{"id":57808,"date":"2017-11-26T18:09:05","date_gmt":"2017-11-26T16:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=57808"},"modified":"2017-11-26T10:56:40","modified_gmt":"2017-11-26T08:56:40","slug":"03-09-21","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=57808","title":{"rendered":"\u201eNie zrobi\u0119 tego moim dzieciom i nie b\u0119d\u0119 \u017cy\u0142a w tym kraju\u201d"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u201eNie zrobi\u0119 tego moim dzieciom i nie b\u0119d\u0119 \u017cy\u0142a w tym kraju\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Remigiusz Grzela<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

fot. Stanis\u0142aw Gawli\u0144ski \/ \u017ar\u00f3d\u0142o: PAP<\/em><\/span><\/p>\n

\u201eJak \u0142atwo w spo\u0142ecze\u0144stwie wyzwala si\u0119 z\u0142o, kiedy w\u0142adza wska\u017ce wroga, kt\u00f3rego nale\u017cy zniszczy\u0107. Dzisiaj niech b\u0119d\u0105 ostrze\u017ceniem, jakim j\u0119zykiem nie nale\u017cy pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 nigdy i nigdzie. To j\u0119zyk nienawi\u015bci i pogardy\u201d, pisa\u0142a Teresa Tora\u0144ska o wydarzeniach marcowych w 1968 roku. Jej s\u0142owa s\u0105 przestrog\u0105 tak\u017ce dzi\u015b.<\/strong><\/p>\n

Zajad\u0142y atak Gomu\u0142ki z 19 marca doprowadzi\u0142 do kolejnych demonstracji na warszawskich uczelniach. Teraz ju\u017c nie tylko relegowano student\u00f3w, ale i wyrzucano wyk\u0142adowc\u00f3w, w tym znanych profesor\u00f3w, mi\u0119dzy innymi Zygmunta Baumana i Leszka Ko\u0142akowskiego. 30 marca 1968 rektor rozwi\u0105za\u0142 kierunki studi\u00f3w dziennych: teoria ekonomii, ekonomia, ekonometria na Wydziale Ekonomicznym; filozofia i socjologia na Wydziale Filozoficznym; psychologia na Wydziale Pedagogiki, III rok matematyki i fizyki na Wydziale Matematyczno-Fizycznym. Tym samym indeks straci\u0142o ponad 1600 student\u00f3w. O ponownych wpisach decydowa\u0142y komisje wydzia\u0142owe, ich postanowienia musia\u0142a zatwierdzi\u0107 komisja uniwersytecka. To faktycznie z\u0142ama\u0142o ruch protestu na UW. W\u0142adza pokaza\u0142a, \u017ce si\u0119 nie ugnie.<\/span><\/p>\n

Antysemityzm zd\u0105\u017cy\u0142 si\u0119 rozprzestrzeni\u0107 na dobre.<\/strong><\/p>\n

