{"id":58853,"date":"2018-01-14T17:09:28","date_gmt":"2018-01-14T15:09:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=58853"},"modified":"2018-01-12T09:03:32","modified_gmt":"2018-01-12T07:03:32","slug":"14-09-22","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=58853","title":{"rendered":"Antysemityzm w ZSRR [ 2 ] : Czystka"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Antysemityzm w ZSRR: Czystka<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Miros\u0142aw Czech<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Do Pierwszej cz\u0119\u015bci eseju<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

Po wojnie w Zwi\u0105zku Sowieckim wykorzystywanie i wspieranie antysemityzmu sta\u0142o si\u0119 norm\u0105. Sowieckie \u017cycie publiczne “oczyszczano z elementu \u017cydowskiego” jakby na ogromnych po\u0142aciach Europy nie dosz\u0142o do wyj\u0105tkowej zbrodni Holocaustu.<\/strong><\/p>\n

“Na trzeci dzie\u0144 po posiedzeniu rady naukowej Sztrum zadzwoni\u0142 prywatnie do Szyszkowa w sprawie przyj\u0119cia do pracy m\u0142odego fizyka Landesmana. Dyrekcja i dzia\u0142 kadr ci\u0105gle odwleka\u0142y spraw\u0119. R\u00f3wnocze\u015bnie chcia\u0142 prosi\u0107 Aleksieja Aleksiejewicza o przy\u015bpieszenie przyjazdu z Kazania Anny Naumowny Weisspapier. Teraz, kiedy robiono nowy nab\u00f3r do instytutu, nie by\u0142o sensu zostawia\u0107 wykwalifikowanych pracownik\u00f3w w Kazaniu. (…)<\/span><\/p>\n

– Wiktorze Paw\u0142owiczu – odpar\u0142 Sawostjanow. – Na to, \u017ce Szyszkow pana nie zaprosi\u0142, mo\u017cna pewnie machn\u0105\u0107 r\u0119k\u0105. Ale s\u0142ysza\u0142 pan chyba od Piotra \u0141awrientijewicza, jakie ohydne rzeczy wygadywa\u0142 Gawronow? \u017be w pa\u0144skiej pracy panuje duch judaizmu i \u017ce Guriewicz tak j\u0105 chwali\u0142 i nazwa\u0142 klasyczn\u0105 tylko dlatego, \u017ce jest pan \u017bydem. To ju\u017c trzeba by\u0107 ca\u0142kiem bezczelnym! I na co\u015b tak obrzydliwego kierownictwo instytutu nic nie odpowiada, reaguje tylko u\u015bmieszkami. Ma pan \u00bbbrata S\u0142owianina \u00ab. (…)<\/span><\/p>\n

– Wiktorze Paw\u0142owiczu – rzek\u0142 Kowczenko – w \u017cadnym wypadku nie dopu\u015bcimy, \u017ceby pan zostawi\u0142 nasz instytut. – Spochmurnia\u0142 i doda\u0142: – Wcale nie dlatego, \u017ce jest pan niezast\u0105piony. Czy\u017cby pan my\u015bla\u0142, \u017ce ju\u017c nie mamy kim zast\u0105pi\u0107 Wiktora Paw\u0142owicza Sztruma? – Po czym uprzejmie zako\u0144czy\u0142: – Skoro pan nie mo\u017ce uprawia\u0107 nauki bez Landesmana i Weisspapier, to co, ju\u017c w Rosji nie znajdzie si\u0119 nikt, kto m\u00f3g\u0142by pana zast\u0105pi\u0107?”.<\/span><\/p>\n

Wasilij Grossman w wielkiej powie\u015bci “\u017bycie i los” odda\u0142 duszn\u0105 atmosfer\u0119, jaka dla \u017byd\u00f3w zapanowa\u0142a w ZSRR ju\u017c w czasie wojny. Dla wielu ludzi wychowanych w duchu internacjonalizmu i przekonaniu, \u017ce komunizm ostatecznie rozwi\u0105za\u0142 kwesti\u0119 narodow\u0105, by\u0142 to szok. Obywateli sowieckich usuwano z pracy, mieszka\u0144 i \u0142amano im kariery wy\u0142\u0105cznie dlatego, \u017ce byli \u017bydami. Z wyj\u0105tkiem kilku najbardziej zaufanych dyktatora, jak cz\u0142onek politbiura \u0141azar Kaganowicz i Lew Mechlis by\u0142y szef Zarz\u0105du Politycznego Armii Czerwonej, nikt nie by\u0142 bezpieczny.<\/span><\/p>\n

