{"id":59378,"date":"2018-02-03T17:09:59","date_gmt":"2018-02-03T15:09:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=59378"},"modified":"2018-02-03T14:23:32","modified_gmt":"2018-02-03T12:23:32","slug":"w-sprawie-polskich-obozow-koncentracyjnych","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=59378","title":{"rendered":"W sprawie “polskich oboz\u00f3w koncentracyjnych”"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Prof. Barbara Engelking: W sprawie “polskich oboz\u00f3w koncentracyjnych” musimy u\u017cy\u0107 raczej skalpela ni\u017c siekiery<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Mike Urbaniak<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Prof. Barbara Engelking (fot. Eastnews)<\/em><\/span><\/p>\n

– Ja nawet wierz\u0119, \u017ce pos\u0142owie uchwalili nowelizacj\u0119 z my\u015bl\u0105 o tych nieszcz\u0119snych “polskich obozach koncentracyjnych”, ale \u017ceby zrobi\u0107 co\u015b sensownie, trzeba pomy\u015blunku, o kt\u00f3ry w przypadku PiS-u trudno – m\u00f3wi prof. Barbara Engelking, szefowa Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w PAN i przewodnicz\u0105ca Mi\u0119dzynarodowej Rady O\u015bwi\u0119cimskiej.<\/strong><\/p>\n

Wszyscy prosz\u0105 o komentarz?<\/strong><\/p>\n

– Tak, cho\u0107 ju\u017c nie bardzo wiem, jak jeszcze mog\u0142abym to skomentowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Pani profesor w og\u00f3le za tym wszystkim nad\u0105\u017ca?<\/strong><\/p>\n

– C\u00f3\u017c, tempo jest rzeczywi\u015bcie zawrotne, ale je\u015bli chodzi o nowelizacj\u0119 ustawy o IPN, to Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w ju\u017c w 2016 roku protestowa\u0142o przeciwko jej projektowi. Wiem te\u017c, \u017ce mi\u0119dzynarodowe \u015brodowiska naukowe pr\u00f3bowa\u0142y przekonywa\u0107 polskich polityk\u00f3w o szkodliwo\u015bci planowanych zmian – niestety bezskutecznie.<\/span><\/p>\n

Grupa polskich je\u0144c\u00f3w wojennych w obozie jenieckim w O\u015bwi\u0119cimiu. Zbi\u00f3rka przed barakiem, 1939 r. (fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe)<\/em><\/span><\/p>\n

I wybuch\u0142a mi\u0119dzynarodowa afera, kt\u00f3ra stosunki polsko-izraelskie rozgrza\u0142a do czerwono\u015bci.<\/strong><\/p>\n

– Wszystko to by\u0142o do przewidzenia, cho\u0107 przyznam, \u017ce zaskoczy\u0142a mnie tak niefortunnie dobrana data uchwalenia tej ustawy.<\/span><\/p>\n

Zrobiono to w przeddzie\u0144 obchod\u00f3w Mi\u0119dzynarodowego Dnia Pami\u0119ci o Ofiarach Holocaustu. Bardziej niefortunnie ju\u017c nie mo\u017cna by\u0142o.<\/strong><\/p>\n

– Wr\u0119cz niewiarygodny jest, jakby to dyplomatycznie uj\u0105\u0107, brak intelektualnej lotno\u015bci naszych decydent\u00f3w. Trzeba by\u0107 naprawd\u0119 mistrzem, \u017ceby zrobi\u0107 co\u015b takiego. Pozytywnie zaskoczy\u0142a mnie natomiast reakcja na \u015bwiecie, kt\u00f3ra pokaza\u0142a, \u017ce ludzie s\u0105 czujni, \u017ce interesuje ich to, co dzieje si\u0119 w Polsce i \u017ce lepiej ni\u017c politycy PiS-u rozumiej\u0105, jakie konsekwencje dla \u017cycia publicznego niesie nowelizacja ustawy o IPN.<\/span><\/p>\n

