{"id":59024,"date":"2018-03-10T17:09:00","date_gmt":"2018-03-10T15:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=59024"},"modified":"2018-03-01T10:16:57","modified_gmt":"2018-03-01T08:16:57","slug":"28-09-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=59024","title":{"rendered":"Podw\u00f3jna to\u017csamo\u015b\u0107 europejskich \u017byd\u00f3w."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Podw\u00f3jna to\u017csamo\u015b\u0107 europejskich \u017byd\u00f3w.<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Natalia Krasicka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

KRASICKA<\/strong>: Podw\u00f3jna to\u017csamo\u015b\u0107 europejskich \u017byd\u00f3w. Edgar Morin<\/strong>, \u201e\u015awiat nowo\u017cytny a kwestia \u017cydowska<\/strong>\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"Edgar Morin<\/strong> (French: [m\u0254\u0281\u025b\u0303]; born Edgar Nahoum on 8 July 1921) is a French philosopher and sociologist who has been internationally recognized for his work on complexity and “complex thought,” and for his scholarly contributions to such diverse fields as media studies, politics, sociology, visual anthropology, ecology, education, and systems biology. He holds degrees in history, economics, and law. Though less well known in the United States due to the limited availability of English translations of his over 60 books, Morin is renowned in the French-speaking world, Europe, and Latin America.At the beginning of the 20th century, Morin’s family migrated from the Greek city of Salonica (Thessaloniki) to Marseille[9] and later to Paris, where Edgar was born. He is of Judeo-Spanish (Sefardi) origin.<\/em><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Podw\u00f3jna to\u017csamo\u015b\u0107 europejskich \u017byd\u00f3w<\/strong><\/p>\n

W 2002 roku francuski filozof i socjolog \u017cydowskiego pochodzenia, Edgar Morin, zosta\u0142 oskar\u017cony przed s\u0105dem o g\u0142oszenie pochwa\u0142y terroryzmu i antysemityzmu. W poczuciu absolutnego niezrozumienia dla swoich pogl\u0105d\u00f3w i intencji, Morin postanowi\u0142 przedstawi\u0107 szerzej opinii publicznej swoje pogl\u0105dy na temat obecno\u015bci \u017byd\u00f3w w Europie Zachodniej od \u015bredniowiecza a\u017c po czasy wsp\u00f3\u0142czesne. Tak powsta\u0142 esej \u201e\u015awiat nowo\u017cytny a kwestia \u017cydowska\u201d, wydany w 2006 roku we Francji wraz z kilkoma artyku\u0142ami tego samego filozofa na temat kolonizacyjnej polityki Izraela wobec Palesty\u0144czyk\u00f3w oraz stosunku \u017byd\u00f3w z diaspory do bliskowschodniego konfliktu.<\/span><\/p>\n

Morin nie godzi si\u0119 na binarne widzenie rzeczywisto\u015bci, dziel\u0105ce \u015bwiat nowo\u017cytny i wsp\u00f3\u0142czesny na \u017byd\u00f3w i goj\u00f3w. G\u0142os autora to g\u0142os scalaj\u0105cy te dwie to\u017csamo\u015bci i zarazem przekraczaj\u0105cy je. \u201eWyda\u0142o mi si\u0119 konieczne \u2013 pisze Morin \u2013 by na okre\u015blenie \u017byd\u00f3w obywatelsko zintegrowanych, przyswajaj\u0105cych kultur\u0119 goj\u00f3w, zaproponowa\u0107 poj\u0119cie judeogoja\u201d. Poj\u0119cie to oddaje w jego rozumieniu lepiej ni\u017c inne kondycj\u0119 nowo\u017cytnego \u017byda, wyros\u0142ego w uniwersalistycznej kulturze europejskiej, \u0142\u0105cz\u0105cej pierwiastki judeochrze\u015bcija\u0144skie z helle\u0144sko-rzymskimi. \u201ePoj\u0119cie \u017byda \u2013 kontynuuje filozof \u2013 niweluje ca\u0142\u0105 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 to\u017csamo\u015bci nowoczesnego \u015bwiata. Redukuje judeogoja do samych tylko \u017cydowskich determinant\u00f3w i zamyka go w nich\u201d.<\/span><\/p>\n