“Ich bin a jiddishe tochter”<\/strong><\/p>\n

Dla Wiaczes\u0142awa Mo\u0142otowa posiedzenie politbiura 29 grudnia 1948 r. mia\u0142o traumatyczny przebieg. G\u0142osowano nad wnioskiem o wykluczenie z partii jego \u017cony Poliny \u017bemczu\u017cynej. Wszyscy byli za, jedynie on wstrzyma\u0142 si\u0119 od g\u0142osu. W kilka dni p\u00f3\u017aniej w li\u015bcie do Stalina kaja\u0142 si\u0119: “O\u015bwiadczam, \u017ce przemy\u015bla\u0142em ten problem i g\u0142osuj\u0119 za uchwa\u0142\u0105 KC. Pr\u00f3cz tego wyznaj\u0119 swoj\u0105 ogromn\u0105 win\u0119, \u017ce w por\u0119 nie powstrzyma\u0142em \u017bemczu\u017cynej – bliskiego mi cz\u0142owieka – od fa\u0142szywych krok\u00f3w i zwi\u0105zk\u00f3w z antysowieckimi nacjonalistami \u017cydowskimi w rodzaju Michoelsa”.<\/span><\/p>\n

Wcze\u015bniej Stalin poleci\u0142 Mo\u0142otowowi rozwie\u015b\u0107 si\u0119 z \u017con\u0105. Po \u015bmierci dyktatora powr\u00f3ci\u0142a z zes\u0142ania i zamieszka\u0142a z Mo\u0142otowem. Do m\u0119\u017ca nie mia\u0142a pretensji. “Takie by\u0142y czasy” – rzek\u0142a.<\/span><\/p>\n

\u017bemczuzyna demonstracyjnie podkre\u015bla\u0142a swoj\u0105 \u017cydowsko\u015b\u0107. W marcu 1945 roku wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w nabo\u017ce\u0144stwie \u017ca\u0142obnym dla uczczenia \u015bmierci milion\u00f3w rodak\u00f3w, kt\u00f3re odprawiono w moskiewskiej synagodze chora\u0142owej. Golda Meir wspomina\u0142a, \u017ce w 1948 roku – podczas bankietu wydanego z okazji 31. rocznicy przewrotu pa\u017adziernikowego – obie rozmawia\u0142y w jidysz i \u017bemczu\u017cyna z dum\u0105 oznajmi\u0142a: “Ich bin a iddishe tochter” (“Jestem \u017cydowsk\u0105 c\u00f3rk\u0105”).<\/span><\/p>\n

Pierwsze oskar\u017cenia pod jej adresem pad\u0142y w grudniu 1948 roku. W czasie konfrontacji z Feferem i Zyskinem z \u017bydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego us\u0142ysza\u0142a, \u017ce pomaga\u0142a Solomonowi Michoelsowi, dyrektorowi \u017bydowskiego Teatru Akademickiego w Moskwie i przewodnicz\u0105cemu \u017bydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego (\u017bKAF) oraz “innym bur\u017cuazyjnym nacjonalistom”. (Michoels zosta\u0142 zamordowany w styczniu 1948 r. – o nim i o \u017bKAF pisa\u0142em w “\u015awi\u0105tecznej” przed tygodniem)<\/span><\/p>\n

MGB w raporcie dla Stalina oskar\u017cy\u0142o j\u0105 o przekazywanie m\u0119\u017cowi kilku pism komitetu z pomini\u0119ciem drogi s\u0142u\u017cbowej, konszachty z Michoelsem, udzia\u0142 w jego pogrzebie, otoczenie opiek\u0105 jego rodziny, uczestniczenie w uroczysto\u015bciach religijnych. Doniesiono, \u017ce latem 1946 roku Michoels spyta\u0142 j\u0105, czy lepiej zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do Malenkowa, czy te\u017c do \u017bdanowa w sprawie skarg \u017byd\u00f3w na nieprzyjazne post\u0119powanie w\u0142adz partyjnych. Mia\u0142a odpowiedzie\u0107: “\u017bdanow i Malenkow nie pomog\u0105, bo ca\u0142a w\u0142adza w tym pa\u0144stwie skoncentrowana jest wy\u0142\u0105cznie w r\u0119kach Stalina. A on negatywnie odnosi si\u0119 do \u017byd\u00f3w i nie b\u0119dzie nam pomaga\u0142”.<\/span><\/p>\n

\u017bemczu\u017cyn\u0119 aresztowano 21 stycznia 1949 r. Przedstawiano jej nowe zarzuty: korupcja, nepotyzm, nadu\u017cycie stanowiska. Zosta\u0142a skazana na pi\u0119\u0107 lat zes\u0142ania do obwodu kustanajskiego w Kazachstanie. Kar\u0119 jak na zwyczaje Stalina \u0142agodn\u0105. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce to przez wzgl\u0105d na ponad 30-letni\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze swoimi by\u0142ym sekretarzem. Na pocz\u0105tku marca Mo\u0142otow straci\u0142 jednak stanowisko ministra spraw zagranicznych, cho\u0107 na razie utrzyma\u0142 cz\u0142onkostwo w politbiurze. Rosyjscy historycy twierdz\u0105, \u017ce powodem dymisji by\u0142 zarzut o “wpadni\u0119cie w sieci syjonistyczne”. Dyktator poszukiwa\u0142 r\u00f3wnie\u017c winnego fiaska swojej polityki w kwestii \u017cydowskiej.<\/span><\/p>\n

