{"id":58526,"date":"2018-01-23T17:09:48","date_gmt":"2018-01-23T15:09:48","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=58526"},"modified":"2018-01-16T16:16:07","modified_gmt":"2018-01-16T14:16:07","slug":"05-09-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=58526","title":{"rendered":"Archiwum zbrodni przeciwko ludzko\u015bci"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Archiwum zbrodni przeciwko ludzko\u015bci<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

KATARZYNA ANDERSZ<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Fragment ok\u0142adki, autorka: Edyta Marciniak<\/em><\/span><\/p>\n

PRZEZ NIESPE\u0141NA SZE\u015a\u0106 LAT SWOJEJ DZIA\u0141ALNO\u015aCI, DO 1949 ROKU, KOMISJA NAROD\u00d3W ZJEDNOCZONYCH DO SPRAW ZBRODNI WOJENNYCH ZGROMADZI\u0141A DZIESI\u0104TKI TYSI\u0118CY MATERIA\u0141\u00d3W OBCI\u0104\u017bAJ\u0104CYCH NAZIST\u00d3W. CENNE ZBIORY MOG\u0141YBY Z POWODZENIEM UZUPE\u0141NIA\u0106 AKTY OSKAR\u017bENIA ZBRODNIARZY, JEDNAK NASTANIE EPOKI MAKKARTYZMU SKAZA\u0141O JE NA UTAJNIENIE. NIGDY NIE WYSZ\u0141O NA JAW, JAK SZEROK\u0104 WIEDZ\u0118 MIELI ALIANCI O ZBRODNIACH PRZECIWKO \u017bYDOM, JAK R\u00d3WNIE\u017b SKALA POLSKIEGO ZAANGA\u017bOWANIA W PR\u00d3BY UKARANIA NAZIST\u00d3W.<\/span><\/p>\n

DO NIEDAWNA ARCHIWA KOMISJI BY\u0141Y NIEDOST\u0118PNE NAWET DLA NAUKOWC\u00d3W I BADACZY. BRYTYJSKI HISTORYK DAN PLESCH BY\u0141 PIERWSZYM, KT\u00d3RY UZYSKA\u0141 ZGOD\u0118 NA WYKORZYSTANIE TYCH MATERIA\u0141\u00d3W. PREMIERA JEGO KSI\u0104\u017bKI \u201eHUMAN RIGHTS AFTER HITLER\u201d ZBIEG\u0141A SI\u0118 Z UPUBLICZNIENIEM ARCHIW\u00d3W KOMISJI PRZEZ LONDY\u0143SK\u0104 WIENER LIBRARY 21 KWIETNIA 2017 ROKU.<\/span><\/p>\n

Katarzyna Andersz: W jaki spos\u00f3b dosz\u0142o do powo\u0142ania Komisji Narod\u00f3w Zjednoczonych do Spraw Zbrodni Wojennych?<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Dan Plesch:<\/strong> <\/span>Jej powstanie zapocz\u0105tkowa\u0142 polski dow\u00f3dca, genera\u0142 W\u0142adys\u0142aw Sikorski, kt\u00f3ry w Londynie spotka\u0142 si\u0119 z reprezentantami innych rz\u0105d\u00f3w na uchod\u017astwie. Efektem tego spotkania by\u0142a tzw. Deklaracja z Pa\u0142acu \u015bw. Jakuba, podpisana przez nich w styczniu 1942 roku. Wszyscy sygnatariusze zgadzali si\u0119, \u017ce zbrodnie pope\u0142niane przez nazist\u00f3w \u2013 do tej pory niespotykane \u2013 b\u0119d\u0105 wymaga\u0142y wprowadzenia nowego prawa mi\u0119dzynarodowego. Aby przywr\u00f3ci\u0107 porz\u0105dek po wojnie, rz\u0105dy musz\u0105 ju\u017c teraz zaj\u0105\u0107 si\u0119 tym, \u017ceby dostosowa\u0107 procedury prawne w poszczeg\u00f3lnych krajach i tym samym umo\u017cliwi\u0107 poci\u0105gni\u0119cie nazist\u00f3w do odpowiedzialno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Panowa\u0142a co do tego pe\u0142na zgoda?<\/strong><\/p>\n

