{"id":57743,"date":"2017-11-23T18:09:26","date_gmt":"2017-11-23T16:09:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=57743"},"modified":"2017-11-23T08:52:58","modified_gmt":"2017-11-23T06:52:58","slug":"01-09-18","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=57743","title":{"rendered":"Filmy, kt\u00f3rych nie zobaczysz"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Filmy, kt\u00f3rych nie zobaczysz<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

KATARZYNA ANDERSZ<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Marlyn Vinig, autorka pierwszej monografii po\u015bwi\u0119conej ultraortodoksyjnej kinematografii. Vinig odwiedzi\u0142a Wroc\u0142aw w sierpniu 2017 roku podczas festiwalu T-Mobile Nowe Horyzonty. \/ Fot. Chidusz<\/em><\/span><\/p>\n

CHASYDZKIE KINO TWORZONE JEST G\u0141\u00d3WNIE PRZEZ KOBIETY I DLA KOBIET. RZ\u0104DZI SI\u0118 NIENARUSZALNYMI PRAWAMI, CHO\u0106 NIEKT\u00d3RE AUTORKI STARAJ\u0104 SI\u0118 EKSPERYMENTOWA\u0106 I PRZESUWA\u0106 GRANICE TAK DALEKO, JAK TYLKO MOG\u0104. JEST ODSKOCZNI\u0104 OD CODZIENNO\u015aCI, ALE TE\u017b BEZWZGL\u0118DNYM BIZNESEM, KT\u00d3RY MUSI PRZYNIE\u015a\u0106 FINANSOWY ZYSK. \u201ePANUJE TU ZASADA: JE\u015aLI TW\u00d3J PIERWSZY FILM NIE ZDOB\u0118DZIE POPULARNO\u015aCI, DRUGIEGO JU\u017b NIE ROBISZ\u201d \u2013 OPOWIADA MARLYN VINIG, AUTORKA PIERWSZEJ MONOGRAFII PO\u015aWI\u0118CONEJ ULTRAORTODOKSYJNEJ KINEMATOGRAFII.<\/span><\/p>\n

Kino nierozrywkowe<\/strong><\/p>\n

Z kinem chasydzkim jest troch\u0119 jak z przys\u0142owiowym s\u0142oniem w pokoju. Niby istnieje, zadziwia, ale w \u015bwiecie, z kt\u00f3rego pochodzi, nie zwraca si\u0119 na nie uwagi. Kultura chasydzka z zasady sprzeciwia si\u0119 takiej formie rozrywki, wi\u0119c, jak pisze Vinig, samo po\u0142\u0105czenie s\u0142\u00f3w \u201ekino ultraortodoksyjne\u201d jest oksymoronem. Kino to ucieka od czysto rozrywkowych tre\u015bci, a walory artystyczne, g\u0142\u00f3wnie z powodu ogranicze\u0144 bud\u017cetowych, pozostawia na drugim planie. Najwa\u017cniejsza jest tutaj dydaktyka. Mimo podejrzliwo\u015bci, kt\u00f3r\u0105 wci\u0105\u017c obdarza si\u0119 jego tw\u00f3rczynie, kino chasydzkie ro\u015bnie w si\u0142\u0119 i w\u015br\u00f3d ultraortodoksyjnych kobiet w r\u00f3\u017cnym wieku jest najpopularniejsz\u0105 form\u0105 rozrywki. Szacuje si\u0119, \u017ce filmy tego nurtu ogl\u0105da rocznie w sumie 1,5 miliona kobiet na \u015bwiecie. W kulturze popularnej pozostaje zupe\u0142nie nieznane, przede wszystkim przez w\u0142asne, wewn\u0119trzne ograniczenia.<\/span><\/p>\n

Pierwszy festiwal<\/strong><\/p>\n

\u201eCzuwaj nad ni\u0105\u201d to film najbardziej znanej w \u015brodowiskach ultraortodoksyjnych chasydzkiej re\u017cyserki, Diny Perlstein. Pokazany zosta\u0142 podczas 17. edycji festiwalu T-Mobile Nowe Horyzonty we Wroc\u0142awiu, co nale\u017cy uzna\u0107 za wydarzenie wagi historycznej, bo po raz pierwszy kino chasydzkie pojawi\u0142o si\u0119 na festiwalu filmowym i zosta\u0142o zaprezentowane mieszanej \u2013 kobiecej i m\u0119skiej \u2013 widowni.<\/span><\/p>\n

