{"id":58632,"date":"2018-03-09T17:09:57","date_gmt":"2018-03-09T15:09:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=58632"},"modified":"2018-02-28T11:59:33","modified_gmt":"2018-02-28T09:59:33","slug":"10-09-25","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=58632","title":{"rendered":"B\u00f3g kocha tych, kt\u00f3rzy dyskutuj\u0105 [Parsza Szemot]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>B\u00f3g kocha tych, kt\u00f3rzy dyskutuj\u0105 [Parsza Szemot]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u00a9 CHIDUSZ 2017<\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Speakers’ Corner w Londynie – miejsce, gdzie swobodnie mo\u017cna wyra\u017ca\u0107 opinie. Lata 70. \/Fot.Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

PARSZA SZEMOT \u2013 6 STYCZNIA 2018\/19 TEWET 5778
\n<\/strong>
\nZ coraz wi\u0119kszym niepokojem przygl\u0105dam si\u0119 zjawiskom, kt\u00f3re zagra\u017caj\u0105 wolno\u015bci s\u0142owa, szczeg\u00f3lnie widocznym na Zachodzie, zw\u0142aszcza na kampusach uniwersyteckich[1]. Dzieje si\u0119 tak w zwi\u0105zku z tworzeniem, tak zwanych, \u201ebezpiecznych stref\u201d, czyli przestrzeni, maj\u0105cych uchroni\u0107 nas od us\u0142yszenia opinii, kt\u00f3re mog\u0142yby nas urazi\u0107, komentarzy, mog\u0105cych przywo\u0142ywa\u0107 traum\u0119 (ang. trigger warning[2]) i wolnych od mikroagresji (uwag, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 odebrane za obra\u017aliwe, nawet je\u015bli w zamy\u015ble takie nie by\u0142y).<\/span><\/p>\n

Jak na razie zjawisko to doprowadzi\u0142o do tego, \u017ce na pocz\u0105tku roku akademickiego 2017 studenci jednego z oxfordzkich koled\u017c\u00f3w zabronili wst\u0119pu na coroczne przyj\u0119cie inauguracyjne przedstawicielowi uniwersyteckiego Zrzeszenia Chrze\u015bcijan pod pretekstem tego, \u017ce reprezentanci innych kultur i religii mogliby czu\u0107 si\u0119 wyobcowani i ura\u017ceni[3]. Coraz cz\u0119\u015bciej odmawia si\u0119 udzia\u0142u w dyskusjach ludziom o kontrowersyjnych pogl\u0105dach. Liczba tego rodzaju przypadk\u00f3w na ameryka\u0144skich uczelniach w latach 2000-2016 wzros\u0142a z sze\u015bciu do czterdziestu czterech[4].<\/span><\/p>\n

Bez w\u0105tpienia ca\u0142e to przedsi\u0119wzi\u0119cie jest umotywowane szlachetnymi pobudkami, aby chroni\u0107 uczucia os\u00f3b wra\u017cliwych, co jest s\u0142uszn\u0105 etycznie kwesti\u0105. Judaizm radykalnie pot\u0119pia laszon ha-ra (hebr. \u201ez\u0142y j\u0119zyk\u201d), obra\u017aliw\u0105 i krzywdz\u0105c\u0105 mow\u0119, a m\u0119drcy, uwa\u017caj\u0105c na s\u0142owa i nie chc\u0105c nikogo urazi\u0107, stosowali laszon sagi nahor, j\u0119zyk eufemizm\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Ale bezpieczna strefa nie polega na uciszaniu odmiennych opinii. Przeciwnie \u2013 to przestrze\u0144, w kt\u00f3rej ka\u017cdy powinien z szacunkiem wys\u0142ucha\u0107 zdania innego ni\u017c jego w\u0142asne, wiedz\u0105c, \u017ce sam zostanie wys\u0142uchany. Taka postawa jest podstaw\u0105 wolno\u015bci akademickiej i wolnego spo\u0142ecze\u0144stwa[5]. Jak powiedzia\u0142 George Orwell: \u201eJe\u015bli wolno\u015b\u0107 s\u0142owa w og\u00f3le co\u015b oznacza, to jest ni\u0105 prawo do m\u00f3wienia ludziom tego, czego nie chc\u0105 s\u0142ysze\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

