{"id":58301,"date":"2017-12-29T17:09:09","date_gmt":"2017-12-29T15:09:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=58301"},"modified":"2017-12-26T09:30:53","modified_gmt":"2017-12-26T07:30:53","slug":"25-09-16","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=58301","title":{"rendered":"Pierwszy psychoterapeuta [Parsza Wa-jigasz]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Pierwszy psychoterapeuta [Parsza Wa-jigasz]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

J\u00f3zef przed faraonem. Obraz Petera von Corneliusa \/Fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

PARSZA WA-JIGASZ \u2013 23 GRUDNIA 2017\/5 TEWET 5778<\/strong><\/p>\n

Okre\u015blenie \u201e\u017cydowski my\u015bliciel\u201d mo\u017ce oznacza\u0107 zar\u00f3wno kogo\u015b, kto urodzi\u0142 si\u0119 w \u017cydowskiej rodzinie lub ma \u017cydowskie korzenie (np. \u201e\u017cydowski fizyk\u201d), jak i odnosi\u0107 si\u0119 do osoby, kt\u00f3ra wp\u0142yn\u0119\u0142a na rozw\u00f3j my\u015bli \u017cydowskiej, jak Juda Halewi czy Majmonides.<\/span><\/p>\n

Ciekawa by\u0142aby pr\u00f3ba odpowiedzenia na pytanie, czy istnieje trzeci rodzaj \u017cydowskiego my\u015bliciela, kogo\u015b, kto w wyra\u017anie \u017cydowski spos\u00f3b przyczynia si\u0119 do rozwoju wiedzy powszechnej? Odpowied\u017a na to pytanie nigdy nie b\u0119dzie oczywista, cho\u0107 instynktownie czujemy, \u017ce takie zjawisko istnieje. Za przyk\u0142ad mo\u017ce pos\u0142u\u017cy\u0107 specyficzne, \u017cydowskie poczucie humoru. Ruth Wisse w ciekawy spos\u00f3b porusza t\u0119 kwesti\u0119 w ksi\u0105\u017cce \u201eNo Joke\u201d (ang. bez \u017cart\u00f3w). Pisze o tym r\u00f3wnie\u017c Peter Berger w \u201eRedeeming Laughter\u201d (Zbawienny \u015bmiech). Cho\u0107 j\u0119zyk humoru jest uniwersalny, ludzie r\u00f3\u017cnych kultur m\u00f3wi\u0105 nim z r\u00f3\u017cnym akcentem.<\/span><\/p>\n

Uwa\u017cam, \u017ce podobnie jest z psychoanaliz\u0105 i psychoterapi\u0105. Na pocz\u0105tkowym etapie rozwoju tej dziedziny tak wielu spo\u015br\u00f3d pionier\u00f3w psychoanalizy by\u0142o \u017bydami (z wyj\u0105tkiem Junga), \u017ce w nazistowskich Niemczech nazwano j\u0105 \u201e\u017cydowsk\u0105 nauk\u0105\u201d. Stara\u0142em si\u0119 obali\u0107 t\u0119 opini\u0119 (cho\u0107 wielu kwestionowa\u0142o moje zdanie), twierdz\u0105c, \u017ce jest przeciwnie*, \u017ce Freud, u\u017cywaj\u0105c jako jednego ze swych g\u0142\u00f3wnych modeli greckiego mitu o Edypie, stworzy\u0142 tragiczn\u0105 wizj\u0119 kondycji ludzkiej, kt\u00f3ra bardziej nawi\u0105zuje do tradycji hellenistycznej ni\u017c \u017cydowskiej.<\/span><\/p>\n

Zupe\u0142nie inaczej by\u0142o po wojnie. Charakterystyczn\u0105 cech\u0105 trzech najwybitniejszych psychoterapeut\u00f3w tamtych czas\u00f3w by\u0142o nie tylko \u017cydowskie pochodzenie, ale na wskro\u015b \u017cydowski stosunek do ludzkiej duszy.<\/span><\/p>\n

Viktor Frankl, kt\u00f3ry prze\u017cy\u0142 Auschwitz, czerpi\u0105c ze swych obozowych do\u015bwiadcze\u0144, stworzy\u0142 metod\u0119 zwan\u0105 logoterapi\u0105. Bazuje ona na idei \u201ecz\u0142owieka w poszukiwaniu sensu\u201d (ksi\u0105\u017cka o tym samym tytule jest jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych prac powsta\u0142ych w XX wieku). Nazi\u015bci odebrali wi\u0119\u017aniom fabryk \u015bmierci resztki cz\u0142owiecze\u0144stwa, ale, jak twierdzi\u0142 Frankl, nie byli w stanie ich pozbawi\u0107 jednej rzeczy \u2013 mo\u017cliwo\u015bci wyboru sposobu reagowania.<\/span><\/p>\n

