{"id":59109,"date":"2018-01-27T17:09:35","date_gmt":"2018-01-27T15:09:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=59109"},"modified":"2018-01-26T09:56:44","modified_gmt":"2018-01-26T07:56:44","slug":"01-09-20","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=59109","title":{"rendered":"Wyzwolenie Auschwitz. Koniec ziemskiego piek\u0142a"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Wyzwolenie Auschwitz. Koniec ziemskiego piek\u0142a<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Piotr Nehring<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Od lewej: Dr Josef Mengele (1911-79), zwany Anio\u0142em \u015amierci, lekarz SS, kt\u00f3ry w Auschwitz zas\u0142yn\u0105\u0142 z selekcji wi\u0119\u017ani\u00f3w przeznaczonych do natychmiastowego zabicia oraz powolnego u\u015bmiercenia przez prac\u0119, a tak\u017ce dokonywa\u0142 na nich pseudonaukowych eksperyment\u00f3w. Po wojnie \u017cy\u0142 spokojnie w… (Fot. DP)<\/em><\/span><\/p>\n

Czerwonoarmi\u015bci pojawili si\u0119 pod drutami Auschwitz-Birkenau w sobot\u0119 27 stycznia 1945 r. ok. 9 rano. Nie zdawali sobie sprawy z tego, dok\u0105d dotarli. W \u015brodku zastali blisko 7 tys. skrajnie wyczerpanych wi\u0119\u017ani\u00f3w i kilkaset trup\u00f3w. Dziesi\u0119\u0107 dni wcze\u015bniej Niemcy rozpocz\u0119li ewakuacj\u0119 obozu, cho\u0107 jego stopniowe opr\u00f3\u017cnianie zacz\u0119\u0142o si\u0119 ju\u017c latem 1944 r.<\/span><\/p>\n

Na miejscu zostawili jedynie chorych i najs\u0142abszych wi\u0119\u017ani\u00f3w.\u00a018 stycznia zaopatrzono nas w prowiant<\/i>\u00a0\u2013 wspomina\u0142a lwowianka Ludmi\u0142a Maria D\u0105browska, p\u00f3\u017aniej, po m\u0119\u017cu, de Moszoro.\u00a0Przygotowa\u0142y\u015bmy nasze plecaki z t\u0105 niewielk\u0105 liczb\u0105 rzeczy, jakie ka\u017cda z nas mia\u0142a (zabra\u0142am, mi\u0119dzy innymi, moj\u0105 poduszeczk\u0119 z pierza), i wcze\u015bnie po po\u0142udniu uformowano nas w kolumn\u0119 marszow\u0105.<\/i>\u00a0(…)\u00a0Sz\u0142y\u015bmy kilka dni i kilka nocy. Czasami na noc umieszczali nas w wielkich spichlerzach. Podczas marszu robiono kr\u00f3tkie postoje. Wiele os\u00f3b nie wytrzymywa\u0142o takiego wysi\u0142ku \u2013 op\u00f3\u017ania\u0142o si\u0119, zatrzymywa\u0142o albo siada\u0142o na skraju drogi. Rozstrzeliwano ich natychmiast. I tak nasz\u0105 drog\u0119 znaczy\u0142y niezliczone trupy. Pewnej nocy, kiedy pozwolono nam spa\u0107 w stodole, pi\u0119\u0107 spo\u015br\u00f3d moich towarzyszek z Pflanzenzucht<\/i>\u00a0[podobozu w Rajsku zajmuj\u0105cego si\u0119 ro\u015blinami do produkcji kauczuku]\u00a0pr\u00f3bowa\u0142o uciec. Dwie z nich rozstrzelano podczas ucieczki, inn\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a ukryta w s\u0142omie, zabito wieloma ciosami bagnet\u00f3w, tylko dw\u00f3m uda\u0142o si\u0119 uj\u015b\u0107 z \u017cyciem.<\/i><\/span><\/p>\n