\u201eDo tej pory tylko raz rozwa\u017cano tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107, jeden z film\u00f3w mia\u0142 by\u0107 pokazany na festiwalu film\u00f3w \u017cydowskich\u201d \u2013 opowiada Marlyn Vinig, badaczka kina chasydzkiego i krytyczka filmowa. \u201eWtedy re\u017cyserka zastrzeg\u0142a, \u017ce pokaz mo\u017ce by\u0107 przeznaczony tylko dla kobiet. Organizatorzy nie chcieli przysta\u0107 na takie warunki, wi\u0119c filmu ostatecznie nie pokazano.\u201d<\/span><\/p>\n

W Izraelu kobiece filmy chasydzkie rzadko sprzedawane s\u0105 na p\u0142ytach DVD, w Ameryce powoli wchodz\u0105 do sprzeda\u017cy w internecie. Dla wi\u0119kszo\u015bci jednak jedyna mo\u017cliwo\u015b\u0107 ich zobaczenia to wybranie si\u0119 na specjalny pokaz, organizowany w ortodoksyjnej dzielnicy, najcz\u0119\u015bciej w wynaj\u0119tej na ten cel sali z rzutnikiem i ekranem. Pokazy przeznaczone s\u0105 wy\u0142\u0105cznie dla spo\u0142eczno\u015bci ultraortodoksyjnej, cho\u0107 niereligijnym kobietom zainteresowanym tematem pozwala si\u0119 na nie wchodzi\u0107. Drzwi zamkni\u0119te s\u0105 za to \u2013 bez wyj\u0105tk\u00f3w \u2013 dla m\u0119\u017cczyzn.<\/span><\/p>\n

Dina Perlstein, re\u017cyserka \u201eCzuwaj nad ni\u0105\u201d, prywatnie przyja\u017ani si\u0119 z Marlyn Vinig. Obie mieszkaj\u0105 w Jerozolimie, nale\u017c\u0105 do spo\u0142eczno\u015bci chasyd\u00f3w z Be\u0142z. Przekonanie Perlstein do tego, \u017ce film powinien pojawi\u0107 si\u0119 na wroc\u0142awskim festiwalu nie by\u0142o \u0142atwe, wszelkie w\u0105tpliwo\u015bci musia\u0142y zosta\u0107 przedyskutowane z rabinem. Przewa\u017cy\u0142 argument, \u017ce pokazane w filmie kobiety nie ta\u0144cz\u0105, ani nie \u015bpiewaj\u0105 \u2013 nie ma w nim element\u00f3w uznawanych za nieskromne, wi\u0119c w drodze wyj\u0105tku mog\u0105 obejrze\u0107 go r\u00f3wnie\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani.<\/span><\/p>\n

Syryjska Uprowadzona<\/strong><\/p>\n

Fabu\u0142a \u201eCzuwaj nad ni\u0105\u201d jest do\u015b\u0107 skomplikowana i odbiega od wyobra\u017ce\u0144, jakie mo\u017cna by mie\u0107 na temat kina chasydzkiego. To nie film o kobietach, kt\u00f3re w pi\u0105tkowy ranek zakasuj\u0105 r\u0119kawy, \u017ceby przygotowa\u0107 szabatow\u0105 kolacj\u0119 dla licznej rodziny, ale historia sensacyjna, nieosadzona w \u015bwiecie chasydzkim. Mimo \u017ce przedstawiany jest w niej \u015bwiat egzotyczny, obcy ultraortodoksyjnej kobiecej widowni, przekaz filmu nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci. To w\u0142a\u015bnie \u015bwiat religijny, z ustalonym porz\u0105dkiem, zapewniaj\u0105cym bezpiecze\u0144stwo i sens naszemu \u017cyciu, jest lepszym od tego, w kt\u00f3rym liczy si\u0119 zaspokajanie ambicji materialnych i intelektualnych. Patrz\u0105c na sympatyczne bohaterki, b\u0119d\u0105ce jednak antywzorcami, odbiorca ma utwierdzi\u0107 si\u0119 w s\u0142uszno\u015bci kanonu warto\u015bci ultraortodoksyjnego judaizmu.<\/span><\/p>\n

Szanse na zobaczenie filmu s\u0105 minimalne, streszczenie jego fabu\u0142y nie b\u0119dzie wi\u0119c nietaktem.<\/span><\/p>\n

