{"id":60717,"date":"2018-04-09T17:09:32","date_gmt":"2018-04-09T15:09:32","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=60717"},"modified":"2018-04-09T06:32:09","modified_gmt":"2018-04-09T04:32:09","slug":"17-09-21","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=60717","title":{"rendered":"Newsweek: – Jak Polacy mordowali \u017byd\u00f3w."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jak Polacy mordowali \u017byd\u00f3w. Ta ksi\u0105\u017cka wstrz\u0105\u015bnie nasz\u0105 wiedz\u0105 historyczn\u0105<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Aleksandra Pawlicka<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Od dawna \u017cadna ksi\u0105\u017cka naukowa nie wzbudzi\u0142a takiego zainteresowania. \u201eDalej jest noc\u201d to wstrz\u0105saj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o losach \u017byd\u00f3w zdanych na \u0142ask\u0119 i nie\u0142ask\u0119 Polak\u00f3w. \u201eZ naszych bada\u0144 wynika, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pr\u00f3buj\u0105cych si\u0119 ratowa\u0107 \u017byd\u00f3w zgin\u0119\u0142a z r\u0105k polskich b\u0105d\u017a te\u017c zosta\u0142a zabita przy wsp\u00f3\u0142udziale Polak\u00f3w\u201d – pisz\u0105 autorzy. Z ka\u017cdych trzech poszukuj\u0105cych ratunku dw\u00f3ch zgin\u0119\u0142o – dodaj\u0105.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Skala udzia\u0142u Polak\u00f3w w wyniszczeniu \u017cydowskich wsp\u00f3\u0142obywateli by\u0142a wi\u0119ksza, ni\u017c przypuszczali\u015bmy \u2013 twierdz\u0105 autorzy ksi\u0105\u017cki \u201eDalej jest noc\u201d, dwutomowego dzie\u0142a pod redakcj\u0105 Barbary Engelking i Jana Grabowskiego z Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w. \u201eZ przeprowadzonych przez nas bada\u0144 jednoznacznie wynika, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pr\u00f3buj\u0105cych si\u0119 ratowa\u0107 \u017byd\u00f3w \u2013 na podstawie przebadanych i zweryfikowanych przypadk\u00f3w \u2013 zgin\u0119\u0142a z r\u0105k polskich b\u0105d\u017a te\u017c zosta\u0142a zabita przy wsp\u00f3\u0142udziale Polak\u00f3w\u201d – pisz\u0105 autorzy.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka, kt\u00f3ra by\u0142a tajemnic\u0105<\/strong><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka niemal do ostatniej chwili trzymana by\u0142a pod kluczem przez wydawc\u0119 ze wzgl\u0119du na zainteresowanie rz\u0105dz\u0105cych, kt\u00f3rzy chcieli pozna\u0107 jej zawarto\u015b\u0107, zanim trafi do drukarni. Nie rozsy\u0142ano jej wi\u0119c drog\u0105 e-mailow\u0105, a pierwsze pr\u00f3bne egzemplarze pojawi\u0142y si\u0119 dopiero w ostatni czwartek.<\/span><\/p>\n

Czas publikacji ma znaczenie. Przez Polsk\u0119 przetoczy\u0142a si\u0119 bowiem ostatnio\u00a0fala antysemickiego hejtu<\/strong><\/span><\/a>, wywo\u0142ana ustaw\u0105 o IPN. Za jej pomoc\u0105 PiS chce na nowo pisa\u0107 histori\u0119 Zag\u0142ady, bez opowie\u015bci o Jedwabnem, bez \u201ePok\u0142osia\u201d, \u201eIdy\u201d i setek naukowych prac udowadniaj\u0105cych wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 Polak\u00f3w w mordowaniu \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Dwutomowe dzie\u0142o \u201eDalej jest noc. Losy \u017byd\u00f3w w wybranych powiatach okupowanej Polski\u201d pod redakcj\u0105\u00a0Barbary Engelking<\/strong><\/span><\/a>\u00a0i Jana Grabowskiego z Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w to efekt kilkuletnich bada\u0144 prowadzonych przez dziewi\u0119ciu naukowc\u00f3w w r\u00f3\u017cnych regionach Polski. Ich wnioski potwierdzaj\u0105 bolesn\u0105 prawd\u0119: Polacy byli w czasie wojny nie tylko ofiarami, lecz tak\u017ce\u00a0\u015bwiadkami, a czasami i oprawcam<\/strong><\/span>i<\/a>.<\/span><\/p>\n

