Zachodniej, USA i Izraela. Dwa lata p\u00f3\u017aniej telewizja publiczna pokaza\u0142a wcale nienowy ameryka\u0144ski film \u201eSkrzypek na dachu\u201d z izraelskim aktorem Chaimem Topolem w roli Tewiego. Prosty musical o do\u015b\u0107 banalnej fabule spowodowa\u0142 wybuch nostalgii i t\u0119sknoty za dawn\u0105, kolorow\u0105 i niegdysiejsz\u0105 Polsk\u0105. W kraju zapanowa\u0142a moda na \u017cydostwo. Zagranic\u0105 zastanawiano si\u0119 wtedy, kiedy to si\u0119 sko\u0144czy, fascynacja trwa\u0142a jednak w najlepsze. Zacz\u0119\u0142y ukazywa\u0107 si\u0119 artyku\u0142y, a potem ksi\u0105\u017cki o tematyce \u017cydowskiej, organizowano konferencje naukowe, pokazywano i kr\u0119cono filmy. Dw\u00f3ch m\u0142odych ludzi z Krakowa zorganizowa\u0142o Festiwal Kultury \u017bydowskiej (w tym roku festiwal obchodzi\u0142 swoje dwudziestodwulecie). W \u015blad za Krakowem posz\u0142y inne miasta: Festiwal Singera w Warszawie, Festiwal Dialogu Czterech Kultur w \u0141odzi, festiwale w Lublinie, Bia\u0142ymstoku, B\u0119dzinie, nawet w niewielkich Rymanowie czy Chmielniku. Wydaj\u0119 si\u0119, \u017ce dzi\u015b trudno znale\u017a\u0107 w Polsce miasta lub miasteczka, gdzie by nie organizowano \u017cydowskiego festiwalu. Nawet Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki od przesz\u0142o dwunastu lat raz do roku w styczniu obchodzi Dzie\u0144 Judaizmu. Wszystko to zreszt\u0105 mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w ksi\u0105\u017cce Potela. Wiemy o tym, zd\u0105\u017cyli\u015bmy si\u0119 ju\u017c przyzwyczai\u0107, a nawet zapomnie\u0107, \u017ce kiedy\u015b by\u0142o inaczej. Ksi\u0105\u017cka francuskiego publicysty u\u015bwiadamia nam, \u017ce \u017cyjemy w kraju, w kt\u00f3rym wprawdzie \u201enie ma ju\u017c \u017cydowskich miasteczek\u201d i w kt\u00f3rym wed\u0142ug pa\u0144stwowego spisu ludno\u015bci zamieszkuje jedynie nieco ponad tysi\u0105c \u017byd\u00f3w, a jednak w spos\u00f3b paradoksalny i troch\u0119 obsesyjny, \u017bydzi s\u0105 ci\u0105gle obecni w polskiej zbiorowej pod\u015bwiadomo\u015bci, ich duch wci\u0105\u017c unosi si\u0119 nad polskim miastami.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Francuski intelektualista o polsko-\u017cydowskich fascynacjach Micha\u0142 Sobelman Micha\u0142 Sobelman Autor: Ambasada Izraela \u0179r\u00f3d\u0142o: Materia\u0142 W\u0142asny W czerwcu 1995 roku mia\u0142em okazj\u0119 uczestniczy\u0107 w dwudniowym kolokwium na temat relacji polsko-\u017cydowskich. Konferencja zatytu\u0142owana \u201ePami\u0119\u0107 polska \u2013 pami\u0119\u0107 \u017cydowska\u201d odby\u0142a si\u0119 w niedawno otwartym Centrum Kultury \u017bydowskiej na krakowskim Kazimierzu i niew\u0105tpliwie nale\u017ca\u0142a do najciekawszych spotka\u0144 tego rodzaju. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57234"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57234"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57246,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57234\/revisions\/57246"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}