Awantura o zapis karz\u0105cy trzema latami wi\u0119zienia za “przypisywanie Narodowi Polskiemu wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci za pope\u0142nione przez III Rzesz\u0119 zbrodnie nazistowskie” jest kolejn\u0105 ods\u0142on\u0105 do\u015b\u0107 logicznej i przera\u017caj\u0105cej sekwencji wydarze\u0144: minister edukacji Anna Zalewska udaj\u0105ca, \u017ce nie wie, kto zamordowa\u0142 \u017byd\u00f3w w Jedwabnem, spalenie kuk\u0142y \u017byda na wroc\u0142awskim rynku, katolicki ksi\u0105dz wyg\u0142aszaj\u0105cy antysemickie kazania na faszystowskich wiecach, s\u0142awetny Marsz Niepodleg\u0142o\u015bci, le\u015bne urodziny Hitlera, a teraz ta ustawa. A\u017c strach my\u015ble\u0107 o nadchodz\u0105cej 50. rocznicy Marca ’68.<\/strong><\/p>\n

– I 75. rocznicy powstania w getcie warszawskim.<\/span><\/p>\n

Co si\u0119 w\u0142a\u015bciwie dzieje?<\/strong><\/p>\n

– PiS bardzo sprawnie zarz\u0105dza ludzk\u0105 ma\u0142o\u015bci\u0105. To jest spos\u00f3b rz\u0105dzenia przypominaj\u0105cy systemy autorytarne, w kt\u00f3rych mamy do czynienia z odwr\u00f3ceniem znak\u00f3w moralnych. Ludzk\u0105 miernot\u0119 wynosi si\u0119 do rangi cnoty i pozwala si\u0119 ludziom, \u017ceby byli z\u0142ymi. W cenie jest podsycana przez PiS pod\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski nie rozumie, jak\u0105 robi tym krzywd\u0119 Polsce?<\/strong><\/p>\n

– A co go to obchodzi?<\/span><\/p>\n

Przecie\u017c ta nowelizacja wywo\u0142a\u0142a efekt odwrotny do zamierzonego. W Mi\u0119dzynarodowym Dniu Pami\u0119ci o Ofiarach Holocaustu \u015bwiatowe media m\u00f3wi\u0142y i pisa\u0142y, \u017ce Polska pr\u00f3buje zakneblowa\u0107 usta tym, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o udziale Polak\u00f3w w Zag\u0142adzie, a minister edukacji Izraela zapowiedzia\u0142 uwzgl\u0119dnienie polskich zbrodni na \u017bydach w programie nauczania<\/strong>.<\/p>\n

– Ja nawet wierz\u0119, \u017ce pos\u0142owie uchwalili nowelizacj\u0119 z my\u015bl\u0105 o tych nieszcz\u0119snych “polskich obozach koncentracyjnych”, ale \u017ceby zrobi\u0107 co\u015b sensownie, trzeba pomy\u015blunku, o kt\u00f3ry w przypadku PiS-u trudno.<\/span><\/p>\n

Ale naprawd\u0119 nie trzeba by\u0107 geniuszem, \u017ceby wiedzie\u0107, \u017ce tak si\u0119 tego nie za\u0142atwia, \u017ce w tak delikatnych kwestiach trzeba troch\u0119 sprytu, a nie siekiery. Znakomitym przyk\u0142adem jest Austria, kt\u00f3ra cicho, systematycznie, przez wiele lat dzia\u0142a\u0142a na rzecz zdj\u0119cia z siebie hitlerowskiego odium. Efekt mamy taki, \u017ce Austria z hitlerowskiej wsp\u00f3lniczki uchodzi dzisiaj za pierwsz\u0105 ofiar\u0119 hitleryzmu. Przecie\u017c to jest majstersztyk.<\/strong><\/p>\n

– To, co zrobili Austriacy, jest wy\u017csz\u0105 szko\u0142\u0105 jazdy, kt\u00f3ra jest nieosi\u0105galna dla rz\u0105dz\u0105cych dzisiaj Polsk\u0105. Je\u015bli chcemy, by z zachodniej prasy znikn\u0119\u0142o sformu\u0142owanie “polskie obozy koncentracyjne” – kt\u00f3re nawiasem m\u00f3wi\u0105c przez lata odnosi\u0142o si\u0119 do geograficznego po\u0142o\u017cenia oboz\u00f3w – musimy u\u017cy\u0107 raczej skalpela ni\u017c siekiery, bo to jest operacja chirurgiczna.<\/span><\/p>\n