Wielka Tr\u00f3jka, czyli Wielka Brytania, Stany Zjednoczone i Zwi\u0105zek Radziecki nie by\u0142y przekonane do s\u0142uszno\u015bci tego dokumentu. Po pewnej dozie krytyki i oporu pomys\u0142y te w ko\u0144cu zacz\u0119\u0142y wchodzi\u0107 w \u017cycie zim\u0105 na prze\u0142omie 1943 i 1944 roku.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d bra\u0142 si\u0119 sprzeciw mocarstw?<\/span><\/strong><\/p>\n

W pewnym stopniu wynika\u0142 z negatywnych do\u015bwiadcze\u0144, jakie mia\u0142y po pierwszej wojnie \u015bwiatowej. Wtedy nie do ko\u0144ca uda\u0142o si\u0119 poci\u0105gn\u0105\u0107 do odpowiedzialno\u015bci cesarstwo niemieckie, wi\u0119c obawiano si\u0119 kolejnej pora\u017cki.<\/span><\/p>\n

Ameryka\u0144ski Departament Stanu z kolei by\u0142 bardzo antysemicki, przez co USA nie by\u0142o zainteresowane tym tematem. Ameryka\u0144skie media nie podchwytywa\u0142y zreszt\u0105 prawie w og\u00f3le informacji, kt\u00f3re ju\u017c w okresie bitwy o Stalingrad (23 VIII 1942-2 II 1943) pojawia\u0142y si\u0119 na szerok\u0105 skal\u0119, a dotyczy\u0142y tematu Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w. M\u00f3wiono wtedy na ten temat o wiele wi\u0119cej, ni\u017c nam si\u0119 teraz wydaje, cho\u0107 przez do\u015b\u0107 kr\u00f3tki czas. Wtedy to wszyscy alianci, razem z Sowietami, podpisali o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym przyznali, \u017ce eksterminacja \u017byd\u00f3w ma miejsce. Dokument zosta\u0142 odczytany w brytyjskim parlamencie, w Zwi\u0105zku Radzieckim w radiu przedstawi\u0142 je sam Mo\u0142otow, na ca\u0142ym \u015bwiecie radio BBC przekazywa\u0142o tre\u015b\u0107 o\u015bwiadczenia w ponad dwudziestu j\u0119zykach. R\u00f3wnie\u017c Polacy w tym czasie otwarcie m\u00f3wili o zbrodniach na \u017bydach.<\/span><\/p>\n

Kiedy zatem nast\u0105pi\u0142a zmiana?<\/strong><\/p>\n

Przyjacielem prezydenta Roosevelta by\u0142 Herbert Pell, polityk Partii Demokratycznej, bardzo progresywny, lewicuj\u0105cy. W latach 30. by\u0142 jednym z niewielu ameryka\u0144skich polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy wypowiadali si\u0119 w obronie niemieckich \u017byd\u00f3w i potrzebie pomocy ze strony Ameryki, a jednocze\u015bnie walczy\u0142 te\u017c o prawa czarnosk\u00f3rych w USA.<\/span><\/p>\n

W czasie wojny Pell sprawowa\u0142 funkcj\u0119 ambasadora USA na W\u0119grzech, widzia\u0142 wi\u0119c na w\u0142asne oczy, co robili nazi\u015bci. Wr\u00f3ci\u0142 do kraju, gdy Stany przy\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 do wojny, ale nied\u0142ugo potem Roosevelt wys\u0142a\u0142 go z powrotem do Europy, \u017ceby reprezentowa\u0142 USA w Komisji Narod\u00f3w Zjednoczonych do Spraw Zbrodni Wojennych. Pell chcia\u0142 mi\u0119dzy innymi powstania mi\u0119dzynarodowego trybuna\u0142u, kt\u00f3ry os\u0105dzi\u0142by nazist\u00f3w, stwierdzi\u0142, \u017ce termin \u201ezbrodnie przeciwko ludzko\u015bci\u201d powinien by\u0107 poj\u0119ciem prawniczym, kt\u00f3rym Komisja b\u0119dzie si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107. Przyjmowa\u0142 te\u017c akta \u015bledcze od kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich Komisji.<\/span><\/p>\n