Natalie jest zdoln\u0105 studentk\u0105, kt\u00f3rej podczas sta\u017cu w jednej z ameryka\u0144skich stacji telewizyjnych trafia si\u0119 okazja wyjazdu do Syrii. Razem ze swoj\u0105 prze\u0142o\u017con\u0105 ma zrealizowa\u0107 materia\u0142 o pomocy humanitarnej dla tamtejszych szpitali. Kiedy podekscytowana opowiada matce o propozycji, ta na samo s\u0142owo \u201eSyria\u201d wzdryga si\u0119, cho\u0107 to jeszcze nie ten kraj, o kt\u00f3rym s\u0142yszymy codziennie w kontek\u015bcie wojny i bombardowa\u0144. Natalie w ko\u0144cu dopina swego, a my w mi\u0119dzyczasie dowiadujemy si\u0119 wi\u0119cej o przesz\u0142o\u015bci jej matki. Okazuje si\u0119, \u017ce Natalie jest c\u00f3rk\u0105 Syryjczyka, zaufanego wsp\u00f3\u0142pracownika prezydenta Baszara Al-Asada, obecnie ambasadora Syrii w Pary\u017cu. Matki Natalie nie mo\u017cna jednak wini\u0107 za to, \u017ce odesz\u0142a od judaizmu i by\u0142a w zwi\u0105zku z Arabem. Wszystko to sprawka podst\u0119pnego Musy, ojca Natalie, kt\u00f3ry przez kilka lat udawa\u0142 \u017byda.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c pierwszego wieczoru w Damaszku, kt\u00f3ry Natalie sp\u0119dza w hotelowym pokoju, wybuchaj\u0105 demonstracje, a rebelianci wdzieraj\u0105 si\u0119 do budynku. W wyniku intrygi ojca, kt\u00f3ry za cel stawia sobie odzyskanie ledwie znanej mu c\u00f3rki, Natalie nie zostaje powiadomiona, \u017ce reszta jej ekipy zosta\u0142a ewakuowana na lotnisko. Wraz z matk\u0105, z kt\u00f3r\u0105 udaje jej si\u0119 skontaktowa\u0107, zanim odci\u0119te zostan\u0105 linie telefoniczne, staj\u0105 przed dylematem, czy zaufa\u0107 rodzinie i wsp\u00f3\u0142pracownikom ojca, czy szuka\u0107 innej drogi ratowania \u017cycia. Na korytarzu s\u0142ycha\u0107 ju\u017c jednak g\u0142osy rebeliant\u00f3w, wi\u0119c Natalie w przebraniu zostaje wyprowadzona z hotelu i przekazana swojej syryjskiej babci i trzem \u017conom braci swojego ojca. Wszystkie, jako powi\u0105zane z re\u017cimem Asada, musz\u0105 ukrywa\u0107 si\u0119 w miasteczku przy granicy z Irakiem. Dla Natalie schronienie okazuje si\u0119 aresztem domowym, a nowo odnaleziona rodzina pro\u015bb\u0105 i gro\u017ab\u0105 chce z dziewczyny zrobi\u0107 muzu\u0142mank\u0119. Podczas kilkukrotnych pr\u00f3b ucieczki Natalie znajduje bratni\u0105 dusz\u0119 \u2013 m\u0142od\u0105 \u017byd\u00f3wk\u0119 z Hajfy, kt\u00f3ra wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Syryjczyka, a po przyje\u017adzie do Syrii musia\u0142a mu si\u0119 ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowa\u0107 i porzuci\u0107 judaizm.<\/span><\/p>\n

W wyniku sprytnie zaplanowanej akcji odbicia Natalie, wszystko dobrze si\u0119 ko\u0144czy. Dziewczyna przekracza granic\u0119 z Izraelem, gdzie czeka na ni\u0105 matka, kt\u00f3ra w mi\u0119dzyczasie u\u015bwiadamia sobie, jak wielki b\u0142\u0105d zrobi\u0142a, wychowuj\u0105c Natalie w oderwaniu od tradycji religijnej. Obydwie \u015bwi\u0119tuj\u0105 szabat w domu ciotki, w tle p\u0142ynie ckliwa melodia. Niemo\u017cliwy scenariusz znajduje szcz\u0119\u015bliwe zako\u0144czenie, a Natalie zupe\u0142nie naturalnie wychodzi z opresji, z kt\u00f3rych nie wydosta\u0142by si\u0119 nawet wojskowy komandos.<\/span><\/p>\n