Aaron T. Beck by\u0142 tw\u00f3rc\u0105 terapii poznawczo-behawioralnej**, uwa\u017canej za jedn\u0105 z najskuteczniejszych form terapeutycznych. Odkry\u0142, \u017ce u cierpi\u0105cych na depresj\u0119 cz\u0119sto wyst\u0119puje negatywny stosunek do \u015bwiata, przysz\u0142o\u015bci i w\u0142asnej osoby. Pom\u00f3g\u0142 wielu pacjentom, ucz\u0105c ich bardziej realistycznego spojrzenia na rzeczywisto\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Martin Seligman jest tw\u00f3rc\u0105 psychologii pozytywnej, kt\u00f3ra skupia si\u0119 nie tylko na leczeniu depresji, ale aktywnym promowaniu \u201erzeczywistego szcz\u0119\u015bcia\u201d i \u201ewyuczonego optymizmu\u201d. Depresja, jak twierdzi Seligman, cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 z pesymizmem, kt\u00f3ry jest nast\u0119pstwem interpretowania pewnych zjawisk w spos\u00f3b, kt\u00f3ry Seligman nazywa \u201ewyuczon\u0105 bezradno\u015bci\u0105\u201d. Pesymi\u015bci cz\u0119sto zak\u0142adaj\u0105, \u017ce niepowodzenie jest rzecz\u0105 sta\u0142\u0105 (\u201ezawsze tak jest\u201d), osobist\u0105 (\u201eto moja wina\u201d) i wszechogarniaj\u0105c\u0105 (\u201ezawsze wszystko robi\u0119 \u017ale\u201d), co sprawia, \u017ce \u017cyj\u0105 w przekonaniu, \u017ce nieszcz\u0119\u015bcie, kt\u00f3rego do\u015bwiadczaj\u0105, jest nieuniknione i \u017ce nie maj\u0105 na nie \u017cadnego wp\u0142ywu. Optymi\u015bci patrz\u0105 na \u015bwiat inaczej. Negatywne zdarzenia s\u0105 dla nich przej\u015bciowe i uzale\u017cnione od czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych; traktuj\u0105 je raczej jako wyj\u0105tek ni\u017c regu\u0142\u0119. W zwi\u0105zku z tym ka\u017cdy, w miar\u0119 w\u0142asnych mo\u017cliwo\u015bci (Seligman przyznaje, \u017ce s\u0105 rzeczy, kt\u00f3rych nie mo\u017cemy w sobie zmieni\u0107, ale nie jest ich tak wiele), mo\u017ce oduczy\u0107 si\u0119 pesymizmu, a w rezultacie odnosi\u0107 sukcesy, by\u0107 szcz\u0119\u015bliwszym i zdrowszym.<\/span><\/p>\n

Trzech wspomnianych przeze mnie my\u015blicieli \u0142\u0105czy wiara w to, \u017ce 1) zawsze istnieje wi\u0119cej ni\u017c jedna interpretacja tego, co dzieje si\u0119 w naszym \u017cyciu; 2) mo\u017cemy wybiera\u0107 mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi interpretacjami, 3); nasz spos\u00f3b my\u015blenia wp\u0142ywa na nasze samopoczucie. Te elementy \u015bwiadcz\u0105 o podobie\u0144stwie my\u015bli tych trzech psychoanalityk\u00f3w do szczeg\u00f3lnego rodzaju my\u015bli \u017cydowskiej zwanej chabad chasidut, kt\u00f3rej pocz\u0105tek pierwszy da\u0142 Lubawiczer Rebe, Szneur Zalman z Lad\u00f3w (1745-1812). S\u0142owo chabad pochodzi od hebrajskich inicja\u0142\u00f3w okre\u015ble\u0144 trzech cn\u00f3t zwi\u0105zanych z intelektem: chochma, bina i daat \u2013 m\u0105dro\u015bci, zrozumienia i wiedzy. Te za\u015b warto\u015bci wp\u0142ywaj\u0105 na atrybuty ze sfery emocjonalnej. Chesed, gwura i tiferet oznaczaj\u0105 dobro\u0107, pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 i pi\u0119kno, czy emocjonaln\u0105 r\u00f3wnowag\u0119. W odr\u00f3\u017cnieniu od innych ruch\u00f3w chasydzkich, kt\u00f3re zwraca\u0142y uwag\u0119 na \u017cycie emocjonalne, Chabad skupia\u0142 si\u0119 na roli intelektu w kszta\u0142towaniu si\u0119 uczu\u0107 i emocji. By\u0142 to, w pewnym sensie, wczesny odpowiednik terapii poznawczo-behawioralnej.<\/span><\/p>\n

