{"id":6051,"date":"2014-09-22T19:05:10","date_gmt":"2014-09-22T17:05:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=6051"},"modified":"2014-09-22T18:58:22","modified_gmt":"2014-09-22T16:58:22","slug":"lekarze-czasow-zaglady","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=6051","title":{"rendered":"Lekarze czas\u00f3w zag\u0142ady"},"content":{"rendered":"

\"\"Lekarze czas\u00f3w zag\u0142ady<\/a><\/strong><\/span><\/h4>\n

Aleksandra Jerzmanowska 2014-09-18 <\/strong><\/span><\/p>\n

\"\"

Artyku\u0142 ten po\u015bwi\u0119cam pami\u0119ci mojej babci Ireny Kanabus w 20. rocznic\u0119 jej \u015bmierci oraz mojego dziadka Feliksa Kanabusa. Na zdj\u0119ciu Feliks Kanabus (z lewej) z przyjaci\u00f3\u0142mi Mari\u0105 i Mieczys\u0142awem Turszami uratowanymi z Zag\u0142ady (Krak\u00f3w, 1946 r.).<\/p><\/div>\n

Jeszcze zanim Niemcy zamkn\u0119li getto, m\u00f3j kolega, doktor Ludwig Koenigstein, poprosi\u0142 mnie, \u017cebym go “odbrzeza\u0142”. \u017baden z nas nie wiedzia\u0142 wtedy dok\u0142adnie, jak to zrobi\u0107. On chcia\u0142 by\u0107 kr\u00f3likiem do\u015bwiadczalnym, a gdyby si\u0119 uda\u0142o, prosi\u0142, by nast\u0119pnym pacjentem zosta\u0142 jego syn.<\/strong><\/span><\/p>\n

Naprawd\u0119 nazywam si\u0119 Gutgiter. Aryjskie dokumenty za\u0142atwi\u0142 mi m\u00f3j profesor z Uniwersytetu Warszawskiego, jednak ani dokumenty, ani m\u00f3j aryjski wygl\u0105d nie wystarczy\u0142yby, \u017ceby przetrwa\u0107 po aryjskiej stronie. Najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem by\u0142 fakt, \u017ce by\u0142em obrzezany. Basza Berman i Janina Bucholtz z \u017begoty skontaktowali mnie z lekarzem, kt\u00f3ry mia\u0142 mi pom\u00f3c.<\/span><\/p>\n

Pierwsza, testowa operacja tego lekarza zosta\u0142a przeprowadzona na mnie i moim koledze Dawidzie Epsteinie. Asystowa\u0142em przy moim w\u0142asnym zabiegu, wi\u0119c musia\u0142em go odby\u0107 w pozycji siedz\u0105cej. Po oko\u0142o dw\u00f3ch tygodniach mo\u017cna ju\u017c by\u0142o uzna\u0107, \u017ce moja operacja si\u0119 uda\u0142a. Epsteina niestety nie.<\/span><\/p>\n

Do tego typu operacji by\u0142a ju\u017c wtedy bardzo d\u0142uga kolejka ch\u0119tnych. W ci\u0105gu kilku najbli\u017cszych tygodni przeprowadzili\u015bmy ok. 15 operacji, przy kt\u00f3rych asystowa\u0142em. Nie zna\u0142em nazwiska ani adresu lekarza, spotykali\u015bmy si\u0119 zawsze w um\u00f3wionym wcze\u015bniej miejscu, sk\u0105d zabiera\u0142em go do pacjenta. Kt\u00f3rego\u015b razu lekarz nie zjawi\u0142 si\u0119, a par\u0119 dni p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce zosta\u0142 rozstrzelany przez Niemc\u00f3w i \u017ce nazywa\u0142 si\u0119 dr Grochulski. Wpad\u0142 przypadkiem.<\/span><\/p>\n