Zatrze\u0107 \u015blady zbrodni
\n<\/strong>
\nAni Adolf Hitler, ani Heinrich Himmler nie mieli zamiaru pozostawia\u0107 \u015blad\u00f3w po obozach koncentracyjnych, a zw\u0142aszcza zag\u0142ady, znajduj\u0105cych si\u0119 na obszarach, kt\u00f3re Wehrmacht oddawa\u0142 nieprzyjacielowi. W Be\u0142\u017ccu na Lubelszczy\u017anie, gdzie \u2013 jak si\u0119 szacuje \u2013 zgin\u0119\u0142o ok. 600 tys. \u017byd\u00f3w, komory gazowe zosta\u0142y zlikwidowane wiosn\u0105 1943 r. Niemcy podobnie post\u0105pili z Sobiborem czy po\u0142o\u017con\u0105 ok. 100 km na wsch\u00f3d od Warszawy Treblink\u0105, gdzie zabili ponad 700 tys. \u017byd\u00f3w. R\u00f3wnali z ziemi\u0105 obozy \u015bmierci, ale te\u017c zacierali \u015blady masowych grob\u00f3w na terenach ZSRR, w kt\u00f3rych spoczywali rozstrzeliwani cz\u0119sto na miejscu \u017bydzi oraz inni \u201ewrogowie III Rzeszy\u201d. Na rozkaz dow\u00f3dc\u00f3w SS komanda wi\u0119\u017ani\u00f3w wyci\u0105ga\u0142y z ziemi zwa\u0142y trup\u00f3w, a nast\u0119pnie je pali\u0142y.<\/span><\/p>\n

Latem 1944 r. hitlerowcy zacz\u0119li ewakuacj\u0119 \u017byd\u00f3w z gett i oboz\u00f3w<\/strong>
\n pracy w pa\u0144stwach ba\u0142tyckich, przewo\u017c\u0105c ich poci\u0105gami b\u0105d\u017a gnaj\u0105c<\/strong>
\n pieszo do obozu Stutthof na Mierzei Wi\u015blanej, ale te\u017c do Auschwitz.<\/strong><\/p>\n

Transport wi\u0119\u017ani\u00f3w do oboz\u00f3w po\u0142o\u017conych daleko na zach\u00f3d od zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 linii frontu wi\u0105za\u0142 si\u0119 te\u017c cz\u0119sto z kolejn\u0105 selekcj\u0105, tzn. mordowaniem najs\u0142abszych przed wyruszeniem w drog\u0119 oraz zabijaniem na trasach pochod\u00f3w pozostaj\u0105cych w tyle.<\/span><\/p>\n

Ob\u00f3z komendanta H\u00f6ssa<\/strong><\/p>\n

Kompleks Auschwitz-Birkenau pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 obozu zag\u0142ady \u017byd\u00f3w (Auschwitz II, czyli Auschwitz-Birkenau\/O\u015bwi\u0119cim-Brzezinka), ale te\u017c stanowi\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142o si\u0142y roboczej dla pobliskich zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, m.in. koncern\u00f3w IG Farbenindustrie (utworzy\u0142 w pobli\u017cu fabryk\u0119 kauczuku syntetycznego Buna, gdzie pracowali wi\u0119\u017aniowie Auschwitz III \u2013 Monowitz\/Monowice), Hermann G\u00f6ring Werke i wielu innych. Zatrudnieni tam wi\u0119\u017aniowie r\u00f3wnie\u017c byli skazani na \u015bmier\u0107, tyle \u017ce nie od \u015bmierciono\u015bnego cyklonu B, kuli czy pa\u0142ki, lecz od pracy ponad si\u0142y.<\/span><\/p>\n

