{"id":60723,"date":"2018-04-12T17:09:51","date_gmt":"2018-04-12T15:09:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=60723"},"modified":"2018-04-10T15:52:40","modified_gmt":"2018-04-10T13:52:40","slug":"16-09-24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=60723","title":{"rendered":"R\u00f3\u017ca Luksemburg – jedna z najs\u0142awniejszych na \u015bwiecie Polek – urodzi\u0142a si\u0119 w Zamo\u015bciu"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>R\u00f3\u017ca Luksemburg – jedna z najs\u0142awniejszych na \u015bwiecie Polek – urodzi\u0142a si\u0119 w Zamo\u015bciu. Dlaczego miasto si\u0119 jej wstydzi?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Anna Machcewicz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

R\u00f3\u017ca Luksemburg (Fot. domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

Istnieje jedyne miejsce na \u015bwiecie, w kt\u00f3rym narodzi\u0142a si\u0119 R\u00f3\u017ca Luksemburg, i jest nim Zamo\u015b\u0107 we wschodniej cz\u0119\u015bci Polski. To fakt niezbity. Nawet je\u015bli w Zamo\u015bciu nie wszystkim si\u0119 to podoba.<\/strong><\/p>\n

Mowa b\u0119dzie o s\u0142ynnej tablicy pami\u0105tkowej przypominaj\u0105cej, \u017ce Zamo\u015b\u0107 by\u0142 miejscem narodzin R\u00f3\u017cy Luksemburg. Zosta\u0142a umieszczona na \u015bcianie jednej z kamieniczek na rynku w 1979 r., u schy\u0142ku lat gierkowskich. W rzeczywisto\u015bci dom Luxenburg\u00f3w (tak si\u0119 naprawd\u0119 nazywali) sta\u0142 w jednej z bocznych uliczek, ale pewnie chciano tablic\u0119 lepiej wyeksponowa\u0107. Za PRL R\u00f3\u017c\u0119 Luksemburg eksponowano na inne jeszcze sposoby: by\u0142a patronk\u0105 zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, ulic i plac\u00f3w. Wszystko znik\u0142o, tylko ta tablica wci\u0105\u017c wisia\u0142a i nic by si\u0119 nie dzia\u0142o, gdyby nie wniosek jednego z mieszka\u0144c\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Poinformowa\u0142y o nim w\u0142adze Zamo\u015bcia. Mieszkaniec X (bli\u017cej nieznany) za\u017c\u0105da\u0142 usuni\u0119cia tablicy na mocy ustawy z 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiekt\u00f3w i urz\u0105dze\u0144 u\u017cyteczno\u015bci publicznej. Tyle \u017ce tamta ustawa odnosi\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do nazw ulic i plac\u00f3w, wi\u0119c wniosku nie zrealizowano. Mieszkaniec X by\u0142 jednak zarazem czujny i wytrwa\u0142y. W 2017 r. dosz\u0142o do uchwalenia noweli ustawy \u201edekomunizacyjnej\u201d. Mieszkaniec X ponownie z\u0142o\u017cy\u0142 sw\u00f3j wniosek, tym razem wzmocni\u0142 go opini\u0105 Instytutu Pami\u0119ci Narodowej (o kt\u00f3r\u0105 wcze\u015bniej wyst\u0105pi\u0142). IPN nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce tablica stanowi powa\u017cne zagro\u017cenie po\u017cytku publicznego. 12 marca zosta\u0142a usuni\u0119ta oraz \u201ezabezpieczona przez s\u0142u\u017cby ZGL [Zak\u0142ad Gospodarki Lokalowej]\u201d.<\/span><\/p>\n

Nie straszmy R\u00f3\u017c\u0105 Luksemburg<\/strong><\/p>\n

Nie znam uzasadnienia IPN, ale jestem historykiem, wi\u0119c si\u0119 te\u017c wypowiem. Pogl\u0105dy R\u00f3\u017cy Luksemburg by\u0142y kontrowersyjne ju\u017c dla jej wsp\u00f3\u0142czesnych, i to z wielu stron \u2013 spiera\u0142a si\u0119 z PPS o sens walki o niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0119, sprzeciwia\u0142a si\u0119 niemieckiej polityce kulturkampfu wobec Polak\u00f3w i Ko\u015bcio\u0142a katolickiego w zaborze pruskim, krytykowa\u0142a Lenina i bolszewik\u00f3w za wprowadzanie dyktatury. By\u0142a zagorza\u0142\u0105 pacyfistk\u0105, za co w czasie I wojny \u015bwiatowej w\u0142adze Rzeszy Niemieckiej wtr\u0105ci\u0142y j\u0105 na p\u00f3\u0142tora roku do ci\u0119\u017ckiego wi\u0119zienia. W 1919 r. zosta\u0142a zamordowana przez boj\u00f3wk\u0119 nacjonalistycznego Freikorpsu (kt\u00f3rego dzia\u0142acze przystali potem do nazist\u00f3w). Dzi\u015b jej posta\u0107 wci\u0105\u017c budzi zaciekawienie, a niekiedy sprzeczne emocje: dla niemieckich socjaldemokrat\u00f3w jest niez\u0142omn\u0105 bojowniczk\u0105 o prawa robotnicze, dla polskiej prawicy \u2013 zdrajczyni\u0105 sprawy niepodleg\u0142o\u015bciowej. O s\u0142uszno\u015b\u0107 jej pogl\u0105d\u00f3w mo\u017cna si\u0119 zapewne spiera\u0107 do upad\u0142ego, ale to spory dotycz\u0105ce odleg\u0142ej ju\u017c przesz\u0142o\u015bci. Natomiast obarczanie dzi\u015b R\u00f3\u017cy Luksemburg odpowiedzialno\u015bci\u0105 za kszta\u0142t dyktatury komunistycznej jest r\u00f3wnie tendencyjne i manipulatorskie jak (nad)u\u017cywanie jej nazwiska przez w\u0142odarzy PRL.<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017ca Luksemburg by\u0142a kobiet\u0105 barwn\u0105, przenikliw\u0105, dobrze wykszta\u0142con\u0105, wybitn\u0105. By\u0142a te\u017c dzieckiem swoich czas\u00f3w \u2013 epoki industrialnej, brutalnego kapitalizmu, walki o prawa robotnicze. By\u0142a \u015bwiadkiem i komentatorem tamtej rzeczywisto\u015bci. Jej \u017cycie i pisma maj\u0105 walor historyczny, mo\u017cna je te\u017c traktowa\u0107 jako przestrog\u0119 przed z\u0142udzeniami. Ale straszenie R\u00f3\u017c\u0105 Luksemburg to jak opowiadanie dzieciom bajek o \u017celaznym wilku.<\/span><\/p>\n

