{"id":59754,"date":"2018-02-19T17:09:25","date_gmt":"2018-02-19T15:09:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=59754"},"modified":"2018-02-19T15:22:55","modified_gmt":"2018-02-19T13:22:55","slug":"28-09-24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=59754","title":{"rendered":"Czy Polacy to nar\u00f3d Sprawiedliwych?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Czy Polacy to nar\u00f3d Sprawiedliwych?<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Agnieszka Zagner<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Choroba antysemityzmu toczy Polsk\u0119 nie od dzi\u015b<\/span>
\nMusimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce 1968 rok w Polsce to nie 1933 rok w Niemczech \u2013 m\u00f3wi Stefan Sawicki z komisji przyznaj\u0105cej tytu\u0142 Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Agnieszka Zagner:<\/strong> \u2013\u00a0Od kiedy jest pan \u017bydem?
\nStefan Sawicki:<\/span><\/strong> \u2013 Dowiedzia\u0142em si\u0119, kiedy mia\u0142em 12 lat. Moja starsza siostra wr\u00f3ci\u0142a w\u0142a\u015bnie z\u00a0odwiedzin u\u00a0naszej rodziny w\u00a0Stanach i\u00a0przekaza\u0142a mi to w\u00a0sekrecie. W\u00a0domu si\u0119 o\u00a0tym wcale nie m\u00f3wi\u0142o, rodzice uwa\u017cali si\u0119 za Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy prze\u017cyli wojn\u0119, a\u00a0nie Holocaust. Ich opowie\u015bci z\u00a0tamtych czas\u00f3w by\u0142y pozbawione kontekstu \u017cydowskiego. Urodzi\u0142em si\u0119 ju\u017c po wojnie w\u00a0Wilnie, gdzie mieszkali\u015bmy do ko\u0144ca 1957 roku, rodzice mieli \u017cydowskich przyjaci\u00f3\u0142, pami\u0119tam te\u017c pewn\u0105 pani\u0105 z\u00a0numerem na przedramieniu, kt\u00f3r\u0105 spotkali\u015bmy na wczasach, a\u00a0kt\u00f3ra opowiada\u0142a jakie\u015b straszne rzeczy. By\u0142em jednak dzieckiem, nie wszystko kojarzy\u0142em i\u00a0rozumia\u0142em. Takim prze\u0142omowym momentem by\u0142 ob\u00f3z harcerski, na kt\u00f3ry wys\u0142ali mnie rodzice z\u00a0dru\u017cyn\u0105 ze \u015ar\u00f3dmie\u015bcia. W\u00a0tej grupie by\u0142o du\u017co dzieci \u017byd\u00f3w, podkre\u015blam \u2013 dzieci, a\u00a0nie \u017byd\u00f3w \u2013 niekt\u00f3rzy \u017bydami stali si\u0119 znacznie p\u00f3\u017aniej.<\/span><\/p>\n

Podobnie jak pan.
\n<\/strong>Tak, to przysz\u0142o z\u00a0czasem. Jednak wtedy, jako 14-letni ch\u0142opiec, na obozie pozna\u0142em wielu koleg\u00f3w bardziej obeznanych z\u00a0tematem. Do\u015b\u0107 szybko znalaz\u0142em si\u0119 na pierwszej linii dyskusji, cho\u0107 bardziej ni\u017c o\u00a0naszym pochodzeniu m\u00f3wili\u015bmy o\u00a0dalszych losach \u015bwiatowej rewolucji. Ale na co dzie\u0144 w\u00a0szkole na Saskiej K\u0119pie funkcjonowa\u0142em w\u00a0\u015brodowisku mocno zachowawczym, \u017cyli\u015bmy muzyk\u0105, mod\u0105, moi \u017cydowscy koledzy i\u00a0kole\u017canki byli wychowywani zupe\u0142nie poza tematem \u017cydowsko\u015bci, jakby ten temat mia\u0142 nigdy si\u0119 w\u00a0ich \u017cyciu nie pojawi\u0107.<\/span><\/p>\n