Filmy pod publik\u0119<\/strong><\/p>\n

Na pokazie \u201eCzuwaj nad ni\u0105\u201d podczas Nowych Horyzont\u00f3w bardzo cz\u0119sto by\u0142o s\u0142ycha\u0107 \u015bmiech, zw\u0142aszcza w momentach, kt\u00f3re w zamy\u015ble tw\u00f3rc\u00f3w \u015bmiesznymi wcale by\u0107 nie mia\u0142y. Film, nawet w por\u00f3wnaniu z niskobud\u017cetowymi niezale\u017cnymi produkcjami, dla widowni, kt\u00f3ra w ultraortodoksyjnym \u015bwiecie si\u0119 nie wychowa\u0142a, wygl\u0105da osobliwie.<\/span><\/p>\n

Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 kobiet w nim wyst\u0119puj\u0105cych to popularne izraelskie aktorki, w dodatku portretuj\u0105ce niereligijne bohaterki, na ekranie obowi\u0105zuje utraortodoksyjny dress code: d\u0142ugie sp\u00f3dnice, d\u0142ugie r\u0119kawy, ani skrawka nago\u015bci. Scenografia to na przyk\u0142ad pok\u00f3j, kt\u00f3ry bardziej ni\u017c siedzib\u0119 telewizji przypomina biuro ksi\u0119gowej w ma\u0142ym miasteczku. Wszystko wygl\u0105da troch\u0119 jak z innej epoki, a na pewno nie jak z Ameryki, gdzie dzieje si\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 akcji filmu.<\/span><\/p>\n

\u201eTo jest spos\u00f3b, w jaki chasydzkie kobiety wyra\u017caj\u0105 siebie\u201d \u2013 t\u0142umaczy Marlyn Vinig. \u201eTo samo wida\u0107 w przypadku ksi\u0105\u017cek. Dla mnie przeczytanie powie\u015bci napisanej dla chasydzkich kobiet, to jak przeczytanie czego\u015b w obcym j\u0119zyku, ale moje dzieci, wychowane w tym \u015bwiecie, odbieraj\u0105 to zupe\u0142nie inaczej, rzucaj\u0105 si\u0119 na nowo\u015bci, czytaj\u0105 je z pasj\u0105. Taki jest ten \u015bwiat i nie powinni\u015bmy tego poddawa\u0107 ocenie, ale szanowa\u0107.\u201d<\/span><\/p>\n

\u201eCzuwaj nad ni\u0105\u201d to, jak na standardy kina chasydzkiego, film wyj\u0105tkowy. Jego re\u017cyserka, kt\u00f3ra ma na koncie wiele ciesz\u0105cych si\u0119 du\u017cym uznaniem film\u00f3w, coraz odwa\u017cniej eksperymentuje z podejmowan\u0105 tematyk\u0105. Stawia na wysoki poziom produkcji i do wsp\u00f3\u0142pracy wybiera tak\u017ce specjalist\u00f3w spoza klucza religijnej afiliacji. Jednak nie zawsze jej nowatorskie pomys\u0142y przypadaj\u0105 do gustu widowni.<\/span><\/p>\n

\u201eW tym filmie Dina pr\u00f3bowa\u0142a zrobi\u0107 co\u015b innego, r\u00f3\u017cnego od pozosta\u0142ych film\u00f3w chasydzkich. Spo\u0142eczno\u015b\u0107 ultraortodoksyjna by\u0142a tym bardzo zawiedziona, bo przywyk\u0142a do ogl\u0105dania historii, kt\u00f3re s\u0105 do siebie podobne\u201d \u2013 m\u00f3wi Marlyn Vinig. \u201eKobiety chc\u0105 fabu\u0142y, kt\u00f3ra opowiada\u0142aby o ludziach takich, jak one\u201d \u2013 \u201eCzuwaj nad ni\u0105\u201d ewidentnie tak\u0105 nie jest.<\/span><\/p>\n

