{"id":60650,"date":"2018-04-06T17:09:27","date_gmt":"2018-04-06T15:09:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=60650"},"modified":"2018-04-06T07:13:28","modified_gmt":"2018-04-06T05:13:28","slug":"06-09-21","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=60650","title":{"rendered":"Homoseksualista, m\u0105\u017c w\u0142oskiej hrabiny. Polski ksi\u0105\u017c\u0119, ameryka\u0144ski producent, \u017cydowski dysydent"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Homoseksualista, m\u0105\u017c w\u0142oskiej hrabiny. Polski ksi\u0105\u017c\u0119, ameryka\u0144ski producent, \u017cydowski dysydent
\npi\u0105tek, 30 marca 2018<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

FILIP MEMCHES<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Zdj\u0119cie g\u0142\u00f3wne: \u201eDybuk\u201d w re\u017cyserii Micha\u0142a Waszy\u0144skiego. Na zdj\u0119ciu: dybuk wst\u0119puje w Le\u0119 (w tej roli Lili Liliana, kt\u00f3ra specjalnie na potrzeby filmu nauczy\u0142a si\u0119 jidysz). Fot. archiwum<\/em><\/span><\/p>\n

Nie spos\u00f3b sobie wyobrazi\u0107 polskiej kinematografii okresu mi\u0119dzywojennego bez Micha\u0142a Waszy\u0144skiego. \u017baden tw\u00f3rca filmowy nie nakr\u0119ci\u0142 w II RP tylu obraz\u00f3w, co on.<\/strong><\/p>\n

\/>\u201eDybuk\u201d, re\u017c. Micha\u0142 Waszy\u0144ski<\/em><\/span><\/p>\n

By\u0142 mistrzem r\u00f3\u017cnych gatunk\u00f3w \u2013 sukcesy odnosi\u0142 zar\u00f3wno re\u017cyseruj\u0105c komedie, jak i dramaty. Na swoim koncie mia\u0142 wielkie przeboje tamtego czasu \u2013 wystarczy wymieni\u0107: \u201eJego ekscelencj\u0119 subiekta\u201d, \u201eAntka policmajstra\u201d, \u201eZnachora\u201d czy \u201eGehenn\u0119\u201d. Lansowa\u0142 takie \u00f3wczesne gwiazdy jak: Eugeniusz Bodo, Mieczys\u0142awa \u0106wikli\u0144ska, Adolf Dymsza, Jadwiga Smosarska.<\/span><\/p>\n

Po wybuchu drugiej wojny \u015bwiatowej znalaz\u0142 si\u0119 na terenach okupowanych przez Armi\u0119 Czerwon\u0105. Zosta\u0142 zes\u0142any na Syberi\u0119. Nast\u0119pnie zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do armii genera\u0142a W\u0142adys\u0142awa Andersa.<\/span><\/p>\n

Dokumentowa\u0142 na ta\u015bmie filmowej jej szlak bojowy a\u017c do Europy (w tym bitw\u0119 pod Monte Cassino). Te wydarzenia pos\u0142u\u017cy\u0142y mu te\u017c jako kanwa obrazu fabularnego \u201eWielka droga\u201d z roku 1946, zrealizowanego za pieni\u0105dze O\u015brodka Kultury i Prasy II Korpusu Polskiego.<\/span><\/p>\n

Intryguj\u0105cy i tajemniczy<\/strong><\/p>\n

Do Polski Waszy\u0144ski ju\u017c nie wr\u00f3ci\u0142. Zrobi\u0142 natomiast karier\u0119 producenta filmowego na Zachodzie. By\u0142 znacz\u0105c\u0105 postaci\u0105 w Hollywood. Sta\u0142 si\u0119 promotorem mi\u0119dzy innymi Claudii Cardinale, Avy Gardner, Audrey Hepburn, Sophii Loren. Zmar\u0142 w roku 1965 w Madrycie.<\/span><\/p>\n

O tym bardzo zas\u0142u\u017conym dla polskiej kultury XX wieku re\u017cyserze traktuje film \u201eKsi\u0105\u017c\u0119 i dybuk\u201d Elwiry Niewiery i Piotra Roso\u0142owskiego. W ubieg\u0142ym roku otrzyma\u0142 on nagrod\u0119 na Mi\u0119dzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji jako najlepszy dokument o kinie.<\/span><\/p>\n

