{"id":58985,"date":"2018-03-11T17:09:01","date_gmt":"2018-03-11T15:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=58985"},"modified":"2018-03-01T09:49:36","modified_gmt":"2018-03-01T07:49:36","slug":"26-09-20","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=58985","title":{"rendered":"\u017bIH \u2014 IDENTYFIKACJA ZNISZCZONYCH STARYCH DRUK\u00d3W"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>DEFEKTY, UBYTKI, DESTRUKTY \u2014 IDENTYFIKACJA ZNISZCZONYCH STARYCH DRUK\u00d3W<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Magdalena Bendowska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W kolekcjach starych ksi\u0105\u017cek trafiaj\u0105 si\u0119 druki uszkodzone, zachowane tylko we fragmentach. Najcz\u0119\u015bciej brakuje kart tytu\u0142owych oraz kart ko\u0144cowych \u2013 a wi\u0119c tych fragment\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 najbardziej nara\u017cone na uszkodzenia. A to w\u0142a\u015bnie tam umieszcza si\u0119 informacje dotycz\u0105ce autora, tytu\u0142u dzie\u0142a, miejsca i roku wydania oraz oficyny drukarskiej. Identyfikacja takich druk\u00f3w jest mocno utrudniona, a w przypadku dzie\u0142 maj\u0105cych wiele wyda\u0144 i przedruk\u00f3w \u2013 wr\u0119cz niemo\u017cliwa.<\/span><\/p>\n

Karta tytu\u0142owa Kol bo, Wenecja1547. \/ Ze zbior\u00f3w \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/a><\/p>\n

W\u015br\u00f3d takich hebrajskich ksi\u0105\u017cek, w\u00a0zbiorach \u017bIH znajduje si\u0119 pozycja z\u00a0r\u0119cznie napisanym na\u00a0wyklejce tytu\u0142em\u00a0Sefer ha-szoraszim\u00a0<\/em>(ksi\u0119ga \u017ar\u00f3de\u0142). Nie wiadomo, kto dokona\u0142 tego wpisu, ale nigdy nie nale\u017cy lekcewa\u017cy\u0107 takich trop\u00f3w. Dawni w\u0142a\u015bciciele, a\u00a0tak\u017ce naukowcy pracuj\u0105cy w\u00a0\u017bIH tu\u017c po\u00a0wojnie, kiedy to\u00a0zbi\u00f3r starych druk\u00f3w trafi\u0142 do\u00a0Instytutu, byli wysokiej klasy specjalistami i\u00a0niejednokrotnie ich uwagi wskazywa\u0142y w\u0142a\u015bciwy kierunek poszukiwa\u0144 bibliograficznych.<\/span><\/p>\n

Sefer ha-szoraszim<\/em>\u00a0to\u00a0tytu\u0142 jednego z\u00a0dzie\u0142 Dawida Kimchi \u2014 \u015bredniowiecznego rabina, komentatora Biblii, filozofa i\u00a0gramatyka. \u017bywa pagina (tytu\u0142 umieszczony nad tekstem, u\u00a0g\u00f3ry strony) na\u00a0pierwszej zachowanej karcie naszej ksi\u0105\u017cki brzmi\u00a0Ot alef<\/em>\u00a0(sp\u00f3\u0142g\u0142oska alef) i\u00a0zmienia si\u0119 co\u00a0kilkana\u015bcie kart przyjmuj\u0105c nazwy kolejnych liter alfabetu hebrajskiego. Wszystko wskazuje wi\u0119c na\u00a0to, \u017ce\u00a0faktycznie mamy przed sob\u0105 s\u0142ownik hebrajski wydany pod takim tytu\u0142em.<\/span><\/p>\n