Teren Jawischowitz – podobozu Auschwitz – Birkenau (fot. Jakub Porzycki \/ Agencja Gazeta)<\/em><\/span><\/p>\n

Takie rozwi\u0105zania s\u0105 dla mi\u0119czak\u00f3w. Lepiej grozi\u0107 siekier\u0105. Takie jest dzisiaj rozumowanie rz\u0105dz\u0105cych.<\/strong><\/p>\n

– Prosz\u0119 bardzo. Tylko, wie pan, \u017ale u\u017cyta si\u0142a cz\u0119sto si\u0119 zwraca przeciwko tym, kt\u00f3rzy postanowili jej u\u017cy\u0107 – i tego w\u0142a\u015bnie jeste\u015bmy \u015bwiadkami.<\/span><\/p>\n

Jest teoria m\u00f3wi\u0105ca, \u017ce antysemityzm w naszym kraju pozostaje na niezmiennym poziomie, tylko raz s\u0105 czasy, w kt\u00f3rych nie ma na niego przyzwolenia, a raz takie, w kt\u00f3rym si\u0119 ono pojawia. Prawda to?<\/strong><\/p>\n

– Antysemityzm jest chyba cz\u0119\u015bci\u0105 polskiej kultury: figura \u017byda to nieod\u0142\u0105czny element polsko\u015bci. To jest ten emblematyczny Obcy. Taki, kt\u00f3ry wed\u0142ug antropolog\u00f3w wyznacza granice naszej to\u017csamo\u015bci. Kultura na wiele sposob\u00f3w przekazuje wzorce antysemickie, a Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki – wzorce antyjudaizmu. Antysemityzm na co dzie\u0144 lepiej schowany, czeka tylko na przyzwolenie, \u017ceby si\u0119 uaktywni\u0107, co obserwujemy obecnie w Polsce niemal codziennie.<\/span><\/p>\n

Antysemityzm bez \u017byd\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

– Polski antysemityzm nie potrzebuje ju\u017c \u017byd\u00f3w. \u017byje bez nich, jest dziedziczony przy pomocy kod\u00f3w kulturowych. Dlatego przed nami jest jeszcze du\u017co pracy.<\/span><\/p>\n

Ale jakiej pracy? My\u015bleli\u015bmy przez ostatnie lata, \u017ce idzie ku lepszemu, a tu prosz\u0119 bardzo – antysemicki rynsztok wyla\u0142. Co z tego, \u017ce zbudowali\u015bmy Muzeum POLIN, skoro wok\u00f3\u0142 \u0142ypi\u0105 faszystowskie g\u0119by. Tort z lukrowan\u0105 swastyk\u0105 na urodziny Hitlera sam si\u0119 nie upiek\u0142.<\/strong><\/p>\n

– To jest pora\u017cka, zgoda. Kluczem do sukcesu jest systematyczna edukacja, z kt\u00f3r\u0105 w tym obszarze jest coraz gorzej. Bardzo mnie zmartwi\u0142o, kiedy przeczyta\u0142am, \u017ce w podstawie programowej polskich szk\u00f3\u0142 nie ma Jedwabnego.<\/span><\/p>\n

Jedwabne. Obchody 75. rocznicy zamordowania kilkuset \u017byd\u00f3w, spalonych \u017cywcem w stodole podczas II Wojny \u015awiatowej (fot. Agnieszka Sadowska\/ Agencja Gazeta)<\/em><\/span><\/p>\n

To jest raczej oczywiste, skoro minister edukacji udaje, \u017ce nie wie, kto podpali\u0142 stodo\u0142\u0119 z \u017bydami, a TVP prowadzi ju\u017c regularn\u0105 antysemick\u0105 kampani\u0119. Widzia\u0142a pani paski wy\u015bwietlane w programie “Studio Polska” prowadzonym przez Magdalen\u0119 Og\u00f3rek, kt\u00f3ra niedawno pisa\u0142a o senatorze Marku Borowskim, \u017ce zmieni\u0142 nazwisko z Bermana na Borowskiego? Widzia\u0142a pani komentarz Rafa\u0142a Ziemkiewicza o “chciwych parchach”? Widzia\u0142a pani komentarz Piotra Nisztora z “Gazety Polskiej”, kt\u00f3ry wzywa wiadomo kogo do oddania polskich paszport\u00f3w i wyjazdu do Izraela?<\/strong><\/p>\n

