{"id":60756,"date":"2018-04-10T17:09:25","date_gmt":"2018-04-10T15:09:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=60756"},"modified":"2018-04-09T20:20:14","modified_gmt":"2018-04-09T18:20:14","slug":"19-09-28","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=60756","title":{"rendered":"Po Marcu ’68 babcia Lusia wyjecha\u0142a z kraju."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Po Marcu ’68 babcia Lusia wyjecha\u0142a z kraju. Niemcy zachodnie da\u0142y jej poczucie bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rego pozbawi\u0142a j\u0105 komunistyczna Polska<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Peter Wolodarski <\/strong>[ Szwecja naczelny red.\u00a0Dagens Nyheter ]<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

\n

Babcia Lusia (Fot. archiwum autora)<\/em><\/span><\/p>\n

– Nie wolno by\u0142o mie\u0107 strachu w oczach – mawia\u0142a. Babcia mia\u0142a w czasie wojny dwa ma\u0142e pieski – a \u017bydom nie wolno by\u0142o posiada\u0107 ps\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

Moja babcia Lusia urodzi\u0142a si\u0119 w R\u00f3wnem w 1918 r. 21 kwietnia mia\u0142a sko\u0144czy\u0107 sto lat. 6 marca zmar\u0142a we \u015bnie.<\/span><\/p>\n

Niewiele wiedzia\u0142em o historii jej \u017cycia, kiedy dorasta\u0142em. By\u0142a dla mnie babci\u0105 Lusi\u0105, kt\u00f3ra mieszka\u0142a w Niemczech i m\u00f3wi\u0142a po polsku; mama mojej mamy, kt\u00f3ra dzwoni\u0142a do nas co wiecz\u00f3r i prosi\u0142a, \u017ceby szybko da\u0107 mam\u0119 do telefonu, poniewa\u017c rozmowa telefoniczna du\u017co kosztuje. By\u0142a babci\u0105, kt\u00f3ra niespodziewanie potrafi\u0142a przyjecha\u0107 samochodem z Frankfurtu, kt\u00f3ra urz\u0105dza\u0142a nasze letnie i zimowe wakacje i kt\u00f3ra zawsze mia\u0142a zdecydowane zdanie na r\u00f3\u017cne tematy.<\/span><\/p>\n

Dopiero po latach zrozumia\u0142em, dlaczego babcia i dziadek mieszkali w Niemczech, mimo \u017ce rozmawiali ze sob\u0105 po polsku. A w ostatnich latach dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce by\u0142a o dwa lata starsza, ni\u017c twierdzi\u0142a.<\/span><\/p>\n

Deptali jej po pi\u0119tach<\/strong><\/p>\n

Rodzina mojej babci pochodzi\u0142a z Kijowa, ale po rewolucji uciek\u0142a na zach\u00f3d, do Polski. Matka Lusi i jej starsza siostra zosta\u0142y rozstrzelane przez Niemc\u00f3w, a brat zosta\u0142 w latach 30. zesz\u0142ego wieku zamordowany w Rosji sowieckiej. Jej uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107 w Warszawie dzi\u0119ki po\u0142\u0105czeniu szcz\u0119\u015bcia i odwagi.<\/span><\/p>\n

\u2013 Nie wolno by\u0142o mie\u0107 strachu w oczach \u2013 mawia\u0142a. Babcia mia\u0142a w czasie wojny dwa ma\u0142e pieski \u2013 a \u017bydom nie wolno by\u0142o posiada\u0107 ps\u00f3w. Dosta\u0142a prac\u0119 w fabryce parowoz\u00f3w. Codziennie je\u017adzi\u0142a do niej na rowerze przez ca\u0142e miasto, r\u00f3wnie\u017c 1 sierpnia 1944 r., kiedy w Warszawie wybuch\u0142o powstanie. Po jego upadku babcia by\u0142a w\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rych Niemcy prowadzili do obozu przej\u015bciowego w Pruszkowie. Kiedy nadarzy\u0142a si\u0119 okazja, uda\u0142o si\u0119 jej uciec i raz jeszcze unikn\u0105\u0107 zag\u0142ady. Nie po raz pierwszy kaci deptali jej po pi\u0119tach.<\/span><\/p>\n