Jakiego rodzaju by\u0142y to dokumenty?<\/strong><\/p>\n

Dochodzi\u0142y do niego informacje z r\u00f3\u017cnych \u017ar\u00f3de\u0142: od uciekinier\u00f3w z oboz\u00f3w i je\u0144c\u00f3w wojennych, oficjalne dokumenty, nazistowskie gazety i raporty ruch\u00f3w oporu. Od Polak\u00f3w otrzymywa\u0142 z kolei relacje wi\u0119\u017ani\u00f3w oboz\u00f3w koncentracyjnych, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 uciec<\/span>.<\/p>\n

Jakich wa\u017cnych informacji dostarczyli Polacy?<\/strong><\/p>\n

Najwa\u017cniejszym z polskiego punktu widzenia odkryciem wyp\u0142ywaj\u0105cym z odtajnionych archiw\u00f3w Komisji s\u0105 wczesne akty oskar\u017cenia nazist\u00f3w zaanga\u017cowanych w powstanie oraz dzia\u0142anie oboz\u00f3w koncentracyjnych. To w\u0142a\u015bnie informacje gromadzone przez polski ruch oporu zosta\u0142y u\u017cyte do ich stworzenia.<\/span><\/p>\n

Jakie dowody uda\u0142o si\u0119 zgromadzi\u0107 z terytorium Polski?<\/strong><\/p>\n

S\u0105 tam materia\u0142y o obozach, o kt\u00f3rych ma\u0142o albo nic nie wiemy. W archiwach Komisji znajduj\u0105 si\u0119 na przyk\u0142ad opisy obozu w Treblince<\/strong>, kt\u00f3re ujawniaj\u0105 fakty zupe\u0142nie nieznane lub takie, kt\u00f3ry wychodz\u0105 na jaw dopiero teraz, dzi\u0119ki specjalistycznym badaniom archeologicznym.<\/span><\/p>\n

W czasie, kiedy dzia\u0142a\u0142a Komisja, Polacy wnie\u015bli ponad tysi\u0105c oskar\u017ce\u0144 dotycz\u0105cych nazistowskich \u017co\u0142nierzy, oko\u0142o jedna czwarta dotyczy\u0142a eksterminacji \u017byd\u00f3w. To nie s\u0105 tematy dostatecznie przestudiowane, a bardzo wa\u017cne z punktu widzenia istniej\u0105cej narracji historycznej. Z jednej strony alianci oskar\u017cani s\u0105 o to, \u017ce wiedzieli o Zag\u0142adzie i zignorowali te informacje, z drugiej strony wiemy, \u017ce oskar\u017cenia, kt\u00f3re Polacy wnosili przeciwko nazistowskim liderom i za\u0142odze oboz\u00f3w, by\u0142y wspierane przez 16 innych kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich Komisji. To by\u0142o w czasie, kiedy obozy na terenie Polski, opr\u00f3cz Treblinki, jeszcze dzia\u0142a\u0142y. Rz\u0105d polski na uchod\u017astwie na pewno od pocz\u0105tku d\u0105\u017cy\u0142 do tego, \u017ceby ukara\u0107 winnych.<\/span><\/p>\n

Z tego, co pan m\u00f3wi, wynika, \u017ce Polska by\u0142a jednym z kluczowych cz\u0142onk\u00f3w Komisji.<\/strong><\/p>\n

W historii Komisji jest wielu polskich bohater\u00f3w, przede wszystkim \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej i cz\u0142onk\u00f3w ruchu oporu, kt\u00f3rzy dostarczali dowody na zbrodnie nazist\u00f3w do Londynu. R\u00f3wnie\u017c dzia\u0142alno\u015b\u0107 przedwcze\u015bnie zmar\u0142ego genera\u0142a Sikorskiego zas\u0142uguje na wielkie uznanie. Rola, jak\u0105 odegra\u0142 w namawianiu spo\u0142eczno\u015bci mi\u0119dzynarodowej do podj\u0119cia sp\u00f3jnej polityki karania zbrodni wojennych powinna doczeka\u0107 si\u0119 wi\u0119kszego uznania.<\/span><\/p>\n

Akta Komisji Narod\u00f3w Zjednoczonych do Spraw Zbrodni Wojennych \/Fot. unwcc.org<\/em><\/span><\/p>\n

W archiwach znajduj\u0105 si\u0119 dowody zbrodni pope\u0142nionych nie tylko w Europie, jednym z cz\u0142onk\u00f3w Komisji by\u0142y na przyk\u0142ad Chiny.<\/strong><\/p>\n