Badania dotycz\u0105 trzeciej fazy Holokaustu, pocz\u0105wszy od 1943 roku, gdy getta by\u0142y ju\u017c zlikwidowane, ich mieszka\u0144cy wywiezieni do oboz\u00f3w zag\u0142ady, a nieliczni \u017bydzi, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 zbiec z transport\u00f3w i oboz\u00f3w lub prze\u017cy\u0107 egzekucje i wydoby\u0107 si\u0119 z masowych grob\u00f3w, wracali do rodzinnych wsi i miasteczek, szukaj\u0105c u s\u0105siad\u00f3w pomocy.
\n<\/span>
\n\u2013 Proporcja pora\u017cki do sukcesu w poszukiwaniu ratunku wynosi\u0142a 2:1 \u2013 twierdzi Barbara Engelking. W badanym przez ni\u0105 powiecie (Bielsk Podlaski) by\u0142o 15 gett zamieszkanych przez 40 tys. os\u00f3b. Szacuje si\u0119, \u017ce masow\u0105 eksterminacj\u0119 zdo\u0142a\u0142o przetrwa\u0107 od 1300 do 2000 \u017byd\u00f3w. Badaczka dotar\u0142a do 974 indywidualnych historii uciekinier\u00f3w znanych z imienia i nazwiska. Z tej grupy ko\u0144ca wojny doczeka\u0142y 322 osoby. \u2013 To oznacza, \u017ce 62,4 proc. szukaj\u0105cych pomocy \u017byd\u00f3w zgin\u0119\u0142o \u2013 m\u00f3wi badaczka.<\/span>
\nOpisywane przez ni\u0105 historie to konfrontacja wielkich liczb z dramatem pojedynczego cz\u0142owieka.<\/span><\/p>\n

Opisy zbrodni<\/strong><\/p>\n

Jak cho\u0107by historie z powiatu w\u0119growskiego na Mazowszu, kt\u00f3re w \u201eDalej jest noc\u201d przytacza jeden ze wsp\u00f3\u0142autor\u00f3w ksi\u0105\u017cki prof. Jan Grabowski, pracuj\u0105cy od lat w Kanadzie, prywatnie syn \u017byda ocala\u0142ego z Holokaustu. Grabowski opowiada Newsweekowi, \u017c\u0119 w relacjach \u017byd\u00f3w zaskoczy\u0142o go przera\u017cenie postaw\u0105 Polak\u00f3w, bo co do Niemc\u00f3w i Ukrai\u0144c\u00f3w nie mieli z\u0142udze\u0144. Tamci byli obcy \u2013 Polacy swoi. Gdy zacz\u0119\u0142a si\u0119 likwidacja getta w W\u0119growie, \u201ewszyscy wiedzieli, dok\u0105d ich zawioz\u0105 i co si\u0119 tam z nimi stanie. Przez ca\u0142y dzie\u0144 esesmani z ochocz\u0105 pomoc\u0105 Polak\u00f3w \u0142adowali \u017byd\u00f3w na otwarte ci\u0119\u017car\u00f3wki\u201d. 8 tys. ludzi wpakowano do poci\u0105g\u00f3w jad\u0105cych do Treblinki.<\/span><\/p>\n

Na ulicach W\u0119growa w dniu likwidacji getta zabito oko\u0142o tysi\u0105ca \u017byd\u00f3w. Przygl\u0105daj\u0105cy si\u0119 rzezi Polacy zrywali z martwych ubrania i wyrywali im z\u0142ote z\u0119by. \u201eZ\u0142ote koronki z z\u0119b\u00f3w \u015bci\u0105gano r\u00f3\u017cnymi narz\u0119dziami. Z tego powodu nazywano ich w W\u0119growie ‘dentystami’. Denty\u015bci sprzedawali sw\u00f3j towar przy pomocy r\u00f3\u017cnych po\u015brednik\u00f3w. Gdy jednemu z tych po\u015brednik\u00f3w, kt\u00f3ry by\u0142 urz\u0119dnikiem s\u0105dowym, powiedziano, \u017ce na tym z\u0142ocie jest ludzka krew, odpowiedzia\u0142: ‘nic podobnego, sam je dok\u0142adnie oczy\u015bci\u0142em’\u201d.<\/span><\/span><\/p>\n

Inne przytoczone przez profesora Grabowskiego \u015bwiadectwo pochodzi od stra\u017caka Janiszewskiego: \u201eZdj\u0105\u0142em trupowi kolczyki i pier\u015bcionek i odda\u0142em je komendantowi policji granatowej. A za to otrzyma\u0142em pozwolenie zatrzymania but\u00f3w zdj\u0119tych z trupa zabitej \u017byd\u00f3wki. W tych butach chodzi\u0142a p\u00f3\u017aniej moja \u017cona\u201d. Ten\u017ce sam Janiszewski zobaczy\u0142 innym razem, \u017ce \u201eobok trupa le\u017ca\u0142a szcz\u0119ka kauczukowa ze z\u0142ot\u0105 koronk\u0105, od kt\u00f3rej szpadlem odr\u0105ba\u0142em koronk\u0119 i schowa\u0142em do kieszeni\u201d.<\/span><\/p>\n