– Straszny wstyd, a\u017c przykro tego s\u0142ucha\u0107.<\/span><\/p>\n

“W Yad Vashem brakuje jednego drzewka, drzewka dla Polski” – napisa\u0142 na Twitterze premier Mateusz Morawiecki.<\/strong><\/p>\n

– To s\u0105 jakie\u015b \u017cenuj\u0105ce fantazje cz\u0142owieka, kt\u00f3ry sobie wyobra\u017ca, \u017ce uda mu si\u0119 zafa\u0142szowa\u0107 histori\u0119. A za co Polska mia\u0142by dosta\u0107 drzewko?<\/span><\/p>\n

Przecie\u017c Polacy, wed\u0142ug rz\u0105dowej narracji, nie zajmowali si\u0119 podczas wojny niczym innym, jak tylko ratowaniem \u017byd\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

– Tak, byli Polacy, kt\u00f3rzy heroicznie ratowali \u017byd\u00f3w. W Warszawie by\u0142 na przyk\u0142ad pan Feliks Cywi\u0144ski, kt\u00f3ry sprzeda\u0142 mieszkanie, \u017ceby ratowa\u0107 kilkudziesi\u0119ciu \u017byd\u00f3w. Przez dwa lata ich karmi\u0142, utrzymywa\u0142, wspiera\u0142, a potem jeszcze walczy\u0142 z nimi w powstaniu warszawskim.<\/span><\/p>\n

Tak, by\u0142y osoby, kt\u00f3re wykonywa\u0142y proste gesty – wskazywa\u0142y drog\u0119, uprzedza\u0142y przed niebezpiecze\u0144stwem albo otworzy\u0142y drzwi, kiedy kto\u015b ucieka\u0142 przed szmalcownikiem. Nie mog\u0142y zrobi\u0107 wi\u0119cej z rozmaitych powod\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Tak, byli wspaniali Polacy, kt\u00f3rym bez w\u0105tpienia nale\u017cy si\u0119 szacunek i podziw, tak\u017ce dlatego, \u017ce dzia\u0142ali w osamotnieniu, we wrogiej spo\u0142ecznie atmosferze, w otoczeniu, kt\u00f3re patrzy\u0142o niech\u0119tnie na pomaganie \u017bydom, i kt\u00f3re w najlepszym wypadku milcza\u0142o, w najgorszym donosi\u0142o Niemcom. Niewiele by\u0142o tak samotnych misji w czasie okupacji hitlerowskiej w Polsce, jak pomaganie \u017bydom.<\/span><\/p>\n

71. rocznica wyzwolenia obozu zag\u0142ady KL Auschwitz, stycze\u0144 2016 r. (fot. Micha\u0142 \u0141epecki \/ Agencja Gazeta)<\/em><\/span><\/p>\n

W Yad Vashem najwi\u0119cej jest polskich drzewek.<\/strong><\/p>\n

– Nie dlatego, \u017ce Polacy byli tak heroiczni, ale dlatego, \u017ce w Polsce mieszka\u0142y trzy miliony \u017byd\u00f3w, najwi\u0119cej w Europie. Za sze\u015bcioma tysi\u0105cami drzewek dla “sprawiedliwych w\u015br\u00f3d narod\u00f3w \u015bwiata” jest oko\u0142o jedenastu tysi\u0119cy uratowanych \u017byd\u00f3w. Powt\u00f3rz\u0119, \u017ce w Polsce przed wojn\u0105 mieszka\u0142y trzy miliony \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

“Chc\u0105 zrobi\u0107 z Polak\u00f3w faszyst\u00f3w” – alarmuje jeden z prorz\u0105dowych tygodnik\u00f3w. Kim s\u0105 ci oni?<\/strong><\/p>\n