Jej historia zaczyna si\u0119 jednak du\u017co wcze\u015bniej. W komentarzu do parszy Mi-kec stara\u0142em si\u0119 udowodni\u0107, \u017ce J\u00f3zef by\u0142 pierwszym w historii ekonomist\u0105. W tym tygodniu chcia\u0142bym wskaza\u0107, \u017ce by\u0142 on r\u00f3wnie\u017c pierwszym pychoterapeut\u0105. Jako pierwszy w historii zrozumia\u0142, na czym polega \u201eprzeformu\u0142owanie\u201d, czyli \u015bwie\u017ce spojrzenie na nieszcz\u0119\u015bcia, kt\u00f3re nam si\u0119 przytrafiaj\u0105. Zabieg ten skutkuje wyzwoleniem si\u0119 z depresji i wyuczonej bezradno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Do wspomnianej sytuacji dochodzi, kiedy poruszony b\u0142aganiem Judy, aby najm\u0142odszy z braci, Benjamin m\u00f3g\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do ojca, J\u00f3zef odkrywa przed bra\u0107mi swoj\u0105 prawdziw\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107:<\/span><\/p>\n

\u201eJam jest Josef, brat wasz, co\u015bcie sprzedali mnie do Micraim. Ale teraz nie smu\u0107cie si\u0119, i niech to przykrem nie b\u0119dzie w oczach waszych, \u017ce\u015bcie mnie tu sprzedali: gdy\u017c dla utrzymania was wys\u0142a\u0142 mnie B\u00f3g przed wami. Bo oto ju\u017c dwa lata g\u0142odu na ziemi, a jeszcze pi\u0119\u0107 lat, w kt\u00f3rych nie b\u0119dzie ani orki, ani \u017cniwa. Wys\u0142a\u0142 mnie tedy B\u00f3g przed wami\u201d (Be-reszit 45:4-7).<\/span><\/p>\n

Zauwa\u017cmy, \u017ce J\u00f3zef przeformu\u0142owuje zdarzenia tak, \u017ceby jego bracia nie musieli \u017cy\u0107 z niezno\u015bnym jarzmem winy za sprzedanie go jako niewolnika, oszukanie i wp\u0119dzenie ojca w stan wieloletniej \u017ca\u0142oby. J\u00f3zef mo\u017ce pozwoli\u0107 sobie na taki gest wobec braci tylko dlatego, \u017ce wcze\u015bniej podobnie post\u0105pi\u0142 wobec samego siebie. Nie wiemy dok\u0142adnie, kiedy to si\u0119 sta\u0142o. Czy od pocz\u0105tku by\u0142 \u015bwiadomy, \u017ce wszystkie nieszcz\u0119\u015bcia, kt\u00f3re mu si\u0119 przytrafiaj\u0105, s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Boskiego planu, czy te\u017c zrozumia\u0142 to dopiero, kiedy wezwano go na dw\u00f3r faraona i uczyniono zarz\u0105dc\u0105 ca\u0142ego Egiptu?<\/span><\/p>\n