A my mieli\u015bmy pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy wymagali opieki, i kolejnych oczekuj\u0105cych na operacj\u0119. By\u0142em zdruzgotany: gdzie mia\u0142em szuka\u0107 lekarza, kt\u00f3ry nie tylko zechcia\u0142by i umia\u0142by wykona\u0107 taki zabieg i kt\u00f3remu ufa\u0142bym na tyle, \u017ceby go wtajemniczy\u0107? Na szcz\u0119\u015bcie przypomnia\u0142em sobie koleg\u0119 z czas\u00f3w studenckich, doktora Feliksa Kanabusa. Przed wojn\u0105 znany by\u0142 na uniwersytecie z odwa\u017cnych wyst\u0105pie\u0144 w obronie \u017cydowskich koleg\u00f3w i kole\u017canek. Pami\u0119tam nawet, \u017ce jego zdj\u0119cie ukaza\u0142o si\u0119 w antysemickiej gazetce z podpisem “\u017cydowski pos\u0142ugacz”. Kiedy spotka\u0142em si\u0119 z nim w 1943 r., okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie tylko wykonuje operacje ukrywaj\u0105ce obrzezanie od d\u0142u\u017cszego czasu, ale \u017ce to w\u0142a\u015bnie on wymy\u015bli\u0142 t\u0119 metod\u0119 chirurgiczn\u0105!<\/span><\/p>\n

Zna\u0142em ludzi, kt\u00f3rym operacja doktora Kanabusa uratowa\u0142a \u017cycie. W jednym przypadku pacjenta bada\u0142a komisja niemieckich lekarzy i \u017caden nie pozna\u0142, \u017ce to chirurgicznie “zamaskowany” \u017byd. Trudno okre\u015bli\u0107 dok\u0142adn\u0105 liczb\u0119 operacji przeprowadzonych przez dr. Kanabusa, ja asystowa\u0142em przy oko\u0142o 20. Przy wielu innych asystowa\u0142a \u017cona doktora Irena Kanabus, lekarz pediatra, siostrzenica znanego warszawskiego pediatry i spo\u0142ecznika Aleksandra Landego.<\/span><\/p>\n

Doktor Kanabus leczy\u0142 te\u017c \u017byd\u00f3w w getcie i tych ukrywaj\u0105cych si\u0119 po drugiej stronie. By\u0142 nieoceniony w przemycaniu ludzi z getta, wynajdywaniu dla nich kryj\u00f3wek i za\u0142atwianiu im “aryjskich” papier\u00f3w. Mia\u0142 sz\u00f3sty zmys\u0142 do wyci\u0105gania ludzi z najgro\u017aniejszych sytuacji. Sam zaliczy\u0142em kilka niewiarygodnych ucieczek dzi\u0119ki jego odwadze. Czasem wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce wr\u0119cz igra z ryzykiem .<\/span><\/p>\n

T\u0119 relacj\u0119 profesora Adama Drozdowicza zamie\u015bci\u0142o w 1985 r. ukazuj\u0105ce si\u0119 w Waszyngtonie czasopismo “Moment Magazine”.<\/span><\/p>\n

Sprawiedliwi w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie pozna\u0142am mojego dziadka Feliksa. Zmar\u0142 w 1978 r. na warszawskim \u017boliborzu dwa lata przed moim narodzeniem. Pochodzi\u0142 z podwarszawskiego Klarysewa, medycyn\u0119 na Uniwersytecie Warszawskim studiowa\u0142 w latach 1929-34, dyplom chirurga odebra\u0142 w 1937 r. By\u0142 \u017coliborzaninem i lewicowcem podobnie jak jego \u017cona Irena.<\/span><\/p>\n

Moja babcia Irena pochodzi\u0142a z rodziny Landych od pokole\u0144 zwi\u0105zanej z Warszaw\u0105. Jej dziadkowie ze strony matki Stanis\u0142aw Landy (1855-1915) i Feliksa z Lewandowskich Landy (1857-1942) byli socjalistami, dzia\u0142aczami niepodleg\u0142o\u015bciowymi i zes\u0142a\u0144cami na Syberii. Matka Ireny, urodzona na zes\u0142aniu Helena z Landych Budzilewicz (1883-1975), jako jedna z pierwszych kobiet w Europie odby\u0142a studia medyczne w Szwajcarii i zosta\u0142a lekarzem. Wuj Ireny Aleksander Landy, pediatra i spo\u0142ecznik, za\u0142o\u017cy\u0142 na \u017boliborzu pierwsze w Polsce plac\u00f3wki fachowego poradnictwa lekarskiego i pedagogicznego dla matki i dziecka. Lekarskie pos\u0142annictwo babcia Irena mia\u0142a we krwi.<\/span><\/p>\n