Po wojnie babcia Lusia i dziadek Marek pr\u00f3bowali stworzy\u0107 razem w Polsce normalne \u017cycie. Oboje byli lekarzami. Urodzi\u0142y im si\u0119 dwie c\u00f3rki. Pomimo atmosfery politycznych represji istnia\u0142y w komunistycznej Polsce oazy wolno\u015bci, np. kawiarnie. By\u0142y to cz\u0119sto miejsca nieskr\u0119powanych rozm\u00f3w poza partyjn\u0105 kontrol\u0105. Babcia kocha\u0142a warszawskie kawiarnie. Spotyka\u0142a pisarzy i ludzi sztuki i cho\u0107 nie by\u0142a \u201eteoretykiem\u201d, jak o sobie \u017cartobliwie mawia\u0142a, jej osobowo\u015b\u0107 promieniowa\u0142a wyj\u0105tkow\u0105 si\u0142\u0105.<\/span><\/p>\n

Dok\u0142adnie 50 lat temu, w marcu 1968 r., znowu zosta\u0142y wypuszczone na wolno\u015b\u0107 straszliwe demony. Re\u017cim komunistyczny, kt\u00f3ry walczy\u0142 z rosn\u0105cym niezadowoleniem ludno\u015bci, zrobi\u0142 koz\u0142a ofiarnego z garstki \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy jeszcze mieszkali w Polsce. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 odg\u00f3rnie sterowana antysemicka kampania po\u0142\u0105czona z czystkami. Podgrzewano atmosfer\u0119 nienawi\u015bci.<\/span><\/p>\n

Babcia i dziadek zrozumieli, \u017ce tym razem musz\u0105 spakowa\u0107 walizki. Ich \u017cycie w Polsce by\u0142o definitywnie sko\u0144czone, mimo \u017ce byli i czuli si\u0119 zasymilowanymi \u017bydami.<\/span><\/p>\n

Lw\u00f3w, Lemberg, Lwiw<\/strong><\/p>\n

Rodzina zosta\u0142a rozbita. Moja mama trafi\u0142a do obozu dla uciekinier\u00f3w w Szwecji. Ciocia z synem zostali w Polsce. Babcia i dziadek dostali mo\u017cliwo\u015b\u0107 pracy w Niemczech. To by\u0142o bardzo wa\u017cne dla dziadka, bo m\u00f3wi\u0142 p\u0142ynnie po niemiecku. Wyr\u00f3s\u0142 we Lwowie, przed wojn\u0105 trzecim co do wielko\u015bci mie\u015bcie polskim, gdzie w\u015br\u00f3d \u017byd\u00f3w silnie by\u0142a obecna niemiecka kultura. Lemberg w okresie Austro-W\u0119gier by\u0142 wielonarodowym polem magnetycznym Europy \u015arodkowej. Zasymilowani \u017bydzi chodzili do niemieckich szk\u00f3\u0142. Byli cz\u0119sto dwuj\u0119zyczni, m\u00f3wili po polsku i niemiecku.<\/span><\/p>\n

Dzisiejszy Lwiw jest cz\u0119\u015bci\u0105 zachodniej Ukrainy. Lw\u00f3w jest, jak mo\u017ce niewiele miast w Europie, uciele\u015bnieniem historii kontynentu w XIX i XX wieku. Nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 zmiany granic, wojny, okupacje i wyzwolenia. Prawnik i pisarz Philippe Sands w swojej niedawno wydanej po szwedzku ksi\u0105\u017cce \u201eDroga do Norymbergi\u201d opisuje po mistrzowsku te dramatyczne zawirowania historii.<\/span><\/p>\n

Historia mojej babci przebiega\u0142a r\u00f3wnolegle z mrocznymi i jasnymi okresami historii Europy.<\/span><\/p>\n

Kiedy po brudnej fali antysemityzmu 1968 r. osiedli\u0142a si\u0119 w Niemczech, by\u0142a emigrantk\u0105 z Polski, nie \u017byd\u00f3wk\u0105. Jako lekarka zwyk\u0142a pyta\u0107 pacjent\u00f3w z silnym polskim akcentem, czy m\u00f3wi si\u0119 \u201edas Brot\u201d, czy \u201eder Brot\u201d. Wiedzia\u0142a, \u017ce rzadko maj\u0105 oni do czynienia z lekarzem, kt\u00f3ry w ten spos\u00f3b ods\u0142ania swoje s\u0142abo\u015bci. Lekarz jest przecie\u017c autorytetem. Za spraw\u0105 swojej j\u0119zykowej nieudolno\u015bci i braku zakorzenienia kulturowego zdoby\u0142a sobie popularno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

