{"id":59875,"date":"2018-02-27T17:09:31","date_gmt":"2018-02-27T15:09:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=59875"},"modified":"2018-02-26T15:22:01","modified_gmt":"2018-02-26T13:22:01","slug":"06-09-19","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=59875","title":{"rendered":"Ksi\u0119ga odej\u015bcia"},"content":{"rendered":"
<\/a>Ksi\u0119ga odej\u015bcia<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

MARCIN CIELECKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

\u201eKsi\u0119ga wyj\u015bcia\u201d Miko\u0142aja Grynberga jest dzie\u0142em bolesnym, ale nie skoncentrowanym na rozdrapywaniu ran. Wyrasta z potrzeby oddania g\u0142osu tym, kt\u00f3rzy przez wiele lat nie mogli si\u0119 wypowiedzie\u0107.<\/strong><\/span><\/p>\n

27 wywiad\u00f3w. Krajem pochodzenia rozm\u00f3wc\u00f3w nie zawsze jest Izrael. To tak\u017ce Szwecja, Stany Zjednoczone, Dania, Polska. I miasta: Kopenhaga, G\u00f6teborg, Nowy Jork, Waszyngton, Tel Awiw, Jerozolima, Warszawa\u2026 Miko\u0142aj Grynberg przeprowadza w nich wywiady z Polakami, kt\u00f3rzy zostali zmuszeni do emigracji w wyniku nagonki antysemickiej w Marcu 1968 roku. To rozmowy trudne, bole\u015bnie szczere i niezwykle potrzebne.<\/span><\/p>\n

Pierwsza z nich jest najwa\u017cniejsza i najd\u0142u\u017csza. Syn, Miko\u0142aj, rozmawia ze swoim ojcem, Marianem Grynbergiem. Ich dialog przerywany jest g\u0142osami innych \u015bwiadk\u00f3w historii. Przez ca\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 przewija si\u0119 wzajemna rozmowa ojca i syna, w kt\u00f3rej ten drugi pr\u00f3buje zrozumie\u0107 siebie, rodzic\u00f3w oraz konsekwencje podj\u0119tych przez nich decyzji.<\/span><\/p>\n

Dialog ojca i syna jest wa\u017cny jeszcze z jednego powodu: Marian Grynberg nie doczeka\u0142 wydania tomu wywiad\u00f3w, zmar\u0142 w listopadzie 2017. W ten spos\u00f3b \u201eKsi\u0119ga wyj\u015bcia\u201d staje si\u0119 jednocze\u015bnie ksi\u0119g\u0105 odej\u015bcia, za\u015b motyw po\u017cegnania nabiera zupe\u0142nie innego, g\u0142\u0119bszego wymiaru.<\/span><\/p>\n

Wielow\u0105tkowo\u015b\u0107 opowie\u015bci wygnanych z Polski po Marcu \u201968
\njest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych zalet ksi\u0105\u017cki<\/span><\/strong><\/em><\/p>\n