Nienaruszaln\u0105 \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105 pozostaje natomiast d\u0142ugo\u015b\u0107 filmu. Dla chasydzkich kobiet p\u00f3j\u015bcie do kina (premiery maj\u0105 miejsce cztery razy do roku) jest \u015bwi\u0119tem i wydatkiem. Bilety na pokazy s\u0105 dro\u017csze ni\u017c w zwyk\u0142ych kinach, dlatego te\u017c ka\u017cda chce mie\u0107 poczucie, \u017ce stosunek ceny do d\u0142ugo\u015bci filmu jest jak najlepszy. \u201eCzuwaj nad ni\u0105\u201d trwa 2 godziny i 36 minut, przeci\u0119tna d\u0142ugo\u015b\u0107 filmu chasydzkiego to 2 godziny i 15 minut. Kr\u00f3tsze filmy nie spodobaj\u0105 si\u0119 widowni, a to w\u0142a\u015bnie w du\u017cej mierze dzi\u0119ki jej pieni\u0105dzom istnienie chasydzkiego przemys\u0142u filmowego jest mo\u017cliwe.<\/span><\/p>\n

Brutalny kobiecy przemys\u0142<\/strong><\/p>\n

Filmy chasydzkie powstaj\u0105ce w Izraelu nie s\u0105 dotowane przez tamtejszy instytut filmowy. W praktyce oznacza to, \u017ce dost\u0119pne s\u0105 tylko dwie mo\u017cliwo\u015bci finansowania produkcji. Pierwsza \u2013 osi\u0105galna w zasadzie tylko dla tw\u00f3rczy\u0144, kt\u00f3re odnios\u0142y sukces poprzednim filmem \u2013 to znalezienie sponsor\u00f3w. Wyk\u0142adaj\u0105 oni pieni\u0105dze na produkcj\u0119, a kiedy film stanie si\u0119 popularny, dostaj\u0105 zwrot po\u017cyczki i cz\u0119\u015b\u0107 przychod\u00f3w z pokaz\u00f3w. Druga \u2013 powszechna w\u015br\u00f3d debiutantek \u2013 to wzi\u0119cie po\u017cyczki pod zastaw domu. Brzmi drastycznie i taka te\u017c jest. \u201eZnam przypadki kobiet, kt\u00f3re wzi\u0119\u0142y po\u017cyczk\u0119 i nie mog\u0142y jej sp\u0142aci\u0107, bo film nie okaza\u0142 si\u0119 a\u017c tak popularny. Dla nich pierwszy film okazywa\u0142 si\u0119 zarazem ostatnim\u201d \u2013 m\u00f3wi Marlyn Vinig. Wielu kobietom udaje si\u0119 jednak zarobi\u0107 ju\u017c na pierwszym filmie i finansowanie kolejnych staje si\u0119 \u0142atwiejsze.<\/span><\/p>\n

Marlyn Vinig szacuje, \u017ce w Izraelu jest oko\u0142o 120 os\u00f3b zajmuj\u0105cych si\u0119 re\u017cyseri\u0105 chasydzkich produkcji (wyklucza w swoich statystykach osoby, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 tworzeniem film\u00f3w przeznaczonych na dwa rynki, religijny i \u015bwiecki, na przyk\u0142ad, znan\u0105 z \u201eWype\u0142ni\u0107 pustk\u0119\u201d, Ram\u0119 Burshtein). Dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105t procent tw\u00f3rc\u00f3w to kobiety, cho\u0107 pocz\u0105tki filmu chasydzkiego to czas m\u0119\u017cczyzn, cz\u0119sto tworz\u0105cych pod kobiecymi pseudonimami. Pierwsze chasydzkie studio filmowe powsta\u0142o pi\u0119tna\u015bcie lat temu, jak twierdzi Vinig, za wcze\u015bnie, by przetrwa\u0107. Teraz ultraortodoksyjne kobiety, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 filmem, maj\u0105 do wyboru kilka szk\u00f3\u0142, kt\u00f3re przygotuj\u0105 je do zawodu.<\/span><\/p>\n

\u201eZadaniem m\u0119\u017cczyzny jest studiowanie Tory, nie jest wi\u0119c dobrze widziane, \u017ceby zajmowa\u0142 si\u0119 czym\u015b innym, zw\u0142aszcza kinem. Kobiety nie s\u0105 zobligowane do studiowania, kr\u0119c\u0105c filmy, nie marnuj\u0105 wi\u0119c swojego czasu\u201d \u2013 wyja\u015bnia.<\/span><\/p>\n