Decyzja o utworzeniu na terenie dawnych koszar wojskowych obozu koncentracyjnego, kt\u00f3ry z czasem by\u0142 nazywany Stammlager, czyli ob\u00f3z macierzysty (Auschwitz I), zapad\u0142a wiosn\u0105 1940 r., a pierwsi wi\u0119\u017aniowie pojawili si\u0119 w maju tego roku.\u00a0Z Auschwitz zwi\u0105zane jest nazwisko jego budowniczego i komendanta Rudolfa H\u00f6ssa<\/a><\/span><\/strong>\u00a0(pe\u0142ni\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 w latach 1940-43, a nast\u0119pnie od maja 1944 r. do likwidacji obozu). Kiedy w listopadzie 1943 r. obersturmbannf\u00fchrer SS (podpu\u0142kownik) H\u00f6ss odchodzi\u0142 do Inspektoratu Oboz\u00f3w Koncentracyjnych w Berlinie, kompleks sk\u0142ada\u0142 si\u0119 m.in. z obozu macierzystego w O\u015bwi\u0119cimiu, w Brzezince istnia\u0142 ob\u00f3z m\u0119ski, ob\u00f3z kwarantanna dla m\u0119\u017cczyzn, ob\u00f3z dla Rom\u00f3w, ob\u00f3z dla \u017byd\u00f3w z czeskiego Terezina, Auschwitz III, wielu podoboz\u00f3w oraz urz\u0105dze\u0144 eksterminacyjnych \u2013 kom\u00f3r gazowych i czterech krematori\u00f3w. Nied\u0142ugo przed swym przeniesieniem H\u00f6ss otrzyma\u0142 opini\u0119, w kt\u00f3rej czytamy m.in.:\u00a0Dobra postawa \u017co\u0142nierska, wysportowany, je\u017adzi konno, umie si\u0119 zachowa\u0107 w ka\u017cdej sytuacji, spokojny i skromny, a przy tym stanowczy i rzeczowy. Nie wysuwa swej osoby na czo\u0142o, lecz pozwala, aby m\u00f3wi\u0142y za niego czyny.<\/i>\u00a0(…)\u00a0Jest nie tylko dobrym komendantem obozu, lecz przez swoje nowatorskie pomys\u0142y i metody wychowawcze okaza\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pionierem na polu organizacji oboz\u00f3w koncentracyjnych.<\/i><\/span><\/b><\/p>\n

Do Auschwitz trafiali te\u017c radzieccy je\u0144cy, w tym komisarze polityczni, kt\u00f3rzy mieli zgin\u0105\u0107 w pierwszej kolejno\u015bci, ale poniewa\u017c przywo\u017cono ich coraz wi\u0119cej, zast\u0119pca H\u00f6ssa, Karl Fritzsch, postanowi\u0142 zabija\u0107 ich cyklonem B. Pr\u00f3by z pocz\u0105tku wrze\u015bnia 1941 r. w piwnicach bloku \u015bmierci zako\u0144czy\u0142y si\u0119 powodzeniem \u2013 zgin\u0119\u0142o ok. 600 je\u0144c\u00f3w i 250 chorych Polak\u00f3w. T\u0119 metod\u0119 Niemcy zastosowali wi\u0119c, kiedy do obozu zacz\u0119to zwozi\u0107 \u017byd\u00f3w z Zag\u0142\u0119bia D\u0105browskiego i innych nieodleg\u0142ych rejon\u00f3w, a nast\u0119pnie ze S\u0142owacji i z Europy Zachodniej. \u017beby sprosta\u0107 zadaniu, H\u00f6ss nakaza\u0142 budow\u0119 w Birkenau kolejnych kom\u00f3r gazowych i krematori\u00f3w.<\/span><\/b><\/p>\n