Pierwszymi judeogojami byli wedle Edgara Morina \u015bw. Pawe\u0142 i wcze\u015bni chrze\u015bcijanie. Jednak dopiero marranizm, czyli religijna kondycja XV-wiecznych hiszpa\u0144skich i portugalskich konwertyt\u00f3w, przechowuj\u0105cych sekretnie \u017cydowski obyczaj, jest pierwsz\u0105 archaiczn\u0105 wersj\u0105 nowoczesnej judeogojowskiej to\u017csamo\u015bci. M\u00f3wi\u0105c o potomkach marran\u00f3w, u kt\u00f3rych mentalne zderzenie obu wierze\u0144 wywo\u0142a\u0142o kryzys wiary, Morin pos\u0142uguje si\u0119 terminem neo- lub postmarranizmu. Niekt\u00f3rzy w \u015brodowisku bardziej tolerancyjnym powracali do \u017cydowskich korzeni, inni wst\u0119powali na drogi sceptycyzmu i racjonalizmu. Tych ostatnich w\u0142a\u015bnie nazywa filozof postmarranami, zaliczaj\u0105c do nich mi\u0119dzy innymi Michela de Montaigne\u2019a, Barucha Spinoz\u0119 i Uriela Acost\u0119.<\/span><\/p>\n

Tak jak nie spos\u00f3b m\u00f3wi\u0107 o historii \u017byd\u00f3w w oderwaniu od historii innych lud\u00f3w, tak niemo\u017cliwe jest rozwa\u017canie historii \u015bwiata w ca\u0142kowitym oderwaniu od historii \u017byd\u00f3w. Judeogoje odegrali rol\u0119 fermentu w okresie pierwszej nowoczesno\u015bci. Tworz\u0105c globaln\u0105 sie\u0107 handlowo-kupieck\u0105, afirmuj\u0105c i propaguj\u0105c uniwersalistyczne warto\u015bci europejskiego humanizmu, przyczynili si\u0119 do gospodarczego i intelektualnego rozkwitu \u015bwiata zachodniego. Ich sta\u0142y wp\u0142yw na ekonomi\u0119 i kultur\u0119 w XIX i w pierwszej po\u0142owie XX wieku stanowi\u0142 impuls dla globalizacji i tworzenia si\u0119 \u015bwiata metanarodowego. Judeogoje wpisali si\u0119, wzbogacaj\u0105c go i jednocze\u015bnie sami z niego czerpi\u0105c, w rozleg\u0142y i r\u00f3\u017cnorodny nurt my\u015bli i kultury zachodniej. Autor cytuje ich cz\u0119sto w swojej ksi\u0105\u017cce. S\u0105 w\u015br\u00f3d nich s\u0142awni pisarze, poeci, filozofowie, naukowcy, malarze i muzycy.<\/span><\/p>\n

Wielorak\u0105 judeogojowsk\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 \u2013 uwa\u017ca Morin \u2013 mo\u017cna ukaza\u0107 tak\u017ce w kontek\u015bcie r\u00f3\u017cnych przejaw\u00f3w anty\u017cydowskich uczu\u0107: pocz\u0105wszy od zakorzenionego w chrze\u015bcija\u0144stwie antyjudaizmu, poprzez nowoczesny antysemityzm rozwijaj\u0105cy si\u0119 r\u00f3wnolegle do XIX-wiecznych nacjonalizm\u00f3w oraz r\u00f3\u017cne odmiany antysyjonizmu, a\u017c po wsp\u00f3\u0142czesny antyizraelizm i antyjudaizm, promieniuj\u0105ce ze \u015bwiata arabsko-muzu\u0142ma\u0144skiego. To one determinuj\u0105 w du\u017cym stopniu proporcje, w jakich obydwie sk\u0142adowe judeogojowskiej to\u017csamo\u015bci rozk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci poszczeg\u00f3lnych jednostek. W r\u00f3\u017cnych okresach jeden aspekt mo\u017ce dominowa\u0107 nad drugim lub niemal go eliminowa\u0107. Pierwszy z nich to wi\u0119\u017a z narodem i z europejskim humanizmem, drugi to historyczna pami\u0119\u0107 minionych nieszcz\u0119\u015b\u0107 i wierno\u015b\u0107 prze\u015bladowanym przodkom.<\/span><\/p>\n

