{"id":59040,"date":"2025-07-17T17:05:01","date_gmt":"2025-07-17T15:05:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=59040"},"modified":"2025-07-16T07:54:01","modified_gmt":"2025-07-16T05:54:01","slug":"29-09-18","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=59040","title":{"rendered":"Opowie\u015b\u0107 snuta przez pokolenia – RABIN JONATHAN SACKS"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Opowie\u015b\u0107 snuta przez pokolenia <\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o <\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

PARSZA BO <\/strong><\/p>\n

Jest to jeden z najbardziej zaskakuj\u0105cych ust\u0119p\u00f3w w literaturze religijnej. Moj\u017cesz, na kilka dni przed wyj\u015bciem z Egiptu, przemawia do Izraelit\u00f3w. Wygnanie trwa w tym momencie ju\u017c dwie\u015bcie dziesi\u0119\u0107 lat. Po wst\u0119pnym okresie spokoju i beztroski, przysz\u0142a era ucisku i zniewolenia, podczas kt\u00f3rej dochodzi do powolnego ludob\u00f3jstwa m\u0119skich potomk\u00f3w ludu Izraela. Teraz, po wielu znakach i cudach oraz zes\u0142anych na Egipt plagach, udaje si\u0119 rzuci\u0107 najpot\u0119\u017cniejsze staro\u017cytne imperium na kolana i zyska\u0107 okazj\u0119, by uwolni\u0107 si\u0119 spod jarzma dr\u0119czycieli.<\/span><\/p>\n

Moj\u017cesz nie m\u00f3wi jednak ani o wolno\u015bci, ani o krainie p\u0142yn\u0105cej mlekiem i miodem, ani o podr\u00f3\u017cy przez pustyni\u0119, kt\u00f3ra czeka Izraelit\u00f3w. Zamiast tego wspomina a\u017c trzykrotnie o dalekiej przysz\u0142o\u015bci, w kt\u00f3rej tu\u0142aczka Izraelit\u00f3w dobiegnie ko\u0144ca i znajd\u0105 si\u0119 oni \u2013 w ko\u0144cu wolni \u2013 na swej w\u0142asnej ziemi. I zn\u00f3w Moj\u017cesz nie m\u00f3wi ani o samej ziemi, ani o spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re trzeba b\u0119dzie stworzy\u0107 od nowa, ani nawet o wymaganiach i odpowiedzialno\u015bci, wi\u0105\u017c\u0105cymi si\u0119 z wolno\u015bci\u0105 (o tym, jak wiemy, opowiada ksi\u0119ga Dwarim).<\/span><\/p>\n

Moj\u017cesz m\u00f3wi o edukacji, szczeg\u00f3lnie o obowi\u0105zku rodzic\u00f3w wobec dzieci. Zajmuje si\u0119 pytaniami, kt\u00f3re mog\u0105 zada\u0107 kiedy\u015b \u017cydowskie dzieci, dla kt\u00f3rych do\u015bwiadczenie niewoli i tu\u0142aczki b\u0119d\u0105 zaledwie odleg\u0142ym wspomnieniem. Moj\u017cesz daje lekcj\u0119, do kt\u00f3rej stosowa\u0142y si\u0119 wszystkie pokolenia \u017byd\u00f3w od jego czas\u00f3w do dzi\u015b: opowiedz nasz\u0105 histori\u0119 swoim dzieciom i zr\u00f3b to tak dobrze, jak tylko potrafisz. Odgrywaj sceny wygnania i wyj\u015bcia z Egiptu, niewoli i wolno\u015bci. Pozw\u00f3l dzieciom zadawa\u0107 pytania. Wskrzeszaj t\u0119 opowie\u015b\u0107 za ka\u017cdym razem, \u017ceby nie sta\u0142a si\u0119 tylko wyschni\u0119tym reliktem przesz\u0142o\u015bci. T\u0142umacz, \u017ce czcisz Boga w rytua\u0142ach i podczas \u015bwi\u0105t nie w podzi\u0119ce za to, co uczyni\u0142 dla twoich przodk\u00f3w, ale dla ciebie. Niech twoja opowie\u015b\u0107 b\u0119dzie barwna, pe\u0142na \u017cycia i osobista.<\/span><\/p>\n