John Stuart Mill pisa\u0142, \u017ce jednym z najgorszych wykrocze\u0144 przeciwko wolno\u015bci jest \u201epi\u0119tnowanie tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 odmienne pogl\u0105dy jako z\u0142ych i niemoralnych\u201d. Tak jednak dzieje si\u0119 w instytucjach, kt\u00f3re mia\u0142y sta\u0107 na stra\u017cy wolno\u015bci akademickiej. Zbli\u017camy si\u0119 w niebezpiecznym tempie do tego, co Julien Benda nazwa\u0142 w 1927 roku, w ksi\u0105\u017cce o tym samym tytule [polskie wydanie: Krytyka Polityczna], \u201ezdrad\u0105 klerk\u00f3w\u201d. Owa zdrada mia\u0142aby polega\u0107 na upodleniu \u015bwiata akademickiego do tego stopnia, \u017ce sta\u0142by si\u0119 on aren\u0105 \u201eorganizacji intelektualist\u00f3w kieruj\u0105cych si\u0119 upolitycznion\u0105 nienawi\u015bci\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

Niezwyk\u0142\u0105 cech\u0105 judaizmu, co zauwa\u017cymy w parszy na ten tydzie\u0144, jest fakt, \u017ce w dyskutowaniu i s\u0142uchaniu odmiennych opinii zawiera si\u0119 istota \u017cycia religijnego. Moj\u017cesz spiera si\u0119 z Bogiem \u2013 jest to jedna z jego najbardziej zaskakuj\u0105cych cech. W dyskusj\u0119 wdaje si\u0119 ju\u017c podczas pierwszego spotkania, kiedy B\u00f3g objawia mu si\u0119 w gorej\u0105cym krzewie. W ko\u0144cu udaje mu si\u0119 rozz\u0142o\u015bci\u0107 Boga po tym, jak czterokrotnie odmawia wyprowadzenia Izraelit\u00f3w z niewoli (Szemot 3:1-4:7). Co wi\u0119cej, w ostatnim fragmencie parszy Moj\u017cesz m\u00f3wi do Boga:<\/span><\/p>\n

\u201ePanie! Czemu\u015b to z\u0142o wyrz\u0105dzi\u0142 ludowi twemu, czemu pos\u0142a\u0142e\u015b mnie? Wszak od chwili, gdym przyszed\u0142 do Faraona, by przemawia\u0107 w imieniu Twojem, gorzej si\u0119 obchodzi z ludem tym; a ocali\u0107 \u2013 nie ocali\u0142e\u015b ludu Twojego!\u201d (Szemot 5:22-23).<\/p>\n

S\u0142owa Moj\u017cesza to nie j\u0119zyk, kt\u00f3rego cz\u0142owiek m\u00f3g\u0142by u\u017cy\u0107 w rozmowie z Bogiem. To jednak Abraham jako pierwszy sprzeciwi\u0142 si\u0119 Bogu, kiedy, us\u0142yszawszy Boski plan zniszczenia Sodomy, Gomory i okolicznych miast, powiedzia\u0142: \u201eCzy\u017cby s\u0119dzia ca\u0142ej ziemi nie pe\u0142ni\u0142 sprawiedliwo\u015bci?\u201d (Be-reszit 18:25).<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c Jeremiasz stawia odwieczne pytanie, zastanawiaj\u0105c si\u0119, dlaczego z\u0142e rzeczy przytrafiaj\u0105 si\u0119 dobrym ludziom i odwrotnie: \u201eCzemu\u015b droga niegodziwych si\u0119 szcz\u0119\u015bci, spokojni s\u0105 wszyscy, kt\u00f3rzy w wiaro\u0142omstwo si\u0119 przybrali?\u201d (Jeremiasz 12:1). Podobnie Habakuk kwestionuje Boskie poczynania: \u201eCzemu przypatrujesz si\u0119 przewrotnym, milczysz, gdy poch\u0142ania niegodziwiec sprawiedliwszego od siebie\u201d? (Habakuk 1:13). Hiob, kt\u00f3ry podwa\u017ca Boski autorytet, zostaje przez Wiekuistego doceniony, natomiast jego przyjaciele, kt\u00f3rzy stan\u0119li w obronie Bo\u017cej sprawiedliwo\u015bci, spotykaj\u0105 si\u0119 z nagan\u0105 za niem\u00f3wienie prawdy (Hiob 42:7-8). Niebiosa, m\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko, nie s\u0105 \u201ebezpieczn\u0105 stref\u0105\u201d we wsp\u00f3\u0142czesnym znaczeniu tych s\u0142\u00f3w. Przeciwnie \u2013 z Tanachu wynika, \u017ce B\u00f3g ukocha\u0142 tych, kt\u00f3rzy wchodzili z Nim w dyskusje.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c godny zauwa\u017cenia jest fakt, \u017ce nasi m\u0119drcy postanowili kontynuowa\u0107 t\u0119 tradycj\u0119 i nazwali j\u0105 \u201edysput\u0105 mi\u0142\u0105 Bogu\u201d (Miszna, traktat Awot 5:17), czyli tak\u0105, kt\u00f3rej ostatecznym celem jest odkrycie prawdy, a nie zwyci\u0119stwo w sporze (Meiri, kom. do Awot 5:17). W zwi\u0105zku z tym, judaizm, by\u0107 mo\u017ce jako jedyny, jest cywilizacj\u0105, kt\u00f3rej wszystkie teksty kanoniczne sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na antologi\u0119 dyskusji. G\u0142\u00f3wna zasada, na kt\u00f3rej opiera si\u0119 Midrasz, m\u00f3wi o \u201esiedemdziesi\u0119ciu twarzach Tory\u201d, poniewa\u017c ka\u017cdy wers mo\u017ce by\u0107 poddany wielu interpretacjom. Miszna pe\u0142na jest akapit\u00f3w skonstruowanych wed\u0142ug schematu: \u201ejeden rabin m\u00f3wi\u2026 podczas gdy inny rabin m\u00f3wi\u2026\u201d. Talmud m\u00f3wi o konflikcie opinii domu Hilela i Szamaja tak: \u201eI jedne i drugie s\u0105 s\u0142owami Boga \u017cywego\u201d (Eruwim 13b).<\/span><\/p>\n

