{"id":60149,"date":"2018-04-19T17:09:34","date_gmt":"2018-04-19T15:09:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=60149"},"modified":"2018-04-09T15:22:27","modified_gmt":"2018-04-09T13:22:27","slug":"19-09-27","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=60149","title":{"rendered":"..Ale to \u017bydzi spu\u015bcili mu manto"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Wyznanie Dehnela: M\u00f3j dziadek chcia\u0142 dokona\u0107 pogromu \u017byd\u00f3w w W\u0119growie, ale to oni spu\u015bcili mu manto <\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jacek Dehnel<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Jacek Dehnel (Fot. Rafa\u0142 Malko)<\/em><\/span><\/p>\n

S\u0105 rodzinne historie, kt\u00f3re opowiada si\u0119 wielokrotnie, s\u0105 i takie, kt\u00f3re przebijaj\u0105 si\u0119 tylko raz, jakby przypadkiem, nie\u015bmia\u0142o – co nie znaczy, \u017ce s\u0105 mniej wa\u017cne. Przeciwnie. To, co wstydliwe, przysypane, ujawniane bez entuzjazmu, bywa pod pewnymi wzgl\u0119dami wi\u0119cej m\u00f3wi\u0105ce.<\/strong><\/p>\n

Ta historia do takich w\u0142a\u015bnie nale\u017cy. Us\u0142ysza\u0142em j\u0105 w W\u0119growie, lata temu, w czasie jednego z rodzinnych zjazd\u00f3w. W niedalekiej Sterdyni prapradziadek August Wilhelm Dehnel, niegdysiejszy powstaniec styczniowy, by\u0142 rz\u0105dc\u0105 maj\u0105tku pa\u0144stwa G\u00f3rskich, w W\u0119growie jego syn, Marian, lekarz w Legionach, by\u0142 w latach mi\u0119dzywojennych dyrektorem szpitala. Co znaczy\u0142o, \u017ce by\u0142 r\u00f3wnie\u017c bardzo zaj\u0119ty, wi\u0119c nie mia\u0142 co robi\u0107 z dwoma synkami, odumar\u0142ymi przez matk\u0119, wi\u0119c wysy\u0142a\u0142 ich kolejno do r\u00f3\u017cnych szk\u00f3\u0142, w tym do korpusu kadet\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Jednym z tych ch\u0142opc\u00f3w by\u0142 m\u00f3j dziadek Jacek. Ile mia\u0142 wtedy lat? Dwana\u015bcie? Trzyna\u015bcie? Przyjecha\u0142 do W\u0119growa na wakacje, a mo\u017ce tylko na par\u0119 dni, kto wie, mo\u017ce na Wielkanoc \u2013 Wielkanoc pod pewnym wzgl\u0119dem pasuje \u2013 w ka\u017cdym razie w mundurku kadet\u00f3w. A z nowej szko\u0142y pr\u00f3cz mundurku przywi\u00f3z\u0142 tak\u017ce nowe przekonania.<\/span><\/p>\n

Kiedy zatem jego ojciec robi\u0142 obch\u00f3d po szpitalu, ma\u0142y Jacu\u015b postanowi\u0142 z koleg\u0105 czy z bratem zrobi\u0107 pogrom. Ja wiem, \u017ce to brzmi dziwnie, ale to w\u0142a\u015bnie wymy\u015bli\u0142: pogrom miejscowej ludno\u015bci \u017cydowskiej (czyli mniej wi\u0119cej po\u0142owy miasta), a w szczeg\u00f3lno\u015bci ch\u0142opc\u00f3w z chederu.<\/span><\/p>\n

Ch\u0142opcy z chederu nie spe\u0142nili wszak\u017ce narodowych fantazji o \u017bydzie s\u0142abowitym a strachliwym i na ca\u0142e szcz\u0119\u015bcie spu\u015bcili solidne manto dru\u017cynie pogromu, w tym mojemu przysz\u0142emu dziadkowi. Na domiar z\u0142ego, kiedy pobity sromotnie wr\u00f3ci\u0142 do domu, dosta\u0142 lanie po raz drugi, tym razem od w\u0142asnego ojca, kt\u00f3ry by\u0142 nie endekiem, tylko starym, brzydz\u0105cym si\u0119 antysemityzmem pepeesowcem. Opowie\u015b\u0107 wspomina jeszcze, \u017ce dla szko\u0142y, jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, zasadniczym problemem by\u0142o zapodzianie w trakcie pogromowej kl\u0119ski jakiego\u015b wa\u017cnego kordzika czy innego elementu umundurowania, co stanowi\u0142o straszliw\u0105 plam\u0119 na honorze przysz\u0142ego \u017co\u0142nierza, wi\u0119c do W\u0119growa wydzwaniano czy pisano oburzone listy. Nic natomiast nie wiadomo, by jakiekolwiek emocje wzbudzi\u0142a w\u015br\u00f3d \u017co\u0142nierskiej kadry nauczycielskiej istota zaj\u015bcia, czyli sam pogrom.<\/span><\/p>\n