Do\u015b\u0107 brutalnie pojawi\u0142 si\u0119 w\u00a0marcu 1968 roku. W\u00f3wczas wiele os\u00f3b dowiedzia\u0142o si\u0119 o\u00a0swoim pochodzeniu.
\n<\/strong>Ja to, co oni w\u00a0marcu, prze\u017cywa\u0142em jako 14-latek. W\u00a0\u015brodowisku \u015br\u00f3dmiejskim, w\u00a0kt\u00f3rym wtedy si\u0119 obraca\u0142em, dyskurs nie by\u0142 wcale dominuj\u0105cy. Pokolenie naszych rodzic\u00f3w by\u0142o mocno spolonizowane, to byli ludzie, kt\u00f3rzy co najmniej trzykrotnie postanowili z\u00a0Polski nie wyje\u017cd\u017ca\u0107: by\u0142 rok 1945, 1946, 1955\u201356\u2026 Niema\u0142a ich cz\u0119\u015b\u0107 mia\u0142a udzia\u0142 w\u00a0budowaniu Polski Ludowej, wi\u0119c mieli dobre powody, by zosta\u0107. Oczywi\u015bcie niekt\u00f3rzy mieli kompleksy, \u017ce mo\u017ce nie s\u0105 do ko\u0144ca prawdziwymi Polakami, ale my, m\u0142odzi, takich kompleks\u00f3w nie mieli\u015bmy.<\/span><\/p>\n

\u00d3wczesne w\u0142adze robi\u0142y wszystko, by te kompleksy podsyca\u0107. W\u00a01968 roku okaza\u0142o si\u0119, \u017ce Polacy w\u00a0Polsce mog\u0105 zosta\u0107, \u017byd\u00f3w nikt nie zatrzymuje.
\n<\/strong>Gomu\u0142ka wprost zaprasza\u0142 do wyjazdu\u2026 Stan\u0119li\u015bmy przed wyborem, ale to trwa\u0142o do\u015b\u0107 d\u0142ugo. Nastroje antyizraelskie i\u00a0anty\u017cydowskie unosi\u0142y si\u0119 w\u00a0powietrzu od wielu miesi\u0119cy, od wojny sze\u015bciodniowej, wydarzenia z\u00a08 marca 1968 roku nie by\u0142y wielk\u0105 niespodziank\u0105. Zaskoczeniem by\u0142o jednak to, co nadesz\u0142o wkr\u00f3tce: czystka. Spodziewali\u015bmy si\u0119 kolejnej kampanii politycznej, \u017ce na zebraniach partyjnych ludzie b\u0119d\u0105 musieli si\u0119 deklarowa\u0107, a\u00a0aktyw b\u0119dzie pot\u0119pia\u0107. Tymczasem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce sprawy id\u0105 dalej \u2013 zacz\u0119\u0142y si\u0119 czystki etniczne w\u00a0miejscach pracy. Z\u00a0uczelni czy ze szk\u00f3\u0142 nie relegowano jednak za pochodzenie, ale za udzia\u0142 w\u00a0demonstracjach czy strajkach. Oberwa\u0107 mo\u017cna by\u0142o za samo wychylenie si\u0119, je\u015bli by\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 establishmentu komunistycznego czy kulturalnego. M\u00f3j ojciec, kt\u00f3ry by\u0142 lekarzem, \u017cadnych konsekwencji nie poni\u00f3s\u0142. Oczywi\u015bcie m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w\u00a0domu, \u017ce atmosfera by\u0142a niedobra, ale nikt nie wyrzuci\u0142 go z\u00a0pracy. Pewnie gdyby by\u0142 partyjny, straci\u0142by legitymacj\u0119. Mama, kt\u00f3ra te\u017c by\u0142a bezpartyjna, ale pracowa\u0142a w\u00a0wydawnictwie, czyli by\u0142a w\u00a0tzw. froncie ideologicznym, zosta\u0142a zwolniona ze stanowiska kierowniczego, ale nie wyrzucono jej z\u00a0pracy.<\/span><\/p>\n

Musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce 1968 rok w\u00a0Polsce to nie 1933 rok w\u00a0Niemczech. Tak jak to, co dzieje si\u0119 teraz, nie jest tym, co dzia\u0142o si\u0119 w\u00a01968 roku. Ja w\u00a0marcu 1968 roku by\u0142em na trzecim roku chemii. Na moim wydziale studiowa\u0142o wielu koleg\u00f3w pochodzenia \u017cydowskiego, ale nikt z\u00a0nas z\u00a0tego powodu nie zosta\u0142 wyrzucony ze studi\u00f3w ani nikomu nie obni\u017cono oceny. Gdybym nale\u017ca\u0142 do ZMS, pewnie by mnie z\u00a0niego wyrzucono, ale znowu \u2013 mnie tam nie by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Znik\u0105d pana nie wyrzucono, ale z\u00a0Polski pan wyjecha\u0142.
\n<\/strong>Tak, ale do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano, pod koniec 1969 roku, pierwsze wyjazdy zacz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c po wojnie sze\u015bciodniowej. Mia\u0142y r\u00f3\u017cny charakter. Byli tacy, kt\u00f3rzy wyje\u017cd\u017cali z\u00a0Polski, i\u00a0tacy, kt\u00f3rzy emigrowali. Przez emigracj\u0119 rozumiem tu wymuszony wyjazd\u00ad, unikni\u0119cie prze\u015bladowa\u0144, a\u00a0wyjazd jest wyborem pozytywnym. Ci, kt\u00f3rzy decydowali si\u0119 na wyjazd, dzi\u015b m\u00f3wi\u0105, \u017ce \u017ale si\u0119 tu czuli, \u017ce mieli samo\u015bwiadomo\u015b\u0107, ale to nie zawsze jest prawda. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z\u00a0nich by\u0142a apolityczna. Wyje\u017cd\u017cali, bo mieli poczucie, \u017ce Polska nie jest bezpiecznym miejscem. Za chwil\u0119 by\u0142a Czechos\u0142owacja, o\u00a0kt\u00f3rej s\u0105dzili\u015bmy, \u017ce sko\u0144czy si\u0119 takim rozlewem krwi jak Budapeszt 1956 roku. \u017barty si\u0119 sko\u0144czy\u0142y. Ludzie cz\u0119sto wyje\u017cd\u017cali, bo inni wyje\u017cd\u017cali, my\u015bleli \u2013 skoro oni wyje\u017cd\u017caj\u0105, to dlaczego ja nie, czy jestem od nich naprawd\u0119 m\u0105drzejszy?<\/span><\/p>\n

Pan wyje\u017cd\u017ca\u0142 czy emigrowa\u0142?
\n<\/strong>Wyje\u017cd\u017ca\u0142em. Zdecydowa\u0142em si\u0119 na to, bo przed wszystkimi postawiono pytanie: czy jeste\u015bcie Polakami, czy jeste\u015bcie \u017bydami. Bardzo wielu ludzi czu\u0142o, \u017ce nie mie\u015bci si\u0119 w\u00a0tak zdefiniowanym przez towarzysza Wies\u0142awa poj\u0119ciu polsko\u015bci i\u00a0czegokolwiek by nie zrobili, to si\u0119 w\u00a0nim nie zmieszcz\u0105. Dlatego wyje\u017cd\u017cali, najch\u0119tniej do miejsc, gdzie nikt od nich nie wymaga\u0142 mieszczenia si\u0119 w\u00a0jakichkolwiek definicjach, czyli g\u0142\u00f3wnie do Stan\u00f3w, Szwecji i\u00a0Danii. Wyjechali ludzie, kt\u00f3rzy wcale nie chcieli na to pytanie odpowiada\u0107. Zostali ci, kt\u00f3rzy m\u00f3wili: \u201ejeste\u015bmy Polakami\u201d, \u201ejeste\u015bmy polskimi \u017bydami\u201d, \u201ejeste\u015bmy Polakami \u017cydowskiego pochodzenia\u201d, ludzie, kt\u00f3rzy uwa\u017cali, \u017ce ich miejsce jest tutaj.<\/span><\/p>\n

Skoro pan wyjecha\u0142 do Izraela, to musia\u0142 pan stwierdzi\u0107: \u201ejestem \u017bydem\u201d.
\n<\/strong>Tak, moja deklaracja by\u0142a jednoznaczna, inaczej tego nie mo\u017cna odczyta\u0107.<\/span><\/p>\n