Biezrodyj kosmopolityzm<\/strong><\/p>\n

Likwidacja Komitetu \u017bydowskiego zapocz\u0105tkowa\u0142a w listopadzie 1948 r. pogrom we wszystkich dziedzinach \u017cydowskiego \u017cycia narodowego. Na pocz\u0105tku 1949 roku zlikwidowano organizacje literackie i zamkni\u0119to kilka almanach\u00f3w w jidysz. Ksi\u0105\u017cki aresztowanych pisarzy wycofywano z ksi\u0119gar\u0144 i bibliotek. Zamkni\u0119to teatry \u017cydowskie, w tym moskiewski Teatr Akademicki im. Michoelsa. Represjom poddano w\u0142adze \u017bydowskiej Autonomicznej SRR w Birobid\u017canie. Zamkni\u0119to 50 synagog, za\u015b Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Pa\u0144stwowego (MGB) gromadzi\u0142o materia\u0142y na naczelnego rabina ZSRR Szlomo Szlifera. Nie zosta\u0142 aresztowany przez wzgl\u0105d na “nienagann\u0105 postaw\u0119 obywatelsk\u0105”.<\/span><\/p>\n

Podstaw\u0105 prawn\u0105 czystki by\u0142a uchwa\u0142a politbiura z 12 czerwca 1950 roku w sprawie likwidacji “niedoci\u0105gni\u0119\u0107 w dziedzinie doboru i wychowania kadr” w Ministerstwie Przemys\u0142u Samochodowego i Traktorowego. W projekcie dokumentu Michai\u0142 Sus\u0142ow napisa\u0142, \u017ce “w kilku ministerstwach, komitetach resortowych oraz akademii nauk kadry kompletowane s\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci spo\u015br\u00f3d os\u00f3b jednej narodowo\u015bci, nie charakterystycznej dla danej republiki, co wypacza zasady sowieckiej polityki narodowo\u015bciowej”. Z tekstu ko\u0144cowego Stalin kaza\u0142 co prawda wyrzuci\u0107 wzmianki na temat \u017byd\u00f3w, ale wszyscy i tak wiedzieli, o co chodzi. Resorty zosta\u0142y zobowi\u0105zane do przedstawienia corocznych sprawozda\u0144 o liczbie pracuj\u0105cych i zwolnionych \u017byd\u00f3w. Na pocz\u0105tku 1952 r. KC przygotowa\u0142o zestawienie zbiorcze obejmuj\u0105ce sze\u015b\u0107 lat. W kategorii “kadry kierownicze aparatu centralnego ministerstw i urz\u0119d\u00f3w centralnych” liczba os\u00f3b narodowo\u015bci \u017cydowskiej zmniejszy\u0142a si\u0119 z 516 (12,9 proc. og\u00f3\u0142u) do 190 (3,9 proc.). W\u015br\u00f3d zast\u0119pc\u00f3w ministr\u00f3w i szef\u00f3w urz\u0119d\u00f3w centralnych ZSRR i Rosyjskiej FSRR – z 46 (8,7 proc.) do 14 (1,8 proc.). Tu\u017c po zako\u0144czeniu wojny w\u015br\u00f3d sekretarzy partyjnych komitet\u00f3w obwodowych, krajowych i republik zwi\u0105zkowych by\u0142o dziesi\u0119ciu \u017byd\u00f3w, w 1952 roku zosta\u0142 jeden.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnolegle prowadzono operacj\u0119 wypleniania biezrodogo [bez korzeni] kosmopolityzmu. W historiografii \u015bwiatowej obydwie akcje s\u0105 uznawane za przejaw pa\u0144stwowego antysemityzmu. Rosyjscy historycy wyra\u017anie rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 obie akcje, cho\u0107 \u017bydzi stanowili 71 proc. os\u00f3b uznanych za kosmopolit\u00f3w. Najcz\u0119\u015bciej stosowan\u0105 szykan\u0105 wobec nich by\u0142o zwolnienie z pracy. Aresztowano jedn\u0105 osob\u0119 – krytyka teatralnego, kt\u00f3rego powi\u0105zano z rozpoczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie spraw\u0105 “\u017cydowskich nacjonalist\u00f3w bur\u017cuazyjnych”.<\/span><\/p>\n

Walka z kosmopolityzmem by\u0142a odpowiedzi\u0105 Stalina na poczucie wolno\u015bci wywo\u0142ane zako\u0144czeniem wojny. Wielu wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce powr\u00f3t do przedwojennego koszmaru terroru nie jest ju\u017c mo\u017cliwy. Zdaniem najlepszego znawcy problemu Giennadija Kostyrczenki dla Stalina “przest\u0119pstwo” “kosmpolit\u00f3w” sprowadza\u0142o si\u0119 do tego, \u017ce “p\u0142aszczeniem si\u0119 przed Zachodem wspierali propagand\u0119 imperialistyczn\u0105 (to znaczy ameryka\u0144sk\u0105) w jej daleko id\u0105cych zamiarach narzucenia ca\u0142emu \u015bwiatu kultury anglosaskiej, a m\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej, przeprowadzenia globalnej amerykanizacji ludzko\u015bci”. “Bur\u017cuazyjni nacjonali\u015bci” byli gro\u017aniejsi, poniewa\u017c mieli by\u0107 potencjalnymi lub faktycznymi agentami s\u0142u\u017cb zachodnich. St\u0105d niejako automatycznie zaliczano ich do kategorii zdrajc\u00f3w podlegaj\u0105cych surowym karom w\u0142\u0105cznie z fizyczn\u0105 likwidacj\u0105.<\/span><\/p>\n