Cz\u0142onkowie Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej najmowali si\u0119 do pomocy Niemcom bez przymusu, wr\u0119cz na ochotnika. Po likwidacji getta w W\u0119growie wraz z granatow\u0105 policj\u0105 i miejscow\u0105 ludno\u015bci\u0105 przeczesywali dom po domu, wyci\u0105gaj\u0105c \u017byd\u00f3w z kryj\u00f3wek. \u201eDodatkow\u0105 zach\u0119t\u0119 stanowi\u0142o \u0107wier\u0107 kilo cukru, kt\u00f3re Niemcy obiecali wyda\u0107 polskim ochotnikom za ka\u017cdego doprowadzonego \u017byda\u201d \u2013 pisze prof. Grabowski, przytaczaj\u0105c relacj\u0119 Efraima Przepi\u00f3rki.<\/span><\/p>\n

Innym razem ochotnikom rozdawano w\u00f3dk\u0119: \u201eJeden z \u017candarm\u00f3w wezwa\u0142 osoby bior\u0105ce udzia\u0142 w \u0142apaniu \u017byd\u00f3w, by podnios\u0142y r\u0119k\u0119 do g\u00f3ry. Du\u017co os\u00f3b podnios\u0142o r\u0119ce. Niemcy zacz\u0119li rozdawa\u0107 w\u00f3dk\u0119. Najbardziej zas\u0142u\u017ceni dostawali po p\u00f3\u0142tora litra w\u00f3dki, a reszta po p\u00f3\u0142 litra\u201d.Wy\u0142uskiwanych z kryj\u00f3wek\u00a0\u017byd\u00f3w prowadzono najcz\u0119\u015bciej na miejscowy kirkut<\/strong><\/span><\/a>, gdzie dokonywano egzekucji. To w\u0142a\u015bnie podczas tej ostatniej drogi \u017conie Fiszmana \u201egdyby nie by\u0142a w stanie do\u015b\u0107 szybko \u015bci\u0105gn\u0105\u0107 kolczyk\u00f3w \u2013 pr\u00f3bowali obci\u0105\u0107 uszy\u201d. A do towarzysz\u0105cej jej \u017byd\u00f3wki \u201ePolacy wo\u0142ali: ‘oddaj nam swoje buty!’. A ona na to: ‘Nie chcecie poczeka\u0107, a\u017c mnie zabij\u0105?’. Na to Niemiec kaza\u0142 zdj\u0105\u0107 jej buty (\u2026) i powiedzia\u0142 do Polak\u00f3w \u2013 teraz we\u017acie sobie jej buty\u201d.To jest opowie\u015b\u0107 o tym, jak wola walki o przetrwanie zderzy\u0142a si\u0119 z bezlitosn\u0105 oboj\u0119tno\u015bci\u0105 i przyzwoleniem na z\u0142o. I jak trudno by\u0142o w tym morzu nieszcz\u0119\u015bcia znale\u017a\u0107 per\u0142\u0119 dobroci. Bo ksi\u0105\u017cka pokazuje te\u017c Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017cydom pomagali. Tyle, \u017ce by\u0142o ich znacznie mniej.<\/span><\/p>\n

To jedynie fragment zawieraj\u0105cego wstrz\u0105saj\u0105cego tekstu, kt\u00f3ry znajdziecie w najnowszym Newsweeku i na Newsweek Plus.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

Aleksandra Pawlicka<\/strong> – Dziennikarka dzia\u0142u Polska<\/em><\/span>
\n Dziennikarka Newsweeka, wcze\u015bniej pracowa\u0142a we Wprost, Przekroju, polskiej sekcji BBC. Prywatnie podr\u00f3\u017cniczka. Napisa\u0142a ksi\u0105\u017cki “\u015awiatoholicy” – o swoich podr\u00f3\u017cach do 60 kraj\u00f3w ze zdj\u0119ciami m\u0119\u017ca Jacka Pawlickiego>, szefa dzia\u0142u zagranicznego “Newsweeka”, wywiad- rzek\u0119 z prof. Magdalen\u0105 \u015arod\u0105 “Ta straszna \u015aroda”, ksi\u0105\u017ck\u0119 o I Kongresie Kobiet “Czas na kobiety” oraz sag\u0119 rodzinn\u0105 Jerzego Stuhra “Historie rodzinne”.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak Polacy mordowali \u017byd\u00f3w. Ta ksi\u0105\u017cka wstrz\u0105\u015bnie nasz\u0105 wiedz\u0105 historyczn\u0105 Aleksandra Pawlicka Od dawna \u017cadna ksi\u0105\u017cka naukowa nie wzbudzi\u0142a takiego zainteresowania. \u201eDalej jest noc\u201d to wstrz\u0105saj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o losach \u017byd\u00f3w zdanych na \u0142ask\u0119 i nie\u0142ask\u0119 Polak\u00f3w. \u201eZ naszych bada\u0144 wynika, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 pr\u00f3buj\u0105cych si\u0119 ratowa\u0107 \u017byd\u00f3w zgin\u0119\u0142a z r\u0105k polskich b\u0105d\u017a te\u017c zosta\u0142a zabita […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60717"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60717"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60729,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60717\/revisions\/60729"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}