Nie ma pan wra\u017cenia, \u017ce to pytanie dzi\u015b wraca jak echo tamtego? M\u00f3wi si\u0119 na przyk\u0142ad, \u017ce \u201eje\u015bli kto\u015b wyst\u0119puje w\u00a0roli rzecznika Izraela, to mo\u017ce warto by\u0142oby, \u017ceby po prostu trzy razy zastanowi\u0142 si\u0119, czy nie odda\u0107 polskiego obywatelstwa i\u00a0nie zamieni\u0107 go na obywatelstwo izraelskie\u201d.<\/strong>
\nNie \u201em\u00f3wi si\u0119\u201d, tylko powiedzia\u0142 tak jeden pan. Jest r\u00f3\u017cnica w\u00a0tym, jak dzia\u0142aj\u0105 media w\u00a0systemie totalitarnym czy autorytarnym, w\u00a0kt\u00f3rym z\u00a0g\u00f3ry, centralnie si\u0119 ustala, co m\u00f3wi si\u0119 w\u00a0mediach. W\u00a0Polsce i\u00a0Europie mamy przecie\u017c sytuacj\u0119 daleko posuni\u0119tej swobody wyra\u017cania opinii, nawet takich, kt\u00f3re dla elit czy wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 nieakceptowalne. W\u00a0ramach pluralizmu mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, co si\u0119 chce \u2013 na przyk\u0142ad w\u00a0Ameryce jest spora grupa os\u00f3b twierdz\u0105cych, \u017ce Ziemia jest p\u0142aska.<\/span><\/p>\n

A u\u00a0nas, \u017ce to by\u0142y \u201e\u017cydowskie obozy \u015bmierci\u201d\u2026
\n<\/strong>W\u0142a\u015bnie! \u201e\u017bydowskie obozy \u015bmierci\u201d, kt\u00f3re by\u0142y na p\u0142askiej Ziemi. Wolno tak powiedzie\u0107? Wolno!<\/span><\/p>\n

Naprawd\u0119 nie robi to na panu wra\u017cenia? Wszystko wolno?
\n<\/strong>Tak i\u00a0nie. Czy dopuszczam takie pogl\u0105dy? Tak. Czy jest mi z\u00a0tym komfortowo? Nie. To s\u0105 dwie r\u00f3\u017cne rzeczy. Tolerancja nie polega na akceptowaniu pogl\u0105d\u00f3w, z\u00a0kt\u00f3rymi si\u0119 zgadzamy, ale na tym, \u017ce tolerujemy pogl\u0105dy, z\u00a0kt\u00f3rymi si\u0119 nie zgadzamy.<\/span><\/p>\n

Czyli lepiej, \u017ceby\u00a0wiec narodowc\u00f3w przed ambasad\u0105 Izraela<\/a><\/span>\u00a0w\u00a0Warszawie jednak si\u0119 odby\u0142?<\/strong>
\nTak uwa\u017cam. Decyzja o\u00a0zamkni\u0119ciu ulic by\u0142a dziecinna, przesadnie defensywna, \u015bwiadczy\u0142a wy\u0142\u0105cznie o\u00a0panice w\u00a0obozie w\u0142adzy. W\u00a0tym punkcie to odrobin\u0119 przypomina to, co dzia\u0142o si\u0119 w\u00a0marcu 1968 roku.<\/span><\/p>\n

Tylko odrobin\u0119? Sprawa\u00a0ustawy o\u00a0IPN, zak\u0142adaj\u0105cej kary wi\u0119zienia<\/a><\/span><\/span>\u00a0za pomawianie Polski i\u00a0Polak\u00f3w za zbrodnie nazistowskie, tchn\u0119\u0142a nowe \u017cycie w\u00a0antysemickie nastroje.
\n<\/strong>O samej ustawie, cho\u0107 mam wyrobione zdanie, wypowiada\u0107 si\u0119 nie b\u0119d\u0119, nie jest to moj\u0105 rol\u0105. Poniewa\u017c mamy pluralizm, wiele ju\u017c zosta\u0142o powiedziane i\u00a0jeszcze wi\u0119cej b\u0119dzie powiedziane, zostawmy to.<\/span><\/p>\n

