{"id":58543,"date":"2018-01-20T17:09:59","date_gmt":"2018-01-20T15:09:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=58543"},"modified":"2018-01-12T08:43:05","modified_gmt":"2018-01-12T06:43:05","slug":"06-09-18","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=58543","title":{"rendered":"Nowe \u015bredniowiecze – Wyborcza"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Nowe \u015bredniowiecze<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Agata Bielik-Robson<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wr\u0119czenie nagrody Cz\u0142owiek Wolno\u015bci tygodnika ‘W Sieci’. Laureatem jest prezes PiS Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski. (FOT. ADAM CHELSTOWSKI\/FORUM)<\/em><\/span><\/p>\n

2017 to klasyczny “rok niespokojnego s\u0142o\u0144ca”: przez \u015bwiat przetoczy\u0142a si\u0119 fala populistycznych wstrz\u0105s\u00f3w, co wielu komentatorom globalnej sceny politycznej da\u0142o asumpt do obwieszczenia pocz\u0105tku ko\u0144ca demokracji liberalnej<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Agata Bielik-Robson \u2013 profesorka katedry Studi\u00f3w \u017bydowskich na Uniwersytecie w Nottingham, a tak\u017ce Instytutu Filozofii i Socjologii PAN<\/p>\n

Obserwujemy, jak kosmos liberalnego porz\u0105dku powoli zamienia si\u0119 w chaos, podaj\u0105c w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 najwi\u0119ksze osi\u0105gni\u0119cia polityczne ery nowoczesnej \u2013 syntez\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego z pa\u0144stwem prawa \u2013 cofa nas do epoki przednowoczesnej. Ten niebezpieczny regres to tendencja, kt\u00f3r\u0105 ju\u017c w latach 70. pewien politolog brytyjski, Hedley Bull, zdiagnozowa\u0142 jako \u201enowe \u015aredniowiecze\u201d.<\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce \u201eSpo\u0142ecze\u0144stwo anarchiczne\u201d postawi\u0142 tez\u0119, \u017ce ju\u017c wkr\u00f3tce globalizacja ekonomiczna doprowadzi do nieuchronnej erozji pa\u0144stwowej suwerenno\u015bci, daj\u0105c miejsce innym formom mniej lub bardziej nieuporz\u0105dkowanej prawnie w\u0142adzy, co w du\u017cej mierze przypomina\u0107 b\u0119dzie powr\u00f3t do czas\u00f3w feudalnych, kiedy to o w\u0142adz\u0119 walczyli mi\u0119dzy sob\u0105 lokalni panowie oraz kler. Wszystko, niestety, si\u0119 sprawdza \u2013 z t\u0105 tylko oczywist\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce zamiast lokalnych feudalnych lord\u00f3w mamy dzi\u015b wielkie korporacje, wobec kt\u00f3rych demokratycznie wybrana w\u0142adza polityczna coraz cz\u0119\u015bciej okazuje si\u0119 zupe\u0142nie bezsilna. Co za\u015b do kleru \u2013 nie tylko w Polsce, ale wsz\u0119dzie tam, gdzie rozkwita religijny fundamentalizm, pojawia si\u0119 bardzo mocna pokusa teokracji, czyli ponownego si\u0119gni\u0119cia po w\u0142adz\u0119, kt\u00f3r\u0105 odebra\u0142y Ko\u015bcio\u0142om \u015bwieckie re\u017cimy nowo\u017cytno\u015bci. Korporacyjny kapitalizm z jednej strony i religijny fundamentalizm z drugiej naciskaj\u0105 na \u015bwieckie pa\u0144stwo prawa, kt\u00f3re, zaci\u015bni\u0119te w tym upiornym imadle, kurczy si\u0119 coraz bardziej.<\/span><\/p>\n

