{"id":61062,"date":"2018-04-27T17:09:29","date_gmt":"2018-04-27T15:09:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=61062"},"modified":"2018-04-27T12:06:32","modified_gmt":"2018-04-27T10:06:32","slug":"04-05-28","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=61062","title":{"rendered":"Czy Polska powinna si\u0119 ba\u0107 \u017cydowskich roszcze\u0144?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Czy Polska powinna si\u0119 ba\u0107 \u017cydowskich roszcze\u0144?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marcin Wojciechowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

We wtorek ameryka\u0144ska Izba Reprezentant\u00f3w uchwali\u0142a ustaw\u0119 nr 447 Justice for Uncompensated Survivors Today \u2013 JUST, wspieraj\u0105c\u0105 \u017cydowskie d\u0105\u017cenia do kompensat za nieruchomo\u015bci po osobach zamordowanych w Holokau\u015bcie. W Stanach ustawa przesz\u0142a bez echa, w Polsce jest wok\u00f3\u0142 niej gwar. Czy jest si\u0119 czego ba\u0107?<\/strong><\/p>\n

fot. PAP\/DPA \/ \u017ar\u00f3d\u0142o: PAP<\/em><\/span><\/p>\n

Ustawa nie wymienia z nazwy Polski, ale ze wzgl\u0119d\u00f3w historycznych wiadomo, \u017ce Polski dotyczy przede wszystkim, bo wi\u0119kszo\u015b\u0107 zamordowanych \u017byd\u00f3w pochodzi\u0142a w\u0142a\u015bnie z naszego kraju. Niemcy mordowali ca\u0142e rodziny \u017cydowskie, nieraz nie pozostawiaj\u0105c ani jednej osoby, kt\u00f3ra mog\u0142aby odziedziczy\u0107 spadek. Niekiedy pozostawa\u0142a przy \u017cyciu pojedyncza osoba, np. dziecko, kt\u00f3re w ten spos\u00f3b formalnie nabywa\u0142o prawo do spadku, ale p\u00f3\u017aniej wyje\u017cd\u017ca\u0142o za granic\u0119 nie upominaj\u0105c si\u0119 o ten spadek jako doros\u0142a osoba. Tym bardziej \u017ce w PRL, za \u017belazn\u0105 Kurtyn\u0105, istnia\u0142 ju\u017c inny system i mog\u0142o si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce maj\u0105tek jest nie do odzyskania, a je\u015bli ju\u017c jest, to wart grosze.<\/span><\/p>\n

Z polskiej perspektywy sprawa wydawa\u0142a si\u0119 uregulowana. Spadek nieobj\u0119ty testamentem i na kt\u00f3ry nie ma naturalnych spadkobierc\u00f3w przechodzi na w\u0142asno\u015b\u0107 gminy lub Skarbu Pa\u0144stwa. Dotyczy to wszystkich obywateli polskich, niezale\u017cnie od narodowo\u015bci, tak w czasach zaraz po wojnie, jak i obecnie \u2013 ka\u017cdego roku takie przypadki zdarzaj\u0105 si\u0119 do\u015b\u0107 powszechnie. Nawet je\u017celi jest spadkobierca, ale nie zg\u0142asza si\u0119 w celu obj\u0119cia spadku, to po 20, a najp\u00f3\u017aniej 30 latach kto\u015b inny, kto zamieszkuje w tej nieruchomo\u015bci, mo\u017ce s\u0105downie naby\u0107 prawo w\u0142asno\u015bci metod\u0105 zasiedzenia, nawet je\u017celi robi to w z\u0142ej wierze. 73 lata po wojnie ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 nieruchomo\u015bci jest ju\u017c dawno zagospodarowana, a ich status prawny uregulowany.<\/span><\/p>\n

Odda\u0107, ale komu\u015b innemu<\/strong><\/p>\n

Na tak\u0105 sytuacj\u0119 Amerykanie pr\u00f3buj\u0105 na\u0142o\u017cy\u0107 swoj\u0105 ustaw\u0119, kt\u00f3ra daje ameryka\u0144skiemu rz\u0105dowi obowi\u0105zek wparcia dla organizacji, kt\u00f3re staraj\u0105 si\u0119 o odszkodowania za pozostawione przez pomordowanych nieruchomo\u015bci.<\/span>
\n Amerykanie raczej zdaj\u0105 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce szanse na odzyskanie czegokolwiek s\u0105 niewielkie, bo kiedy czyta si\u0119 ustaw\u0119, to wida\u0107, \u017ce jest pisana w taki spos\u00f3b, \u017ceby robi\u0107 wra\u017cenie, \u017ce Stany Zjednoczone og\u00f3lnie wspieraj\u0105, ale tak \u017ceby nie wymusi\u0107 na rz\u0105dzie \u017cadnych konkretnych dzia\u0142a\u0144 w tym kierunku. Jedynym konkretem zapisanym w ustawie jest wym\u00f3g corocznego wpisywania sprawozdania Departamentu Stanu nt. demokracji na \u015bwiecie raportu dot. post\u0119pu prac nad \u201ekompensacj\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