Pocz\u0105tek i koniec<\/strong><\/p>\n

Marlyn Vinig zacz\u0119\u0142a zajmowa\u0107 si\u0119 kinem chasydzkim, bo do swojej pracy magisterskiej chcia\u0142a wybra\u0107 temat, kt\u00f3ry by\u0142by, jak m\u00f3wi, z jej \u015bwiata. Pocz\u0105tkowo jej promotor nie chcia\u0142 nawet wierzy\u0107, \u017ce takie kino istnieje, potem pr\u00f3bowa\u0142 wyt\u0142umaczy\u0107, \u017ce nie mo\u017ce napisa\u0107 pracy zupe\u0142nie bez bibliografii \u2013 nie by\u0142o na ten temat \u017cadnej fachowej literatury. Sama j\u0105 wi\u0119c stworzy\u0142a. W 2011 roku zosta\u0142a wydana \u201eHa-kolnoa ha-charedi\u201d (hebr. \u201eKino ultraortodoksyjne\u201d), ksi\u0105\u017cka na podstawie pracy magisterskiej Vinig. Dzi\u015b jest podstawow\u0105 pozycj\u0105 dla os\u00f3b, kt\u00f3re badaj\u0105 zjawisko (powsta\u0142o ju\u017c na ten temat kilka doktorat\u00f3w). Jak m\u00f3wi autorka, jej przewag\u0105 by\u0142o to, \u017ce sama pochodzi z tego samego \u015bwiata, co tw\u00f3rczynie kina ultraortodoksyjnego. \u201eOne nie ba\u0142y si\u0119 mi zaufa\u0107, a ja mia\u0142am dla nich du\u017co zrozumienia.\u201d<\/span><\/p>\n

Marlyn nie pochodzi z chasydzkiej rodziny. Urodzi\u0142a si\u0119 w Australii, w wieku trzech lat razem z rodzicami przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Izraela. Chodzi\u0142a do zwyk\u0142ych szk\u00f3\u0142, mo\u017ce nawet tych nieco bardziej liberalnych. Od dzieci\u0144stwa pisa\u0142a do r\u00f3\u017cnych gazet, ju\u017c jako m\u0142oda dziewczyna zacz\u0119\u0142a pracowa\u0107 w telewizji. Nic nie wskazywa\u0142o na to, \u017ce zostanie chasydk\u0105 i urodzi siedmioro dzieci.<\/span><\/p>\n

\u201eDobrze jest wiedzie\u0107, gdzie rzeczy maj\u0105 sw\u00f3j pocz\u0105tek, a gdzie koniec\u201d \u2013 m\u00f3wi dzisiaj. \u201eJe\u015bli urodzisz si\u0119 w \u015bwieckiej rodzinie, nie wiesz tego, pr\u00f3bujesz r\u00f3\u017cnych rzeczy, dotykasz wszystkiego. Ja stwierdzi\u0142am, \u017ce chcia\u0142abym spr\u00f3bowa\u0107 prowadzi\u0107 religijne \u017cycie. Zacz\u0119\u0142am si\u0119 uczy\u0107 i wyda\u0142o mi si\u0119 to fascynuj\u0105ce\u201d. M\u0105\u017c Marlyn mia\u0142 podobne odczucia. Przerwa\u0142 karier\u0119 tancerza w Kalifornii i zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z chasydami z Be\u0142z. Ca\u0142a historia ma w sobie nieco mistyki, bo po jakim\u015b czasie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jego dziadek tak\u017ce nale\u017ca\u0142 do tej samej grupy chasyd\u00f3w. W czasie wojny wst\u0105pi\u0142 jednak do Armii Czerwonej, a po emigracji do Izraela wi\u00f3d\u0142 zupe\u0142nie \u015bwieckie \u017cycie. Dopiero przed \u015bmierci\u0105 zn\u00f3w sta\u0142 si\u0119 religijny. \u201eChasydzi z Be\u0142z wierz\u0105, \u017ce je\u015bli urodzi\u0142e\u015b si\u0119 chasydem, to chasydem umrzesz. Dziadek mojego m\u0119\u017ca razem z nami zn\u00f3w sta\u0142 si\u0119 religijny. Dope\u0142ni\u0142 si\u0119 jego cykl \u017cycia\u201d \u2013 m\u00f3wi Marlyn.<\/span><\/p>\n

To, \u017ce wychowuje siedmioro dzieci (najstarsze ma 16, a najm\u0142odsze 6 lat), a jej m\u0105\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 dnia sp\u0119dza na studiowaniu Tory, nie przeszkodzi\u0142o Marlyn w rozwoju swoich zainteresowa\u0144, a tak\u017ce w karierze. Ta, nawet jak na standardy nieortodoksyjne, jest do\u015b\u0107 imponuj\u0105ca.<\/span><\/p>\n