Bull nie wymy\u015bli\u0142 tego poj\u0119cia. \u201eNowe \u015aredniowiecze\u201d to oryginalny pomys\u0142 Miko\u0142aja Bierdiajewa, kt\u00f3ry w 1924 r. zatytu\u0142owa\u0142 tak swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Tyle \u017ce Bierdiajewowi, niegdy\u015b marksi\u015bcie, kt\u00f3ry pod wp\u0142ywem okrucie\u0144stw rewolucji pa\u017adziernikowej nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 na chrze\u015bcija\u0144stwo, nie chodzi\u0142o o to samo, co Bullowi, w ka\u017cdym razie z pozoru nie o to samo. Podczas gdy dla Bulla \u201enowe \u015aredniowiecze\u201d brzmi jak krytyczne ostrze\u017cenie, dla Bierdiajewa to pozytywny kierunek ewolucji historii, kt\u00f3ra \u2013 na zasadzie wy\u017cszej syntezy \u2013 podejmie raz jeszcze w\u0105tek religijny, porzuci \u015bwiecko\u015b\u0107 i zaprowadzi nowe \u201eczasy sakralne\u201d, w kt\u00f3rych zapanuje Ko\u015bci\u00f3\u0142 powszechnego zbawienia. Odrzuciwszy Marksa, ale pozostaj\u0105c wierny metodzie dialektycznej, Bierdiajew diagnozuje prawa historii zgodnie z triad\u0105: religia naiwna \u2013 \u015bwiecka kultura humanistyczna \u2013 powr\u00f3t religijno\u015bci. Po za\u0142amaniu si\u0119 wiary w \u015bwieckie eschatony i realizacj\u0119 ziemskich raj\u00f3w, Zach\u00f3d raz jeszcze odkryje sacrum, ukorzy si\u0119 przed tajemnic\u0105 i porzuci pych\u0119 utopijnych projekt\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/span><\/p>\n

Klimat, kt\u00f3rego zwiastunem by\u0142 Bierdiajew, a kt\u00f3ry potem znalaz\u0142 wzorcowy wyraz w proroctwie Andr\u00e9 Malraux \u2013 \u201eWiek dwudziesty b\u0119dzie albo religijny, albo nie b\u0119dzie go wcale\u201d \u2013 dzi\u015b w ko\u0144cu dojrzewa. Faktycznie mamy do czynienia z powrotem religii, cho\u0107 niekoniecznie w formie wieszczonej przez rosyjskiego my\u015bliciela. Nie jest to bowiem religijno\u015b\u0107 powszechnego mi\u0142osierdzia, ale raczej surowy fundamentalizm religijnego prawa, kt\u00f3ry w niepewnym \u015bwiecie globalnego turbokapitalizmu odgrywa rol\u0119 stabilizatora. Podczas gdy \u015bwieckie \u017cycie, dot\u0105d okre\u015blane w modelu mieszcza\u0144skim przez prac\u0119, dom, rodzin\u0119 i spo\u0142eczno\u015b\u0107, wali si\u0119 na naszych oczach, fundamentalistyczna religia oferuje proste pewniki, kt\u00f3re przywracaj\u0105 kr\u0119gos\u0142up rozchwianej egzystencji. Podczas gdy sfera \u015bwiecka staje si\u0119 coraz bardziej \u201eprekarialna\u201d \u2013 czyli krucha, niepewna, osamotniona, wydana na nieustanne ryzyko i zagro\u017cenia \u2013 religia oferuje solidno\u015b\u0107, spok\u00f3j niewzruszonego sumienia i wsp\u00f3lnotow\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Oto nowo\u015bredniowieczny maria\u017c Ko\u015bcio\u0142a i tronu: co panuj\u0105cy nam neoliberalny ustr\u00f3j rozchwieje, to teokracja na powr\u00f3t ustabilizuje. Z pozoru wydawa\u0142oby si\u0119 to dziwne, ale typ kapitalisty-fundamentalisty staje si\u0119 dzi\u015b coraz bardziej dominuj\u0105cy, a modelu tego dostarczy\u0142a jako pierwsza Ameryka. Przeci\u0119tny zwolennik Tea Party (czyli Partii Herbacianej, kt\u00f3ra nazw\u0119 zawdzi\u0119cza pierwszemu ugrupowaniu bosto\u0144skich buntownik\u00f3w walcz\u0105cych z \u201ebrytyjskim tyranem\u201d), kt\u00f3ry dzi\u015b g\u0142osuje na Donalda Trumpa, opowiada si\u0119 jednocze\u015bnie za absolutn\u0105 wolno\u015bci\u0105 gospodarcz\u0105 i za absolutnym zakazem aborcji, nie widz\u0105c mi\u0119dzy jednym a drugim \u017cadnej sprzeczno\u015bci. Bo te\u017c w \u015bwietle nowo\u015bredniowiecznym takiej sprzeczno\u015bci nie ma. Przeciwnie, sfera wolno\u015bci ekonomicznej, w kt\u00f3rej \u201efederalni\u201d nie maj\u0105 si\u0119 prawa wtr\u0105ca\u0107 w odwieczne prawo jednostki do nieograniczonego bogacenia si\u0119, oraz sfera prywatnego zniewolenia, gdzie Ko\u015bcio\u0142y dyktuj\u0105 biopolityczne nakazy obejmuj\u0105ce ca\u0142o\u015b\u0107 \u017cycia na wz\u00f3r islamskiego szariatu, doskonale si\u0119 dope\u0142niaj\u0105.<\/span><\/p>\n