Mingrel to te\u017c \u017byd<\/strong><\/p>\n

W\u015br\u00f3d \u017cydowskich nacjonalist\u00f3w znalaz\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wielu medyk\u00f3w. Represje zacz\u0119\u0142y si\u0119 od zwolnie\u0144 z pracy w elitarnym II Moskiewskim Instytucie Medycznym im. Stalina, w kt\u00f3rym pracowa\u0142o kilku lekarzy zatrudnionych w klinice kremlowskiej. Centraln\u0105 postaci\u0105 rzekomego spisku sta\u0142 si\u0119 prof. Jakow Etinger, kt\u00f3rego Icek Fefer, z\u0142amany w \u015bledztwie sekretarz \u017bKAF, oskar\u017cy\u0142 o “bur\u017cuazyjny nacjonalizm \u017cydowski”. Spraw\u0105 zainteresowa\u0142 si\u0119 Michai\u0142 Riumin, wiceszef MGB, kt\u00f3ry w raporcie z 1951 r. stwierdzi\u0142, \u017ce Etinger winny jest \u015bmierci by\u0142ego szefa wydzia\u0142u agitacji i propagandy KC Aleksandra Szczerbakowa.<\/span><\/p>\n

Ze \u015bmierci\u0105 Szczerbakowa bezpieka po\u0142\u0105czy\u0142a zgon Andrieja \u017bdanowa – g\u0142\u00f3wnego ideologa partii, kt\u00f3ry zmar\u0142 w 1948 r. Kluczowe by\u0142y zeznania Lidii Timaszuk, lekarki pracuj\u0105cej w kremlowskiej klinice i bior\u0105cej udzia\u0142 w leczeniu obydwu dygnitarzy. Z archiw\u00f3w wyci\u0105gni\u0119to jej pismo w sprawie przyczyny zgonu \u017bdanowa. Pisa\u0142a, \u017ce jej zdaniem zacz\u0119\u0142o si\u0119 od zawa\u0142u, kt\u00f3ry moskiewskie znakomito\u015bci zignorowa\u0142y. Pacjentowi pozwolono wstawa\u0107 z \u0142\u00f3\u017cka i przez to dosta\u0142 kolejnego, tym razem \u015bmiertelnego zawa\u0142u.<\/span><\/p>\n

Dla Riumina pismo Timaszuk by\u0142o brakuj\u0105cym ogniwem w “spisku lekarzy”. Stalin nakaza\u0142 aresztowanie g\u0142\u00f3wnych podejrzanych i wyda\u0142 zgod\u0119 na zastosowanie tortur. \u015aledztwo zacz\u0119\u0142o si\u0119 jednak \u015blimaczy\u0107. Ignatiew i Riumin – pomni losu poprzednik\u00f3w, kt\u00f3rzy po wykonaniu mokrej roboty byli usuwani – nie wychodzili poza zarzut niew\u0142a\u015bciwego leczenia. Gasn\u0105cy dyktator \u017c\u0105da\u0142 za\u015b oskar\u017ce\u0144 o szpiegostwo i terror.<\/span><\/p>\n

W po\u0142owie listopada 1952 roku Riumin zosta\u0142 zdymisjonowany. Za dalsze \u015bledztwo w “sprawie lekarzy” mia\u0142 odpowiada\u0107 wiceminister bezpiecze\u0144stwa publicznego Goglidze. By\u0142 kreatur\u0105 Berii i pilnowa\u0142 jego interes\u00f3w. R\u00f3wnolegle bowiem toczy\u0142o si\u0119 \u015bledztwo w tzw. sprawie mingrelskiej. Oficjalnie chodzi\u0142o o nadu\u017cycia, jakich mieli dopu\u015bci\u0107 si\u0119 cz\u0142onkowie w\u0142adz Gruzji wywodz\u0105cy si\u0119 z Mingrelii. Celem g\u0142\u00f3wnym by\u0142 Beria – “najwa\u017cniejszy Mingrel”. Tym bardziej \u017ce by\u0142y minister bezpiecze\u0144stwa Gruzji Ruchadze oskar\u017cy\u0142 Beri\u0119 o ukrywanie swojego \u017cydowskiego pochodzenia.<\/span><\/p>\n

