{"id":60543,"date":"2018-04-03T17:09:51","date_gmt":"2018-04-03T15:09:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=60543"},"modified":"2018-04-03T16:47:30","modified_gmt":"2018-04-03T14:47:30","slug":"09-08","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=60543","title":{"rendered":"103 LATA TEMU ZMAR\u0141 ICCHOK LEJBUSZ PEREC"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/zih-1.png\" alt=\"\" width=\"35%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/blog\/2018-04-02-103-lata-temu-zmarl-icchok-lejbusz-perec\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">103 LATA TEMU ZMAR\u0141 ICCHOK LEJBUSZ PEREC<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Rafa\u0142 \u017bebrowski<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"background: #d0e6fa; width: 710px; height: 15px;\" \/>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Uwa\u017ca si\u0119 go za \u201eojca poezji \u017cydowskiej\u201d, klasyka literatury jidysz i hebrajskiej.<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/8059\/wide_I_L_Peretz.jpg\" width=\"100%\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><strong>3 kwietnia 1915<\/strong> roku zmar\u0142 w\u00a0Warszawie <strong>Icchok Lejbusz Perec<\/strong>, nazywany \u201eojcem poezji \u017cydowskiej\u201d, poeta, prozaik, dramaturg, krytyk, klasyk literatury jidysz i\u00a0hebrajskiej. Urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a01851 roku w\u00a0Zamo\u015bciu. Pochodzi\u0142 z\u00a0rodziny \u017byd\u00f3w sefardyjskich, kt\u00f3ra zosta\u0142a sprowadzona do\u00a0Zamo\u015bcia w\u00a0XVI wieku przez Jana Zamoyskiego. Otrzyma\u0142 tradycyjne wykszta\u0142cenie religijne. Uko\u0144czy\u0142 wydzia\u0142 prawa jako eksternista; po\u00a0zdaniu egzaminu w\u00a01876 roku, wykonywa\u0142 m.in. zaw\u00f3d adwokata prywatnego. Po\u00a0przeniesieniu si\u0119 do\u00a0Warszawy (1888) podj\u0105\u0142 prac\u0119 urz\u0119dnika w\u00a0Warszawskiej Gminie Starozakonnych (m.in. przez wiele lat pracowa\u0142 w\u00a0kancelarii Wydzia\u0142u Cmentarnego; 1898\u20131916). Pocz\u0105tkowo by\u0142 zwolennikiem\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/psj\/haskala\">haskali<\/a>, jednak z\u00a0czasem przeszed\u0142 na\u00a0pozycje narodowe. Pierwsze utwory pisa\u0142 w\u00a0j\u0119zyku polskim (1870\u20131878).\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Uznanie przynios\u0142y mu\u00a0jednak wiersze i\u00a0poematy z\u00a01875\u20131888, pisane w\u00a0j\u0119zyku hebrajskim. Prze\u0142om w\u00a0jego tw\u00f3rczo\u015bci i\u00a0debiut w\u00a0j\u0119zyku jidysz stanowi\u0142 poemat\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/psj\/Monisz\">Monisz<\/a>\u00a0(1888). Perec<strong>\u00a0<\/strong>by\u0142 tak\u017ce prozaikiem; napisa\u0142 m.in.\u00a0<em>Bakante bi\u0142der<\/em>\u00a0(jid., Znane obrazki [Sceny rodzinne], 1890, 1903);\u00a0<em>Bi\u0142der fun a\u00a0prowinc-rajze<\/em>\u00a0(jid., Obrazki z\u00a0podr\u00f3\u017cy po\u00a0prowincji, 1891);\u00a0<em>Fo\u0142kstim\u0142eche geszichtn<\/em>\u00a0(jid., Opowiadania ludowe, 1909; wydanie w\u00a0j.\u00a0hebr. \u2013\u00a01918);\u00a0<em>Chsidisz<\/em>\u00a0(jid., Motywy chasydzkie, 1908); polskie wydania opowiada\u0144<strong>\u00a0<\/strong>Pereca\u00a0ukazywa\u0142y si\u0119 w:\u00a01925, 1929, 1953, 1958. Zas\u0142yn\u0105\u0142 r\u00f3wnie\u017c jako dramaturg, pisz\u0105c:\u00a0<em>Di go\u0142dene kejt<\/em>\u00a0(jid., Z\u0142oty \u0142a\u0144cuch, przen.: Tradycja pokole\u0144, 1909; pierwsza wersja tego utworu z\u00a01903 nosi\u0142a nazw\u0119\u00a0<em>Der nisojen<\/em>; jid., Pr\u00f3ba);\u00a0<em>Baj nacht ojfn a\u0142tn mark<\/em>\u00a0(jid., Noc\u0105 na\u00a0starym rynku, 1907);\u00a0<em>Churban be(j)t cad(d)ik\u00a0<\/em>(hebr., Upadek [Zniszczenie] dworu cadyka, 1903). Napisa\u0142 tak\u017ce komedi\u0119<em>\u00a0A\u00a0mo\u0142\u00a0Iz\u00a0gewen a<\/em>\u00a0<em>mej\u0142ech<\/em>\u00a0(jid., Razu pewnego by\u0142 sobie kr\u00f3l). Niekt\u00f3re tytu\u0142y nowel Pereca\u00a0wesz\u0142y na\u00a0sta\u0142e do\u00a0j\u0119zyka jidysz, staj\u0105c si\u0119 wyra\u017ceniami przys\u0142owiowymi b\u0105d\u017a symbolicznymi, np.