Wyjechali z Polski, bo byli przestraszeni, zaszczuci, potwornie rozczarowani. A potem upokarzano ich w urz\u0119dach, biurach paszportowych, cl\u0105c ich dobytek, odbieraj\u0105c to, co warto\u015bciowe; upokarzano ich na Dworcu Gda\u0144skim, sk\u0105d ruszali w \u015bwiat, i na granicy. Wyje\u017cd\u017cali, walcz\u0105c o swoj\u0105 godno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Gustaw Kerszman, jeden z bohater\u00f3w Rozsta\u0144, m\u00f3wi\u0142 Teresie: \u201eGdyby kto\u015b wcze\u015bniej powiedzia\u0142 mi, \u017ce co\u015b takiego w Polsce si\u0119 zdarzy, wy\u015bmia\u0142bym go. Po tym, co sta\u0142o si\u0119 w Polsce w czasie wojny, wydawa\u0142o mi si\u0119 to w og\u00f3le niemo\u017cliwe. Moja mama by\u0142a przera\u017cona. Nam \u2013 i nie tylko nam \u2013 ta nagonka antysemicka kojarzy\u0142a si\u0119 z okupacj\u0105. W Niemczech te\u017c przecie\u017c nie zacz\u0119\u0142o si\u0119 od kom\u00f3r gazowych. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od kampanii nienawi\u015bci. Nie, to nie by\u0142 zwyczajny strach, \u017ce cz\u0142owiek boi si\u0119 wyj\u015b\u0107 na ulic\u0119. Mama nie ba\u0142a si\u0119 wychodzi\u0107, i ja te\u017c si\u0119 nie ba\u0142em. Ona zreszt\u0105 mia\u0142a wyj\u0105tkowo aryjski wygl\u0105d. To by\u0142 powr\u00f3t okupacyjnych koszmar\u00f3w. Jakie\u015b makabryczne sny. L\u0119k, \u017ce co\u015b z\u0142ego si\u0119 stanie, i prze\u015bwiadczenie, \u017ce wszystko sta\u0107 si\u0119 mo\u017ce. Oraz nawr\u00f3t wspomnie\u0144, od kt\u00f3rych \u2013 wydawa\u0142o si\u0119 \u2013 cz\u0142owiek ju\u017c si\u0119 uwolni\u0142. Ten dziwny z wygl\u0105du tak zwany aktyw partyjny. Z\u0142o\u017cony z typ\u00f3w, kt\u00f3re pami\u0119ta\u0142em. T\u0119gi, kr\u0119py, bardzo zadowolony z siebie facet\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201ePowiedzia\u0142am sobie: Nie zrobi\u0119 tego moim dzieciom i nie b\u0119d\u0119 \u017cy\u0142a w tym kraju\u201d \u2013 m\u00f3wi\u0142a inna z bohaterek, wyst\u0119puj\u0105ca w ksi\u0105\u017cce jedynie pod imieniem Henryka.<\/span><\/p>\n

Ryszard Weiler wspomina\u0142: Poszed\u0142em do swojej dawnej szko\u0142y po\u017cegna\u0107 si\u0119. Pani Jackowska, moja polonistka, mia\u0142a \u0142zy w oczach, prawdziwe, nie udawane. \u017byczy\u0142a mi wszystkiego dobrego. Po\u017cegna\u0142em si\u0119 z kolegami. To by\u0142o 17 wrze\u015bnia 1968 roku. Do pami\u0119tnika wpisali mi bardzo sympatyczne rzeczy, niekt\u00f3re wierszowane. Zenek Swaczyj napisa\u0142: \u201eKiedy b\u0119dziesz w swojej Ojczy\u017anie, kiedy burzy przeminie czas, wspomnij czasem swoich koleg\u00f3w, wspomnij czasem ka\u017cdego z nas\u201d.<\/span><\/p>\n

Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry budzi\u0142 groz\u0119<\/strong><\/p>\n

Teresa w\u0142a\u015bciwie obsesyjnie wraca\u0142a przez lata do wydarze\u0144 marcowych. Robi\u0105c rozmow\u0119 ze swoim dawnym wyk\u0142adowc\u0105 na Studium Dziennikarskim Kazimierzem K\u0105kolem, kt\u00f3ry w czasie wojny by\u0142 w AK, walczy\u0142 w Powstaniu Warszawskim, a w 1957 roku wst\u0105pi\u0142 do partii, gdzie zrobi\u0142 karier\u0119 i zosta\u0142 szefem Urz\u0119du do spraw Wyzna\u0144 w rz\u0105dzie Jaroszewicza, kilkakrotnie wraca\u0142a do roli, jak\u0105 odegra\u0142 w 1968 roku.<\/span>
\n Pami\u0119tam, \u017ce w PRL budzi\u0142 pan groz\u0119 \u2013 wypali\u0142a do niego, kiedy usi\u0142owa\u0142 przedstawi\u0107 siebie jako kawalarza.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\u2013 C\u00f3rcia! O czym pani m\u00f3wi?<\/span>
\n \u2013 O pana zwi\u0105zkach ze S\u0142u\u017cb\u0105 Bezpiecze\u0144stwa, przyja\u017ani z Mieczys\u0142awem Moczarem, wieloletnim szefem MSW, i o kampanii anty\u00adsemickiej, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 pan kilka lat wcze\u015bniej, w 1968 roku w dwutygodniku \u201ePrawo i \u017bycie\u201d.<\/span>
\n \u2013 \u201ePrawo i Pi\u0119\u015b\u0107\u201d \u2013 m\u00f3wiono, niech si\u0119 pani nie kr\u0119puje.<\/span>
\n \u2013 Pan zniszczy\u0142 \u017cycie dziesi\u0105tkom ludzi.<\/span>
\n \u2013 A co? Dosta\u0142a\u015b, c\u00f3rcia, pa\u0142k\u0105?<\/span>
\n \u2013 Zmusi\u0142 ich do emigracji.<\/span>
\n \u2013 No, nie! Nazwiska prosz\u0119! I kto to m\u00f3wi?! Moja studentka! Schowaj, prosz\u0119, mi\u0142a, te cytaty. One nas do niczego nie doprowadz\u0105. My si\u0119 \u2013 widz\u0119 \u2013 nie zrozumiemy. Jed\u017amy dalej<\/span>.<\/p>\n