Przez wiele lat uczy\u0142a o filmie dziewcz\u0119ta z ultraortodoksyjnych rodzin, pocz\u0105tkowo \u0142\u0105cz\u0105c to ze studiami. Wtedy te\u017c zacz\u0119\u0142a pisa\u0107 pierwsze recenzje. \u201eW nocy, kiedy po\u0142o\u017cy\u0142am dzieci spa\u0107, ogl\u0105da\u0142am filmy, a potem pracowa\u0142am nad tekstami. Zasypia\u0142am oko\u0142o pierwszej, drugiej w nocy. Nie mia\u0142am z tego \u017cadnych pieni\u0119dzy. Nie wiem, jak mi si\u0119 to udawa\u0142o. Chyba po prostu zadecydowa\u0142am, \u017ce musi mi si\u0119 uda\u0107 i tyle\u201d \u2013 wspomina. Dzi\u015b jest jedyn\u0105 ultraortodoksyjn\u0105 kobiet\u0105, kt\u00f3ra zajmuje si\u0119 krytyk\u0105 filmow\u0105, jest rozpoznawalna w Izraelu, zapraszana na mi\u0119dzynarodowe konferencje. \u201eDostaj\u0119 mn\u00f3stwo zaprosze\u0144, ale zawsze d\u0142ugo rozwa\u017cam ka\u017cd\u0105 propozycj\u0119, bo za ka\u017cdym razem oznacza to dla mnie rozstanie z rodzin\u0105\u201d. Przyznaje jednak, \u017ce do Cambridge, kt\u00f3re j\u0105 oczarowa\u0142o, ch\u0119tnie by wr\u00f3ci\u0142a.<\/span><\/p>\n

Test Marleny<\/strong><\/p>\n

Po publikacji \u201eKina ultraortodoksyjnego\u201d Marlyn dosta\u0142a propozycj\u0119 pracy dla izraelskiego instytutu filmowego. To pozwoli\u0142o jej wej\u015b\u0107 do g\u0142\u00f3wnego nurtu krytyki filmowej i by\u0142o zarazem wst\u0119pem do wielkich zmian w jej \u017cyciu. Na pocz\u0105tku propozycje wsp\u00f3\u0142pracy nie sypa\u0142y si\u0119 jednak jak z nieba, a sama Marlyn ba\u0142a si\u0119, \u017ce w \u017cadnej redakcji nie zostanie potraktowana serio, je\u015bli przyzna si\u0119, \u017ce jest chasydk\u0105 i wychowuje siedmioro dzieci. Stwierdzi\u0142a wi\u0119c, \u017ce sama otworzy portal z recenzjami, w kt\u00f3rym wraz z ni\u0105 b\u0119d\u0105 publikowa\u0107 jeszcze dwie jej kole\u017canki. \u201eKiedy zacz\u0119\u0142am zajmowa\u0107 si\u0119 filmem, zaskoczy\u0142o mnie, \u017ce krytyk\u0119 filmow\u0105 uprawiaj\u0105 tylko m\u0119\u017cczy\u017ani. Kobiet by\u0142a garstka\u201d \u2013 m\u00f3wi Marlyn. Jej recenzje okaza\u0142y si\u0119 na tyle popularne, \u017ce wkr\u00f3tce jeden z g\u0142\u00f3wnych izraelskich portali zaproponowa\u0142 jej sta\u0142\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119. Mia\u0142a tam swoj\u0105 rubryk\u0119 i \u201eTest Marleny\u201d, kt\u00f3ry ocenia\u0142 filmy przez pryzmat reprezentacji w nich kobiet<\/span>.<\/p>\n

Prenumerata<\/strong><\/span>
\n<\/a>Marlyn recenzowa\u0142a zar\u00f3wno filmy chasydzkie, jak i izraelskie oraz zagraniczne popularne produkcje. Cho\u0107 jako ultraortodoksyjna kobieta nie powinna takich film\u00f3w ogl\u0105da\u0107, jest to dla niej cz\u0119\u015b\u0107 pracy. \u201eMog\u0119 to robi\u0107 tak, jak m\u0119\u017cczyzna ginekolog mo\u017ce bada\u0107 kobiety\u201d \u2013 t\u0142umaczy.<\/span><\/p>\n