Czym podpad\u0142a R\u00f3\u017ca Luksemburg Zamo\u015bciowi?<\/b><\/p>\n

Jeden fakt pozostaje niezbity. Istnieje jedyne miejsce na \u015bwiecie, w kt\u00f3rym narodzi\u0142a si\u0119 R\u00f3\u017ca Luksemburg, i jest nim Zamo\u015b\u0107 we wschodniej cz\u0119\u015bci Polski. Jest urokliwy i zabytkowy (wszyscy uczymy si\u0119 w szkole o pi\u0119knym renesansowym za\u0142o\u017ceniu), ale boryka si\u0119 ze sporymi k\u0142opotami finansowymi. Nale\u017cy do grupy tych, kt\u00f3re si\u0119 szybko wyludniaj\u0105. Coraz mniej m\u0142odych ludzi chce tam \u017cy\u0107 i p\u0142aci\u0107 podatki.<\/span><\/p>\n

A gdyby popatrze\u0107 racjonalnie? To, \u017ce w\u0142a\u015bnie tu urodzi\u0142a si\u0119 jedna z ciekawszych postaci europejskiej historii, powinno, na zdrowy rozum, by\u0107 dla w\u0142odarzy miasta atutem, a nie powodem do wstydu. Gdyby tak zlokalizowa\u0107 dom, w kt\u00f3rym sp\u0119dzi\u0142a pierwsze lata \u017cycia. Pozbiera\u0107 pami\u0105tki. A gdyby tak przygotowa\u0107 kolorowy folder? Przet\u0142umaczy\u0107 na obce j\u0119zyki. Umie\u015bci\u0107 w internecie. R\u00f3\u017ca Luksemburg to jedna z najbardziej znanych na \u015bwiecie kobiet, kt\u00f3re urodzi\u0142y si\u0119 na ziemiach polskich. Wci\u0105\u017c budzi zainteresowanie, a nawet uznanie ludzi, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych brak raczej komunistycznych oprawc\u00f3w i ich sukcesor\u00f3w. Tury\u015bci przyjad\u0105 dla R\u00f3\u017cy L., ale i zobacz\u0105 Zamo\u015b\u0107. Pokochaj\u0105 i wr\u00f3c\u0105. Przenocuj\u0105, co\u015b zjedz\u0105, kupi\u0105 pami\u0105tki. Komu to zaszkodzi? A w charakterze ciekawostki przewodnik opowie o niezwyk\u0142ej historii tablicy (oczywi\u015bcie odnalezionej i zabezpieczonej jak ka\u017cda pami\u0105tka historii) \u2013 skutej w imi\u0119 urojonych krzywd, kt\u00f3re spotka\u0142y nasz\u0105 pi\u0119kn\u0105 i powstaj\u0105c\u0105 z kolan ojczyzn\u0119 ze strony R\u00f3\u017cy Luksemburg…<\/span><\/p>\n

Tak sobie my\u015bl\u0119, \u017ce po to j\u0105 w\u0142a\u015bnie skuwano. Taki jest \u2013 chcia\u0142abym wierzy\u0107 \u2013 skryty biznesowy plan \u201ejednego z mieszka\u0144c\u00f3w miasta\u201d. Nieprawda\u017c?<\/span><\/b><\/p>\n

\n

Anna Machcewicz<\/strong> – historyczka dziej\u00f3w najnowszych, pracuje w Instytucie Studi\u00f3w Politycznych PAN<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

R\u00f3\u017ca Luksemburg – jedna z najs\u0142awniejszych na \u015bwiecie Polek – urodzi\u0142a si\u0119 w Zamo\u015bciu. Dlaczego miasto si\u0119 jej wstydzi? Anna Machcewicz R\u00f3\u017ca Luksemburg (Fot. domena publiczna) Istnieje jedyne miejsce na \u015bwiecie, w kt\u00f3rym narodzi\u0142a si\u0119 R\u00f3\u017ca Luksemburg, i jest nim Zamo\u015b\u0107 we wschodniej cz\u0119\u015bci Polski. To fakt niezbity. Nawet je\u015bli w Zamo\u015bciu nie wszystkim si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60723"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60723"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60723\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60796,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60723\/revisions\/60796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}