Na potrzeby ksi\u0105\u017cki Miko\u0142aj Grynberg odby\u0142 blisko osiemdziesi\u0105t spotka\u0144. I cho\u0107 pytania s\u0105 niemal identyczne, odpowiedzi bywaj\u0105 r\u00f3\u017cne. Autorowi uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 pulsuj\u0105cy ludzkimi dramatami obraz, kt\u00f3ry nie jest \u2013 i pewnie nie mo\u017ce by\u0107 \u2013 ostateczny. Ta wielow\u0105tkowo\u015b\u0107 opowie\u015bci wygnanych z Polski po Marcu \u201968 jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych zalet ksi\u0105\u017cki.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c pierwsze pytanie przygotowuje czytelnika na poznanie historii nie\u0142atwych, dalekich od bezpiecznego szablonu. Tato, dlaczego nie wyjechali\u015bmy? \u2013 rozpoczyna Miko\u0142aj. Przez kolejne ludzkie przypadki b\u0119dzie odmienia\u0142 stany blisko\u015bci i oddalenia od Polski, czasu minionego i obecnego. Tu nie ma \u0142atwych odpowiedzi.<\/span><\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d wielu wa\u017cnych s\u0142\u00f3w zatrzymuj\u0119 si\u0119 przy wypowiedzi Piotra Wi\u015blickiego: \u201eMarzec w\u0142a\u015bnie zrobi\u0142 ze mnie \u017byda. Nie spowodowa\u0142, \u017ce wr\u00f3ci\u0142em do \u017cydostwa, tylko pchn\u0105\u0142 mnie do tego, bym zacz\u0105\u0142 by\u0107 \u017bydem\u201d. Co zrobi\u0107 z nagle odkryt\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105, tak r\u00f3\u017cn\u0105 od wszechobecnej? Niekt\u00f3rzy staj\u0105 si\u0119 oboj\u0119tni religijnie, inni przeciwnie \u2013 wrastaj\u0105 w judaizm. Co ciekawe, \u015bwiadomy wyb\u00f3r judaizmu najcz\u0119\u015bciej nast\u0119puje w momencie pojawienia si\u0119 w\u0142asnych dzieci. Gdy trzeba przekaza\u0107 im system warto\u015bci, zaprosi\u0107 do w\u0142asnego \u015bwiatopogl\u0105du. W \u201eKsi\u0119dze wyj\u015bcia\u201d zwierzenia dotycz\u0105ce tego zagadnienia s\u0105 bardzo wzruszaj\u0105ce, intymne wr\u0119cz, ale wywa\u017cone, bez przesadnej ekscytacji. Czu\u0107 w nich powag\u0119 wyboru, w\u0142asne ciche szcz\u0119\u015bcie, kt\u00f3re nikomu si\u0119 nie narzuca.<\/span><\/p>\n

Co ci zabra\u0142 Marzec \u201968 \u2013 to jedno z najcz\u0119stszych pyta\u0144. Odpowiedzi s\u0105 jednakowe: Ojczyzn\u0119, dom, poczucie bezpiecze\u0144stwa, godno\u015b\u0107. Co da\u0142 w zamian? Gniew, niezape\u0142nion\u0105 pustk\u0119 w miejscu, gdzie powinien by\u0107 dom. Polska dla wielu z nich jest wci\u0105\u017c bolesnym wspomnieniem. Uczuciem nieodwzajemnionej mi\u0142o\u015bci i odrzucania, za kt\u00f3re nikt nie przeprosi\u0142.<\/span><\/p>\n

Miko\u0142aj Grynberg<\/strong>, \u201eKsi\u0119ga wyj\u015bcia\u201d, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2018<\/em><\/span><\/p>\n

Dla emigrant\u00f3w pomarcowych stosunek do Polski nie jest spraw\u0105 \u0142atw\u0105. Wci\u0105\u017c przyje\u017cd\u017caj\u0105 do dawnej ojczyzny, ale nie czuj\u0105 si\u0119 ju\u017c u siebie. S\u0105 turystami. Mimo to Polska wci\u0105\u017c pozostaje w nich \u017cywa. Poruszaj\u0105ce jest zdanie Anny Frajlich\u2011Zaj\u0105c: \u201eZawsze by\u0142am Polk\u0105. W sensie kulturowym nie mam innej to\u017csamo\u015bci. Ale Polska nie jest moj\u0105 ojczyzn\u0105, moj\u0105 ojczyzn\u0105 jest j\u0119zyk polski\u201d.<\/span><\/p>\n

Na pytanie Grynberga, czy odnale\u017ali now\u0105 ojczyzn\u0119, odpowiadaj\u0105 r\u00f3\u017cne. Niekt\u00f3rzy odnajduj\u0105 si\u0119 szybko. Kobiety najcz\u0119\u015bciej wtedy, gdy zostaj\u0105 matkami. M\u0119\u017cczy\u017ani zazwyczaj w\u00f3wczas, gdy wst\u0119puj\u0105 do s\u0142u\u017cby wojskowej, lub podejmuj\u0105 prac\u0119 w sektorze pa\u0144stwowym. Niema\u0142a jest te\u017c grupa, kt\u00f3ra nigdy nie odnajdzie straty.<\/span><\/p>\n