To mo\u017ce odwrotnie \u2013 co pan my\u015bli o\u00a0retorsjach, jakie za polsk\u0105 ustaw\u0119 szykuje Izrael, czyli m.in. kary pi\u0119ciu lat wi\u0119zienia za zaprzeczanie lub umniejszanie roli kolaborant\u00f3w nazistowskich w\u00a0zbrodniach przeciwko \u017bydom?
\n<\/strong>Jestem przeciwny ograniczaniu wolno\u015bci s\u0142owa i\u00a0opinii oraz prawa do ich rozpowszechniania. Uwa\u017cam, \u017ce najw\u0142a\u015bciwsze jest zwalczanie argument\u00f3w g\u0142upich argumentami m\u0105drymi lub poprzez edukacj\u0119. Zakaz u\u017cywania argument\u00f3w g\u0142upich lub nieprawdziwych nie prowadzi do zwyci\u0119stwa w\u00a0dyskusji. To, co dzi\u015b dzieje si\u0119 w\u00a0Knesecie, to wy\u0142\u0105cznie przejaw populizmu, w\u00a0kt\u00f3rym w\u00a0ostatnich latach izraelscy politycy bardzo si\u0119 lubuj\u0105, uchwalaj\u0105c kolejne populistyczne ustawy.<\/span><\/p>\n

To mamy symetri\u0119 \u2013 jedna populistyczna ustawa przeciwko innej populistycznej. A\u00a0po\u015brodku zepsute stosunki mi\u0119dzy Polsk\u0105 a\u00a0Izraelem.
\n<\/strong>Moja prognoza jest odwrotna: Izrael ma zbyt du\u017cy interes, by przyja\u017ani\u0107 si\u0119 z\u00a0Polsk\u0105, tak samo jak Polska ma ogromny interes, by przyja\u017ani\u0107 si\u0119 z\u00a0Izraelem. Chocia\u017c optymi\u015bci, racjonali\u015bci, tacy jak ja, wielokrotnie si\u0119 ju\u017c mylili, to s\u0105dz\u0119, \u017ce zostanie wypracowany jaki\u015b kompromis. Izrael ma bardzo ma\u0142o przyjaci\u00f3\u0142, Polska pod rz\u0105dami PiS te\u017c ma ma\u0142o przyjaci\u00f3\u0142, wi\u0119c obu stronom zale\u017cy, \u017ceby nie traci\u0107 kolejnych.<\/span><\/p>\n

Dlaczego wi\u0119c dzi\u015b to wszystko wybuch\u0142o? Przypadek?
\n<\/strong>Tli\u0142o si\u0119 od dawna, od co najmniej dziesi\u0119ciu lat. Wystarczy prze\u015bledzi\u0107 prawicow\u0105 pras\u0119, by bez trudu znale\u017a\u0107 w\u0105tki anty\u017cydowskie. Ten dyskurs anty\u017cydowski jest bardzo powszechny, internet pokazuje to ka\u017cdego dnia w\u00a0dowolnym temacie. Dzi\u015b mamy bliski kontekst \u017cydowski, ale na co dzie\u0144, nawet w\u00a0dyskusjach na pozornie niezwi\u0105zane z\u00a0tym w\u0105tkiem tematy, zawsze znajdzie si\u0119 kto\u015b, kto nawi\u0105\u017ce do \u017byd\u00f3w, najcz\u0119\u015bciej w\u00a0negatywnym kontek\u015bcie. Pod powierzchni\u0105 wsp\u00f3\u0142czesnej Polski kipi, wrze, a\u00a0teraz wykipia\u0142o. A\u00a0i w\u00a0Izraelu jazda na nastrojach nacjonalistycznych jest powszechna.<\/span><\/p>\n