Mamy tam oko\u0142o o\u015bmiu tysi\u0119cy dokument\u00f3w z lat 1944-1948, w kt\u00f3rych zgromadzone s\u0105 dowody przeciwko 36 tysi\u0105com zbrodniarzy wojennych, kt\u00f3rzy dzia\u0142ali na terenie Europy i Azji.<\/span><\/p>\n

Komisja mia\u0142a te\u017c bardzo jasne i nowatorskie, jak na tamte czasy, stanowisko na temat przest\u0119pstw seksualnych.<\/strong><\/p>\n

Warto jeszcze raz podkre\u015bli\u0107, \u017ce sama Komisja nie mia\u0142a mocy \u015bcigania zbrodni, ale zbiera\u0142a dowody na ich pope\u0142nienie. Za zbrodnie wojenne by\u0142y uwa\u017cane tak\u017ce gwa\u0142ty, pr\u00f3by gwa\u0142t\u00f3w, zmuszanie do prostytucji. Podczas oko\u0142o 150 proces\u00f3w, do kt\u00f3rych potem dosz\u0142o w sprawie przest\u0119pstw seksualnych, jasno definiowano takie zbrodnie, nie zwa\u017caj\u0105c na przyk\u0142ad na to, czy podczas samego aktu seksualnego zosta\u0142a u\u017cyta przemoc fizyczna. Kiedy rz\u0105d de Gaulle wni\u00f3s\u0142 oskar\u017cenie w sprawie deportacji \u017byd\u00f3w z Nantes, by\u0142y w nim zawarte tak\u017ce zbrodnie przymusowej prostytucji<\/span>.<\/p>\n

Dlaczego dosz\u0142o do zamkni\u0119cia Komisji i utajnienia jej dokument\u00f3w, skoro by\u0142y one tak cenne?<\/strong><\/p>\n

Wspomniany ju\u017c tutaj Herbert Pell w 1948 roku, tu\u017c przed zamkni\u0119ciem Komisji, napisa\u0142 do ameryka\u0144skiego Kongresu, oskar\u017caj\u0105c go o to, \u017ce przeciwstawianie si\u0119 nag\u0142a\u015bnianiu Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w i niech\u0119\u0107 niesienia pomocy by\u0142y spowodowane antysemityzmem i sympatiami proniemieckimi w Departamencie Stanu. O zwi\u0105zkach ameryka\u0144skiej prawicy z Niemcami pisa\u0142 te\u017c znakomity ameryka\u0144ski naukowiec Christopher Simpson w ksi\u0105\u017cce opublikowanej dwadzie\u015bcia lat temu \u201eThe Splendid Blond Beast\u201d (ang. \u201eWspania\u0142a blond bestia\u201d) oraz Tom Bower w \u201eBlind Eye to Murder\u201d (ang. \u201ePrzymykaj\u0105c oko na morderstwo\u201d). Obie prace bardzo jasno wskazuj\u0105 na zaanga\u017cowanie wysokiego szczebla polityk\u00f3w, braci Dulles, w zamkni\u0119cie archiw\u00f3w poprzez umieszczenie swojego cz\u0142owieka jako doradcy prawnego w ONZ oraz na ich zwi\u0105zki z Niemcami.<\/span><\/p>\n

Zamkni\u0119ciu Komisji sprzeciwia\u0142o si\u0119 wiele rz\u0105d\u00f3w. Potem jednak nadesz\u0142y czasy administracji Trumana i zimna wojna, kt\u00f3re spowodowa\u0142y, \u017ce przestano si\u0119 tym tematem w og\u00f3le interesowa\u0107. Ka\u017cdy kolejny z ameryka\u0144skich rz\u0105d\u00f3w podtrzymywa\u0142 decyzj\u0119 o ich utajnieniu.<\/span><\/p>\n

Jakie by\u0142y tego konsekwencje?<\/strong><\/p>\n

Wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych na Zachodzie dosz\u0142o do uwolnienia wielu by\u0142ych nazist\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Gdyby Komisja nie zosta\u0142a zamkni\u0119ta w 1949 roku, materia\u0142y mo\u017cna by\u0142oby wykorzysta\u0107 do ich skuteczniejszego \u015bcigania?<\/strong><\/p>\n