Mimo proces\u00f3w emancypacji, laicyzacji i niekiedy pe\u0142nej asymilacji, u judeogoj\u00f3w pokutuje kompleks odrzucenia, syndrom duchowego getta, wyp\u0142ywaj\u0105cy na powierzchni\u0119 zawsze, kiedy spotykaj\u0105 si\u0119 z przejawami jakiejkolwiek dyskryminacji. To one jednocz\u0105 ich w tragicznej wsp\u00f3lnocie losu, o kt\u00f3rej, maj\u0105c na my\u015bli Zag\u0142ad\u0119, pisa\u0142 Jean Am\u00e9ry. Zdaniem Morina w\u0142a\u015bnie Zag\u0142ada po\u0142o\u017cy\u0142a ostatecznie kres absolutnemu wyzwoleniu judeogoja z jego sk\u0142adowej \u017cydowskiej. Filozof pisze wprost: \u201eNazistowski eksterminacjonizm ustanowi\u0142 absolutn\u0105 segregacj\u0119 \u017byd\u00f3w i goj\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

Moralny wstrz\u0105s b\u0119d\u0105cy efektem Zag\u0142ady sprawi\u0142, i\u017c zmieni\u0142a si\u0119 nie tylko percepcja goj\u00f3w, kt\u00f3rzy antysemityzm zacz\u0119li identyfikowa\u0107 z hitlerowsk\u0105 ha\u0144b\u0105, lecz tak\u017ce tradycyjne nauczanie Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, kt\u00f3ry podczas II Soboru Watyka\u0144skiego napi\u0119tnowa\u0142 chrze\u015bcija\u0144ski antyjudaizm. Z kolei wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w i judeogoj\u00f3w uzna\u0142a po wojnie syjonistyczne d\u0105\u017cenia, co doprowadza do coraz \u015bci\u015blejszej symbiozy mi\u0119dzy rabinizmem i izraelizmem, a tak\u017ce do coraz powszechniejszego uto\u017csamiania si\u0119 diaspory z Izraelem. Przyczyn tego zjawiska nale\u017cy upatrywa\u0107 w dw\u00f3ch zgo\u0142a odmiennych uczuciach.<\/span><\/p>\n

Po pierwsze, w oczach wielu cz\u0142onk\u00f3w diaspory nowe pa\u0144stwo \u017cydowskie przywr\u00f3ci\u0142o \u017bydom szacunek w oczach \u015bwiata. Mog\u0105 dzi\u015b czu\u0107 si\u0119 dumni i silni. Wizerunek bezbronnego i wiecznie pogardzanego w\u0142\u00f3cz\u0119gi zast\u0105pi\u0142o wyobra\u017cenie zwyci\u0119skiego wojownika, jawi\u0105cego si\u0119 niczym David pogromca Goliata. Jednak to poczucie dumy, twierdzi Morin, obecnie wyradza si\u0119 i staje \u015blepe. Izrael depcze i upokarza nar\u00f3d palesty\u0144ski, tak jak sam kiedy\u015b by\u0142 deptany i upokarzany.<\/span><\/p>\n