Konsekwentnie unika pan odnoszenia si\u0119 do polskiej polityki, to zapytam inaczej: czy dzi\u015b w\u00a0Polsce jest antysemityzm?
\n<\/strong>Dzi\u015b, wczoraj i\u00a0przedwczoraj, on tu jest przez ca\u0142y czas. Kilka lat temu dyskurs antysemicki by\u0142 wok\u00f3\u0142 \u201eNaszego Dziennika\u201d, kt\u00f3ry niemal codziennie dostarcza\u0142 niesmacznych kawa\u0142k\u00f3w. To korespondowa\u0142o z\u00a0ludowym antysemityzmem niedoinformowanych ludzi, kt\u00f3rzy pos\u0142ugiwali si\u0119 prostymi stereotypami, bronili Gazy, nienawidz\u0105c Arab\u00f3w\u2026 To trwa, ale jest jednym z\u00a0podspo\u0142ecze\u0144stw \u017cyj\u0105cych w\u00a0Polsce, bo inne, \u017cyj\u0105ce obok, s\u0105 wolne od choroby antysemityzmu.<\/span><\/p>\n

Ale ta niezdrowa cz\u0119\u015b\u0107 wcale nie widzi swojej choroby. M\u00f3wi, \u017ce przecie\u017c Polacy s\u0105 narodem Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata, \u017ce Polacy ratowali \u017byd\u00f3w. Jak to jest z\u00a0t\u0105 sprawiedliwo\u015bci\u0105 Polak\u00f3w?
\n<\/strong>M\u00f3wienie o\u00a0narodzie, \u017ce jest sprawiedliwy lub nie, to wej\u015bcie w\u00a0dyskurs narodowy, kt\u00f3ry zak\u0142ada, \u017ce nar\u00f3d jest monolitem. Ale tak nie jest, nar\u00f3d nie jest monolitem. Tylko nacjonali\u015bci bez wzgl\u0119du na barwy twierdz\u0105: \u201enasz nar\u00f3d jest bez grzechu\u201d, najlepszy i\u00a0niewymagaj\u0105cy zmian.<\/span><\/p>\n

Ale o\u00a0to w\u00a0Polsce idzie dyskusja, czy o\u00a0takich grzechach nale\u017cy albo w\u00a0og\u00f3le mo\u017cna m\u00f3wi\u0107. O\u00a0zbrodniach niekt\u00f3rych Polak\u00f3w pope\u0142nionych na \u017bydach, ale te\u017c na przyk\u0142ad o\u00a0powojennym przypadku \u2013 co wiemy z\u00a0relacji jednego ze \u015bwiadk\u00f3w \u2013wepchni\u0119cia pod poci\u0105g c\u00f3rki Polki w\u00a0zem\u015bcie za to, \u017ce ratowa\u0142a \u017byd\u00f3w.
\n<\/strong>Nadal nie wdaj\u0105c si\u0119 w\u00a0krytyk\u0119 polskiego parlamentu, uwa\u017cam, \u017ce ograniczanie swobody wypowiedzi spycha dyskurs na marginesy, gdzie dziej\u0105 si\u0119 rzeczy straszne. Jestem przeciwny wprowadzaniu ogranicze\u0144, tak\u017ce w\u00a0dziedzinie bada\u0144 naukowych, zw\u0142aszcza ogranicze\u0144 motywowanych ideologicznie.<\/span><\/p>\n