Tora nie odpowiada wprost na to pytanie, cho\u0107 nie ucieka od sugestii. J\u00f3zef najwyra\u017aniej spo\u015br\u00f3d biblijnych bohater\u00f3w przypisuje wszystkie swoje osi\u0105gni\u0119cia woli Boga. Przez to sam poddaje si\u0119 terapii, kt\u00f3rej \u015bwieckim odpowiednikiem, zalecanym przez Frankla, Becka i Seligmana by\u0142oby skupienie si\u0119 na zadaniu, do kt\u00f3rego zosta\u0142 powo\u0142any (Frankl), zrozumienie, \u017ce niepowodzenie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 now\u0105 szans\u0105 (Beck), wreszcie zwr\u00f3cenie uwagi na dobre strony swojej sytuacji (Seligman). Opr\u00f3cz tego, \u017ce J\u00f3zefowi uda\u0142o si\u0119 wyj\u015b\u0107 z wi\u0119zienia, uwolni\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z emocjonalnej celi, kt\u00f3r\u0105 by\u0142oby \u017cywienie urazy do braci. Ca\u0142a sytuacja przesta\u0142a by\u0107 dla niego rodzinnym dramatem rywalizuj\u0105cych ze sob\u0105 braci, a sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 wielkiej machiny historii zaprojektowanej przez Bo\u017c\u0105 Opatrzno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Elementy \u017cydowsko\u015bci, kt\u00f3re odnajduj\u0119 w my\u015bli Frankla, Becka i Seligmana, s\u0105 nieobecne w psychoanalizie Freuda. Centralnym punktem judaizmu jest idea ludzkiej wolno\u015bci \u2013 przekonanie, \u017ce nie jeste\u015bmy niewolnikami historii, ale jej tw\u00f3rcami. Zgadzam si\u0119 z twierdzeniem Freuda, \u017ce czasami znajdujemy si\u0119 pod wp\u0142ywem pop\u0119d\u00f3w, kt\u00f3rych istnienia nie jeste\u015bmy \u015bwiadomi. Mamy jednak zdolno\u015b\u0107 przezwyci\u0119\u017cania ich dzi\u0119ki \u201enawykom serca\u201d, kt\u00f3re doskonal\u0105 i uszlachetniaj\u0105 nasz\u0105 osobowo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Historia J\u00f3zefa pokazuje, \u017ce mo\u017cemy wyj\u015b\u0107 ca\u0142o z tragedii dzi\u0119ki spojrzeniu na \u017cycie nie jako na cykl krzywd zadanych nam przez innych, ale seri\u0119 zaplanowanych przez Boga sytuacji, z kt\u00f3rych ka\u017cda przybli\u017ca nas do spe\u0142nienia Boskiego planu.<\/span><\/p>\n

Nie mo\u017cemy wszyscy by\u0107 jak J\u00f3zef, ale dzi\u0119ki rabinowi Szneurowi z Lad\u00f3w (w wymiarze religijnym) oraz Franklowi, Beckowi i Seligmanowi (w wymiarze \u015bwieckim) mo\u017cemy nauczy\u0107 si\u0119, jak zmieni\u0107 nasze samopoczucie poprzez zmian\u0119 sposobu my\u015blenia. Najlepszym na to sposobem jest zadanie sobie pytania: jak\u0105 furtk\u0119, kt\u00f3rej wcze\u015bniej bym nie zauwa\u017cy\u0142, otwiera przede mn\u0105 to konkretne do\u015bwiadczenie? Odpowied\u017a na to pytanie mo\u017ce zmieni\u0107 nasze \u017cycie.<\/span><\/p>\n

\n

* W pracach Freuda, bez w\u0105tpienia wyst\u0119puj\u0105 \u017cydowskie elementy. To cho\u0107by fakt, \u017ce nazywa\u0142 psychoanaliz\u0119 \u201eleczeniem przez m\u00f3wienie\u201d. W rzeczywisto\u015bci jest ona \u201eleczeniem przez s\u0142uchanie\u201d, a s\u0142uchanie jest fundamentaln\u0105 cech\u0105 \u017cydowskiej duchowo\u015bci.<\/em><\/span><\/p>\n

** Beck jest autorem ksi\u0105\u017cki \u201eTerapia poznawcza zaburze\u0144 osobowo\u015bci\u201d oraz innej ciekawej pozycji pod tytu\u0142em \u201ePrisoners of Hate\u201d (Wi\u0119\u017aniowie nienawi\u015bci).<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwszy psychoterapeuta [Parsza Wa-jigasz] RABIN JONATHAN SACKS t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o J\u00f3zef przed faraonem. Obraz Petera von Corneliusa \/Fot. Wikipedia PARSZA WA-JIGASZ \u2013 23 GRUDNIA 2017\/5 TEWET 5778 Okre\u015blenie \u201e\u017cydowski my\u015bliciel\u201d mo\u017ce oznacza\u0107 zar\u00f3wno kogo\u015b, kto urodzi\u0142 si\u0119 w \u017cydowskiej rodzinie lub ma \u017cydowskie korzenie (np. \u201e\u017cydowski fizyk\u201d), jak i odnosi\u0107 si\u0119 do osoby, kt\u00f3ra wp\u0142yn\u0119\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58301"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58301"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58334,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58301\/revisions\/58334"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}