W dost\u0119pnej on-line\u00a0The Bibliography of\u00a0the Hebrew Book<\/em>\u00a01473\u20131960\u00a0<\/em>znale\u017a\u0107 mo\u017cna\u00a010 wyda\u0144 tego dzie\u0142a. Trzy z\u00a0nich wydrukowano ju\u017c w\u00a0XV\u00a0wieku \u2013\u00a0by\u0142y to\u00a0wi\u0119c inkunabu\u0142y (ksi\u0105\u017cki wydrukowane do\u00a01500 r.). Zwracaj\u0105 uwag\u0119 dwa wydania weneckie z\u00a01546 r.\u00a0\u2013\u00a0jedno wyt\u0142oczone w\u00a0oficynie Daniela Bomberga, drugie w\u00a0oficynie Marco Antonio Giustinianiego. Oba w\u00a0formacie\u00a0folio<\/em>\u00a0\u2013\u00a0takim, jak nasza ksi\u0105\u017cka. Wydanie Bomberga liczy\u0142o 143 karty, nasz egzemplarz liczy 546 szpalt (nie kart) numerowanych alfabetem hebrajskim i\u00a0jedn\u0105 kart\u0119 nieliczbowan\u0105 \u2013\u00a0dok\u0142adnie tyle, ile wydanie Giustinianiego. Opis wskazuje ponadto na\u00a0pewien istotny szczeg\u00f3\u0142: w\u00a0jednym z\u00a0werset\u00f3w pie\u015bni zamieszczonej na\u00a0ostatniej stronie podano dat\u0119 uko\u0144czenia druku \u2013\u00a0rok 308 [1548] (wg karty tytu\u0142owej druk rozpocz\u0119to w\u00a01546 r.). I\u00a0rzeczywi\u015bcie 14-ty werset pie\u015bni z\u00a0naszego egzemplarza podaje tak\u0105 dat\u0119. To\u00a0rozstrzyga spraw\u0119 \u2013\u00a0mamy niew\u0105tpliwie do\u00a0czynienia z\u00a0tym konkretnym wydaniem. Zgadza si\u0119 format, spos\u00f3b liczbowania i\u00a0ilo\u015b\u0107 kolumn, a\u00a0nawet data ukryta na\u00a0ostatniej stronie. Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce\u00a0wszystkie ksi\u0105\u017cki hebrajskie wydane we\u00a0W\u0142oszech w\u00a0pierwszej po\u0142owie XVI wieku s\u0105\u00a0niezwykle cenne. W\u00a01553 r.\u00a0papie\u017c Juliusz III wyda\u0142 bowiem bull\u0119 nakazuj\u0105c\u0105 konfiskat\u0119 i\u00a0spalenie Talmudu, co\u00a0poci\u0105gn\u0119\u0142o za\u00a0sob\u0105 zniszczenie wielu innych ksi\u0105g hebrajskich.<\/span><\/p>\n

Okazuje si\u0119 tak\u017ce, \u017ce\u00a0istnia\u0142y dwa wydania wariantowe tej edycji: z\u00a0tytu\u0142em \u0142aci\u0144skim\u00a0Thesaurus linguae sanctae sive dictionarium Hebreum<\/em>\u00a0i\u00a0bez niego. Kt\u00f3r\u0105 z\u00a0tych dw\u00f3ch kart tytu\u0142owych mia\u0142 nasz egzemplarz? Tego ju\u017c si\u0119 nie dowiemy.<\/span><\/p>\n

Ciekawo\u015b\u0107 kaza\u0142a mi\u00a0poszuka\u0107 w\u00a0internecie karty tytu\u0142owej edycji Giustinianiego, cho\u0107 zdobycie dost\u0119pu do\u00a0skan\u00f3w druk\u00f3w hebrajskich bywa trudne. Tym razem jednak uda\u0142o si\u0119, ksi\u0105\u017cka znajduje si\u0119 w\u00a0kolekcji Duke University Libraries (uniwersytet w\u00a0Durham w\u00a0stanie Karolina P\u00f3\u0142nocna):\u00a0https:\/\/archive.org\/details\/seferhashorashim02kimh<\/a><\/strong><\/span>\u00a0(dost\u0119p 4.01.2018). Na\u00a0karcie widnieje tak\u017ce s\u0142ynny sygnet drukarski Giustinianiego, maj\u0105cy przedstawia\u0107 \u015awi\u0105tyni\u0119 Jerozolimsk\u0105.<\/span><\/p>\n

Wielka szkoda, \u017ce\u00a0nie mo\u017cemy tej karty podziwia\u0107 w\u00a0naszym egzemplarzu. Szcz\u0119\u015bliwym zbiegiem okoliczno\u015bci w\u00a0zbiorach \u017bIH znajduje si\u0119 inna ksi\u0105\u017cka z\u00a0tej oficyny, w\u00a0kt\u00f3rej wykorzystano t\u0119\u00a0sam\u0105 kart\u0119 tytu\u0142ow\u0105! Chodzi o\u00a0wydan\u0105 w\u00a01547 r.\u00a0ksi\u0105\u017ck\u0119\u00a0Kol bo<\/em>\u00a0\u2013\u00a0dzie\u0142o zawieraj\u0105ce nakazy i\u00a0zwyczaje, kt\u00f3rych powinien przestrzega\u0107 ka\u017cdy wyznawca judaizmu. Mo\u017cna j\u0105\u00a0by\u0142o zobaczy\u0107 w\u00a02011 r.\u00a0na\u00a0wystawie starych druk\u00f3w ze\u00a0zbior\u00f3w \u017bIH\u00a0\u015awiat ukryty w\u00a0ksi\u0119gach<\/em>.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

DEFEKTY, UBYTKI, DESTRUKTY \u2014 IDENTYFIKACJA ZNISZCZONYCH STARYCH DRUK\u00d3W Magdalena Bendowska W kolekcjach starych ksi\u0105\u017cek trafiaj\u0105 si\u0119 druki uszkodzone, zachowane tylko we fragmentach. Najcz\u0119\u015bciej brakuje kart tytu\u0142owych oraz kart ko\u0144cowych \u2013 a wi\u0119c tych fragment\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 najbardziej nara\u017cone na uszkodzenia. A to w\u0142a\u015bnie tam umieszcza si\u0119 informacje dotycz\u0105ce autora, tytu\u0142u dzie\u0142a, miejsca i roku wydania […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58985"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58985"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59985,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58985\/revisions\/59985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}