Wyka\u0144czanie W\u0119gr\u00f3w<\/strong><\/p>\n

9 maja 1944 r. H\u00f6ss wr\u00f3ci\u0142 do Auschwitz (z czego by\u0142 bardzo zadowolony), \u017ceby osobi\u015bcie dopilnowa\u0107 wymordowania ponad 760 tys. \u017byd\u00f3w w\u0119gierskich, kt\u00f3rzy do wiosny tego roku mogli si\u0119 czu\u0107 bezpiecznie w swoim pa\u0144stwie, b\u0119d\u0105cym sojusznikiem III Rzeszy. Sytuacja si\u0119 zmieni\u0142a, kiedy w\u0119gierski przyw\u00f3dca admira\u0142 Mikl\u00f3s Horthy podj\u0105\u0142 gr\u0119 maj\u0105c\u0105 doprowadzi\u0107 do przej\u015bcia W\u0119gier do obozu aliant\u00f3w. Hitler przejrza\u0142 te zamiary i nie usuwaj\u0105c jeszcze Horthyego, zarz\u0105dzi\u0142 okupacj\u0119 W\u0119gier. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 19 marca 1944 r., a ju\u017c nast\u0119pnego dnia w Budapeszcie pojawi\u0142 si\u0119\u00a0\u201enaczelny logistyk Holocaustu\u201d obersturmbannf\u00fchrer SS Adolf Eichmann<\/strong><\/span><\/a>. Podj\u0105\u0142 on rozmowy z w\u0119gierskimi faszystami o \u201eostatecznym rozwi\u0105zaniu problemu\u201d tamtejszych \u017byd\u00f3w, ale te\u017c nieco ponad miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej z\u0142o\u017cy\u0142 niecodzienn\u0105 propozycj\u0119 Joelowi Brandowi, cz\u0142onkowi dzia\u0142aj\u0105cego w Budapeszcie komitetu pomocy \u017bydom. Us\u0142ysza\u0142 on, \u017ce Eichmann i jego mocodawcy gotowi s\u0105 przehandlowa\u0107 milion \u017byd\u00f3w za towary, kt\u00f3re mieliby im dostarczy\u0107 alianci. Ostatecznie sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na propozycji, kt\u00f3r\u0105 Brand zawi\u00f3z\u0142 do Stambu\u0142u: 10 tys. ci\u0119\u017car\u00f3wek w zamian za milion \u017byd\u00f3w. Nic nie wysz\u0142o ani z tej transakcji, ani z wi\u0105zanych z ni\u0105 przez Himmlera nadziei na rozmowy z aliantami zachodnimi, maj\u0105ce zmierza\u0107 do podpisania oddzielnego pokoju.<\/span><\/p>\n

Zanim jednak sta\u0142o si\u0119 to jasne, Eichmann zabra\u0142 si\u0119 do wywo\u017cenia<\/strong>
\n w\u0119gierskich \u017byd\u00f3w do Auschwitz, gdzie s\u0142absi mieli i\u015b\u0107 od razu do<\/strong>
\n gazu, a mocniejsi przez jaki\u015b czas pracowa\u0107 dla III Rzeszy<\/strong>.<\/p>\n

15-letnia w\u00f3wczas Alice Lok Cahana wspomina\u0142a, jak na dworcu w Budapeszcie, ku swojemu zdumieniu, zobaczy\u0142a bydl\u0119ce wagony:\u00a0Powiedzia\u0142am siostrze: \u201eTo pomy\u0142ka! Podstawili wagony bydl\u0119ce \u2013 nie chc\u0105 chyba, \u017ceby\u015bmy w nich jechali. Dziadek nie mo\u017ce siedzie\u0107 na pod\u0142odze wagonu bydl\u0119cego\u201d.<\/i>\u00a0Podr\u00f3\u017c do Auschwitz trwa\u0142a cztery dni, w ciemno\u015bciach, gor\u0105cu, smrodzie ekskrement\u00f3w wydobywaj\u0105cym si\u0119 z wiadra pe\u0142ni\u0105cego funkcj\u0119 toalety.<\/span><\/p>\n

Do 1944 r. to nie w Auschwitz-Birkenau, lecz w Treblince hitlerowcy zg\u0142adzili najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0119 ludzi; teraz, wraz z deportacjami z W\u0119gier, sytuacja ta mia\u0142a si\u0119 zmieni\u0107. Wielk\u0105 rol\u0119 mia\u0142 w tym odegra\u0107 H\u00f6ss, \u015bwietnie rozumiej\u0105cy, \u017ce od zabicia w kr\u00f3tkim czasie setek tysi\u0119cy ludzi wi\u0119kszym problemem jest pozbycie si\u0119 ich cia\u0142. Dlatego ju\u017c nast\u0119pnego dnia po powrocie zarz\u0105dzi\u0142 natychmiastow\u0105 napraw\u0119 piec\u00f3w w krematorium V i wykopanie w jego pobli\u017cu pi\u0119ciu row\u00f3w do palenia zw\u0142ok. Wcze\u015bniej wybudowana zosta\u0142a nowa bocznica kolejowa, dzi\u0119ki kt\u00f3rej poci\u0105gi wje\u017cd\u017ca\u0142y do \u015brodka Birkenau, a roz\u0142adowywanie deportowanych i ich selekcja odbywa\u0142y si\u0119 na nowej rampie po\u0142o\u017conej o 100 m od wielkich bli\u017aniaczych krematori\u00f3w oznaczonych numerami II i III.<\/span><\/p>\n