Do tematu pr\u00f3bowa\u0142a nawi\u0105za\u0107 chwil\u0119 p\u00f3\u017aniej. Zapyta\u0142a o to, kto by\u0142 wrogiem w PRL-u.<\/span><\/p>\n

\u2013 A co, c\u00f3rcia, uwa\u017casz, \u017ce nie by\u0142o wtedy wrog\u00f3w? Uwa\u017casz, \u017ce sprawa by\u0142a czy\u015bciutka, intencje protestuj\u0105cych jak najbardziej chwalebne i \u017ce w og\u00f3le w \u017cyciu jest tak, \u017ce sitwy nie ma, spor\u00f3w nie ma i sw\u00f3j swego nie popiera, by si\u0119gn\u0105\u0107 po cudze?<\/span>
\n \u2013 Wyliczmy ich.<\/span>
\n \u2013 Dywersant\u00f3w z Wolnej Europy.<\/span>
\n \u2013 \u017byd\u00f3w\u2026<\/span>
\n \u2013 Jakich tam \u017byd\u00f3w! Pani ma jak\u0105\u015b obsesj\u0119.<\/span>
\n \u2013 Wi\u0119c syjonist\u00f3w.<\/span>
\n \u2013 Rozrabiak\u00f3w! To by\u0142y rozrabiaki. Je\u015bli szanowna pani redaktor my\u015bli inaczej, to si\u0119 myli. W czasach stalinizmu byli nosicielami najbardziej czerwonej, krwawej, haniebnej wersji komunizmu w Polsce. Potem ucieszyli si\u0119, jak Izrael pokona\u0142 Egipt w wojnie sze\u015bciodniowej, i kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej pod nieprawdziwymi has\u0142ami, \u017ce niszczy si\u0119 polsk\u0105 kultur\u0119, usuwaj\u0105c Dziady ze sceny, zmontowali rozr\u00f3b\u0119 polityczn\u0105 i wyprowadzili gromad\u0119 dzieciak\u00f3w na ulice.<\/span>
\n \u2013 Tak nie by\u0142o, panie profesorze.<\/span>
\n \u2013 By\u0142o, by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Kiedy pr\u00f3buje obj\u0105\u0107 logik\u0105 to, co m\u00f3wi K\u0105kol, pyta zirytowana, czy jego zdaniem w PRL-u zniewolenia nie by\u0142o. \u2013 Przecie\u017c nie o to chodzi! Z pani\u0105 trudno si\u0119 rozmawia. Bo pani nie s\u0142ucha i chce mi wm\u00f3wi\u0107, \u017ce jestem antysemit\u0105. A ja nie jestem, no sk\u0105d! Ni cholery.<\/span>
\n \u2013 Zostawmy wi\u0119c ten Marzec \u2013 niby kapituluje, ale pod koniec rozmowy, kiedy K\u0105kol opowiada, jaki by\u0142 zaskoczony w czerwcu 1979 roku m\u0142odzie\u017c\u0105, kt\u00f3ra zbiera\u0142a si\u0119 ca\u0142\u0105 noc pod ko\u015bcio\u0142em \u015awi\u0119tej Anny w Warszawie, aby spotka\u0107 si\u0119 rano z papie\u017cem Janem Paw\u0142em II, bez krzyk\u00f3w, incydent\u00f3w, \u201enigdy nie przypuszcza\u0142em, \u017ce nasza m\u0142odzie\u017c potrafi by\u0107 tak zdyscyplinowana i tak wewn\u0119trznie dojrza\u0142a\u201d, Teresa kolejny raz mu wypomni:<\/span><\/p>\n

\u2013 Zawsze by\u0142a, w 1968 roku te\u017c.<\/span>
\n \u2013 By\u0142a, nie by\u0142a, chce pani o tym podyskutowa\u0107?<\/span>
\n \u2013 Ju\u017c nie.<\/span><\/p>\n