Po drugie, czynnikiem wi\u0105\u017c\u0105cym coraz bardziej cz\u0142onk\u00f3w diaspory z Izraelem jest l\u0119k przed powt\u00f3rzeniem si\u0119 katastrofy Zag\u0142ady i unicestwieniem Izraela. Podsyca go rosn\u0105cy antyjudaizm \u015bwiata arabskiego. \u201eIdentyfikacja z Izraelem i obsesja Auschwitz \u2013 pisze Morin \u2013 sprawiaj\u0105, \u017ce \u017cydowska sk\u0142adowa judeogojowskiej to\u017csamo\u015bci staje si\u0119 niebezpieczna. [\u2026] Uniwersalizm ust\u0119puje miejsca w\u0142asnej odwrotno\u015bci, czyli judeocentryzmowi\u201d. Ten ostatni objawia si\u0119 usprawiedliwianiem okupacyjnej i kolonizacyjnej polityki Izraela, a tak\u017ce oskar\u017caniem wszystkich, kt\u00f3rzy Izrael pot\u0119piaj\u0105 lub cho\u0107by tylko krytykuj\u0105, o antysemityzm i szerzenie wrogo\u015bci do \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Francuski my\u015bliciel stoi na stanowisku, i\u017c nowy antyjudaizm, uto\u017csamiany zreszt\u0105 b\u0142\u0119dnie a nader cz\u0119sto z nowoczesnym europejskim antysemityzmem, prowokowany jest nieustannie przez sam Izrael, uciele\u015bniaj\u0105cy nowy rodzaj spo\u0142eczno-pa\u0144stwowej psychopatologii. Wsp\u00f3\u0142czesna \u017cydowska obsesja tropienia i odpierania wszechobecnej wrogo\u015bci jest zjawiskiem szkodliwym. Stanowi tak\u017ce wstrz\u0105saj\u0105cy dow\u00f3d na \u201eintelektualne spustoszenia wynik\u0142e z mentalnej interioryzacji dw\u00f3ch tysi\u0105cleci poni\u017ce\u0144 i prze\u015bladowa\u0144\u201d.<\/span><\/p>\n

Wielka pasja polemiczna, z jak\u0105 Edgar Morin pisze o tych sprawach, stawia go w rz\u0119dzie radykalnych krytyk\u00f3w izraelskiej polityki. Zarazem udowadnia on swoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105, jak bardzo niesprawiedliwe jest oskar\u017canie go o antysemityzm i wspieranie terroryzmu. Ka\u017cdy, kto zapozna si\u0119 z jego pog\u0142\u0119bion\u0105 refleksj\u0105, ujrzy w nim nie tylko cz\u0142owieka uniwersalistycznie pojmuj\u0105cego znaczenie Szoah, lecz tak\u017ce prawdziw\u0105, p\u0142yn\u0105c\u0105 z g\u0142\u0119bi jego na po\u0142y \u017cydowskiej duszy trosk\u0119 o kraj, p\u0119dz\u0105cy dobrowolnie w stron\u0119 katastrofy.<\/span><\/p>\n

\n

Ksi\u0105\u017cka:\u00a0 Edgar Morin<\/strong>, \u015awiat nowo\u017cytny a kwestia \u017cydowska<\/strong>, prze\u0142. Wojciech Pra\u017cuch<\/strong>, Czytelnik, Warszawa 2010.<\/span><\/em><\/p>\n

* Natalia Krasicka<\/strong>, doktorantka Wydzia\u0142u Historii i Cywilizacji European University Institute we Florencji.<\/span><\/em><\/p>\n

\u201eKultura Liberalna\u201d nr 82 (32\/2010) z 3 sierpnia 2010 r.<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podw\u00f3jna to\u017csamo\u015b\u0107 europejskich \u017byd\u00f3w. Natalia Krasicka KRASICKA: Podw\u00f3jna to\u017csamo\u015b\u0107 europejskich \u017byd\u00f3w. Edgar Morin, \u201e\u015awiat nowo\u017cytny a kwestia \u017cydowska\u201d Edgar Morin (French: [m\u0254\u0281\u025b\u0303]; born Edgar Nahoum on 8 July 1921) is a French philosopher and sociologist who has been internationally recognized for his work on complexity and “complex thought,” and for his scholarly contributions to such […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59024"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59024"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59024\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59178,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59024\/revisions\/59178"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59024"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59024"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59024"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}