{"id":58294,"date":"2018-12-24T17:09:25","date_gmt":"2018-12-24T15:09:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=58294"},"modified":"2018-12-25T08:49:07","modified_gmt":"2018-12-25T06:49:07","slug":"24-09-22","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=58294","title":{"rendered":"WIGILIA PO \u017bYDOWSKU"},"content":{"rendered":"
<\/a>WIGILIA PO \u017bYDOWSKU<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

F\u017bP<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

WIGILIA PO \u017bYDOWSKU<\/span> – Polska jest takim ciekawym krajem, w kt\u00f3rym na przestrzeni wiek\u00f3w r\u00f3\u017cne tradycje – w tym tradycje kulinarne – pomiesza\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 daj\u0105c specyficznie polski, szlachetny stop. Stop ten ma wiele odcieni, wiele \u015blad\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, wiele smak\u00f3w i […]<\/strong><\/p>\n

[…] smaczk\u00f3w, wiele odmienno\u015bci od tradycji kulturowych w innych krainach.<\/span><\/p>\n

W Polsce – w odr\u00f3\u017cnieniu od wielu innych kraj\u00f3w – uroczy\u015bcie obchodzi si\u0119 Wigili\u0119, a jej pocz\u0105tkiem zwie\u0144czonym o p\u00f3\u0142nocy Pasterk\u0105 jest Wieczerza Wigilijna. Bo\u017ce Narodzenie z natury swojej obfituje w pierwiastki \u017cydowskie oraz w pierwiastki wczesnochrze\u015bcija\u0144skie z bogat\u0105 symbolik\u0105. Jednym z element\u00f3w sto\u0142u, ale i symboliki wigilijnej, s\u0105 dania rybne. Nie znam polskiego, chrze\u015bcija\u0144skiego domu, w kt\u00f3rym na wigilijnym stole zabrak\u0142oby ryb, a dziwactwem w Polsce – chocia\u017c ju\u017c przecie\u017c nie religijnym wyst\u0119pkiem – by\u0142oby podanie na wigilijny st\u00f3\u0142 szynki, lub krwistego befsztyka, czy giczy jagni\u0119cej. Co ciekawe – i specyficznie polskie, co dobrze \u015bwiadczy o naszej wsp\u00f3lnej tradycji kulturowej – dziwactwem nie jest w Polsce podanie na wigilijny st\u00f3\u0142 dania z kuchni wyznawc\u00f3w judaizmu.<\/span><\/p>\n