Dope\u0142niaj\u0105 si\u0119 mniej wi\u0119cej tak jak najbardziej prymitywny podzia\u0142 pracy w stanie natury, gdzie m\u0119\u017cczyzna my\u015bliwy poluje wystawiony ca\u0142e dnie na wrogo\u015b\u0107 dziczy, po czym powraca w domowe pielesze, gdzie kobieta opiekunka oraz piecza Ko\u015bcio\u0142a zapewniaj\u0105 mu \u201espok\u00f3j wojownika\u201d. Nowe \u015aredniowiecze to nie tylko demonta\u017c \u015bwieckiego pa\u0144stwa prawa, to tak\u017ce powr\u00f3t do stanu natury, kt\u00f3ry, jak dowi\u00f3d\u0142 ju\u017c tego jeden z ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli nowoczesno\u015bci Thomas Hobbes, puka od spodu, ilekro\u0107 struktury pa\u0144stwowo\u015bci zaczynaj\u0105 si\u0119 chwia\u0107. Dziki kapitalizm, w kt\u00f3rym \u201ecz\u0142owiek cz\u0142owiekowi wilkiem\u201d, i domowa religia, gdzie matka dzieciom roztacza \u201eatmosfer\u0119 \u0142agodno\u015bci\u201d (cytat za Janem Paw\u0142em II, jak wiadomo, wielkim mi\u0142o\u015bnikiem kobiet) \u2013 oto nowy prosty schemat, kt\u00f3ry dzi\u015b postanowi\u0142o przyj\u0105\u0107 \u201eludzkie zwierz\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n

Polska nie stanowi tu \u017cadnego wyj\u0105tku. Powt\u00f3rzenie nowo\u015bredniowiecznych, zdzicza\u0142ych obyczaj\u00f3w u polityk\u00f3w i zwolennik\u00f3w polskiej prawicy jest zdumiewaj\u0105co dok\u0142adne. Cho\u0107 nie u wszystkich. Imitacja ta nie dotyczy twardego rdzenia Prawa i Sprawiedliwo\u015bci, kt\u00f3re pozostaje zakorzenione w lokalnie polskich sporach inteligenckich wczesnych lat 90. i rzadko wychyla si\u0119 w stron\u0119 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci (fakt, \u017ce Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski naprawd\u0119 bardzo d\u0142ugo nie mia\u0142 konta bankowego i do dzi\u015b nie ma poj\u0119cia, jak dzia\u0142a gospodarka, jest dojmuj\u0105cym przejawem tego anachronizmu).<\/span><\/p>\n