Zreszt\u0105 w\u0142a\u015bnie w s\u0142owie \u201ekompensacja\u201d mo\u017ce si\u0119 kry\u0107 tajemnica. Promotorom ustawy chodzi nie o odzyskanie konkretnych nieruchomo\u015bci, tylko o wyp\u0142at\u0119 odszkodowania w pieni\u0105dzu i o za\u0142atwienie sprawy \u201ehurtem, \u201d podobnie jak indywidualne roszczenia obywateli polskich za roboty przymusowe w III Rzeszy zosta\u0142y ca\u0142o\u015bciowo za\u0142atwione niemiecko – polsk\u0105 umow\u0105 mi\u0119dzyrz\u0105dow\u0105 z 1991 roku. Od roku 2000 nawet spadkobiercy os\u00f3b przymusowo wywiezionych do Rzeszy mog\u0105 otrzymywa\u0107 odszkodowania i to od pa\u0144stwa niemieckiego, a nie od konkretnej fabryki, ani od konkretnego gospodarstwa rolnego, do kt\u00f3rego ta osoba zosta\u0142a wywieziona. Czyli pewien precedens jest, jednak nie w pe\u0142ni adekwatny<\/span><\/p>\n

Za wyw\u00f3zk\u0119 do Rzeszy odpowiada\u0142o pa\u0144stwo niemieckie, wi\u0119c nic dziwnego, \u017ce dzisiaj r\u00f3wnie\u017c pa\u0144stwo niemieckie wyp\u0142aca odszkodowania. Za Holocaust nie odpowiada\u0142o pa\u0144stwo polskie, wi\u0119c dlaczego dzisiaj pa\u0144stwo polskie mia\u0142oby wyp\u0142aca\u0107 odszkodowania? Organizacje \u017cydowskie mog\u0142yby co prawda pr\u00f3bowa\u0107 powi\u0105za\u0107 spraw\u0119 odszkodowa\u0144 z tym, \u017ce dzisiaj to obywatele polscy korzystaj\u0105 z po\u017cydowskich nieruchomo\u015bci, wi\u0119c w ich imieniu to w\u0142a\u015bnie pa\u0144stwo polskie powinno wyp\u0142aci\u0107 odszkodowania, ale taka konstrukcja prawna by\u0142aby do\u015b\u0107 karko\u0142omna.<\/span><\/p>\n

Dlaczego mia\u0142oby to si\u0119 sta\u0107 teraz, a nie 25 lat temu, albo 50 lat temu? Bez sensu jest negowanie z g\u00f3ry motywacji symbolicznej, bo sprawa jest bolesna, wci\u0105\u017c poruszaj\u0105ca dla milion\u00f3w ludzi i dotyka poj\u0119\u0107 zado\u015b\u0107uczynienia i sprawiedliwo\u015bci lub jej braku dla os\u00f3b skrzywdzonych. Ale jednocze\u015bnie trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce o zaj\u0119ciu si\u0119 spraw\u0105 dopiero teraz zadecydowa\u0142 po prostu wzrost cen nieruchomo\u015bci w Polsce. Gdyby taka instytucja jak \u015awiatowa Organizacja Restytucji Mienia \u017bydowskiego WJRO (za\u0142o\u017cona w 1993 roku w Izraelu) ubiega\u0142a si\u0119 o zwrot nieruchomo\u015bci w tamtych czasach, to zak\u0142adaj\u0105c powodzenie mog\u0142aby liczy\u0107 na wyp\u0142at\u0119 w najlepszym wypadku kilkuset dolar\u00f3w za nieruchomo\u015b\u0107, bo w przeliczeniu na ameryka\u0144sk\u0105 walut\u0119 tyle by\u0142y one w\u00f3wczas warte. Czyli mniej ni\u017c wynios\u0142yby koszty post\u0119powania. Dzisiaj warto\u015b\u0107 z\u0142otego jest du\u017co wy\u017csza i ceny nieruchomo\u015bci s\u0105 du\u017co wy\u017csze \u2013 zacz\u0119\u0142o si\u0119 op\u0142aca\u0107, a zatem zacz\u0105\u0142 si\u0119 ruch w sprawie. Opr\u00f3cz symbolicznego w\u0105tku sprawa ma te\u017c aspekt finansowy.<\/span><\/p>\n