Polska Wigilia jest postna. Wszyscy wiemy z do\u015bwiadczenia w\u0142asnego lub z go\u015bciny u s\u0105siad\u00f3w, albo u dalszej rodziny, \u017ce w tej polskiej, postnej Wigilii ilo\u015b\u0107, rozmaito\u015b\u0107 oraz obfito\u015b\u0107 posi\u0142k\u00f3w czyni z niej nie tylko \u015bwi\u0119to rodzinne, \u015bwi\u0119to religijne, \u015bwi\u0119to szczeg\u00f3lnie zakorzenione w polskiej tradycji, ale tak\u017ce \u015bwi\u0119to sto\u0142u. Jak ka\u017cde \u015bwi\u0119to, tak i to ma swoje rytua\u0142y, ceremonia\u0142y, tradycje oraz inne nieodzowne elementy, brak kt\u00f3rych z Wigilii uczyni\u0142by zwyczajne spotkanie rodzinne przy suto zastawionym stole. Jednym z nieodzownych element\u00f3w wigilijnego sto\u0142u jest obecno\u015b\u0107 na nim karpia. Wielu Polak\u00f3w nie lubi karpia i poza Wieczerz\u0105 Wigilijn\u0105 w zasadzie go nie jada. A szkoda, bo jest to ryba, jaka atrakcyjnie przyrz\u0105dzona nie bez kozery nosi nazw\u0119 karpia kr\u00f3lewskiego. Karp rozpowszechni\u0142 si\u0119 w Polsce w \u015aredniowieczu, kiedy to wraz z tajnikami jego hodowli przynie\u015bli go do Polski z Francji zakonnicy. Sta\u0142 si\u0119 on nie tylko elementem tradycyjnej, chrze\u015bcija\u0144skiej, polskiej kuchni wigilijnej, ale tak\u017ce elementem tradycyjnej kuchni……. polskich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kiedy studiuje si\u0119 przepisy kulinarne na karpia po \u017cydowsku mo\u017cna odnie\u015b\u0107 nieodparte wra\u017cenie, \u017ce przepis\u00f3w tych jest mniej wi\u0119cej tyle ilu jest Polak\u00f3w, \u017byd\u00f3w oraz karpi razem wzi\u0119tych. \ud83d\ude42 Wybrali\u015bmy dla Was 3 najbardziej typowe przepisy na karpia po \u017cydowsku, kt\u00f3re tym m.in. r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od innych przepis\u00f3w na przygotowanie tej ryby, i\u017c dominuj\u0105cym jej smakiem jest smak s\u0142odki lub s\u0142odkawy. Je\u015bli kto\u015b mia\u0142by problem z zaakceptowaniem nadmiaru s\u0142odyczy po\u0142\u0105czonej z ryb\u0105 – nomem omen – s\u0142odkowodn\u0105, to prosz\u0119 si\u0119 tym nie zra\u017ca\u0107. S\u0142odkie sk\u0142adniki dodajemy wg w\u0142asnego uznania, a podane ni\u017cej proporcje nie s\u0105 niepodwa\u017caln\u0105 kulinarn\u0105 prawd\u0105, lecz proporcjami orientacyjnymi, kt\u00f3re wg w\u0142asnego uznania mo\u017cna zmienia\u0107.<\/span><\/p>\n

I jeszcze dodatkowe uwagi:<\/span><\/strong><\/p>\n

1.<\/strong> Karp w galarecie mo\u017ce wymaga\u0107 dodatku \u017celatyny, kt\u00f3ra nie jest sk\u0142adnikiem postnym (nie jest tak\u017ce sk\u0142adnikiem koszernym). Dla os\u00f3b \u015bci\u015ble przestrzegaj\u0105cych zasad wigilijnego postu polecamy \u017celatyn\u0119 opart\u0105 na glonach morskich, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna teraz \u0142atwo kupi\u0107 w sklepach. \u017belatyna nie jest jednak sk\u0142adnikiem koniecznym. Aby jej nie stosowa\u0107, a mie\u0107 pewno\u015b\u0107 uzyskania galarety odpowiednio “twardej” nale\u017cy dokupi\u0107 2-3 dodatkowe g\u0142owy ryby, np. karpia i doda\u0107 je do wst\u0119pnego wywaru, a w\u00f3wczas galareta na pewno zsi\u0105dzie si\u0119 bez \u017celatyny.<\/span><\/p>\n

2.<\/strong> Karp miewa silny, mulisty posmak, kt\u00f3ry zale\u017cy m.in. od konkretnego zbiornika wodnego, sposobu hodowli oraz wielko\u015bci ryby. Je\u015bli komu\u015b ten posmak przeszkadza, nale\u017cy zamiast np. 1,5 kilogramowego jednego karpia kupi\u0107 dwa karpie po ok. 80 dag. Po\u017cytek z tego jest jeszcze taki, \u017ce uzyskujemy dodatkowe elementy do przygotowania galarety.<\/span><\/p>\n

3.<\/strong> Karpia do galarety mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 inn\u0105 ryb\u0105 s\u0142odkowodn\u0105, np. szczupakiem lub sandaczem, ale wywar na galaret\u0119 warto jest zrobi\u0107 z karpia – ma on wi\u0119cej sk\u0142adnik\u00f3w “kleistych” ni\u017c dwa wymienione gatunki. Szczupak lub sandacz w galarecie s\u0105 tak wy\u015bmienite, \u017ce mo\u017ce warto przyrz\u0105dzi\u0107 zar\u00f3wno karpia jak i jedn\u0105 w tych ryb w galarecie. Wigilijny st\u00f3\u0142 na pewno przyjmie kolejny p\u00f3\u0142misek.<\/span><\/p>\n