Alice Lok Cahana i jej siostra Edith<\/i>\u00a0\u2013 pisze Laurence Rees, brytyjski dokumentalista i badacz Holocaustu \u2013\u00a0by\u0142y tylko dwiema z 400 tys. przywiezionych do Auschwitz w\u0119gierskich \u017byd\u00f3wek i \u017byd\u00f3w. Proporcja ludzi przeznaczonych do pracy zmienia\u0142a si\u0119 w ka\u017cdym transporcie \u2013 czasem wybierano tylko 10 proc., czasem ok. 30 proc. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowo przyby\u0142ych zawsze jednak trafia\u0142a do kom\u00f3r gazowych. W obozie nigdy na tak wielk\u0105 skal\u0119 nie u\u015bmiercano, 320 tys. os\u00f3b zgin\u0119\u0142o w nieca\u0142e osiem tygodni \u2013 skal\u0105 nieprzerwanej rzezi wyprzedzi\u0142a O\u015bwi\u0119cim tylko Treblinka w pocz\u0105tkowym, chaotycznym okresie swego istnienia.<\/i><\/span><\/p>\n

Od 15 maja do 9 lipca 1944 r. Eichmann pos\u0142a\u0142 z W\u0119gier do Auschwitz 430 tys. ludzi, po czym deportacje na jaki\u015b czas usta\u0142y wskutek postawienia si\u0119 Horthyego nazistom. W tym czasie Niemcy znajdowali si\u0119 w fatalnej sytuacji militarnej \u2013 6 czerwca alianci wyl\u0105dowali w Normandii, natomiast rozpocz\u0119ta 23 czerwca na wschodzie radziecka operacja \u201eBagration\u201d doprowadzi\u0142a do rozbicia Grupy Armii \u201e\u015arodek\u201d. Niemniej po pewnym czasie sytuacja si\u0119 poprawi\u0142a \u2013 we wrze\u015bniu front wschodni ustabilizowa\u0142 si\u0119 na linii Wis\u0142y, a na Zachodzie post\u0119py aliant\u00f3w nie nast\u0119powa\u0142y tak szybko, jak by sobie tego \u017cyczono w Londynie czy Waszyngtonie. W po\u0142owie pa\u017adziernika Horthy zosta\u0142 obalony i zast\u0105piony przez lojalnego wobec Hitlera w\u0119gierskiego faszyst\u0119 Ferenca Sz\u00e1lasiego, przyw\u00f3dc\u0119 ugrupowania strza\u0142okrzy\u017cowc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Deportacje zosta\u0142y wznowione, tyle \u017ce nie do Auschwitz,<\/strong>
\n gdzie w ramach zacierania \u015blad\u00f3w zdemontowano komory gazowe,<\/strong>
\n lecz do pracy w podziemnych fabrykach w Rzeszy.<\/strong><\/p>\n

Nie maj\u0105c ju\u017c do dyspozycji poci\u0105g\u00f3w, od ko\u0144ca pa\u017adziernika 1944 r. Eichmann nakaza\u0142 wymarsz dziesi\u0105tek tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w z Budapesztu na zach\u00f3d do Austrii. By\u0142 to marsz \u015bmierci w deszczu i \u015bniegu, bez jedzenia, zapowied\u017a gehenny, kt\u00f3ra ju\u017c niebawem sta\u0142a si\u0119 udzia\u0142em dziesi\u0105tek tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w innych oboz\u00f3w, w tym Auschwitz. Padaj\u0105cy ze zm\u0119czenia w\u0119gierscy \u017bydzi byli zabijani przez konwojent\u00f3w, a\u017c 21 listopada Sz\u00e1lasi kaza\u0142 wstrzyma\u0107 deportacje. \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali jeszcze w Budapeszcie, zamkni\u0119to w getcie i wi\u0119kszo\u015b\u0107 dotrwa\u0142a do zdobycia miasta przez Sowiet\u00f3w w lutym 1945 r.<\/span><\/p>\n