\u201eKsi\u0119ga wyj\u015bcia\u201d jest dzie\u0142em bolesnym, ale nie skoncentrowanym na ekshibicjonistycznym rozdrapywaniu ran. Wyrasta z potrzeby oddania g\u0142osu tym, kt\u00f3rzy przez wiele lat nie mogli si\u0119 wypowiedzie\u0107. Ich zdania \u2013 pe\u0142ne emocji lub ch\u0142odu \u2013 s\u0105 zapisem g\u0142osu pokolenia, kt\u00f3ry w Polsce powinien by\u0107 wys\u0142uchany.<\/span><\/p>\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce tak si\u0119 stanie, ksi\u0105\u017cka Miko\u0142aja Grynberga jest bowiem zapisem autentycznego spotkania. Autor wraz ze swoimi bohaterami rzeczywi\u015bcie rozbija namiot spotkania rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 pomi\u0119dzy kontynentami. W jego wywiadach odczuwalna jest zar\u00f3wno ciep\u0142a empatia, jak i dziennikarska ciekawo\u015b\u0107, wycofanie analitycznego obserwatora, ale te\u017c pe\u0142en pasji dialog.<\/span><\/p>\n

Ostatnie pytanie, jakie stawia autor, jest o to, kiedy sko\u0144czy\u0142 si\u0119 Marzec \u201968. I czy dla emigrant\u00f3w pomarcowych mo\u017ce si\u0119 on kiedykolwiek sko\u0144czy\u0107? Bez tych pyta\u0144 i pr\u00f3b odpowiedzi nie zrozumiemy wsp\u00f3\u0142czesnej Polski, Izraela ani nawet nas samych.<\/span><\/p>\n

\n

Marcin Cielecki<\/strong> \u2013 Ur. 1979, poeta i eseista. Autor zbioru esej\u00f3w \u201eMiasto wewn\u0119trzne\u201d (2015) oraz ksi\u0105\u017cek poetyckich: \u201eCzas przycinania winnic\u201d (2002), \u201eOstatnie Kr\u00f3lestwo\u201d (2010). Publikowa\u0142 na \u0142amach \u201eToposu\u201d, \u201eTw\u00f3rczo\u015bci\u201d, \u201eZnaku\u201d, \u201eWi\u0119zi\u201d, \u201eW drodze\u201d, \u201ePrzegl\u0105du Powszechnego\u201d. Stypendysta marsza\u0142ka wojew\u00f3dztwa warmi\u0144sko-mazurskiego (2009, literatura) oraz stypendysta ministra kultury i dziedzictwa narodowego (2011, literatura). Mieszka w Olsztynie z \u017con\u0105 i dw\u00f3jk\u0105 syn\u00f3w.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ksi\u0119ga odej\u015bcia MARCIN CIELECKI \u201eKsi\u0119ga wyj\u015bcia\u201d Miko\u0142aja Grynberga jest dzie\u0142em bolesnym, ale nie skoncentrowanym na rozdrapywaniu ran. Wyrasta z potrzeby oddania g\u0142osu tym, kt\u00f3rzy przez wiele lat nie mogli si\u0119 wypowiedzie\u0107. 27 wywiad\u00f3w. Krajem pochodzenia rozm\u00f3wc\u00f3w nie zawsze jest Izrael. To tak\u017ce Szwecja, Stany Zjednoczone, Dania, Polska. I miasta: Kopenhaga, G\u00f6teborg, Nowy Jork, Waszyngton, Tel […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59875"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=59875"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":59881,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/59875\/revisions\/59881"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=59875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=59875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=59875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}