Standardowe wydanie Mikraot Gdolot sk\u0142ada si\u0119 z tekstu biblijnego, kt\u00f3ry otoczony jest wieloma komentarzami oraz komentarzami do tych komentarzy. Standardowa wersja Talmudu Babilo\u0144skiego zawiera tekst i okalaj\u0105ce go, cz\u0119sto przeciwstawne, opinie Rasziego i tosafist\u00f3w. Moj\u017cesz Majmonides tworz\u0105c Miszne Tora, swoje opus magnum o prawie \u017cydowskim, zdecydowa\u0142 si\u0119 na niespotykany krok umieszczenia w dziele wy\u0142\u0105cznie halachicznych zasad, bez dotycz\u0105cych ich dysput. Ironicznie, cho\u0107 nie nieoczekiwanie, Miszne Tora w ko\u0144cu dorobi\u0142a si\u0119 w\u0142asnego szeregu nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 komentarzy i dyskusji. W judaizmie wymiana zda\u0144 ma w sobie co\u015b niemal \u015bwi\u0119tego.<\/span><\/p>\n

Dlaczego tak jest? Po pierwsze dlatego, \u017ce tylko B\u00f3g zna ca\u0142\u0105 prawd\u0119. Dla nas, zwyk\u0142ych \u015bmiertelnik\u00f3w, kt\u00f3rym dane jest dostrzec zaledwie ma\u0142e fragmenty prawdy, pozostaje mnogo\u015b\u0107 perspektyw. Nasze postrzeganie rzeczywisto\u015bci jest relatywne. Przyk\u0142adem jest sama Tora, kt\u00f3ra ju\u017c w dw\u00f3ch pierwszych rozdzia\u0142ach pokazuje nam dwie historie stworzenia. Cho\u0107 obie prawdziwe, opowiedziane s\u0105 z r\u00f3\u017cnych punkt\u00f3w widzenia. R\u00f3\u017cne opinie Hilela \u2013 kap\u0142ana, filozofa i historyka \u2013 oraz Szamaja \u2013 proroka, mistyka i poety \u2013 zawieraj\u0105 w sobie cz\u0105stk\u0119 odwiecznej prawdy o \u017cyciu duchowym. Nawet wewn\u0105trz jednej kategorii, jak zauwa\u017cyli m\u0119drcy, g\u0142osy r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie: \u201eNie ma dw\u00f3ch prorok\u00f3w, kt\u00f3rzy tak samo prorokuj\u0105\u201d (Sanhedryn 89a). Tora jest polifoniczn\u0105 rozmow\u0105.<\/span><\/p>\n