poleci\u0142:<\/em><\/span>
\n Leon Rozenbaum<\/em><\/span>
\n\"\"<\/p>\n

Ideologicznie to wmawia si\u0119 nam, \u017ce jeste\u015bmy narodem Sprawiedliwych.
\n<\/strong>Zasiadam w\u00a0komisji Yad Vashem decyduj\u0105cej o\u00a0tym, czy dana osoba zas\u0142uguje na otrzymanie tego tytu\u0142u. Od dzia\u0142u badawczego Instytutu otrzymujemy materia\u0142y, po ocenie kt\u00f3rych decydujemy, czy odznaczenie nale\u017cy przyzna\u0107 czy nie. Nasze decyzje zatwierdza jeden z\u00a0s\u0119dzi\u00f3w S\u0105du Najwy\u017cszego \u2013 to do\u015b\u0107 d\u0142uga procedura, ale chodzi o\u00a0unikni\u0119cie pomy\u0142ek. W\u00a0ci\u0105gu 55-letniej historii dzia\u0142ania komisji przyznano ok. 27 tys. odznacze\u0144 Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata, z\u00a0czego jedna czwarta trafi\u0142a do Polak\u00f3w. Ta proporcja nie zmienia si\u0119 od lat. I\u00a0wci\u0105\u017c mamy du\u017co pracy, bo nadchodz\u0105 nowe materia\u0142y, g\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce wiele \u017ar\u00f3de\u0142 sta\u0142o si\u0119 dost\u0119pnych ze wzgl\u0119du na digitalizacj\u0119 rozmaitych archiw\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c rosn\u0105c\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, jak wielkim triumfem gatunku ludzkiego by\u0142o ratowanie \u017byd\u00f3w. Nasz\u0105 rol\u0105 jest ocenienie wiarygodno\u015bci materia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re do nas trafiaj\u0105, i\u00a0podj\u0119cie decyzji: tak lub nie, przyzna\u0107 lub nie przyznawa\u0107 odznaczenia.<\/span><\/p>\n

Kiedy decydujecie, \u017ceby nie przyznawa\u0107?
\n<\/strong>Zajmujemy si\u0119 bohaterami, czasem wnioski przepadaj\u0105, nie dlatego, \u017ce osoby co\u015b \u017ale zrobi\u0142y, ale dlatego, \u017ce ich czyny nie mia\u0142y znamion bohaterstwa.<\/span><\/p>\n

Kto jest dla was bohaterem?<\/strong>
\nTo osoba ratuj\u0105ca \u017byda z\u00a0nara\u017ceniem w\u0142asnego \u017cycia. W\u00a0Polsce, gdzie za pomoc \u017bydom grozi\u0142a kara \u015bmierci, mo\u017cna przyj\u0105\u0107, \u017ce to nara\u017cenie w\u0142asnego \u017cycia by\u0142o zawsze. Wed\u0142ug naszych procedur osoba ratuj\u0105ca musia\u0142a wiedzie\u0107, \u017ce ratuje \u017byda. Tymczasem s\u0105 przypadki, \u017ce osoby ratuj\u0105ce nie wiedzia\u0142y, kogo ratuj\u0105 \u2013 oczywi\u015bcie je\u015bli dzia\u0142o si\u0119 to w\u00a0Polsce, zas\u0142uguj\u0105 na order od pa\u0144stwa polskiego czy od ONZ, ale nie od Yad Vashem. Je\u015bli ratowanie odbywa\u0142o si\u0119 w\u00a0celach zysku, to r\u00f3wnie\u017c wniosek nie zostanie uwzgl\u0119dniony. Mowa tu o\u00a0tych, kt\u00f3rzy ratowali \u017byd\u00f3w, \u017c\u0105daj\u0105c bardzo wysokich op\u0142at, lub ukrywali ich tylko tak d\u0142ugo, jak d\u0142ugo te op\u0142aty by\u0142y, a\u00a0kiedy przestawali p\u0142aci\u0107, przestawali ich ukrywa\u0107. Kiedy ukrywanie by\u0142o sposobem na zarabianie pieni\u0119dzy, to odznaczenie r\u00f3wnie\u017c nie jest przyznawane. Wa\u017cymy, co by\u0142o priorytetem: ratowanie \u017cycia czy pieni\u0105dze. Pieni\u0105dze zawsze by\u0142y w\u00a0to zaanga\u017cowane, i\u00a0je\u015bli by\u0142y one tylko narz\u0119dziem, to nie dyskwalifikuje wniosku. Kluczowy jest element altruizmu. Zajmujemy si\u0119 wy\u0142\u0105cznie lud\u017ami, kt\u00f3rzy stali si\u0119 bohaterami z\u00a0w\u0142asnej woli. Je\u015bli osoba ratuj\u0105ca by\u0142a w\u00a0zwi\u0105zku z\u00a0\u017bydem lub \u017byd\u00f3wk\u0105, to r\u00f3wnie\u017c nie zostanie uhonorowana \u2013 dokona\u0142a wspania\u0142ego czynu, ale nie by\u0142o w\u00a0tym element\u00f3w altruistycznych, bo ratowa\u0142a w\u0142asn\u0105 rodzin\u0119.<\/span><\/p>\n