Moj\u017cesz uczy nas tego a\u017c trzykrotnie:<\/span><\/p>\n

\u201eI b\u0119dzie, gdy przyjedziecie do ziemi, kt\u00f3r\u0105 da wam Wiekuisty,
\njako przyrzek\u0142, przestrzega\u0107 wtedy b\u0119dziecie tego obrz\u0119du.
\nA gdy wtedy powiedz\u0105 wam dzieci wasze: c\u00f3\u017c to za obrz\u0119d u was?
\nTo odpowiecie: ofiara to paschalna Wiekuistemu, kt\u00f3ry przeszed\u0142
\nmimo dom\u00f3w syn\u00f3w Israelskich w Micraim, gdy razi\u0142 Micrejczyk\u00f3w,
\na domy nasze uchroni\u0142. I uk\u0142oni\u0142 si\u0119 lud i ukorzy\u0142 si\u0119\u201d (Szemot 12:25-27).<\/strong><\/p>\n

\u201eI opowiesz synowi twojemu dnia onego, m\u00f3wi\u0105c: to dla tego,
\nco uczyni\u0142 mi Wiekuisty, gdym wychodzi\u0142 z Micraim\u201d (Szemot 13:8).<\/strong><\/p>\n

\u201eI b\u0119dzie, gdy zapyta si\u0119 ciebie syn tw\u00f3j w przysz\u0142o\u015bci m\u00f3wi\u0105c: \u2018C\u00f3\u017c to jest?\u2019 to powiesz mu: \u2018Przemo\u017cn\u0105 r\u0119k\u0105 wywi\u00f3d\u0142 nas Wiekuisty z Micraim, z domu niewolnik\u00f3w\u201d (Szemot 13:14).<\/span><\/p>\n

Dlaczego Moj\u017cesz, w tej podnios\u0142ej chwili odkupienia, uzna\u0142 t\u0119 nauk\u0119 za najistotniejsz\u0105? Dlatego, \u017ce wolno\u015b\u0107 jest dzie\u0142em narodu, nar\u00f3d za\u015b potrzebuje to\u017csamo\u015bci. Nie ma jednak to\u017csamo\u015bci bez pami\u0119ci, kt\u00f3ra zakodowana jest w opowiadanych przez nas historiach. Nie ma wa\u017cniejszego czynnika w budowania ci\u0105g\u0142o\u015bci mi\u0119dzypokoleniowej ni\u017c historia naszych przodk\u00f3w, kt\u00f3ra nast\u0119pnie, jako \u015bwi\u0119te dziedzictwo, przekazywana jest kolejnym pokoleniom. Ta opowiadana przez nas historia to my sami \u2013 to\u017csamo\u015b\u0107 rodzi si\u0119 wraz z pierwsz\u0105 opowie\u015bci\u0105 przekazan\u0105 dzieciom przez ich rodzic\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Kryj\u0105 si\u0119 tu odpowiedzi na podstawowe pytania, kt\u00f3re na pewnym etapie \u017cycia zadaje sobie ka\u017cda my\u015bl\u0105ca istota: Kim jestem? Co tutaj robi\u0119? Jak powinienem \u017cy\u0107? Istnieje wiele odpowiedzi na te pytania, ale dla ka\u017cdego \u017byda brzmi\u0105 one nast\u0119puj\u0105co: jestem cz\u0142onkiem narodu, kt\u00f3ry B\u00f3g wyprowadzi\u0142 z niewoli; jestem tu, aby budowa\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re darzy szacunkiem nie tylko swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 wolno\u015b\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c wolno\u015b\u0107 innych ludzi; powinienem \u017cy\u0107 w ci\u0105g\u0142ym prze\u015bwiadczeniu, \u017ce wolno\u015b\u0107 jest Bo\u017cym darem, kt\u00f3ry czcimy poprzez zawarte przymierze prawa i mi\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