Natomiast matka dziadka Feliksa by\u0142a po\u0142o\u017cn\u0105, a ojciec kucharzem, przed wojn\u0105 p\u0142ywa\u0142 jako szef kuchni na transatlantyku “Batory”. Poza tym wiem, \u017ce na dziadka m\u00f3wiono Zenek, a nie Feliks, \u017ce kocha\u0142 literatur\u0119, szczeg\u00f3lnie poezj\u0119 i Prousta, by\u0142 te\u017c towarzyski, dowcipny i lubiany.<\/span><\/p>\n

Feliks i Irena Kanabusowie s\u0105 w\u015br\u00f3d ok. 6 tys. Polak\u00f3w odznaczonych medalem Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata, a ja, cho\u0107 znam og\u00f3lne fakty dotycz\u0105ce ich okupacyjnej dzia\u0142alno\u015bci, nigdy nie s\u0142ysza\u0142am ich relacji. Niedawno jednak zdarzy\u0142 si\u0119 ma\u0142y cud. Natrafi\u0142am na przedruk wywiadu z moim dziadkiem, kt\u00f3ry Yosef Goldkorn, \u017cydowski dziennikarz i pisarz, opublikowa\u0142 w ksi\u0105\u017cce “Umgleiblech un doch” (“Niewiarygodne, a jednak”). By\u0142 rok 1965, kiedy zbiera\u0142 materia\u0142y do ksi\u0105\u017cki o ratowaniu \u017byd\u00f3w w Polsce i spotka\u0142 si\u0119 w\u00f3wczas m.in. z cytowanym wy\u017cej Adamem Drozdowiczem, a tak\u017ce dziadkiem. Ksi\u0105\u017cka wysz\u0142a tylko w jidysz w Izraelu, a w 1985 r. jej prze\u0142o\u017cone na angielski fragmenty opublikowa\u0142 ukazuj\u0105cy si\u0119 w Waszyngtonie “Moment Magazine”.<\/span><\/p>\n

Egzemplarz pisma trafi\u0142 do nas i spocz\u0105\u0142 w jakiej\u015b teczce, niedawno go odkopa\u0142am. Nie zdo\u0142a\u0142am dotrze\u0107 do Goldkorna, ale “Moment Magazine” nadal wychodzi, a jego wydawca na pytanie, czy mog\u0119 przet\u0142umaczy\u0107 rozmow\u0119 na polski i opublikowa\u0107 j\u0105 w kraju, odpisa\u0142 mi kr\u00f3tko: No problem .<\/span><\/p>\n

Czytaj dalej tu: Lekarze czas\u00f3w zag\u0142ady<\/a><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n

twoje uwagi, linki, wlasne artykuly, lub wiadomosci przeslij do: webmaster@reunion68.com<\/a><\/span><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Lekarze czas\u00f3w zag\u0142ady Aleksandra Jerzmanowska 2014-09-18 Jeszcze zanim Niemcy zamkn\u0119li getto, m\u00f3j kolega, doktor Ludwig Koenigstein, poprosi\u0142 mnie, \u017cebym go “odbrzeza\u0142”. \u017baden z nas nie wiedzia\u0142 wtedy dok\u0142adnie, jak to zrobi\u0107. On chcia\u0142 by\u0107 kr\u00f3likiem do\u015bwiadczalnym, a gdyby si\u0119 uda\u0142o, prosi\u0142, by nast\u0119pnym pacjentem zosta\u0142 jego syn. Naprawd\u0119 nazywam si\u0119 Gutgiter. Aryjskie dokumenty za\u0142atwi\u0142 mi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6051"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6051"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6051\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6064,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6051\/revisions\/6064"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6051"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6051"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6051"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}