{"id":61335,"date":"2018-05-17T17:09:12","date_gmt":"2018-05-17T15:09:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=61335"},"modified":"2018-05-16T07:27:23","modified_gmt":"2018-05-16T05:27:23","slug":"16-09-25","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=61335","title":{"rendered":"Noam Zylberberg – Mieszkanie w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu"},"content":{"rendered":"

\n<\/a>Noam Zylberberg – Mieszkanie w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Rozmowa: Ewa Mielczarek
\n<\/strong>Zdj\u0119cia: Maciek Niemojewski
\n<\/strong>Korekta: Kinga S\u0142owik<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

Zanim Noam Zylberberg przyjecha\u0142 do Polski, studiowa\u0142 w Jerozolimskiej Akademii Muzyki. P\u00f3\u017aniej dyrygowa\u0142 i aran\u017cowa\u0142 w Izraelu, ale pewnego dnia postanowi\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do miasta swoich przodk\u00f3w \u017ceby za\u0142o\u017cy\u0107 tu Ma\u0142\u0105 Orkiestr\u0119 Dancingow\u0105, kt\u00f3ra przywraca zapomniane d\u017awi\u0119ki przedwojennej Warszawy. Na pocz\u0105tku lipca wydadz\u0105 pierwsz\u0105 p\u0142yt\u0119. Z Noamem spotykamy si\u0119 w jego s\u0142onecznym mieszkaniu w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu. Rozmawiamy o muzyce, przesz\u0142o\u015bci, dziadkach, polskiej kuchni i wsp\u00f3\u0142czesnej Warszawie. Ale przede wszystkim popijamy kaw\u0119 mielon\u0105 w drewnianym m\u0142ynku. I s\u0142uchamy muzyki.<\/span><\/p>\n

Rozmowwa: Zacznijmy od historii Twojej rodziny. Twoi dziadkowie pochodz\u0105 z Warszawy.<\/strong><\/span><\/p>\n

Noam Zylberberg:<\/strong> Tak, babcia urodzi\u0142a si\u0119 w Warszawie w 1911 roku. Pochodzi\u0142a z prawdziwie warszawskiej rodziny, zwi\u0105zanej z tym miastem od ponad dwustu lat. By\u0142a dumna, \u017ce jest st\u0105d i uwielbia\u0142a j\u0119zyk polski. Chodzi\u0142a do warszawskiej Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych. Rodzina babci by\u0142a bardzo religijna, ale te\u017c wykszta\u0142cona i otwarta. Jej tata zna\u0142 polski, rosyjski, jidysz i hebrajski. Mieszkali przy \u015awi\u0119tojerskiej. Rodzina dziadka przyjecha\u0142a ze sztetlu, O\u017carowa \u015awi\u0119tokrzyskiego. Dziadek urodzi\u0142 si\u0119 w 1907 roku i by\u0142 pierwszym pokoleniem urodzonym w Warszawie. Dziadkowie wzi\u0119li tajemny \u015blub.<\/span><\/p>\n

R: Naprawd\u0119?! Opowiedz o tej historii.<\/strong><\/span><\/p>\n

NZ:<\/strong> Poznali si\u0119 w ruchu m\u0142odzie\u017cy syjonistycznej. Dziadkowie byli syjonistami i chcieli wyjecha\u0107 do Palestyny. Brat mojego dziadka ju\u017c tam mieszka\u0142. W tamtym okresie trzeba by\u0142o dosta\u0107 pozwolenie, \u017ceby m\u00f3c wyemigrowa\u0107. Dziadek dosta\u0142 zgod\u0119 i chcia\u0142 zabra\u0107 babci\u0119 ze sob\u0105. By\u0142a najm\u0142odsza w rodzinie \u2013 jej starsze siostry jeszcze nie wysz\u0142y za m\u0105\u017c.<\/span><\/p>\n

R: Ile lat mia\u0142a Twoja babcia, kiedy wysz\u0142a za m\u0105\u017c?<\/strong><\/span><\/p>\n