W historii Zachodu dwa razy zignorowano, zapomniano, czy te\u017c zbuntowano si\u0119 przeciwko to\u017csamo\u015bci. W XVII i XVIII wieku pr\u00f3bowano stworzy\u0107 \u015bwiat bez niej. Projekt ten nazwano p\u00f3\u017aniej O\u015bwieceniem. By\u0142a to szlachetna idea, a znaczenia i dorobku (kt\u00f3ry bez w\u0105tpienia powinni\u015bmy kultywowa\u0107) O\u015bwiecenia nie spos\u00f3b kwestionowa\u0107. Pewien jego aspekt od pocz\u0105tku by\u0142 jednak spisany na straty \u2013 pr\u00f3ba \u017cycia bez to\u017csamo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug my\u015bli o\u015bwieceniowej w \u015bredniowieczu to\u017csamo\u015b\u0107 ludzi opiera\u0142a si\u0119 na wyznawanej przez nich religii. Religia jednak przez wieki prowadzi\u0142a do wojen mi\u0119dzy chrze\u015bcijanami a muzu\u0142manami, a p\u00f3\u017aniej, za spraw\u0105 reformacji, do konfliktu mi\u0119dzy por\u00f3\u017cnionymi grupami chrze\u015bcijan: protestantami i katolikami. Zatem za jedyne pokojowe rozwi\u0105zanie uznano ca\u0142kowite wyzbycie si\u0119 religii, a zarazem swojej to\u017csamo\u015bci. To\u017csamo\u015bci uznano za zbyt personalne \u2013 nale\u017ca\u0142o czci\u0107 tylko rzeczy uniwersalne jak rozum i obserwacj\u0119, filozofi\u0119 i nauk\u0119. Historie chciano wymieni\u0107 na systemy, aby\u015bmy wszyscy mogli sta\u0107 si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 jednej spo\u0142eczno\u015bci jak budowniczy wie\u017cy Babel. Jak powiedzia\u0142 Schiller, a Beethoven ubra\u0142 w muzyk\u0119 w IX symfonii: \u201eAlle Menschen werden Br\u00fcder\u201d, \u201eWszyscy ludzie b\u0119d\u0105 bra\u0107mi\u201d.<\/span><\/p>\n

Niestety jest to idea, kt\u00f3rej urzeczywistnienie, przynajmniej w \u015bwiecie, jaki znamy, nie jest mo\u017cliwe. Okaza\u0142a si\u0119 ona w ko\u0144cu fatalna w skutkach. W XIX wieku nast\u0105pi\u0142 gwa\u0142towny powr\u00f3t tego, co tak usilnie pr\u00f3bowali\u015bmy st\u0142umi\u0107. To\u017csamo\u015b\u0107 powr\u00f3ci\u0142a, aby si\u0119 zem\u015bci\u0107 \u2013 tym razem nie oparta na religii, ale jej trzech substytutach: pa\u0144stwie narodowym, rasie aryjskiej i klasie robotniczej. W XX wieku idea pa\u0144stwa narodowego doprowadzi\u0142a do dw\u00f3ch \u015bwiatowych wojen, segregacja rasowa by\u0142a bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 Zag\u0142ady, a walka klas zrodzi\u0142a przyw\u00f3dztwo Stalina, gu\u0142agi i KGB. Miliony ludzi straci\u0142y \u017cycie w imi\u0119 trzech fa\u0142szywych bo\u017ck\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W ci\u0105gu ostatnich pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat Zach\u00f3d podj\u0105\u0142 drug\u0105 pr\u00f3b\u0119 zniesienia to\u017csamo\u015bci, tym razem u\u017cywaj\u0105c skrajnie innych metod. Na Zachodzie czcimy dzi\u015b nie uniwersalizm, a indywidualizm \u2013 \u201eja\u201d i \u201emoje\u201d to s\u0142owa go definiuj\u0105ce. Moralno\u015b\u0107 \u2013 kodeks warto\u015bci, kt\u00f3ry spaja\u0142 spo\u0142ecze\u0144stwo w imi\u0119 wsp\u00f3lnego dobra \u2013 rozwarstwi\u0142 si\u0119 i przekszta\u0142ci\u0142 w prawo ka\u017cdej jednostki do robienia tego, na co tylko ma ochot\u0119, o ile swoim zachowaniem nie krzywdzi bezpo\u015brednio innych.<\/span><\/p>\n

Nasze to\u017csamo\u015bci sta\u0142y si\u0119 ledwie maskami, kt\u00f3re nak\u0142adamy na kr\u00f3tk\u0105 chwil\u0119 i bez wi\u0119kszego zaanga\u017cowania. Dla wi\u0119kszo\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa ma\u0142\u017ce\u0144stwo jest anachronizmem, rodzicielstwo od\u0142o\u017cone zosta\u0142o na p\u00f3\u017aniej lub ca\u0142kowicie odrzucone, a spo\u0142eczno\u015b\u0107 to t\u0142um bez twarzy. Nadal kultywujemy historie, od \u201eHarry\u2019ego Pottera\u201d po \u201eW\u0142adc\u0119 pier\u015bcieni\u201d i \u201eGwiezdne wojny\u201d, ale to tylko fikcja, filmy, fantazje. Zaanga\u017cowanie zmieni\u0142o si\u0119 w eskapizm. Taki \u015bwiat wydaje si\u0119 niezwykle tolerancyjny, jednak tylko do czasu, kiedy spotyka si\u0119 z przekonaniami, kt\u00f3re nie s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 jego kodeksu. Wtedy ten jak\u017ce tolerancyjny \u015bwiat staje si\u0119 brutalnie bezwzgl\u0119dny, a\u017c w ko\u0144cu zdegradowany zostaje do polityki t\u0142umu. Tak rodzi si\u0119 populizm \u2013 preludium despotyzmu.<\/span><\/p>\n