Jest jeszcze podstawowe pytanie o brak spadkobierc\u00f3w. W sprawie odszkodowa\u0144 za prac\u0119 w Rzeszy s\u0105 konkretne osoby wywiezione do pracy, lub ich konkretni spadkobiercy. Czy w przypadku nieruchomo\u015bci nale\u017c\u0105cych niegdy\u015b do ofiar Holocaustu, kt\u00f3re nie zostawi\u0142y spadkobierc\u00f3w, wyst\u0119powa\u0107 po odszkodowanie mia\u0142yby po prostu izraelski fundacje? Czy w przypadku braku spadkobierc\u00f3w samozwa\u0144czym spadkobierc\u0105 mo\u017ce by\u0107 jakakolwiek fundacja nie zwi\u0105zana bezpo\u015brednio z w\u0142a\u015bcicielami nieruchomo\u015bci? Jak wyt\u0142umaczy\u0107 jej prawa do odszkodowania pod wzgl\u0119dem prawnym i etycznym? I dlaczego akurat ta fundacja, a nie jaka\u015b inna? I dlaczego izraelska, a nie polska, skoro w\u0142a\u015bciciele tych nieruchomo\u015bci byli obywatelami polskimi? Na te pytania ameryka\u0144ska ustawa nie odpowiada, pozostawiaj\u0105c tylko administracji og\u00f3lny nakaz wspierania organizacji zmierzaj\u0105cych do kompensacji i dzia\u0142aj\u0105cych w dziedzinie edukacji nt. Holocaustu.<\/span><\/p>\n

Jak nas widz\u0105<\/strong><\/p>\n

Czy ameryka\u0144ska ustawa ma jak\u0105kolwiek moc sprawcz\u0105 w Polsce? Jeszcze mniejsz\u0105 ni\u017c w USA. Tak samo jak nieszcz\u0119sna ustawa o IPN ze stycznia bie\u017c\u0105cego roku nie obowi\u0105zuje za granic\u0105, tak ameryka\u0144ska ustawa nie obowi\u0105zuje w suwerennym pa\u0144stwie jakim jest Polska. Mo\u017ce jednak by\u0107 traktowana jako narz\u0119dzie dyplomatycznego lub politycznego nacisku na Polsk\u0119. To ustawowe, formalne zobowi\u0105zanie ameryka\u0144skiej administracji tak naprawd\u0119 do niczego administracji nie zobowi\u0105zuje, natomiast daje jej podstaw\u0119 do ewentualnych nacisk\u00f3w dyplomatycznych, wywo\u0142ywanych chocia\u017cby po to, by w zamian za odst\u0105pienie od nich uzyska\u0107 od Warszawy co\u015b innego. Taki straszak w postaci wisz\u0105cej nad Polsk\u0105 gro\u017aby wielomiliardowych odszkodowa\u0144 mo\u017ce by\u0107 kiedy\u015b u\u017cyty, je\u017celi Amerykanie b\u0119d\u0105 postrzegali Polsk\u0119 jako pa\u0144stwo na tyle s\u0142abe na arenie mi\u0119dzynarodowej, \u017ce wra\u017cliwe na takie gro\u017aby.<\/span><\/p>\n

I ten aspekt jest tu by\u0107 mo\u017ce najistotniejszy, bo sam fakt uchwalenia tej ustawy jest ju\u017c pewnym wyznacznikiem poziomu si\u0142y naszej strony. W marcu, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy z polsk\u0105 ambasad\u0105 Kongres Polonii Ameryka\u0144skiej, ustami jej prezesa Franka Spuli, wezwa\u0142 swoich dzia\u0142aczy i sympatyk\u00f3w do akcji nacisku na kongresmen\u00f3w w celu sk\u0142onienia ich do g\u0142osowania przeciwko tej ustawie. W ostatniej dekadzie marca dzia\u0142acze KPA odwiedzili osobi\u015bcie ponad 300 z 435 kongresmen\u00f3w nak\u0142aniaj\u0105c ich do g\u0142osowania przeciw. Efekt? Ca\u0142a Izba Reprezentant\u00f3w zag\u0142osowa\u0142a jednomy\u015blnie za. Zastosowano nawet procedur\u0119 uproszczon\u0105 przewidzian\u0105 dla projekt\u00f3w niekontrowersyjnych, popieranych przez obie partie. Procedura ta przewiduje maksimum 40 minut na debat\u0119 nad ustaw\u0105. Kongresmeni nie wykorzystali nawet tych 40 minut, wystarczy\u0142o im nieca\u0142e 30.<\/span><\/p>\n