Teraz zn\u00f3w zacz\u0119\u0142a tworzy\u0107. Wcze\u015bniej wyda\u0142a dwa tomiki poezji, a jeden z wierszy, w kt\u00f3rym doszukano si\u0119 znaczenia erotycznego, przysporzy\u0142 jej wielu k\u0142opot\u00f3w. \u201eMatka jednej z moich uczennic przysz\u0142a do dyrektorki seminarium z kserokopi\u0105 wiersza i powiedzia\u0142a, \u017ce nie powinnam ju\u017c wi\u0119cej tam pracowa\u0107\u201d \u2013 wspomina. Zostawiono jej wyb\u00f3r: albo przestanie zajmowa\u0107 si\u0119 w\u0142asn\u0105 tw\u00f3rczo\u015bci\u0105, albo przestanie uczy\u0107. Przyznaje, \u017ce by\u0142a to bardzo trudna decyzja, bo praca w seminarium dawa\u0142a jej bezpiecze\u0144stwo finansowe i satysfakcj\u0119. W ko\u0144cu wybra\u0142a to, co podpowiada\u0142o jej serce i teraz czuje si\u0119 bardziej sob\u0105. \u201eKiedy uczy\u0142am w szkole, musia\u0142am wpisywa\u0107 si\u0119 w standardowe postrzeganie skromno\u015bci. Zmieni\u0142am si\u0119, dla niekt\u00f3rych sta\u0142am si\u0119 troch\u0119 dziwaczk\u0105. Nadal ubieram si\u0119 skromnie, ale po swojemu. Otworzy\u0142am si\u0119 na kontakty z innymi lud\u017ami, spoza naszej spo\u0142eczno\u015bci. Wybranie kreatywnej \u015bcie\u017cki da\u0142o mi wi\u0119cej wolno\u015bci \u2013 nikt nie wtr\u0105ca si\u0119 w to, co robi\u0119, bo nie ucz\u0119 ich dzieci\u201d \u2013 m\u00f3wi.<\/span><\/p>\n

Teraz Marlyn b\u0119dzie mia\u0142a okazj\u0119 zapisa\u0107 si\u0119 w historii kina chasydzkiego, kt\u00f3re do tej pory tylko analizowa\u0142a. Zarys scenariusza, napisany wsp\u00f3lnie z Eranem Riklisem, znanym izraelskim re\u017cyserem, zosta\u0142 wyr\u00f3\u017cniony stypendium fundacji Avi Chai, przyznawanym filmom, kt\u00f3re pokazuj\u0105 \u201e\u017cydowskie \u017cycie, \u017cydowsk\u0105 i \u017cydowsko-izraelsk\u0105 kultur\u0119\u201d, tw\u00f3rcom zar\u00f3wno religijnym, jak i \u015bwieckim. Konkurowa\u0142 z setk\u0105 innych projekt\u00f3w. Prawie gotowa jest ju\u017c ostateczna wersja scenariusza, kt\u00f3ra zosta\u0142a zaakceptowana przez mentor\u00f3w niemal bez uwag. To rzadko\u015b\u0107, ale Marlyn rzetelnie wykonywa\u0142a swoj\u0105 prac\u0119. \u201e\u017beby stworzy\u0107 scenariusz, przeczyta\u0142am 30 tysi\u0119cy stron. Musia\u0142am zrozumie\u0107, jak stworzy\u0107 pasjonuj\u0105c\u0105 histori\u0119 i to, jakimi prawami rz\u0105dzi si\u0119 ten gatunek\u201d. Kiedy znajd\u0105 si\u0119 \u015brodki na sfinansowanie projektu, powstanie pierwszy w historii kobiecy chasydzki film detektywistyczny.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Filmy, kt\u00f3rych nie zobaczysz KATARZYNA ANDERSZ Marlyn Vinig, autorka pierwszej monografii po\u015bwi\u0119conej ultraortodoksyjnej kinematografii. Vinig odwiedzi\u0142a Wroc\u0142aw w sierpniu 2017 roku podczas festiwalu T-Mobile Nowe Horyzonty. \/ Fot. Chidusz CHASYDZKIE KINO TWORZONE JEST G\u0141\u00d3WNIE PRZEZ KOBIETY I DLA KOBIET. RZ\u0104DZI SI\u0118 NIENARUSZALNYMI PRAWAMI, CHO\u0106 NIEKT\u00d3RE AUTORKI STARAJ\u0104 SI\u0118 EKSPERYMENTOWA\u0106 I PRZESUWA\u0106 GRANICE TAK DALEKO, JAK […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57743"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57743"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57750,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57743\/revisions\/57750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}