– Prosz\u0119 mnie t\u0105 narracj\u0105 – obc\u0105 mi w tre\u015bci i estetyce – nie podpuszcza\u0107, bo nie robi na mnie wra\u017cenia ten butny, k\u0142amliwy i arogancki polski nacjonalizm.<\/span><\/p>\n

Czy zgodzi\u0142aby si\u0119 pani ze stwierdzeniem, \u017ce Polacy pomagali w Zag\u0142adzie? Czy jest ono prawdziwe, czy k\u0142amliwe?<\/strong><\/p>\n

– To jest bardzo z\u0142o\u017cony problem, bo mamy rozmaite etapy Zag\u0142ady i rozmaite rodzaje tego, co mo\u017cna nazwa\u0107 “pomaganiem”. W Polsce nigdy nie by\u0142o formacji, kt\u00f3ra by dobrowolnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z Niemcami, co robili Ukrai\u0144cy, Litwini czy \u0141otysze. Ale by\u0142y takie polskie formacje, kt\u00f3rych u\u017cywano na przyk\u0142ad do pomocy przy wysiedlaniu gett i wy\u0142apywaniu \u017byd\u00f3w. M\u00f3wi\u0119 o polskiej policji, zwanej granatow\u0105, polskich stra\u017cakach i junakach z Baudienstu, S\u0142u\u017cby Budowlanej w Generalnym Gubernatorstwie. Wszyscy oni byli zmuszani do pracy z Niemcami, ale niejednokrotnie wykazywali te\u017c sporo w\u0142asnej inicjatywy przy przeszukiwaniu ukrywaj\u0105cych si\u0119 \u017byd\u00f3w. Niejednokrotnie granatowa policja samodzielnie mordowa\u0142a \u017byd\u00f3w, o kt\u00f3rych donosili jej mieszka\u0144cy wsi.<\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz tych formacji byli te\u017c zwykli polscy obywatele na \u017byd\u00f3w donosz\u0105cy lub ich morduj\u0105cy, jak na przyk\u0142ad pewien dozorca z warszawskiej Woli, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142 na przechowanie matk\u0119 z dw\u00f3jk\u0105 nastoletnich dzieci i po dw\u00f3ch miesi\u0105cach ich zamordowa\u0142. Sprawa si\u0119 wyda\u0142a, kiedy wywozi\u0142 cia\u0142a ukryte pod \u015bmieciami na taczce. Czujni s\u0105siedzi zauwa\u017cyli wystaj\u0105c\u0105 spod \u015bmieci nog\u0119. Na wsi \u017byd\u00f3w by\u0142o znacznie \u0142atwiej mordowa\u0107. Wielu z nich zgin\u0119\u0142o, a jeszcze wi\u0119cej zosta\u0142o wydanych.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Sk\u0105d to wiemy?<\/strong><\/p>\n

– Oko\u0142o dwustu pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w po okresie eksterminacji szuka\u0142o ratunku w miastach i miasteczkach. Pomi\u0119dzy Polakami wojn\u0119 prze\u017cy\u0142o od trzydziestu do sze\u015b\u0107dziesi\u0119ciu tysi\u0119cy, niekt\u00f3re szacunki m\u00f3wi\u0105 o siedemdziesi\u0119ciu tysi\u0105cach. Gdzie jest reszta?<\/span><\/p>\n

To Polacy pomagali Niemcom w Zag\u0142adzie czy nie?<\/strong><\/p>\n

– Czy Polacy zdawali sobie spraw\u0119, \u017ce pomagaj\u0105 Niemcom z Zag\u0142adzie? Nie wiem. Powiedzia\u0142abym inaczej: Polacy nie mieli zamiaru pomaga\u0107 Niemcom w Zag\u0142adzie, ale de facto ich dzia\u0142ania wpisywa\u0142y si\u0119 w mechanizmy Zag\u0142ady.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c s\u0142ysz\u0119 ziobrystowskich prokurator\u00f3w pukaj\u0105cych do pani drzwi<\/strong>.<\/p>\n

– Zapraszam.<\/span><\/p>\n

Nie boi si\u0119 pani?<\/strong><\/p>\n

– Czego mam si\u0119 ba\u0107?<\/span><\/p>\n

Nawet je\u017celi pa\u0144stwo zrezygnuje z represji, jest jeszcze co\u015b takiego, jak atmosfera strachu, kt\u00f3r\u0105 tworzy.<\/strong><\/p>\n