Marsz \u015bmierci<\/strong><\/p>\n

Radziecka ofensywa zimowa, zwana operacj\u0105 wi\u015bla\u0144sko-odrza\u0144sk\u0105, zacz\u0119\u0142a si\u0119 12 stycznia 1945 r. 17 stycznia Sowieci i \u017co\u0142nierze 1. Armii Wojska Polskiego wkroczyli w ruiny lewobrze\u017cnej Warszawy, 18-19 stycznia Niemcy oddali\u00a0Krak\u00f3w<\/a>, a Himmler zarz\u0105dzi\u0142 ewakuacj\u0119 Auschwitz.\u00a0Rozkaz ten<\/i>\u00a0\u2013 pisze H\u00f6ss \u2013\u00a0by\u0142 wyrokiem \u015bmierci dla dziesi\u0105tek tysi\u0119cy wi\u0119\u017ani\u00f3w. Ewakuacja odbywa\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bciowo pieszo lub te\u017c zdobywanymi przemoc\u0105 transportami kolejowymi w odkrytych wagonach przy 20 st. C mrozu<\/i>. W obozie znajdowa\u0142o si\u0119 67 tys. wi\u0119\u017ani\u00f3w, wysz\u0142o z niego ok. 60 tys. Niemcy prowadzili ich dwoma g\u0142\u00f3wnymi trasami: na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d przez Miko\u0142\u00f3w do odleg\u0142ego o blisko 50 km w\u0119z\u0142a kolejowego w Gliwicach oraz prosto na zach\u00f3d do Wodzis\u0142awia \u015al\u0105skiego, 65 km od Auschwitz.<\/span><\/p>\n

Tu\u017c przed wyzwoleniem obozu Auschwitz-Birkenau w obozie znajdowa\u0142o si\u0119 67 tys. os\u00f3b, wysz\u0142o z niego ok. 60 tys. Nie wiadomo, ilu wi\u0119\u017ani\u00f3w zgin\u0119\u0142o podczas przep\u0119dzania ich w nieludzkich warunkach na zach\u00f3d, szacunki wahaj\u0105 si\u0119 od 9 do 15 tys. ofiar Fot. DP<\/em><\/span><\/p>\n

Tak wi\u0119c szli\u015bmy. Pogoda by\u0142a straszna i ka\u017cdy, kto zostawa\u0142 z ty\u0142u, by\u0142 zabijany przez esesman\u00f3w. Takich przypadk\u00f3w by\u0142o bardzo wiele. Zostawiano ich le\u017c\u0105cych, a le\u017ca\u0142o ju\u017c wiele cia\u0142 spo\u015br\u00f3d tych, co szli przed nami. Wielu nie mog\u0142o i\u015b\u0107, bo nie mia\u0142o but\u00f3w, tylko drewniaki, w kt\u00f3rych nie da\u0142o si\u0119 chodzi\u0107 przy tym \u015bniegu i na mrozie. Mia\u0142em buty, ale ka\u017cdy pochodzi\u0142 z innej pary. Je\u015bli uda\u0142o si\u0119 zadba\u0107 o stopy, by\u0142a szansa prze\u017cycia. Wielu umar\u0142o na skutek opuchlizny, odmro\u017ce\u0144 i zaka\u017ce\u0144.\u00a0<\/em>(…)\u00a0Po dniu lub dw\u00f3ch\u00a0<\/i>[marszu]\u00a0kazano nam i\u015b\u0107 na bocznic\u0119 kolejow\u0105. Wsiedli\u015bmy do otwartego poci\u0105gu \u2013 wszystkie wagony wype\u0142niali wi\u0119\u017aniowie i nie da\u0142o si\u0119 usi\u0105\u015b\u0107.\u00a0<\/i>(…)\u00a0Ludzie umierali. Wyrzucali\u015bmy cia\u0142a z bydl\u0119cych wagon\u00f3w, aby zrobi\u0107 miejsca do siedzenia. Jechali\u015bmy przez Czechos\u0142owacj\u0119, a na stacjach kolejowych musieli\u015bmy wynosi\u0107 z wagon\u00f3w chorych i zostawia\u0107 ich na peronach, gdzie gestapo zabija\u0142o ich na oczach mieszka\u0144c\u00f3w miast czeskich i austriackich. Potem zabrali nas do Mauthausen\u00a0<\/i>[pod Linzem]. W tym czasie ob\u00f3z by\u0142 tak przepe\u0142niony, \u017ce musieli\u015bmy jecha\u0107 dalej<\/i>\u00a0\u2013 to fragment relacji Johna Finka, niemieckiego \u017byda urodzonego w Berlinie w 1920 r. i zmuszanego do pracy w fabryce Buna, kt\u00f3ry doczeka\u0142 wyzwolenia w obozie Bergen-Belsen w Dolnej Saksonii.<\/span><\/p>\n