\"karp\"<\/p>\n

Karp po \u017cydowsku I<\/strong><\/p>\n

Sk\u0142adniki: ok. 1,5 kg karpia plus 2-3 g\u0142owy karpia lub \u0142y\u017cka-dwie \u017celatyny; 0,5-0,7 kg cebuli; 2-3 marchwie, p\u00f3\u0142 selera, 2 pietruszki, du\u017ca gar\u015b\u0107 (albo dwie) rodzynek najlepiej jasnych; gar\u015b\u0107 p\u0142atk\u00f3w z migda\u0142\u00f3w, albo posiekanych, sparzonych migda\u0142\u00f3w; 2 \u0142y\u017cki cukru, ziele angielskie, li\u015b\u0107 laurowy, 2 go\u017adziki, sok z cytryny, s\u00f3l, pieprz, bia\u0142ko z dw\u00f3ch jaj, dwa jaja na twardo, na\u0107 z pietruszki.<\/span><\/p>\n

Ryb\u0119 sprawi\u0107, op\u0142uka\u0107, odci\u0105\u0107 g\u0142ow\u0119, p\u0142etwy, a reszt\u0119 pokroi\u0107 na dzwonka (tyle ile przewidujemy os\u00f3b). Mi\u0119so skropi\u0107 sokiem z cytryny i odstawi\u0107.<\/span><\/p>\n

Obran\u0105 cebul\u0119 zetrze\u0107 na grubej tarce, albo drobno pokroi\u0107, doda\u0107 marchew, korzenie pietruszki, seler, przyprawy+cukier, g\u0142owy karpia pozbawione oczu i skrzeli, p\u0142etwy oraz inne resztki z ryby, zala\u0107 ok. 1,5 litra wody. Gotowa\u0107 ok. 40 minut. Po tym czasie na powierzchni\u0119 gotuj\u0105cego si\u0119 wywaru po\u0142o\u017cy\u0107 dzwonka ryby i gotowa\u0107 ostro\u017cnie ok. 20 minut do p\u00f3\u0142 godziny (czas gotowania zale\u017cy od wielko\u015bci dzwonek), ale tak aby wywar zbyt mocno nie “bulgota\u0142” – ryba nie mo\u017ce si\u0119 rozlecie\u0107. Dzwonka wyj\u0105\u0107 ostro\u017cnie \u0142y\u017ck\u0105 cedzakow\u0105 i obra\u0107 z o\u015bci. Z pozosta\u0142ego wywaru wyj\u0105\u0107 kawa\u0142ki marchewki (przydadz\u0105 si\u0119 do dekoracji p\u00f3\u0142miska).<\/span><\/p>\n

Wywar przecedzi\u0107 przez g\u0119ste sito (warto na sito po\u0142o\u017cy\u0107 bawe\u0142nian\u0105 \u015bciereczk\u0105, a sk\u0142adniki na sicie wygniata\u0107 \u0142y\u017ck\u0105), doda\u0107 \u017celatyn\u0119 wcze\u015bniej namoczon\u0105 w niewielkiej ilo\u015bci zimnej wody (je\u015bli trzeba, je\u015bli do przygotowania wywaru wcze\u015bniej dali\u015bmy dodatkowe g\u0142owy karpia, w\u00f3wczas \u017celatyna nie jest potrzebna). Odparowa\u0107 wywar do ok. po\u0142owy pierwotnej obj\u0119to\u015bci, och\u0142odzi\u0107. Do ch\u0142odnego wywaru doda\u0107 bia\u0142ka z jaj energicznie go mieszaj\u0105c i stopniowo zagotowa\u0107, przy okazji doprawiaj\u0105c go do smaku. Ponownie przecedzi\u0107 przez sito i sch\u0142odzi\u0107.Doda\u0107 sparzone wrz\u0105tkiem rodzynki i ew. p\u0142atki z migda\u0142\u00f3w, albo sparzone i posiekane migda\u0142y.<\/span><\/p>\n