Chowanie g\u0142owy w piasek<\/strong><\/p>\n

Dziadek nie zosta\u0142 antysemit\u0105, a mimo straszliwej plamy na honorze \u017co\u0142nierskim w postaci zagubienia kordzika czy czego\u015b tam innego wyr\u00f3s\u0142 na bohatera. Ale przecie\u017c, my\u015bl\u0119 sobie, by\u0142o dzie\u0142em przypadku to, \u017ce jego ojciec by\u0142 pepeesowcem, a nie endekiem, jak r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce taki \u201eniewinny pogromik\u201d nie sko\u0144czy\u0142 si\u0119 niczym powa\u017cniejszym ni\u017c pogn\u0119bienie agresor\u00f3w. Pokolenie od nich starsze podejmowa\u0142o takie decyzje \u015bwiadomie, oni na razie tylko ma\u0142powali: nauczycieli, rodzic\u00f3w, ksi\u0119dza z sodalicji, stryja, s\u0105siadk\u0119. Ale potem przecie\u017c w co\u015b krzepli. Wybierali ju\u017c z rozmys\u0142em.<\/span><\/p>\n

Czemu o tym wszystkim pisz\u0119? Przeczyta\u0142em w\u0142a\u015bnie zapowied\u017a ksi\u0105\u017cki Jacka Leociaka \u201eM\u0142yny Bo\u017ce\u201d, a tam cytat z zapisk\u00f3w J\u00f3zefa G\u00f3rskiego. Zbie\u017cno\u015b\u0107 nazwisk nieprzypadkowa, teren\u00f3w tak\u017ce: J\u00f3zef odziedziczy\u0142 maj\u0105tek po swoim stryjecznym dziadku (u kt\u00f3rego rz\u0105dc\u0105 by\u0142 August Wilhelm Dehnel), w czasie II wojny \u015bwiatowej sprzedawa\u0142 drewno z maj\u0105tku Niemcom, kt\u00f3rzy co\u015b budowali w nieodleg\u0142ej Treblince. Znaczy to, \u017ce na baraki, wie\u017cyczki stra\u017cnicze i pierwsze drewniane komory gazowe posz\u0142y mo\u017ce sosny, kt\u00f3re sadzi\u0142 jeszcze, nic o tym nie wiedz\u0105c, m\u00f3j prapradziadek.<\/span><\/p>\n

Czy czyni go to czegokolwiek winnym? Nie. Ale tych, kt\u00f3rzy sadzili antysemityzm w g\u0142owach dzieciak\u00f3w \u2013 i owszem. Bo kilkana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej mia\u0142y od tego zale\u017ce\u0107 szanse prze\u017cycia konkretnych os\u00f3b: tego krawca, tamtej sklepikarzowej, tych syn\u00f3w w\u0142a\u015bciciela kina, tamtej siostry rabina.<\/span><\/p>\n

Udawanie, \u017ce przedwojenny antysemityzm nie mia\u0142 na to wp\u0142ywu, \u017ce kazania przedwojennych ksi\u0119\u017cy, artyku\u0142y katolickich publicyst\u00f3w, mowy endeckich polityk\u00f3w, boj\u00f3wki narodowc\u00f3w nie mia\u0142y wp\u0142ywu na te wybory, jest tch\u00f3rzliwym chowaniem g\u0142owy w piasek.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wyznanie Dehnela: M\u00f3j dziadek chcia\u0142 dokona\u0107 pogromu \u017byd\u00f3w w W\u0119growie, ale to oni spu\u015bcili mu manto Jacek Dehnel Jacek Dehnel (Fot. Rafa\u0142 Malko) S\u0105 rodzinne historie, kt\u00f3re opowiada si\u0119 wielokrotnie, s\u0105 i takie, kt\u00f3re przebijaj\u0105 si\u0119 tylko raz, jakby przypadkiem, nie\u015bmia\u0142o – co nie znaczy, \u017ce s\u0105 mniej wa\u017cne. Przeciwnie. To, co wstydliwe, przysypane, ujawniane […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60149"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60149"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60174,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60149\/revisions\/60174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}