Sam Pivnik, urodzony w 1926 r. jako Szmuel Piwnik w B\u0119dzinie w Zag\u0142\u0119biu D\u0105browskim, do Auschwitz-Birkenau trafi\u0142 w sierpniu 1943 r. Prze\u017cy\u0142 marsz \u015bmierci z Auschwitz do obozu Mittelbau-Dora w Turyngii.\u00a0Ka\u017cdy, kto z\u0142ama\u0142 szyk, kto si\u0119 potkn\u0105\u0142 i upad\u0142 na pobocze, dostawa\u0142 od esesmana kul\u0119 w g\u0142ow\u0119. Je\u015bli kto\u015b si\u0119 chcia\u0142 wysika\u0107, musia\u0142 to zrobi\u0107 w marszu, mocz \u015bcieka\u0142 mu po spodniach, momentalnie stygn\u0105c, a potem zamarzaj\u0105c. A je\u015bli si\u0119 chcia\u0142o zrobi\u0107 co innego… nie, nikt nie chcia\u0142. Nie by\u0142o \u017cadnych rozm\u00f3w, tylko odg\u0142os drewniak\u00f3w i but\u00f3w na skrzypi\u0105cym \u015bniegu.<\/i>\u00a0Grupa Piwnika dotar\u0142a w ko\u0144cu do Gliwic, gdzie Niemcy wepchn\u0119li wi\u0119\u017ani\u00f3w do otwartych wagon\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych do przewo\u017cenia w\u0119gla.\u00a0W tym poci\u0105gu ludzie jedli ludzi.<\/i>\u00a0(…)\u00a0Liczy\u0142o si\u0119 tylko jedzenie. Czescy cywile zrzucali nam chleb z wiadukt\u00f3w, pod kt\u00f3rymi przeje\u017cd\u017ca\u0142 nasz poci\u0105g. Wartownicy z SS, siedz\u0105cy w wagonach rozmieszczonych pomi\u0119dzy naszymi w\u0119glarkami, podnosili swoje karabiny maszynowe i kulami odp\u0119dzali tych samarytan. Zabijali ludzi tylko dlatego, \u017ce chcieli nas nakarmi\u0107. Obracali bro\u0144 tak\u017ce przeciwko nam, kt\u00f3rzy z\u0142apali\u015bmy bochenki. To ju\u017c by\u0142o szale\u0144stwo. My te\u017c zabijali\u015bmy si\u0119 w wagonach.<\/i>\u00a0(…)\u00a0Walczyli\u015bmy i przepychali\u015bmy si\u0119, prali\u015bmy si\u0119 po g\u0142owach i kopali\u015bmy \u2013 a wszystko z rozpaczliw\u0105 energi\u0105 istot przymieraj\u0105cych g\u0142odem. To by\u0142a walka o przetrwanie. Najwi\u0119ksi, najsilniejsi i najbardziej cwani zdobywali chleb. Ci s\u0142absi i mniejsi opadali na dno wagonu. Nie by\u0142o dla nich nadziei.<\/i><\/span><\/b><\/p>\n