Kawa\u0142ki ryby, po\u0142\u00f3wki jaj na twardo, natk\u0119 pietruszki, plasterki ugotowanej marchewki (lub inne do\u015b\u0107 dowolne sk\u0142adniki przybrania – groszek, kukurydza itp. – wg fantazji) u\u0142o\u017cy\u0107 na dnie g\u0142\u0119bokiego p\u00f3\u0142miska i zala\u0107 sch\u0142odzonym, sklarowanym wywarem. Rozmiar p\u00f3\u0142miska dobra\u0107 tak, aby ca\u0142a ryba przykryta by\u0142a wywarem. Postawi\u0107 w ch\u0142odnym miejscu do zastygni\u0119cia galarety. Podawa\u0107 z sokiem z cytryny.<\/span><\/p>\n

Karp po \u017cydowsku II<\/strong><\/span><\/p>\n

Sk\u0142adniki: 2 kilogramy karpia, 200 g migda\u0142\u00f3w, 200 g rodzynek, po\u0142owa cha\u0142ki lub bu\u0142ka pszenna, jajko, s\u00f3l, cukier, warzywa, cebula, s\u00f3l cytryna oraz inne sk\u0142adniki wywaru podobnie do przepisu nr I. Jedyna r\u00f3\u017cnica pomi\u0119dzy przepisami nr I i nr II polega jedynie na tym, \u017ce w przepisie nr II zamiast kawa\u0142k\u00f3w ryby przygotowujemy ryb\u0119 faszerowan\u0105.<\/span><\/p>\n

Karpia oczy\u015bci\u0107 z o\u015bci i sk\u00f3ry. Sk\u00f3r\u0119 zdj\u0105\u0107 w ca\u0142o\u015bci – b\u0119dzie potrzebna do nape\u0142nienia farszem.<\/span><\/p>\n

Mi\u0119so z karpia obrane z o\u015bci oraz cha\u0142k\u0119 lub namoczon\u0105 bu\u0142k\u0119 zemle\u0107 w maszynce (mi\u0119so ryby zemle\u0107 dwukrotnie, to nie b\u0119dzie problemu o\u015bci), doda\u0107 parzone rodzynki i migda\u0142y bez sk\u00f3rki, doprawi\u0107 do smaku sol\u0105 i cukrem tak, aby smak farszu by\u0142 wyra\u017anie s\u0142odki lub s\u0142odkawy. Doda\u0107 \u017c\u00f3\u0142tko oraz pian\u0119 z bia\u0142ka. Mas\u0119 wyrobi\u0107.<\/span><\/p>\n

Ponak\u0142uwan\u0105 (aby soki z ryby i wywar mog\u0142y si\u0119 miesza\u0107) foli\u0119 aluminiow\u0105 posmarowa\u0107 niewielk\u0105 ilo\u015bci\u0105 mas\u0142a, po\u0142o\u017cy\u0107 na ni\u0105 sk\u00f3r\u0119 karpia i wype\u0142ni\u0107 sk\u00f3r\u0119 farszem. Foli\u0119 zawin\u0105\u0107 (mo\u017cna j\u0105 lekko zwi\u0105za\u0107 bia\u0142\u0105, baw\u0142nian\u0105 nici\u0105). Ryb\u0119 w folii w\u0142o\u017cy\u0107 do gotuj\u0105cego si\u0119 wcze\u015bniej wywaru z g\u0142\u00f3w itd. jak wg przepisu nr I i gotowa\u0107 ok. p\u00f3\u0142 godziny do 40 minut. Ryb\u0119 po ugotowaniu delikatnie wyj\u0105\u0107 z wywaru, odwijaj\u0105c z folii i u\u0142o\u017cy\u0107 na talerzu. Pozosta\u0142e czynno\u015bci z klarowaniem wywaru, zalewaniem ryby, sch\u0142adzaniem itd. jak w przepisie nr I z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce do wywaru nie musimy dodawa\u0107 bakali\u00f3w – s\u0105 ju\u017c w farszu.<\/span><\/p>\n