– To prawda, my\u015bl\u0119, \u017ce m\u0142odzi ludzie dwa razy si\u0119 zastanowi\u0105, zanim wybior\u0105 Zag\u0142ad\u0119 jako temat badawczy. Po co zajmowa\u0107 si\u0119 Holocaustem, skoro mo\u017cna mie\u0107 za to prokuratora na g\u0142owie lub innego rodzaju nieprzyjemno\u015bci. Poza tym ludzie zaczn\u0105 si\u0119 sami cenzurowa\u0107, tak na wszelki wypadek. Ze strachu. Ale zapewniam pana, \u017ce Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w nadal b\u0119dzie robi\u0107 to, co dotychczas.<\/span><\/p>\n

Szkalowa\u0107 dobre imi\u0119 Polski?<\/strong><\/p>\n

– Prowadzi\u0107 rzetelne badania naukowe nad tym, co si\u0119 dzia\u0142o mi\u0119dzy Polakami i \u017bydami w czasie okupacji niemieckiej na ziemiach polskich. Uwa\u017camy, \u017ce historia naszego kraju to nie jest szwedzki st\u00f3\u0142 – nie mo\u017cna z niego wybiera\u0107 tylko tego, co si\u0119 nam podoba. Nie mo\u017cna wybra\u0107 tylko Ireny Sendlerowej, ale zostawi\u0107 szmalcownik\u00f3w. Nie mo\u017cna wybiera\u0107 tylko dobroci i heroizmu, udaj\u0105c, \u017ce nie by\u0142o z\u0142a i pod\u0142o\u015bci. To tak nie dzia\u0142a. I \u017cadna PiS-owska ustawa tego nigdy nie zmieni. Tego prosz\u0119 by\u0107 pewnym.<\/span><\/p>\n

Ogr\u00f3d Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata (fot. Proesi at German Wikipedia \/ Wikimedia.org \/ CC BY-SA 2.0 de)<\/em><\/span><\/p>\n

Prof. Barbara Engelking<\/strong>. Jest wybitn\u0105 badaczk\u0105 Zag\u0142ady, szczeg\u00f3lnie historii warszawskiego getta i do\u015bwiadczenia Holocaustu w relacjach Ocala\u0142ych. Autorka takich ksi\u0105\u017cek, jak “Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniej\u0105cym mie\u015bcie” (z Jackiem Leociakiem), “‘Szanowny panie Gistapo’. Donosy do w\u0142adz niemieckich w Warszawie i okolicach w latach 1940-41”, “Prowincja noc. \u017bycie i zag\u0142ada \u017byd\u00f3w w dystrykcie warszawskim” czy “Jest taki pi\u0119kny s\u0142oneczny dzie\u0144. Losy \u017byd\u00f3w szukaj\u0105cych ratunku na wsi polskiej 1942-1945”. Jest szefow\u0105 Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w Polskiej Akademii Nauk i przewodnicz\u0105c\u0105 Mi\u0119dzynarodowej Rady O\u015bwi\u0119cimskiej.<\/em><\/span><\/p>\n

Mike Urbaniak.<\/strong> Jest dziennikarzem kulturalnym i krytykiem teatralnym “Wysokich Obcas\u00f3w” oraz weekendowego magazynu Gazeta.pl.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Barbara Engelking: W sprawie “polskich oboz\u00f3w koncentracyjnych” musimy u\u017cy\u0107 raczej skalpela ni\u017c siekiery Mike Urbaniak Prof. Barbara Engelking (fot. Eastnews) – Ja nawet wierz\u0119, \u017ce pos\u0142owie uchwalili nowelizacj\u0119 z my\u015bl\u0105 o tych nieszcz\u0119snych “polskich obozach koncentracyjnych”, ale \u017ceby zrobi\u0107 co\u015b sensownie, trzeba pomy\u015blunku, o kt\u00f3ry w przypadku PiS-u trudno – m\u00f3wi prof. Barbara Engelking, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59378"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59378"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59378\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59380,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59378\/revisions\/59380"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}