\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/psj\/Boncie_Milczek\">Bo\u0144cie Milczek<\/a>,<em>\u00a0Di\u00a0frume kac\u00a0<\/em>(jid., Bogobojna kotka),\u00a0<em>Sztrajm\u0142<\/em>\u00a0(jid., Lisia czapa [Lisiura]).\u00a0<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Od\u00a0pocz\u0105tku swej tw\u00f3rczo\u015bci\u00a0Perec\u00a0zajmowa\u0142 si\u0119 tak\u017ce publicystyk\u0105. By\u0142 tw\u00f3rc\u0105 zwi\u0105zanym z\u00a0trendami nurtuj\u0105cymi literatur\u0119 \u015bwiatow\u0105, atakowany zar\u00f3wno przez kr\u0119gi zachowawcze jako \u201eheretyk\u201d, jak i\u00a0przez koryfeuszy \u00f3wczesnej krytyki. By\u0142 cz\u0142owiekiem-instytucj\u0105. Przyczyni\u0142 si\u0119 do\u00a0powstania w\u00a0Warszawie wiod\u0105cego centrum literatury jidysz, m.in. dzi\u0119ki wydawnictwom: \u201ePerec-B\u0142et\u0142ech\u201d (jid., Gazetki Pereca) i\u00a0\u201eJontew-B\u0142et\u0142ech\u201d (jid., Gazetki [Pisemka] \u015awi\u0105teczne) \u2013\u00a0w\u00a0okresie 1865\u20131915 ukaza\u0142o si\u0119 ok. 300 pozycji wydanych z\u00a0jego inspiracji oraz w\u00a0serii Jidisze Bibliotek (jid., Biblioteka \u017bydowska, 1891\u20131895). Zabiega\u0142 o\u00a0podniesienie poziomu teatru \u017cydowskiego, staj\u0105c si\u0119 tw\u00f3rc\u0105 krytyki w\u00a0tej dziedzinie; w\u00a01909 roku za\u0142o\u017cy\u0142 m.in. w\u00a0tym celu Towarzystwo Literackie. Niejednokrotnie podkre\u015blano jego zwi\u0105zki z\u00a0literatur\u0105 polsk\u0105.\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/psj\/Zydowska_Sekcja_(Oddzial)_PEN-Clubu\">\u017bydowska Sekcja PEN-Clubu<\/a>\u00a0w\u00a0Polsce w\u00a0okresie mi\u0119dzywojennym przyznawa\u0142a nagrody literackiej jego imienia. W\u00a01901 roku w\u00a0Warszawie ukaza\u0142o si\u0119 wydanie jubileuszowe dzie\u0142\u00a0Pereca, pt.\u00a0<em>Szriftn<\/em>\u00a0(jid., Pisma); w\u00a0latach 1908\u20131925 wydano jego\u00a0<em>A\u0142e werk<\/em>\u00a0(jid., Dzie\u0142a zebrane, t.\u00a01\u201318, Nowy Jork\u2013Wilno); za\u015b po\u00a0wojnie w\u00a0j\u0119zyku jidysz ukaza\u0142y si\u0119\u00a0<em>A\u0142e werk fun I.L. Perec<\/em>\u00a0(Dzie\u0142a zebrane I.L. Pereca, t.\u00a01\u201311, 1947\u20131948) oraz w\u00a0j\u0119zyku hebrajskim\u00a0<em>Kol kitwe(j) I.L. Perec\u00a0<\/em>(t. 1\u201310, 1948\u20131960). Poza tym, ukaza\u0142y si\u0119 te\u017c pami\u0119tniki Pereca<strong>\u00a0<\/strong><em>Majne zichrojnes\u00a0<\/em>(1913\u20131914).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Icchok Lejbusz Perec pochowany jest na\u00a0cmentarzu \u017cydowskich przy ul. Okopowej w\u00a0Warszawie.\u00a0<\/span><\/p>\n<hr style=\"background: #d0e6fa; width: 710px; height: 15px;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\" content-alignment&lt;br \/&gt;&lt;br \/&gt; \">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr style=\"width: 710px;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>103 LATA TEMU ZMAR\u0141 ICCHOK LEJBUSZ PEREC Rafa\u0142 \u017bebrowski Uwa\u017ca si\u0119 go za \u201eojca poezji \u017cydowskiej\u201d, klasyka literatury jidysz i hebrajskiej. 3 kwietnia 1915 roku zmar\u0142 w\u00a0Warszawie Icchok Lejbusz Perec, nazywany \u201eojcem poezji \u017cydowskiej\u201d, poeta, prozaik, dramaturg, krytyk, klasyk literatury jidysz i\u00a0hebrajskiej. Urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a01851 roku w\u00a0Zamo\u015bciu. Pochodzi\u0142 z\u00a0rodziny \u017byd\u00f3w sefardyjskich, kt\u00f3ra zosta\u0142a sprowadzona do\u00a0Zamo\u015bcia [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60543"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60543"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60543\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60597,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60543\/revisions\/60597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}