\u017byd\u00f3wk\u0105 by\u0142a tylko dla tych, kt\u00f3rzy j\u0105 dobrze znali. Razem z dziadkiem prze\u017cyli zbyt wiele, \u017ceby podejmowa\u0107 jakiekolwiek ryzyko. W czasie wojny, \u017ceby mog\u0142a prze\u017cy\u0107, uda\u0142o si\u0119 jej za\u0142atwi\u0107 fa\u0142szywe, tzw. aryjskie papiery. Przy okazji odm\u0142odzi\u0142a si\u0119 o dwa lata \u2013 jej znajoma o sze\u015b\u0107. Po wojnie przyjemnie by\u0142o by\u0107 o kilka lat m\u0142odszym \u2013 a\u017c do momentu, kiedy trzeba by\u0142o d\u0142u\u017cej pracowa\u0107 pomimo wieku emerytalnego.<\/span><\/p>\n

Bomby lecia\u0142y, a ona sz\u0142a do przodu<\/strong><\/p>\n

Ostatnie 50 lat \u017cycia mojej babci by\u0142o chyba najbardziej szcz\u0119\u015bliwe, mimo rozproszenia rodziny. Niemcy Zachodnie da\u0142y jej poczucie bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rego pozbawi\u0142a j\u0105 komunistyczna Polska. Urz\u0105dzi\u0142a si\u0119 dobrze jako lekarz. Kupi\u0142a dom. Mog\u0142a pomaga\u0107 dzieciom i je\u017adzi\u0107 po \u015bwiecie, odwiedzaj\u0105c przyjaci\u00f3\u0142, kt\u00f3rzy podobnie jak ona zostali zmuszeni do wyjazdu.<\/span><\/p>\n

Kiedy dziesi\u0119\u0107 lat temu zmar\u0142 Marek, m\u00f3j dziadek, babcia Lusia przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Pary\u017ca, gdzie mieszka moja ciocia. Mia\u0142a wtedy 89 lat. Pomaga\u0142em jej przy przeprowadzce z Niemiec. Na zmian\u0119 prowadzili\u015bmy jej audi autostrad\u0105. Narzeka\u0142a, \u017ce jad\u0119 za wolno.<\/span><\/p>\n

Prze\u017cy\u0142a dziesi\u0119\u0107 pogodnych lat we Francji, w\u015br\u00f3d rodziny i przyjaci\u00f3\u0142. Prawnuki odwiedza\u0142y j\u0105 kilkakrotnie, mieszka\u0142y u niej.<\/span><\/p>\n

Prawie nigdy nie rozmawia\u0142em z babci\u0105 o polityce. Jednak by\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie ona i jej dramatyczna historia uformowa\u0142y w du\u017cym stopniu moje widzenie \u015bwiata, m\u00f3j \u015bwiatopogl\u0105d.<\/span><\/p>\n

Wraz z ni\u0105 i ostatnimi spo\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy prze\u017cyli Zag\u0142ad\u0119, nied\u0142ugo znikn\u0105 ostatni \u015bwiadkowie mrocznej historii Europy. Pokolenie mojej babci musia\u0142o brutalnie zda\u0107 sobie spraw\u0119 z tego, co jest w \u017cyciu wa\u017cne. Widzia\u0142o na w\u0142asne oczy, jak ludzie potrafi\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 dobrym i z\u0142ym celom. Moja babcia zawsze sz\u0142a szybko do przodu, nawet kiedy bomby lecia\u0142y na Warszaw\u0119. Na swej drodze do\u015bwiadczy\u0142a pomocy i dozna\u0142a przyja\u017ani wielu ludzi. Uda\u0142o jej si\u0119 do\u017cy\u0107 blisko stu lat. Niezwyk\u0142y los.<\/span><\/b><\/p>\n

\n

Peter Wolodarski\u00a0<\/strong>\u2013 ur. w 1978 r., szwedzki dziennikarz o polskich korzeniach. Od marca 2013 r. redaktor naczelny czo\u0142owego szwedzkiego dziennika \u201eDagens Nyheter\u201d. Tekst ukaza\u0142 si\u0119 21 marca tego roku w \u201eGuardianie\u201d<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Po Marcu ’68 babcia Lusia wyjecha\u0142a z kraju. Niemcy zachodnie da\u0142y jej poczucie bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rego pozbawi\u0142a j\u0105 komunistyczna Polska Peter Wolodarski [ Szwecja naczelny red.\u00a0Dagens Nyheter ] Babcia Lusia (Fot. archiwum autora) – Nie wolno by\u0142o mie\u0107 strachu w oczach – mawia\u0142a. Babcia mia\u0142a w czasie wojny dwa ma\u0142e pieski – a \u017bydom nie wolno […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60756"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=60756"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60756\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":60779,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/60756\/revisions\/60779"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=60756"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=60756"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=60756"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}