Deportacji nie planowano<\/strong><\/p>\n

W pa\u017adzierniku odby\u0142 si\u0119 XIX zjazd partii, a w \u015blad za nim – plenum KC. Jedno z najbardziej tajemniczych w historii partii bolszewickiej, bo nie zachowa\u0142 si\u0119 (nie wiadomo, czy w og\u00f3le istnia\u0142) stenogram wyst\u0105pienia Stalina. Z zapisk\u00f3w uczestnik\u00f3w wiadomo, \u017ce dyktator chcia\u0142 usun\u0105\u0107 Mo\u0142otowa, Mikojana i Andriejewa – cz\u0142onk\u00f3w swojej starej gwardii – z wa\u017cnych funkcji pa\u0144stwowych. Mo\u0142otowa oskar\u017cy\u0142 o uleganie wp\u0142ywom angielskim i \u017bemczu\u017cynej oraz o popieranie idei republiki \u017cydowskiej na Krymie.<\/span><\/p>\n

Po zje\u017adzie aresztowani zostali najbli\u017csi i najwierniejsi wsp\u00f3\u0142pracownicy Stalina: jego sekretarz Poskriebyszew oraz szef ochrony W\u0142asik, kt\u00f3ry mia\u0142 o\u015bwiadczy\u0107, \u017ce “teraz nadejdzie jego [Stalina] koniec”. Pierwszy by\u0142 winien, bo mia\u0142 \u017con\u0119 \u017byd\u00f3wk\u0119, drugiego za\u015b oskar\u017cono o to, \u017ce tuszowa\u0142 spraw\u0119 pisma Timaszuk, przez co “wyda\u0142 j\u0105 dla rozprawy” zagranicznym “szpiegom-terrorystom”. Przetasowania nast\u0105pi\u0142y r\u00f3wnie\u017c w MGB, w kt\u00f3rym utworzono Zarz\u0105d G\u0142\u00f3wny Wywiadu, podporz\u0105dkowuj\u0105c mu wszystkie s\u0142u\u017cby wywiadowcze i kontrwywiadowcze. Wydzia\u0142 XIII mia\u0142 zajmowa\u0107 si\u0119 walk\u0105 z syjonizmem i jego pi\u0105t\u0105 kolumn\u0105 wewn\u0105trz kraju. Na czele wywiadu wojskowego GRU stan\u0105\u0142 wiceminister Ogolcow, organizator i wykonawca zab\u00f3jstwa Michoelsa.<\/span><\/p>\n

“Spraw\u0119 lekarzy” sfinalizowano w pierwszej po\u0142owie lutego. Aresztowano 37 os\u00f3b, w tym 28 lekarzy. Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 stanowili Rosjanie, jednak \u015bledztwo i towarzysz\u0105ca mu intensywna kampania propagandowa coraz wyra\u017aniej nabiera\u0142y charakteru antysemickiego. Prof. Miron Wowsi – kuzyn Michoelsa – zosta\u0142 uznany za przyw\u00f3dc\u0119 “\u017cydowskich bur\u017cuazyjnych nacjonalist\u00f3w” w ochronie zdrowia. Mieli dysponowa\u0107 rozwini\u0119t\u0105 sieci\u0105 agent\u00f3w w licznych szpitalach, klinikach i na uczelniach. A poprzez zwi\u0105zki z JOINTEM mieli by\u0107 ameryka\u0144skimi szpiegami.<\/span><\/p>\n

Zdaniem historyk\u00f3w rosyjskich na ponowny wybuch kampanii antysemickiej wp\u0142yn\u0119\u0142o pod\u0142o\u017cenie przez syjonist\u00f3w bomby pod budynkiem ambasady sowieckiej w Tel Awiwie w prote\u015bcie przeciwko fali antysemityzmu w Zwi\u0105zku Sowieckim. W odpowiedzi 12 lutego 1953 roku Kreml zerwa\u0142 stosunki dyplomatyczne z Izraelem. Dla Stalina dzia\u0142ania USA, Izraela i wrog\u00f3w wewn\u0119trznych uk\u0142ada\u0142y si\u0119 w logiczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107. W 1951 roku prezydent Harry Truman podpisa\u0142 ustaw\u0119 “o wzajemnych gwarancjach bezpiecze\u0144stwa”, na mocy kt\u00f3rej wydzielono 100 mln dolar\u00f3w na dzia\u0142alno\u015b\u0107 wywrotow\u0105 w ZSRR i jego krajach satelickich. W propagandzie sowieckiej “spraw\u0119 lekarzy” wi\u0105zano wprost z t\u0105 w\u0142a\u015bnie ustaw\u0105.<\/span><\/p>\n

Wielu autor\u00f3w pisz\u0105cych na temat rozprawy z lekarzami kremlowskimi i antysemityzmu Stalina twierdzi, \u017ce fina\u0142em jego dzia\u0142a\u0144 mia\u0142a by\u0107 masowa deportacja \u017byd\u00f3w na sowiecki Daleki Wsch\u00f3d. Pog\u0142oski w tej sprawie zacz\u0119\u0142y kr\u0105\u017cy\u0107 od \u015bmierci Michoelsa i likwidacji Komitetu \u017bydowskiego. Na temat prawdopodobnej deportacji \u017byd\u00f3w w Zwi\u0105zku Radzieckim wiele pisa\u0142a mi\u0119dzynarodowa prasa, co w przekonaniu Kostyrczenki by\u0142o zwi\u0105zane z naciskiem propagandowym, kt\u00f3ry od ko\u0144ca 1949 roku przyw\u00f3dcy Izraela zacz\u0119li wywiera\u0107 na ZSRR w celu uzyskania zgody na masow\u0105 emigracj\u0119 \u017byd\u00f3w z ZSRR.<\/span><\/p>\n