Udost\u0119pnienie archiw\u00f3w Komisji do mojej pracy zbieg\u0142o si\u0119 w czasie z procesem Oskara Gr\u04e7ninga w 2014 roku [Gr\u04e7ning by\u0142 stra\u017cnikiem z obozu w Auschwitz, zajmowa\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi prowadzeniem ewidencji przedmiot\u00f3w i pieni\u0119dzy przywiezionych przez wi\u0119\u017ani\u00f3w \u2013 red.]. Wpisa\u0142em wtedy nazwisko Gr\u04e7ning do wyszukiwarki, nie maj\u0105c poj\u0119cia, co mo\u017ce si\u0119 tam znajdowa\u0107, \u017ce m\u00f3g\u0142 ju\u017c kiedy\u015b by\u0107 s\u0105dzony. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Oskar Gr\u04e7ning figuruje w dokumentach zwi\u0105zanych z procesami odbywaj\u0105cymi si\u0119 w Polsce. W marcu 1948 roku, czyli nied\u0142ugo przed zamkni\u0119ciem Komisji, Gr\u04e7ning by\u0142 s\u0105dzony przez polski wymiar sprawiedliwo\u015bci razem z dwustoma innymi cz\u0142onkami SS, personelem Auschwitz.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cdy z rz\u0105d\u00f3w kraj\u00f3w sygnatariuszy m\u00f3g\u0142 poprosi\u0107 o udost\u0119pnienie tych dokument\u00f3w, jednak \u017caden tego nie zrobi\u0142?<\/strong><\/p>\n

M\u00f3g\u0142 prosi\u0107 o udost\u0119pnienie, ale tylko w swoim kraju. Trudno mi powiedzie\u0107, czy rz\u0105dy tych kraj\u00f3w wyra\u017ca\u0142y zainteresowanie, czy sk\u0142ada\u0142y podania o wydanie i upublicznienie dokument\u00f3w. Na pewno pod koniec lat 40. i na pocz\u0105tku lat 50. wiele z nich chcia\u0142o odzyska\u0107 to, co Komisji przekazano.<\/span><\/p>\n

Nikt nie zagl\u0105da\u0142 do tych dokument\u00f3w od 1949 roku?<\/strong><\/p>\n

Trzy lata temu podczas sesji w ONZ po\u015bwi\u0119conej archiwom Komisji jeden z by\u0142ych ameryka\u0144skich urz\u0119dnik\u00f3w przyzna\u0142, \u017ce w latach osiemdziesi\u0105tych Benjamin Netanyahu otrzyma\u0142 pe\u0142n\u0105 kopi\u0119 zawarto\u015bci archiw\u00f3w dla izraelskiego rz\u0105du. Netanyahu by\u0142 wtedy ambasadorem Izraela w USA. Zosta\u0142o to potem potwierdzone przez prokuratur\u0119 w Niemczech, kt\u00f3ra przyzna\u0142a, \u017ce pierwszy raz dokumenty otrzyma\u0142a nie od kt\u00f3rego\u015b z kraj\u00f3w, kt\u00f3re by\u0142y cz\u0142onkami Komisji, ale z Izraela. Co ciekawe, dokumenty nie trafi\u0142y nigdy do Instytutu Yad Vashem, dlatego te\u017c \u017caden z badaczy Zag\u0142ady nie mia\u0142 z tym materia\u0142em do czynienia.<\/span><\/p>\n

Spotka\u0142em r\u00f3wnie\u017c badacza z Instytutu Wiesenthala, kt\u00f3ry w latach osiemdziesi\u0105tych mia\u0142 dost\u0119p do dokument\u00f3w Komisji. Nie znam jednak szczeg\u00f3\u0142\u00f3w tej sprawy i nie wiem, przez kogo ani jak informacje tam zawarte zosta\u0142y wykorzystane. Na pewno nie mieli do nich dost\u0119pu badacze i w \u017caden spos\u00f3b ich nie publikowano.<\/span><\/p>\n

Teraz jednak zosta\u0142y one udost\u0119pnione w Wiener Library w Londynie.<\/strong><\/p>\n