NZ:<\/strong> Dwadzie\u015bcia dwa. Bardzo m\u0142oda. Babcia niezwykle podziwia\u0142a i szanowa\u0142a swojego ojca. To jego reakcji ba\u0142a si\u0119 najbardziej. Obawia\u0142a si\u0119 powiedzie\u0107 mu, \u017ce chce wyj\u015b\u0107 za m\u0105\u017c, wyjecha\u0107 do Palestyny i do tego zwi\u0105za\u0107 si\u0119 z \u201eprostszym ch\u0142opakiem\u201d. Wzi\u0119li \u015blub po kryjomu. Po ceremonii ka\u017cdy wr\u00f3ci\u0142 do swojego domu. Po jakim\u015b czasie ojciec si\u0119 dowiedzia\u0142. Powiedzia\u0142 do niej: \u201eBroniu, s\u0142ysza\u0142em, \u017ce wzi\u0119\u0142a\u015b \u015blub z jakim\u015b ch\u0142opakiem. Mog\u0142aby\u015b przynajmniej zaprosi\u0107 swojego ojca\u201d (\u015bmiech). Wyjechali do Palestyny i zamieszkali w Tel Awiwie. Reszta rodziny zosta\u0142a w Warszawie i wszyscy tu zgin\u0119li. Moi dziadkowie nigdy p\u00f3\u017aniej nie wr\u00f3cili do Warszawy. Nie wiem, czy dziadek czu\u0142 si\u0119 mocno zwi\u0105zany z tym miastem, ale babcia na pewno. My\u015bl\u0119, \u017ce powr\u00f3t by\u0142by dla niej zbyt trudny. Nic tu dla niej nie zosta\u0142o. Nic na ni\u0105 nie czeka\u0142o. Jej miasto si\u0119 nie zachowa\u0142o. Babcia mieszka\u0142a w Izraelu siedemdziesi\u0105t lat, ale zawsze w g\u0142\u0119bi duszy zosta\u0142a Polk\u0105. Moi rodzice nie m\u00f3wili po polsku. To bardzo typowe, \u017ce drugie pokolenie nie zna j\u0119zyka. Rodzice chc\u0105, \u017ceby dzieci jak najbardziej wtopi\u0142y si\u0119 w spo\u0142eczno\u015b\u0107, nie byli \u201einni\u201d. O Polsce i o przesz\u0142o\u015bci nie chc\u0105 opowiada\u0107, a dzieci nie chc\u0105 s\u0142ucha\u0107. Otwieraj\u0105 si\u0119 dopiero przed swoimi wnukami, kt\u00f3re maj\u0105 ju\u017c wi\u0119cej dystansu.<\/span><\/p>\n

R: Jak zapami\u0119ta\u0142e\u015b swoich dziadk\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

NZ:<\/strong> Pami\u0119ta\u0142em ich, jak mieli ju\u017c ko\u0142o dziewi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat. Babcia bardzo lubi\u0142a opowiada\u0107 o dzieci\u0144stwie w Warszawie. To miasto by\u0142o zawsze mocno obecne w moim \u017cyciu. Wiedzia\u0142em, \u017ce babcia jest st\u0105d, ale wtedy to brzmia\u0142o dla mnie jak dalekie miejsce, w nieprawdziwym, trudnym do wyobra\u017cenia \u015bwiecie. Babcia by\u0142a niesamowicie dumna, \u017ce pochodzi z zamo\u017cnej rodziny Raabe, kt\u00f3ra mia\u0142a fabryk\u0119 produkuj\u0105c\u0105 drewniane sztyfty do but\u00f3w. Fabryka nazywa\u0142a si\u0119 \u201eH.B. Raabe\u201d. Ta nigdy niesprawdzona historia, wielokrotnie opowiadana przez babci\u0119 podczas rodzinnych spotka\u0144, sta\u0142a si\u0119 dla nas nieprawdziw\u0105 anegdot\u0105 \u2013 traktowali\u015bmy j\u0105 jak zabawny \u017cart. Po \u015bmierci babci pr\u00f3bowali\u015bmy odnale\u017a\u0107 w internecie informacje o tej fabryce, ale nie wiedzieli\u015bmy nawet, jak napisa\u0107 t\u0119 nazw\u0119. My\u015bleli\u015bmy, \u017ce chodzi o zapis \u201eHabe Raabe\u201d i nic nie mogli\u015bmy znale\u017a\u0107. Dopiero po jakim\u015b czasie dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce mo\u017ce chodzi\u0107 o inicja\u0142y \u201eH.B\u201d. To \u015bwietny przyk\u0142ad braku komunikacji i porozumienia pomi\u0119dzy pokoleniami. Babcia opowiada\u0142a o fabryce tysi\u0105ce razy, ale nigdy nie pomy\u015bla\u0142a, by wyja\u015bni\u0107 skr\u00f3t \u201eH.B\u201d. A rodzice nigdy nie pomy\u015bleli, by zapyta\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce w ten spos\u00f3b stracili\u015bmy bezpowrotnie wiele historii.<\/span><\/p>\n