Kostyrczenko odrzuca hipotez\u0119 o gro\u017c\u0105cej \u017bydom deportacji. Na jej potwierdzenie nie znaleziono dot\u0105d \u017cadnego dokumentu. Wa\u017cne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne przes\u0142anki – ludno\u015b\u0107 \u017cydowska, w przeciwie\u0144stwie do innych narod\u00f3w deportowanych przez Stalina, nie zamieszkiwa\u0142a zwartego terytorium.<\/span><\/p>\n

Antrakt na rz\u0105dy Berii<\/strong><\/p>\n

St\u0105d – pisze autor “Tajnej polityki Stalina” – na pocz\u0105tku 1953 r. antysemityzm osi\u0105gn\u0105\u0142 poziom maksymalny dla stalinizmu. “Pod\u0105\u017canie tym kursem, nie m\u00f3wi\u0105c ju\u017c o przeprowadzeniu deportacji \u017byd\u00f3w, zmusi\u0142oby pa\u0144stwo do radykalnych przeobra\u017ce\u0144 (legalizacja antysemityzmu, tzn. wprowadzenie polityki rasowej, odej\u015bcie od ideologii komunistycznej, u\u015bwi\u0119caj\u0105cej wsp\u00f3lnot\u0119 pa\u0144stwow\u0105 narod\u00f3w sowieckich) o trudnych do przewidzenia konsekwencjach”.<\/span><\/p>\n

Tu\u017c przed \u015bmierci\u0105 Stalin d\u0105\u017cy\u0142 do wyhamowania antysemickiej fali. \u015awiadczy\u0107 o tym mia\u0142y przygotowania do publikacji w “Prawdzie” listu 59 \u017cydowskich intelektualist\u00f3w i polityk\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mia\u0142 by\u0107 m.in. Kaganowicz. Pocz\u0105tkowy wariant nie spodoba\u0142 si\u0119 Stalinowi, kt\u00f3ry tekst z\u0142agodzi\u0142. Znik\u0142y takie okre\u015blenia jak: “\u017cydowscy bur\u017cuazyjni nacjonali\u015bci”, jako synonim \u017byd\u00f3w w og\u00f3le, “wyrodki”, “odszczepie\u0144cy”, “banda szpieg\u00f3w”. Po raz pierwszy od pocz\u0105tku nagonki zacz\u0119to rozr\u00f3\u017cnia\u0107 mi\u0119dzy “\u017cydowskimi nacjonalistami bur\u017cuazyjnymi” a “uczciwymi \u017cydowskimi lud\u017ami pracy”.<\/span><\/p>\n

Ostatecznie artyku\u0142 nie ukaza\u0142 si\u0119, lecz od 20 lutego w “Prawdzie” sko\u0144czy\u0142a si\u0119 wojownicza retoryka w “sprawie lekarzy”.<\/span><\/p>\n

Najwa\u017cniejszym jednak czynnikiem, kt\u00f3ry zmusi\u0142 Stalina do cofni\u0119cia si\u0119, by\u0142 strach przed rozp\u0119taniem trzeciej wojny \u015bwiatowej. Otwarta kampania antysemicka w ZSRR zbyt przypomina\u0142aby praktyki nazist\u00f3w i musia\u0142aby wywo\u0142a\u0107 zdecydowany sprzeciw Zachodu. Pewn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 r\u00f3wnie\u017c op\u00f3r wy\u017cszej nomenklatury partyjnej, kt\u00f3ra czu\u0142a si\u0119 zaniepokojona zmianami po XIX zje\u017adzie KPZR. Z tego w\u0142a\u015bnie okresu wywodzi si\u0119 sojusz Malenkowa, Berii i Chruszczowa, kt\u00f3rzy przej\u0119li w\u0142adz\u0119 po \u015bmierci dyktatora.<\/span><\/p>\n

Si\u0142\u0105 nap\u0119dow\u0105 zmian po \u015bmierci Stalina by\u0142 Beria. To on doprowadzi\u0142 do wstrzymania \u015bledztwa w “sprawie lekarzy”, wypuszczenia na wolno\u015b\u0107 zatrzymanych oraz ich rehabilitacji. To za jego przyczyn\u0105 z oficjalnej propagandy znikn\u0105\u0142 antysemityzm. Z wi\u0119zie\u0144, \u0142agr\u00f3w i zes\u0142ania powr\u00f3cili \u017cyj\u0105cy “\u017cydowscy bur\u017cuazyjni nacjonali\u015bci”. W po\u0142owie marca zosta\u0142 aresztowany Riumin, za\u015b na pocz\u0105tku kwietnia 1953 roku KC podj\u0119\u0142o uchwa\u0142\u0119 o ukaraniu funkcjonariuszy MGB “wy\u0107wiczonych zw\u0142aszcza w sfabrykowaniu (…) prowokacyjnej sprawy [\u017bydowskiego Komitetu Antyfaszystowskiego] oraz w najpowa\u017cniejszych naruszeniach prawa sowieckiego”. Beria nakaza\u0142 wyja\u015bnienie \u015bmierci Michoelsa, dzi\u0119ki czemu wysz\u0142y na jaw wszystkie (opisane przed tygodniem) okoliczno\u015bci tej makabrycznej zbrodni.<\/span><\/p>\n