Kim w istocie by\u0142 Micha\u0142 Waszy\u0144ski? \u2013 takie pytanie zdaj\u0105 si\u0119 zadawa\u0107 tw\u00f3rcy \u201eKsi\u0119cia i dybuka\u201d. Odpowied\u017a w\u0142a\u015bciwie nie pada. Cho\u0107 Niewiera i Roso\u0142owski ujawniaj\u0105 znane fakty, to jednak bohater ich filmu pozostaje do ko\u0144ca postaci\u0105 intryguj\u0105c\u0105 i tajemnicz\u0105. Dlatego mamy do czynienia z pasjonuj\u0105c\u0105 opowie\u015bci\u0105.<\/span><\/p>\n

Aktorzy Eugeniusz Bodo (z lewej) i Adam Brodzisz (z prawej) w towarzystwie re\u017cysera Micha\u0142a Waszy\u0144skiego (w \u015brodku) podczas realizacji filmu \u201eG\u0142os pustyni\u201d, rok 1932. Fot. NAC-IKC<\/em><\/span><\/p>\n

Urodzony w roku 1904 w Kowlu na Wo\u0142yniu Waszy\u0144ski naprawd\u0119 nazywa\u0142 si\u0119 Mosze Waks. Pochodzi\u0142 z \u017cydowskiej rodziny, wychowuj\u0105cej go zgodnie z zasadami judaizmu. M\u0142ody Waks uwa\u017ca\u0142 jednak religi\u0119 i tradycj\u0119 za okowy, z kt\u00f3rych chcia\u0142 si\u0119 wyzwoli\u0107. W latach 20. znalaz\u0142 si\u0119 w Warszawie i ju\u017c jako Micha\u0142 Waszy\u0144ski rozpocz\u0105\u0142 karier\u0119 w kinematografii.<\/span><\/p>\n

Przez ca\u0142e swoje doros\u0142e \u017cycie pr\u00f3bowa\u0142 kreowa\u0107 siebie jako kogo\u015b innego ni\u017c by\u0142.<\/span><\/p>\n

Przedstawia\u0142 si\u0119 jako Polak i katolik \u2013 po wojnie na Zachodzie ludzie brali go za polskiego ksi\u0119cia, kt\u00f3ry w swojej, opanowanej przez komunist\u00f3w, ojczy\u017anie pozostawi\u0142 wielki maj\u0105tek.<\/span><\/p>\n

By\u0142 homoseksualist\u0105 \u2013 czego bynajmniej w \u015brodowisku artystycznym nie kry\u0142 ju\u017c w mi\u0119dzywojniu \u2013 ale o\u017ceni\u0142 si\u0119 z du\u017co starsz\u0105 od siebie w\u0142osk\u0105 arystokratk\u0105, hrabin\u0105 Mari\u0105 Dolores Tarantini. Ta wkr\u00f3tce po \u015blubie zmar\u0142a, a wdowiec odziedziczy\u0142 po niej olbrzymi\u0105 fortun\u0119.<\/span><\/p>\n

Jako \u017byd Waszy\u0144ski bynajmniej nie wzdraga\u0142 si\u0119 przed prac\u0105 we frankistowskiej Hiszpanii. A przecie\u017c mia\u0142a ona w\u015br\u00f3d coraz bardziej wp\u0142ywowych w kulturze europejskiej ludzi lewicy opini\u0119 kraju rz\u0105dzonego przez antysemit\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Chasydyzm i kaba\u0142a<\/strong><\/p>\n

Nasuwaj\u0105 si\u0119 skojarzenia z Zeligiem, tytu\u0142owym bohaterem komedii Woody’ego Allena z roku 1983, o czym zreszt\u0105 Niewiera i Roso\u0142owski m\u00f3wili w jednym z wywiad\u00f3w. Przypomnijmy, \u017ce chodzi o posta\u0107 m\u0119\u017cczyzny wykazuj\u0105cego cechy kameleona. W spos\u00f3b nadzwyczajny Zelig upodabnia\u0142 si\u0119 pod wzgl\u0119dem zachowa\u0144, a nawet wygl\u0105du fizycznego, do os\u00f3b w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych przebywa\u0142.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n