Helen Stone, polska \u017byd\u00f3wka z B\u0119dzina, jako kilkunastolatka prze\u017cy\u0142a drog\u0119 z Auschwitz przez Gross-Rosen (Rogo\u017anica na Dolnym \u015al\u0105sku) do obozu Ravensbr\u00fcck w Brandenburgii.\u00a0Droga z Auschwitz w styczniu 1945 roku! Po\u0142owa ludzi by\u0142a naga, mo\u017ce nie ca\u0142kiem, ale co oni mieli na sobie? Jedn\u0105 koszul\u0119. Cz\u0119\u015b\u0107 nie mia\u0142a but\u00f3w, a sz\u0142y\u015bmy w \u015bniegu przez 21 dni! Mia\u0142am sukienk\u0119. Sz\u0142am, maszerowa\u0142am i spa\u0142am w trakcie marszu.\u00a0<\/i>(…)Dotarli\u015bmy w ko\u0144cu do Gross-Rosen. Nie pozwolono nam wej\u015b\u0107, nie by\u0142o miejsca. Stamt\u0105d jednak pojechali\u015bmy otwartymi poci\u0105gami, a zimno by\u0142o przenikliwe. Pami\u0119tam W\u0142oszk\u0119 \u2013 musia\u0142a si\u0119 wysiusia\u0107 i przymarz\u0142a do pod\u0142ogi, nie mog\u0142a wsta\u0107. Po drodze widzia\u0142y\u015bmy poci\u0105g z m\u0119\u017cczyznami \u2013 wygl\u0105dali strasznie i byli tacy g\u0142odni. W chustce mia\u0142am troch\u0119 okruch\u00f3w chleba, rzuci\u0142am im to, a oni rozszarpali chustk\u0119, jak zwierz\u0119ta.<\/i><\/span><\/p>\n

Nie wiadomo, ilu wi\u0119\u017ani\u00f3w zgin\u0119\u0142o podczas przep\u0119dzania ich z Auschwitz na zach\u00f3d. Szacunki wahaj\u0105 si\u0119 od 9 do 15 tys. ofiar. Opr\u00f3cz wspomnianych ju\u017c marsz\u00f3w \u015bmierci jesieni\u0105 1944 r. zim\u0105 i wczesn\u0105 wiosn\u0105 1945 r. podobny los spotka\u0142 tysi\u0105ce wi\u0119\u017ani\u00f3w m.in. Stutthofu, Buchenwaldu, podmonachijskiego Dachau i wielu innych.<\/span><\/p>\n

Rudolf H\u00f6ss zosta\u0142 stracony 16 kwietnia 1947 r. o godz. 10. Nie chcia\u0142 si\u0119 wyspowiada\u0107, zapewnia\u0142, \u017ce uczyni\u0142 to wcze\u015bniej w wi\u0119zieniu w Wadowicach. W protokole wykonania wyroku prokurator zapisa\u0142, \u017ce do ostatniej chwili zachowywa\u0142 si\u0119 spokojnie i \u017cadnych \u017cycze\u0144 nie zg\u0142osi\u0142.<\/span><\/p>\n

Korzysta\u0142em m.in. z: R. H\u00f6ss, \u201eAutobiografia Rudolfa H\u00f6ssa, komendanta KL Auschwitz\u201d, 2006; P. Longerich \u201eHimmler. Buchalter \u015bmierci\u201d, 2014; S. Pivnik, \u201eOcala\u0142y\u201d, 2013; L. Rees \u201eAuschwitz, nazi\u015bci i \u00bbostateczne rozwi\u0105zanie\u00ab\u201d, 2005; L. Smith, \u201eHolokaust. Prawdziwe historie ocalonych\u201d, 2011<\/i><\/span><\/p>\n

Liczba deportowanych do KL Auschwitz<\/strong><\/p>\n

\u017bydzi \u2013 og\u00f3\u0142em oko\u0142o 1,1 mln, w tym:<\/p>\n