Po usuni\u0119ciu Berii w czerwcu 1953 roku antysemityzm powr\u00f3ci\u0142 do sowieckiej praktyki rz\u0105dzenia. By\u0142 obecny w\u0142a\u015bciwie do ko\u0144ca ZSRR ze szczeg\u00f3lnym nasileniem w latach 1967-68, gdy “nasi \u017bydzi bili ich Arab\u00f3w”, jak g\u0142osi\u0142a polska anegdota. Paradoks polega wi\u0119c na tym, \u017ce po wojnie w Zwi\u0105zku Sowieckim wykorzystywanie i wspieranie antysemityzmu sta\u0142o si\u0119 norm\u0105, od kt\u00f3rej odst\u0119pstwem by\u0142 jedynie kr\u00f3tki okres rz\u0105d\u00f3w \u0141awrientija Berii.<\/span><\/p>\n

Pragmatyk, nie antysemita<\/strong><\/p>\n

“5. Narodowo\u015b\u0107… Pi\u0105ty punkt. Taki zwyczajny, kt\u00f3ry nic nie znaczy\u0142 przed wojn\u0105, a teraz jaki\u015b szczeg\u00f3lny. Sztrum naciskaj\u0105c pi\u00f3ro, zdecydowanymi literami napisa\u0142: \u00bb\u017byd \u00ab. Nie wiedzia\u0142, co dla setek tysi\u0119cy ludzi b\u0119dzie wkr\u00f3tce znaczy\u0107 odpowied\u017a na pi\u0105ty punkt w ankiecie: Ka\u0142muk, Ba\u0142kar, Czeczen, Tatar krymski, \u017byd… (…).<\/span><\/p>\n

6. Pochodzenie spo\u0142eczne… (…) Pomy\u015bla\u0142: \u00bbKryterium pochodzenia spo\u0142ecznego wydaje si\u0119 moralne i sprawiedliwe. Ale Niemcom bezsprzecznie moralne wydaje si\u0119 kryterium narodowe. A dla mnie jest jasne: straszn\u0105 rzecz\u0105 jest zabijanie \u017byd\u00f3w za to, \u017ce s\u0105 \u017bydami. Przecie\u017c to ludzie, ka\u017cdy z nich jest cz\u0142owiekiem – dobrym, z\u0142ym, zdolnym, g\u0142upim, t\u0119pym, weso\u0142ym, porz\u0105dnym, wra\u017cliwym, sk\u0105pym. Hitler m\u00f3wi: To nie ma znaczenia, wa\u017cne jest jedno – \u017byd. A ja ca\u0142\u0105 swoj\u0105 istot\u0105 protestuj\u0119! Tyle \u017ce u nas obowi\u0105zuje ta sama zasada – wa\u017cne, \u017ce ze szlachty, wa\u017cne, \u017ce z ku\u0142ak\u00f3w, z kupc\u00f3w. A to, \u017ce ludzie s\u0105 dobrzy, \u017ali, zdolni, g\u0142upi, weseli – ile znaczy? Przecie\u017c w naszych ankietach nie chodzi nawet o kupc\u00f3w, duchownych, szlacht\u0119. Chodzi o ich dzieci i wnuki. Czyli o co? \u017be maj\u0105 we krwi szlachectwo, kupiectwo, duchowie\u0144stwo, tak jak \u017cydostwo? Przecie\u017c to bzdura \u00ab”.<\/span><\/p>\n

Wasilij Grossman zr\u00f3wna\u0142 nazizm i komunizm. Dla niego by\u0142y dwiema odmianami totalitaryzmu. Obie oskar\u017cy\u0142 o por\u00f3wnywalne zbrodnie i godzenie w przyrodzon\u0105 ka\u017cdemu cz\u0142owiekowi wolno\u015b\u0107. Pisa\u0142 o tym na prze\u0142omie lat 50. i 60., gdy w wielu \u015brodowiskach intelektualnych na Zachodzie por\u00f3wnywanie system\u00f3w, jakie stworzyli Stalin i Hitler, uznawano za przejaw reakcyjnego my\u015blenia oraz pr\u00f3b\u0119 relatywizacji z\u0142a, jakie wyrz\u0105dzi\u0142a III Rzesza. R\u00f3wnie\u017c dzisiaj takie my\u015blenie spotyka si\u0119 z oporem – w przeciwie\u0144stwie do Hitlera sowiecki dyktator rzeczywi\u015bcie nie planowa\u0142 wyniszczenia ca\u0142ych narod\u00f3w. Przed wojn\u0105 zorganizowa\u0142 Wielki G\u0142\u00f3d na Ukrainie, pogrom w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w oraz kilku innych mniejszo\u015bci narodowych. Po wyzwoleniu “jedynie” deportowa\u0142 kilka narod\u00f3w uznanych za zdradzieckie.<\/span><\/p>\n