I w tym komentarzu Teresy jest wszystko. Uzna\u0142a rozmow\u0119 za bezcelow\u0105. W dziennikarstwie Tora\u0144skiej nie chodzi\u0142o tylko o poznanie \u015bwiato\u00adpogl\u0105du, zapisanie okoliczno\u015bci, o kulisy wielkiej i ma\u0142ej historii. Chodzi\u0142o w nim r\u00f3wnie\u017c o u\u015bwiadomienie rozm\u00f3wcy. Za ka\u017cdym razem podejmowa\u0142a t\u0119 pr\u00f3b\u0119. Poniewa\u017c sama stara\u0142a si\u0119 zrozumie\u0107, oczekiwa\u0142a te\u017c, \u017ce rozm\u00f3wca zrozumie jej \u015bwiatopogl\u0105d, jej \u015bwiat i system warto\u015bci.<\/span>
\n K\u0105kol chyba kierowa\u0142 si\u0119 jedynie cynizmem, kiedy da\u0142 Teresie w prezencie kartk\u0119 pocztow\u0105, jak\u0105 wys\u0142ali do niego studenci. Przechowa\u0142a j\u0105 w swoim archiwum. Wypisana jest odr\u0119cznie.<\/span><\/p>\n

Tow. Prodziekan<\/span>
\n Doc. Dr K. K\u0105kol<\/span>
\n Uniwersytet Warszawski<\/span>
\n Warszawa 64<\/span>
\n Krak. Przedm. 26\/28<\/span>
\n W pierwsz\u0105 rocznic\u0119 Wydarze\u0144 Marcowych zasy\u0142amy Tow. moc najserdeczniejszych \u017cycze\u0144, ciesz\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie z tego, \u017ce w wyniku \u201ezas\u0142ug\u201d w pami\u0119tnym marcu 1968 mianowano Towarzysza prodziekanem i nadano tytu\u0142 docenta za s\u0142awn\u0105 prac\u0119 habilitacyjn\u0105 pn. \u201ePytania i odpowiedzi\u201d opart\u0105 na materia\u0142ach obserwacyjnych z wydarze\u0144 marcowych. Mamy jednocze\u015bnie nadziej\u0119, \u017ce zas\u0142ugi Tow. Docenta na tym polu oka\u017c\u0105 si\u0119 tak owocne, \u017ce zostaniecie wkr\u00f3tce mianowani profesorem, a by\u0107 mo\u017ce i Rektorem. Z ca\u0142ego serca Towarzyszowi tego \u017cyczymy.<\/span>
\n Studenci Warszawy<\/span><\/p>\n

(Karta przedstawia chi\u0144sk\u0105 grafik\u0119 ludow\u0105 i wydana jest z okazji \u201eOrganizacji dnia wsp\u00f3\u0142pracy Narodowych Muze\u00f3w Kultury Orientalnej\u201d).<\/span><\/p>\n

Ale cho\u0107 K\u0105kol by\u0142 odpowiedzialny za Marzec \u201968, nale\u017cy mu si\u0119 puenta z rozmowy Katarzyny Bielas z Hann\u0105 Krall z \u201eGazety Wyborczej\u201d z kwietnia 2016 roku. Krall m\u00f3wi\u0142a: \u2013 Celina [Cywia Lubetkin] umar\u0142a w Izraelu w lipcu 1978 roku. Marek [Edelman], kt\u00f3ry by\u0142 szykanowany przez w\u0142adze, za kt\u00f3rym chodzi\u0142a bezpieka, kt\u00f3remu nie dawano paszportu nawet do Pary\u017ca, do \u017cony i dzieci, zadzwoni\u0142 do mnie i powiedzia\u0142: \u201eS\u0142uchaj, musz\u0119 mie\u0107 jutro paszport\u201d. On czasem tak m\u00f3wi\u0142, tonem dow\u00f3dcy: \u201eMusz\u0119 jecha\u0107 do Izraela\u201d. Trzeba to sobie wyobrazi\u0107 wtedy \u2013 paszport, Izrael, Edelman, jutro! Posz\u0142am do Rakowskiego, naczelnego \u201ePolityki\u201d, w kt\u00f3rej pracowa\u0142am, i m\u00f3wi\u0119: \u201eEdelman musi mie\u0107 jutro paszport\u201d. Spojrza\u0142 na mnie jak na wariatk\u0119 i przesun\u0105\u0142 w moj\u0105 stron\u0119 telefon rz\u0105dowy. Pomy\u015bla\u0142am, \u017ce jak Izrael i \u017bydzi, to ma to jaki\u015b zwi\u0105zek z wyznaniami, i postanowi\u0142am zadzwoni\u0107 do Kazimierza K\u0105kola, kt\u00f3ry by\u0142 ministrem do spraw wyzna\u0144. A trzeba doda\u0107, \u017ce K\u0105kol by\u0142 jednym z czo\u0142owych ideolog\u00f3w Marca \u201968.<\/span>
\n\u2013 Zna\u0142a go pani?<\/span><\/p>\n