Wed\u0142ug przepis\u00f3w ONZ nie mo\u017ce samodzielnie opublikowa\u0107 tych dokument\u00f3w, nie maj\u0105c na to zgody wszystkich siedemnastu kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich Komisji. Ich kopie natomiast przechowywane s\u0105 w Muzeum Holokaustu w Waszyngtonie i w Wiener Library w Londynie. Uwa\u017cam, \u017ce je\u015bli regulacje pozwalaj\u0105 na to, \u017ceby ka\u017cdy z kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich Komisji m\u00f3g\u0142 poprosi\u0107 o wydanie kompletnej kopii ca\u0142ej zawarto\u015bci archiwum i opublikowa\u0107 te dokumenty, polski rz\u0105d powinien oficjalnie z tak\u0105 pro\u015bb\u0105 wyst\u0105pi\u0107. Skoro zrobi\u0142y to Stany Zjednoczone i Wielka Brytania, Polska nie powinna<\/span> pozosta\u0107 w tyle.<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>Jak to mo\u017cliwe, \u017ce zosta\u0142 pan upowa\u017cniony do zbadania dokument\u00f3w Komisji?<\/strong><\/p>\n

W momencie, kiedy napisa\u0142em pro\u015bb\u0119 o udzielenie mi zgody na zbadanie tych materia\u0142\u00f3w, rz\u0105d brytyjski przyzna\u0142 mi j\u0105 natychmiast. Prawdopodobnie by\u0142em jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra si\u0119 o to ubiega\u0142a. Archiwum interesowano si\u0119 bardziej przez kr\u00f3tki moment na pocz\u0105tku lat 80., potem to zainteresowanie zupe\u0142nie ucich\u0142o.<\/span><\/p>\n

To prawda, \u017ce nie wolno by\u0142o panu nawet robi\u0107 notatek?<\/strong><\/p>\n

W 2010 roku poprosi\u0142em znajomego, \u017ceby b\u0119d\u0105c na miejscu w Nowym Jorku, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 archiwa Komisji, sprawdzi\u0142 co\u015b dla mnie. Wys\u0142a\u0142em podanie do ONZ i b\u0142yskawicznie dosta\u0142em odpowied\u017a, \u017ce nie tylko b\u0119dzie potrzebna zgoda rz\u0105du mojego kraju i Sekretarza Generalnego ONZ, ale te\u017c nie b\u0119dzie mi wolno kopiowa\u0107 materia\u0142\u00f3w ani robi\u0107 \u017cadnych notatek. Kiedy jednak zgod\u0119 ju\u017c uzyska\u0142em, obecne kierownictwo archiw\u00f3w OZN by\u0142 niesamowicie pomocne.<\/span><\/p>\n

Co, mimo niew\u0105tpliwie szkodliwej decyzji o zamkni\u0119ciu Komisji, uwa\u017ca pan za jej najwi\u0119kszy sukces?<\/strong><\/p>\n

Procesy wojenne, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 w wielu krajach na podstawie zgromadzonych przez ni\u0105 materia\u0142\u00f3w, by\u0142y sprawiedliwe, szybkie, a ich przeprowadzenie by\u0142o tanie. Uda\u0142o si\u0119 dzi\u0119ki nim skaza\u0107 oko\u0142o dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy zbrodniarzy wojennych w latach 1945-48. Ten sukces jest zas\u0142ug\u0105 systemu gromadzenia informacji od uciekinier\u00f3w z oboz\u00f3w, uchod\u017ac\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w ruch\u00f3w oporu.<\/span><\/p>\n

Osi\u0105gni\u0119cia Komisji mia\u0142y wp\u0142yw na rozw\u00f3j praw cz\u0142owieka \u2013 swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 tytu\u0142uje pan zreszt\u0105 \u201eHuman Rights After Hitler\u201d, \u201ePrawa cz\u0142owieka po Hitlerze\u201d.<\/strong><\/p>\n

Komisja zdawa\u0142a sobie spraw\u0119 z olbrzymich konsekwencji dla respektowania praw cz\u0142owieka, kt\u00f3re wyp\u0142ywaj\u0105 z proces\u00f3w w sprawie zbrodni wojennych. Na prze\u0142omie 1947 i 1948 roku opracowa\u0142a nawet dokument, kt\u00f3ry pos\u0142u\u017cy\u0142 komisji Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych pracuj\u0105cej nad Powszechn\u0105 Deklaracj\u0105 Praw Cz\u0142owieka. Wbrew intencji Komisji, kt\u00f3ra m\u00f3wi tam wprost, \u017ce materia\u0142 ten powinien by\u0107 wykorzystany do rozwoju r\u00f3\u017cnych dziedzin spo\u0142ecznych, dokument zosta\u0142 utajniony. Byli\u015bmy pierwszymi, kt\u00f3rzy mieli do tego dost\u0119p.<\/span><\/p>\n