Stalin nie by\u0142 rasist\u0105. Zarz\u0105dzone przez niego masowe mordowanie w\u0142asnych obywateli mia\u0142 prze\u017cy\u0107 ten, kto zosta\u0142 uznany za odpowiedni materia\u0142 do budowy “wsp\u00f3lnoty nowego typu” – wieloetnicznego narodu sowieckiego. Wa\u017cna by\u0142a nie rasa i pochodzenie narodowe, lecz stan \u015bwiadomo\u015bci. Powojenne prze\u015bladowanie \u017byd\u00f3w odbywa\u0142o si\u0119 zgodnie z ow\u0105 “post\u0119pow\u0105” logik\u0105. Rozprawa z \u017bydami by\u0142a specyficzna przez wzgl\u0105d na dramatycznie \u015bwie\u017c\u0105 ran\u0119 Holocaustu. Sowieckie \u017cycie publiczne “oczyszczano z elementu \u017cydowskiego”, jakby na ogromnych po\u0142aciach Europy nie dosz\u0142o do wyj\u0105tkowej zbrodni oczyszczania ich w og\u00f3le z \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Lenin zwalcza\u0142 antysemityzm, uwa\u017caj\u0105c, \u017ce jest on prze\u017cytkiem my\u015blenia bur\u017cuazyjnego i godzi w trwa\u0142o\u015b\u0107 jego re\u017cimu. Jego nast\u0119pca w trakcie II wojny \u015bwiatowej i po niej zaprowadzi\u0142 antysemityzm pa\u0144stwowy. Giennadij Kostyrczenko uwa\u017ca, \u017ce Stalin w odr\u00f3\u017cnieniu od Hitlera “by\u0142 bardziej pragmatykiem ni\u017c antysemit\u0105”. I \u017ce jego wrogo\u015b\u0107 do \u017byd\u00f3w wzrasta\u0142a z czasem, gdy zda\u0142 sobie spraw\u0119 z fiaska polityki wspierania ruchu \u017cydowskiego oraz nowo proklamowanego pa\u0144stwa izraelskiego. Z pragmatycznych te\u017c wzgl\u0119d\u00f3w w ostatnich tygodniach \u017cycia mia\u0142 si\u0119 cofn\u0105\u0107 przed czystk\u0105 wymierzon\u0105 w \u017byd\u00f3w. Uzna\u0142, \u017ce jej skutkiem b\u0119dzie podwa\u017cenie ideologii komunistycznej na arenie mi\u0119dzynarodowej oraz zburzenie \u0142adu spo\u0142ecznego w ZSRR.<\/span><\/p>\n

Nie s\u0105dz\u0119, by pragmatyk by\u0142 lepszy od antysemity. Obaj doprowadzili do niewyobra\u017calnych tragedii. Jeden wart jest drugiego.
\n<\/span><\/p>\n

\n

Korzysta\u0142em z:<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Giennadij Kostyrczenko, “Tajnaja politika Stalina. W\u0142ast’ i antisemityzm<\/strong>“, “Mie\u017cdunarodnyje otnoszenija<\/strong>“, Moskwa 2003<\/em><\/span><\/p>\n

“Gosudarstwiennyj antisemityzm w SSSR. Ot nacza\u0142a do kulminaciji 1938-1953<\/strong>“, pod red. G. Kostyrczenki, Izdatielstwo “Matierik<\/strong>“, Moskwa 2005<\/em><\/span><\/p>\n

“Stalin i kosmopolityzm<\/strong>“, Izdatielstwo “Materik<\/strong>“, Moskwa 2005<\/em><\/span><\/p>\n

“Jewrejskij antyfaszistskij komitet. 1941-1948. Dokumientirowanaja istorija<\/strong>“, pod red. S. Redlicha i G. Kostyrczenki, Mie\u017cdunarodnyje otnoszenija, Moskwa 1996<\/em><\/span><\/p>\n

“Sowietsko-izrailskije otnoszenija. 1941-1953. Sbornik w 2 t<\/strong>.”, Mie\u017cdunarodnyje otnoszenija, Moskwa 2000<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Antysemityzm w ZSRR: Czystka Miros\u0142aw Czech Do Pierwszej cz\u0119\u015bci eseju Po wojnie w Zwi\u0105zku Sowieckim wykorzystywanie i wspieranie antysemityzmu sta\u0142o si\u0119 norm\u0105. Sowieckie \u017cycie publiczne “oczyszczano z elementu \u017cydowskiego” jakby na ogromnych po\u0142aciach Europy nie dosz\u0142o do wyj\u0105tkowej zbrodni Holocaustu. “Na trzeci dzie\u0144 po posiedzeniu rady naukowej Sztrum zadzwoni\u0142 prywatnie do Szyszkowa w sprawie przyj\u0119cia […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58853"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58853"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58853\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58859,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58853\/revisions\/58859"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58853"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58853"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58853"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}