Czas dzisiejszego hiperindywidualizmu dobiegnie ko\u0144ca. Jako istoty spo\u0142eczne nie mo\u017cemy \u017cy\u0107 bez to\u017csamo\u015bci, rodziny, spo\u0142eczno\u015bci i wsp\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci. Oznacza to, \u017ce nie mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c \u017cy\u0107 bez opowie\u015bci, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 nas z przesz\u0142o\u015bci\u0105, przysz\u0142o\u015bci\u0105 i innymi lud\u017ami, z kt\u00f3rymi dzielimy t\u0119 sam\u0105 histori\u0119 i los. Biblijny przekaz jest wci\u0105\u017c aktualny: aby stworzy\u0107 i utrzyma\u0107 przy \u017cyciu wolne spo\u0142ecze\u0144stwo, musimy uczy\u0107 nasze dzieci o tym, jak zdobyli\u015bmy wolno\u015b\u0107 i co dziej\u0119 si\u0119, kiedy jej zabraknie. Musimy opowiada\u0107 im o prza\u015bnym chlebie reprezentuj\u0105cym nieszcz\u0119\u015bcie i gorzkich zio\u0142ach niewoli. Utrata w\u0142asnej historii, zapomnienie kim si\u0119 jest i dlaczego, grozi utrat\u0105 wolno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Nie pieni\u0105dze czy przedmioty, ale w\u0142a\u015bnie historie s\u0105 najcenniejszym prezentem, jaki mo\u017cemy podarowa\u0107 swoim dzieciom. Ne mog\u0105 to by\u0107 jednak fikcje, ale prawdziwe opowie\u015bci, kt\u00f3re \u0142\u0105cz\u0105 nasze dzieci z nami i z naszym bogatym dziedzictwem wznios\u0142ych idei. Jeste\u015bmy spadkobiercami historii, kt\u00f3ra inspirowa\u0142a setki pokole\u0144 naszych przodk\u00f3w i ostatecznie zmieni\u0142a \u015bwiat Zachodu. Zapomnienie jest r\u00f3wnoznaczne z utrat\u0105. Zach\u00f3d ju\u017c zapomina o swojej historii. Nie pozw\u00f3lmy, aby i nasza zosta\u0142a zapomniana.<\/span><\/p>\n

Z perspektywy trzydziestu trzech wiek\u00f3w, kt\u00f3re min\u0119\u0142y od czas\u00f3w Moj\u017cesza, mo\u017cemy dostrzec, \u017ce mia\u0142 on racj\u0119. Opowie\u015b\u0107 snuta przez pokolenia jest darem to\u017csamo\u015bci \u2013 wiedz\u0105c, kim i po co jeste\u015bmy, mo\u017cemy przebrn\u0105\u0107 przez pustyni\u0119 czasu odwa\u017cnie i \u015bmia\u0142o. Oto idea, kt\u00f3ra mo\u017ce zmieni\u0107 \u017cycie.<\/span><\/p>\n

\n
<\/p>\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Opowie\u015b\u0107 snuta przez pokolenia RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o  PARSZA BO  Jest to jeden z najbardziej zaskakuj\u0105cych ust\u0119p\u00f3w w literaturze religijnej. Moj\u017cesz, na kilka dni przed wyj\u015bciem z Egiptu, przemawia do Izraelit\u00f3w. Wygnanie trwa w tym momencie ju\u017c dwie\u015bcie dziesi\u0119\u0107 lat. Po wst\u0119pnym okresie spokoju i beztroski, przysz\u0142a era ucisku i zniewolenia, podczas kt\u00f3rej […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59040"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59040"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59040\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":94432,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59040\/revisions\/94432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59040"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59040"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59040"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}