Czy do\u015bwiadczenie wyp\u0142ywaj\u0105ce z prac Komisji mo\u017ce przyda\u0107 si\u0119, kiedy przyjdzie nam s\u0105dzi\u0107 zbrodnie pope\u0142niane teraz, na przyk\u0142ad w Syrii?<\/strong><\/p>\n

Wszystko, co robi\u0142a Komisja, mog\u0142oby by\u0107 powt\u00f3rzone w przysz\u0142o\u015bci, kiedy b\u0119dziemy s\u0105dzi\u0107 za zbrodnie w Syrii, na Bliskim Wschodzie lub w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata. Mogliby\u015bmy stworzy\u0107 o wiele bardziej uproszczony system, kt\u00f3ry k\u0142adzie nacisk na sprawiedliwe procesy i jednocze\u015bnie zwraca uwag\u0119 na przest\u0119pstwa pope\u0142niane przez zbrodniarzy najni\u017cszej rangi, na przyk\u0142ad gwa\u0142ty. Taki efektywny i szybki system ju\u017c istnia\u0142. W XXI wieku nie powinni\u015bmy od niego odchodzi\u0107. Dzi\u0119ki niemu mogliby\u015bmy mie\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 stworzenia nowego, mi\u0119dzynarodowego sposobu arbitra\u017cu, kt\u00f3ry by\u0142by komplementarny wzgl\u0119dem tego z Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci w Hadze.<\/span><\/p>\n

Komisja Narod\u00f3w Zjednoczonych do Spraw Zbrodni Wojennych powsta\u0142a dzi\u0119ki woli ruch\u00f3w oporu i rz\u0105d\u00f3w, \u017ceby wypracowa\u0107 system nie zemsty, ale sprawiedliwo\u015bci. Mia\u0142o to nieocenione znaczenie w zwalczaniu faszyzmu i antysemityzmu, ale pozostaje wa\u017cne tak\u017ce dzi\u015b we wspieraniu praw cz\u0142owieka i europejskich idea\u0142\u00f3w. \u017byjemy w czasach, kiedy takie do\u015bwiadczenie mo\u017ce si\u0119 niestety przyda\u0107.<\/span><\/p>\n

\n

Fot. unwcc.org<\/em><\/span><\/p>\n

Dan Plesch<\/strong> \u2013 dyrektor Centrum Studi\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych i Dyplomacji w School of Oriental and African Studies w Londynie, analityk brytyjskiego think tanku The Foreign Policy Centre. Wi\u0119cej o ksi\u0105\u017cce \u201eHuman Rights After Hitler: The Lost History of Prosecuting Axis War Crimes\u201d mo\u017cna przeczyta\u0107 na stronie unwcc.org, gdzie autor udost\u0119pnia r\u00f3wnie\u017c wiele oryginalnych dokument\u00f3w Komisji.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Archiwum zbrodni przeciwko ludzko\u015bci KATARZYNA ANDERSZ Fragment ok\u0142adki, autorka: Edyta Marciniak PRZEZ NIESPE\u0141NA SZE\u015a\u0106 LAT SWOJEJ DZIA\u0141ALNO\u015aCI, DO 1949 ROKU, KOMISJA NAROD\u00d3W ZJEDNOCZONYCH DO SPRAW ZBRODNI WOJENNYCH ZGROMADZI\u0141A DZIESI\u0104TKI TYSI\u0118CY MATERIA\u0141\u00d3W OBCI\u0104\u017bAJ\u0104CYCH NAZIST\u00d3W. CENNE ZBIORY MOG\u0141YBY Z POWODZENIEM UZUPE\u0141NIA\u0106 AKTY OSKAR\u017bENIA ZBRODNIARZY, JEDNAK NASTANIE EPOKI MAKKARTYZMU SKAZA\u0141O JE NA UTAJNIENIE. NIGDY NIE WYSZ\u0141O NA JAW, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58526"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58526"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58526\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58539,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58526\/revisions\/58539"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58526"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58526"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58526"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}