A 20 lat temu w podobnej akcji KPA (i te\u017c wspieranej po cichu przez polsk\u0105 ambasad\u0119) dotycz\u0105cej g\u0142osowania nad uznawanym w USA za kontrowersyjny projektem wej\u015bcia Polski do NATO, wynik by\u0142 po naszej my\u015bli. I to pomimo znacznego sprzeciwu Rosji. Por\u00f3wnanie tych dw\u00f3ch fakt\u00f3w powinno sk\u0142oni\u0107 do my\u015blenia nad tym jaka jest obecnie si\u0142a polityczna Polski w oczach zagranicy. Kongresmeni nie zgodzili si\u0119 nawet na postulowane przez KPA publiczne wys\u0142uchanie opinii w tej sprawie. \u0141atwo\u015b\u0107 z jak\u0105 Kongres t\u0119 ustaw\u0119 przepchn\u0105\u0142 bez ogl\u0105dania si\u0119 ani na interes Polski, ani na jej g\u0142os jest niewielkim (bo sprawa politycznie jest niewielka i przesz\u0142a w USA bez rozg\u0142osu), ale bardzo praktycznym sprawdzianem aktualnego presti\u017cu i wp\u0142yw\u00f3w naszego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Oby do szuflady<\/strong><\/p>\n

Zwrotu mienia \u017cydowskiego na podstawie ustawy 447 nie b\u0119dzie na pewno. Nie b\u0119dzie te\u017c pewnie wyp\u0142at odszkodowa\u0144 jakim\u015b wp\u0142ywowym, ale s\u0142abo powi\u0105zanym ze spraw\u0105 organizacjom. Za to na pewno b\u0119dzie kolejna okazja do wzajemnej niech\u0119ci. Zapewne rodzimi, internetowi hejterzy antysemiccy nie daruj\u0105 sobie takiej wspania\u0142ej okazji do obelg w stosunku do \u017byd\u00f3w. W ko\u0144cu dostali na tacy pretekst do chorych wywod\u00f3w o pazernej naturze \u017byd\u00f3w, a stary wierszyk o tym czyje by\u0142y ulice, a czyje kamienice, pasuje jak ula\u0142 jako ilustracja do nag\u0142a\u015bniania wszystkich wad tej ustawy. Tak naprawd\u0119 z wylicze\u0144 rz\u0105dowych wynika, \u017ce mienie po\u017cydowskie to zaledwie 14 proc. og\u00f3\u0142u nieruchomo\u015bci zniszczonych przez Niemc\u00f3w w czasie II Wojny \u015awiatowej w Polsce. Ale danych statystycznych nikt nie s\u0142ucha, za to obrzydliwy stereotyp \u017byd\u00f3w wyci\u0105gaj\u0105cych r\u0119k\u0119 po polskie pieni\u0105dze w\u0142a\u015bnie zyska\u0142 \u015bwie\u017cy impuls do utrwalania si\u0119 w pami\u0119ci tych, kt\u00f3rzy prawdy nie potrzebuj\u0105, \u017ceby mie\u0107 ugruntowany \u015bwiatopogl\u0105d. I to b\u0119dzie zapewne najtrwalszy skutek tej \u017ale napisanej, nieprzemy\u015blanej i niepotrzebnej ustawy.<\/span><\/p>\n

O ile nie zacznie by\u0107 znana \u015bwiatowej opinii publicznej i nie wywo\u0142a przez to kolejnej erupcji stereotyp\u00f3w o Polakach \u2013 antysemitach. Nale\u017cy mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce w nadchodz\u0105cych dniach kto\u015b powstrzyma premiera Morawieckiego przed wypowiadaniem si\u0119 do mikrofonu. Bo je\u015bli znowu w swoim stylu zwr\u00f3ci uwag\u0119 opinii mi\u0119dzynarodowej na spraw\u0119, to zwi\u0105zane z tym oburzenie mog\u0142oby wymusi na Amerykanach uruchomienie ustawy.<\/span>
\n Teraz czeka nas podpisanie ustawy przez prezydenta Trumpa. Podpisze na pewno. A w\u00f3wczas pozostanie ju\u017c tylko obserwowa\u0107 czy na pewno i jak szybko wszyscy o niej zapomn\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

*Autor jest dziennikarzem i politologiem, publicyst\u0105 magazynu \u201eLibert\u00e9!\u201d<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy Polska powinna si\u0119 ba\u0107 \u017cydowskich roszcze\u0144? Marcin Wojciechowski We wtorek ameryka\u0144ska Izba Reprezentant\u00f3w uchwali\u0142a ustaw\u0119 nr 447 Justice for Uncompensated Survivors Today \u2013 JUST, wspieraj\u0105c\u0105 \u017cydowskie d\u0105\u017cenia do kompensat za nieruchomo\u015bci po osobach zamordowanych w Holokau\u015bcie. W Stanach ustawa przesz\u0142a bez echa, w Polsce jest wok\u00f3\u0142 niej gwar. Czy jest si\u0119 czego ba\u0107? fot. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61062"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61062"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61062\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61093,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61062\/revisions\/61093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}