Wracaj\u0105c do Sprawiedliwych Polak\u00f3w \u2013 czy te 7 tys. odznaczonych to du\u017co czy du\u017co za ma\u0142o, zwa\u017cywszy na to, \u017ce to tutaj mieli\u015bmy najwi\u0119ksz\u0105 diaspor\u0119 \u017cydowsk\u0105 w\u00a0Europie, kt\u00f3r\u0105 prze\u017cy\u0142o zaledwie kilkadziesi\u0105t tysi\u0119cy os\u00f3b?
\n<\/strong>To zadanie dla historyk\u00f3w, ja nim nie jestem. My widzimy tylko ostateczny rezultat, kt\u00f3ry jest taki, \u017ce z\u00a0ponad 3 mln \u017byd\u00f3w mieszkaj\u0105cych w\u00a0Polsce przed wojn\u0105 uratowa\u0142a si\u0119 na ziemiach polskich niewielka liczba os\u00f3b. Je\u015bli patrzymy wi\u0119c na liczb\u0119 pocz\u0105tkow\u0105 i\u00a0ko\u0144cow\u0105, to rachunek nie wygl\u0105da dobrze, ale powiedzmy sobie szczerze, gdzie indziej te\u017c nie by\u0142o wiele lepiej. Tam, gdzie by\u0142o lepiej, to nie przechowywanie przez pojedynczych ludzi robi\u0142o r\u00f3\u017cnic\u0119, ale inne czynniki \u2013 na przyk\u0142ad d\u0142ugo\u015b\u0107 okupacji \u2013 na W\u0119grzech by\u0142o to kilka miesi\u0119cy, w\u00a0po\u0142udniowej Francji niespe\u0142na dwa lata, w\u00a0Polsce, na zach\u00f3d od Wis\u0142y \u2013 prawie sze\u015b\u0107 lat. Innym czynnikiem by\u0142 stopie\u0144 zasymilowania ludno\u015bci i\u00a0ich liczebno\u015b\u0107 \u2013 tam, gdzie \u017bydzi byli dobrze zasymilowani, ich ratowanie by\u0142o \u0142atwiejsze. R\u00f3wnie\u017c tam, gdzie by\u0142o ich stosunkowo niewielu, jak w\u00a0Danii, \u0142atwiejsze okaza\u0142o si\u0119 przetrwanie. W\u00a0II Rzeczpospolitej ok. 90 proc. ludno\u015bci \u017cydowskiej nie by\u0142o zasymilowanych, co by\u0142o barier\u0105 dramatycznie obni\u017caj\u0105c\u0105 szanse przetrwania.<\/span><\/p>\n

Wracaj\u0105c jednak do dzi\u015b, to kiedy przestanie \u201ewrze\u0107 pod pokrywk\u0105\u201d? Kiedy wynajdziemy lek na chorob\u0119 antysemityzmu?<\/strong>
\nZnam dat\u0119: wraz z\u00a0ponownym (?) przyj\u015bciem Mesjasza.<\/span><\/p>\n

\n

Stefan Sawicki<\/strong> jest izraelskim wydawc\u0105. Z\u00a0Polski do Izraela wyjecha\u0142 w\u00a01969 roku. Zasiada w\u00a0komisji zajmuj\u0105cej si\u0119 przyznawaniem tytu\u0142\u00f3w Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata w\u00a0Instytucie Yad Vashem.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy Polacy to nar\u00f3d Sprawiedliwych? Agnieszka Zagner Choroba antysemityzmu toczy Polsk\u0119 nie od dzi\u015b Musimy mie\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce 1968 rok w Polsce to nie 1933 rok w Niemczech \u2013 m\u00f3wi Stefan Sawicki z komisji przyznaj\u0105cej tytu\u0142 Sprawiedliwych w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata. Agnieszka Zagner: \u2013\u00a0Od kiedy jest pan \u017bydem? Stefan Sawicki: \u2013 Dowiedzia\u0142em si\u0119, kiedy mia\u0142em 12 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59754"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59754"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59754\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59774,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59754\/revisions\/59774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}