\u2013 No sk\u0105d. Znalaz\u0142am telefon w rz\u0105dowej ksi\u0105\u017cce telefonicznej. Przedstawi\u0142am si\u0119 i m\u00f3wi\u0119: \u201eChcia\u0142am tylko powiedzie\u0107, \u017ce Marek Edelman powinien mie\u0107 jutro paszport do Izraela\u201d. To brzmia\u0142o, jakbym dzisiaj powiedzia\u0142a, \u017ce Edelman jutro musi wystartowa\u0107 na Marsa. K\u0105kol z ironi\u0105 w g\u0142osie: \u201eA c\u00f3\u017c takiego si\u0119 sta\u0142o?\u201d. Na to ja: \u201eCelina umar\u0142a\u201d, te\u017c cokolwiek idiotycznie. Cisza w s\u0142uchawce, a potem s\u0142ysz\u0119: \u201eCelina umar\u0142a? Ach, m\u00f3j Bo\u017ce\u2026\u201d. Os\u0142upia\u0142am. \u201ePan wie, kto to?\u201d \u2013 pytam. A K\u0105kol: \u201eOczywi\u015bcie, pozna\u0142em j\u0105 w Jerozolimie. Celina Lubetkin by\u0142a jednym z g\u0142\u00f3wnych \u015bwiadk\u00f3w oskar\u017cenia na procesie Eichmanna\u201d, a \u2013 jak si\u0119 okaza\u0142o \u2013 K\u0105kol by\u0142 na tym procesie dziennikarzem. Zachwyca\u0142 si\u0119 Celin\u0105, szanowa\u0142 j\u0105\u2026 I Marek mia\u0142 po dw\u00f3ch dniach paszport.<\/span>
\n \u2013 Dziwna historia.<\/span>
\n \u2013 A wczoraj by\u0142 nekrolog Kazimierza K\u0105kola. Umar\u0142 przed dwoma dniami. Kiedy my\u015bla\u0142am o rozmowie z pani\u0105 i \u017ce opowiem o paszporcie Edelmana.<\/span><\/p>\n

J\u0119zyk antysemityzmu<\/strong><\/span><\/p>\n

O antysemityzmie i nienawi\u015bci zrobi\u0142a jedn\u0105 ze swoich najwa\u017cniejszych rozm\u00f3w, z profesorem Micha\u0142em G\u0142owi\u0144skim, historykiem literatury i pisarzem. Z niej…..<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Czytaj dalej tu:<\/span> Nie zrobi\u0119 tego moim dzieciom i nie b\u0119d\u0119 \u017cy\u0142a w tym kraju<\/strong><\/a><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eNie zrobi\u0119 tego moim dzieciom i nie b\u0119d\u0119 \u017cy\u0142a w tym kraju\u201d Remigiusz Grzela fot. Stanis\u0142aw Gawli\u0144ski \/ \u017ar\u00f3d\u0142o: PAP \u201eJak \u0142atwo w spo\u0142ecze\u0144stwie wyzwala si\u0119 z\u0142o, kiedy w\u0142adza wska\u017ce wroga, kt\u00f3rego nale\u017cy zniszczy\u0107. Dzisiaj niech b\u0119d\u0105 ostrze\u017ceniem, jakim j\u0119zykiem nie nale\u017cy pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 nigdy i nigdzie. To j\u0119zyk nienawi\u015bci i pogardy\u201d, pisa\u0142a Teresa Tora\u0144ska […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57808"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=57808"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57808\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":57815,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/57808\/revisions\/57815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=57808"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=57808"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=57808"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}