Fot. S\u0142awomir Kami\u0144ski \/ Agencja Gazeta<\/em><\/span><\/p>\n

Ale ju\u017c takie postaci jak Jaros\u0142aw Gowin, Marek Jurek czy Mateusz Morawiecki to klasyczne neoliberalno-fundamentalistyczne hybrydy, b\u0119d\u0105ce obywatelami nowo\u015bredniowiecznego porz\u0105dku \u015bwiatowego. Przyzwolenie na ca\u0142kowit\u0105 kapitalistyczn\u0105 deregulacj\u0119 z jednej strony, z drugiej za\u015b d\u0105\u017cenie do ca\u0142kowitej regulacji sfery \u017cycia wyra\u017caj\u0105ce si\u0119 w ich katolickiej biopolityce \u2013 to bardzo charakterystyczna kombinacja, na razie jeszcze troch\u0119 w Polsce egzotyczna, ale kt\u00f3ra ju\u017c za chwil\u0119 oka\u017ce si\u0119 bardzo popularna.<\/span><\/p>\n

We\u017amy cho\u0107by naszego obecnego premiera o typowo \u201ebanksterskiej\u201d proweniencji, kt\u00f3ry dorobi\u0142 si\u0119 milion\u00f3w na najbardziej zderegulowanych spekulacjach bankowych. Ot\u00f3\u017c ten m\u0142ody \u201enowy dzikus\u201d z dum\u0105 opowiada, \u017ce narzuci\u0142 swemu \u017cyciu ascetyczny porz\u0105dek polegaj\u0105cy na tym, \u017ce za ka\u017cdym razem, kiedy w Warszawie wybucha powstanie (a jak wiadomo, wybucha co roku 1 sierpnia), odstawia alkohol i utrzymuje si\u0119 w abstynencji a\u017c do jego corocznego ko\u0144ca. Tym samym sk\u0142ada on ho\u0142d chrze\u015bcija\u0144skiemu nakazowi ascezy i wyra\u017ca sw\u0105 pe\u0142n\u0105 oddania przynale\u017cno\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnoty prawdziwych polskich patriot\u00f3w. Co za po\u015bwi\u0119cenie!<\/span><\/p>\n

\u201eNowe \u015aredniowiecze\u201d to ponura diagnoza, tym bardziej ponura, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej znajduje potwierdzenie. Nie b\u0119d\u0119 udawa\u0107, \u017ce wiem, jak si\u0119 z tego nowego stanu natury wydoby\u0107. Czekaj\u0105 nas trudne i mroczne czasy w \u015bwiecie, w kt\u00f3rym powoli dogorywa o\u015bwiecenie. I chyba jedyne, co mo\u017cna zrobi\u0107, to ocali\u0107 cho\u0107 troch\u0119 \u015bwiat\u0142a przed ca\u0142kowitym zaga\u015bni\u0119ciem: przenie\u015b\u0107 je w sobie, ukry\u0107 we wn\u0119trzu, zas\u0142oni\u0107 korcem. Cho\u0107, jak powiada wieszcz Norwid, \u201enie jest \u015bwiat\u0142o, by pod korcem sta\u0142o\u201d \u2013 to chyba teraz nie mamy innego wyj\u015bcia.<\/span><\/p>\n

Agata Bielik-Robson Fot. BARTOSZ BOBKOWSKI \/ AGENCJA GAZETA<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nowe \u015bredniowiecze Agata Bielik-Robson Wr\u0119czenie nagrody Cz\u0142owiek Wolno\u015bci tygodnika ‘W Sieci’. Laureatem jest prezes PiS Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski. (FOT. ADAM CHELSTOWSKI\/FORUM) 2017 to klasyczny “rok niespokojnego s\u0142o\u0144ca”: przez \u015bwiat przetoczy\u0142a si\u0119 fala populistycznych wstrz\u0105s\u00f3w, co wielu komentatorom globalnej sceny politycznej da\u0142o asumpt do obwieszczenia pocz\u0105tku ko\u0144ca demokracji liberalnej Agata Bielik-Robson \u2013 profesorka katedry Studi\u00f3w \u017bydowskich na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58543"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58543"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58586,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58543\/revisions\/58586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}