Dyskusje s\u0105 tak cenione r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce sprawiedliwo\u015b\u0107 zak\u0142ada rzymsk\u0105 zasad\u0119 audi alteram partem, \u201ewys\u0142uchaj drugiej strony\u201d. Dlatego te\u017c B\u00f3g potrzebuje Abraham\u00f3w, Moj\u017cesz\u00f3w, Jeremiaszy i Hiob\u00f3w, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 podwa\u017ca\u0107 Jego autorytet, czasami b\u0142aga\u0107 o lito\u015b\u0107, albo, jak w parszy Szemot, naciska\u0107, aby natychmiast zadzia\u0142a\u0142 On w obronie swojego ludu[6]. Aby sprawiedliwo\u015bci sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107, musz\u0105 by\u0107 wys\u0142uchane g\u0142osy zar\u00f3wno oskar\u017cyciela jak i obro\u0144cy.<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>D\u0105\u017cenie do sprawiedliwo\u015bci wymaga zgody na niezgod\u0119. Rabin Neciw uwa\u017ca\u0142, \u017ce najwi\u0119kszym grzechem budowniczych wie\u017cy Babel by\u0142 w\u0142a\u015bnie zakaz wchodzenia w konflikty (Ha-amek dawar, kom. do Be-reszit 11:4). Nie potrzebujemy wi\u0119c \u201ebezpiecznych stref\u201d, a raczej okre\u015blonego poziomu uprzejmo\u015bci, kt\u00f3ry pozwoli nam wys\u0142ucha\u0107 z szacunkiem ludzi, z kt\u00f3rych pogl\u0105dami si\u0119 nie zgadzamy. Talmud w jednym z najwspanialszych fragment\u00f3w t\u0142umaczy, \u017ce nauczania domu Hilela sta\u0142y si\u0119 prawem, poniewa\u017c on i jego uczniowie \u201ebyli pe\u0142ni sympatii, nie czuli urazy i wyk\u0142adali nie tylko swoje nauki, ale r\u00f3wnie\u017c nauki przeciwnik\u00f3w, a w rzeczywisto\u015bci najpierw nauczali o tym, co m\u00f3wili oponenci, a dopiero p\u00f3\u017aniej przechodzili do w\u0142asnych nauk\u201d (Eruwim 13b).<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d o tym wiemy? Od samego Boga, kt\u00f3ry na swych prorok\u00f3w wybra\u0142 ludzi gotowych si\u0119 z Nim nie zgadza\u0107. W\u0142a\u015bnie tego od nich oczekiwa\u0142 \u2013 w imi\u0119 sprawiedliwo\u015bci i prawdy.<\/span><\/p>\n

Kiedy nauczymy si\u0119 s\u0142ucha\u0107 ludzi o odmiennych pogl\u0105dach i zdamy sobie spraw\u0119, \u017ce nie niesie to ze sob\u0105 zagro\u017cenia ale ubogacenie, odkryjemy ide\u0119, kt\u00f3ra zmienia \u017cycie \u2013 ide\u0119 dysputy mi\u0142ej Bogu.<\/span><\/p>\n

[1]<\/strong> Pierwszy raz pisa\u0142em o tym dziesi\u0119\u0107 lat temu w ksi\u0105\u017cce \u201eThe Home We Build Together\u201d, w rozdziale zatytu\u0142owanym \u201eThe Defeat Of Freedom In The Name Of Freedom\u201d, s. 37-48. Od tamtej pory sytuacja znacznie si\u0119 pogorszy\u0142a.<\/em><\/span><\/p>\n

[2]<\/strong> Zob. Mick Hume, \u201eTrigger Warning: is the fear of being offensive killing free speech?\u201d, Londyn, 2016.<\/em><\/span><\/p>\n

[3]<\/strong> Zob. http:\/\/www.telegraph.co.uk\/education\/2017\/10\/10\/oxford-college-bans-harmful-christian-union-freshers-fair.<\/em><\/span><\/p>\n

[4]<\/strong> Jean M. Twenge, \u201ciGen\u201d, 2017, s. 253.<\/em><\/span><\/p>\n

[5]<\/strong> Chc\u0119 tu uk\u0142oni\u0107 si\u0119 Uniwersytetowi Chicagowskiemu, Princeton i innym uniwersytetom, kt\u00f3re stan\u0119\u0142y w obronie wolno\u015bci s\u0142owa w ich kampusach oraz profesorowi Jonathanowi Haidtowi i jego wsp\u00f3\u0142pracownikom z Heterodox Academy, stworzonej, aby upowszechnia\u0107 intelektualn\u0105 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 w \u015bwiecie akademickim.<\/em><\/span><\/p>\n

[6]<\/strong> Pesachim 87 a-b zawiera wspania\u0142y fragment, w kt\u00f3rym B\u00f3g krytykuje Ozeasza za to, \u017ce nie stan\u0105\u0142 w obronie swojego ludu.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

B\u00f3g kocha tych, kt\u00f3rzy dyskutuj\u0105 [Parsza Szemot] RABIN JONATHAN SACKS t\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u00a9 CHIDUSZ 2017 Speakers’ Corner w Londynie – miejsce, gdzie swobodnie mo\u017cna wyra\u017ca\u0107 opinie. Lata 70. \/Fot.Wikipedia PARSZA SZEMOT \u2013 6 STYCZNIA 2018\/19 TEWET 5778 Z coraz wi\u0119kszym niepokojem przygl\u0105dam si\u0119 zjawiskom, kt\u00f3re zagra\u017caj\u0105 wolno\u015bci s\u0142owa, szczeg\u00f3lnie widocznym na Zachodzie, zw\u0142aszcza na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58632"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58632"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58632\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58638,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58632\/revisions\/58638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58632"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58632"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58632"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}