Gefilte fisz<\/strong><\/p>\n

Ten przepis ju\u017c podawali\u015bmy, ale dla wygody Czytelnik\u00f3w podamy go jeszcze raz w “zestawie wigilijnym”.<\/span><\/p>\n

Sk\u0142adniki: 1 kg karpia + jedna-dwie g\u0142owy ekstra (lub \u0142y\u017cka \u017celatyny), 2 ugotowane ziemniaki,1 du\u017ca cebula , 1 marchewka ugotowana, 1 \u0142y\u017ceczka m\u0105ki ziemniaczanej, 1 \u0142y\u017ceczka m\u0105ki macowej* (lub pszennej), pieprz, s\u00f3l, surowe jajko, 1 \u0142y\u017cka p\u0142atk\u00f3w migda\u0142owych, gar\u015b\u0107 rodzynek, 1\/2 \u0142y\u017ceczki cukru.<\/span><\/p>\n

Ryb\u0119 umy\u0107, oskroba\u0107 z \u0142usek, usun\u0105\u0107 wn\u0119trzno\u015bci. Oddzieli\u0107 mi\u0119so od o\u015bci i sk\u00f3ry. Zemle\u0107 dwukrotnie kawa\u0142ki ryby wraz z cebul\u0105, marchwi\u0105 i ziemniakami (gotowanymi). Doda\u0107 pozosta\u0142e sk\u0142adniki. Formowa\u0107 pulpety. W du\u017cym, p\u0142askim garnku zagotowa\u0107 wod\u0119 z dodatkiem cukru i soli, marchewki i rodzynk\u00f3w. Pulpety do wrz\u0105tku wk\u0142ada\u0107 delikatnie cedzakiem. Gotowa\u0107 na ma\u0142ym ogniu (w zale\u017cno\u015bci od pulpet\u00f3w) do 10 minut. Ugotowane pulpety wyci\u0105ga\u0107 cedzakiem uk\u0142adaj\u0105c na p\u00f3\u0142misku.<\/span><\/p>\n

Wywar na galaret\u0119: 3 szklanki wody, sk\u00f3ra, kr\u0119gos\u0142up, marchewka, cebula, pieprz (ziarna), pietruszka, s\u00f3l, g\u0142owy karpia (bez oczu i skrzeli).Tak ugotowanym wywarem – gdy przestygnie – zala\u0107 w p\u00f3\u0142misku pulpety, pomi\u0119dzy nie wk\u0142adaj\u0105c sparzone wrz\u0105tkiem rodzynki, p\u0142atki migda\u0142\u00f3w i plasterki marchewki z wywaru na galaret\u0119.<\/span><\/p>\n

* – M\u0105ka macowa jest rodzajem nie tyle m\u0105ki, co tartej “bu\u0142ki”. Jest to. po prostu drobno zmielona maca. Mo\u017cna j\u0105 przygotowa\u0107 samemu dwukrotnie przepuszczaj\u0105c przez maszynk\u0119 do mi\u0119sa such\u0105 mac\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna kupi\u0107 w ka\u017cdym wi\u0119kszym markecie.<\/span><\/p>\n

\n

Ilustracja “zacytowana” w tym tek\u015bcie pochodzi ze strony: www.karpiowania.w8w.pl\/Biologia.htm<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

WIGILIA PO \u017bYDOWSKU F\u017bP WIGILIA PO \u017bYDOWSKU – Polska jest takim ciekawym krajem, w kt\u00f3rym na przestrzeni wiek\u00f3w r\u00f3\u017cne tradycje – w tym tradycje kulinarne – pomiesza\u0142y si\u0119 ze sob\u0105 daj\u0105c specyficznie polski, szlachetny stop. Stop ten ma wiele odcieni, wiele \u015blad\u00f3w przesz\u0142o\u015bci, wiele smak\u00f3w i […] […] smaczk\u00f3w, wiele odmienno\u015bci od tradycji kulturowych w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58294"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58294"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66348,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58294\/revisions\/66348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}