R: Chcieli umo\u017cliwi\u0107 swoim dzieciom nowy start, bez baga\u017cu wspomnie\u0144.<\/strong><\/p>\n

NZ:<\/strong> Tak. Z dziadkami rozmawiali\u015bmy tylko po hebrajsku. Nigdy nie s\u0142ysza\u0142em, \u017ceby babcia m\u00f3wi\u0142a po polsku, ale przez siedemdziesi\u0105t lat mieszkania w Izraelu co tydzie\u0144 robi\u0142a nam na obiad ros\u00f3\u0142 z makaronem, kotlety mielone z ziemniakami, a na deser szarlotk\u0119 i kompot (\u015bmiech). Cz\u0119sto ludzie pytaj\u0105 mnie o izraelsk\u0105 kuchni\u0119, a dla mnie to jest w\u0142a\u015bnie izraelskie jedzenie! Lubi\u0119 hummus. Mog\u0119 zje\u015b\u0107 falafel. Czasem robi\u0119 szakszuk\u0119, ale to nie jest moje jedzenie, kt\u00f3re znam z najm\u0142odszych lat. Gdy wychodz\u0119 na klatk\u0119 schodow\u0105, na kt\u00f3rej roznosi si\u0119 zapach roso\u0142u czy kotlet\u00f3w, przypomina mi si\u0119 dzieci\u0144stwo i czuj\u0119 wok\u00f3\u0142 ducha mojej babci\u2026 Po jej \u015bmierci zacz\u0105\u0142em szuka\u0107 informacji o historii rodziny. Dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce \u201eH.B\u201d jest skr\u00f3tem od Hersz Ber Raabe. Rodzina Raabe mia\u0142a kamienic\u0119 na ulicy Zamenhofa i fabryk\u0119 w Bia\u0142ej Podlaskiej i \u0141omiankach. Jednym z kuzyn\u00f3w babci by\u0142 Tadeusz Raabe. W czasie I wojny \u015bwiatowej jego rodzina musia\u0142a ucieka\u0107 do Rosji \u2013 w m\u0142odo\u015bci Tadeusz sp\u0119dzi\u0142 du\u017co czasu w Moskwie i Sankt Petersburgu. Zobaczy\u0142 tam nowoczesne, artystyczne kawiarnie. Kiedy po wojnie wr\u00f3ci\u0142 do Warszawy, chcia\u0142 przenie\u015b\u0107 ten format tutaj. Razem ze swoimi przyjaci\u00f3\u0142mi Antonim S\u0142onimskim i Julianem Tuwimem za\u0142o\u017cyli kawiarni\u0119 \u201ePod Picadorem\u201d przy Nowym \u015awiecie 57. Babcia mi tego nie opowiada\u0142a, ale my\u015bl\u0119, \u017ce musia\u0142a o tym wiedzie\u0107. Ma\u0142o ludzi pami\u0119ta o Tadeuszu Raabe, ale grupa, Skamander z kt\u00f3r\u0105 by\u0142 zwi\u0105zany, mocno wp\u0142yn\u0119\u0142a na polsk\u0105 kultur\u0119. Tadeusz Raabe by\u0142 prawnikiem, ale pisa\u0142 wiersze. M\u00f3wiono o nim: \u201eNajlepszy poeta w\u015br\u00f3d adwokat\u00f3w i najlepszy adwokat w\u015br\u00f3d poet\u00f3w\u201d. P\u00f3\u017aniej zosta\u0142 m\u0119\u017cem Toli Ma\u0144kiewicz\u00f3wny, aktorki i wielkiej gwiazdy, kt\u00f3ra w tamtym czasie gra\u0142a w filmach z Aleksandrem \u017babczy\u0144skim. Odnalaz\u0142em na youtubie fragment filmu z Tol\u0105, kt\u00f3ra \u015bpiewa. Wtedy pierwszy raz us\u0142ysza\u0142em polskie tango.<\/span><\/p>\n

R: Niesamowite, \u017ce sam odkrywa\u0142e\u015b te fascynuj\u0105ce historie. Jak rodzice zareagowali na Tw\u00f3j pomys\u0142 studiowania muzyki?<\/strong><\/p>\n

NZ:<\/strong> Studiowanie na Akademii Muzycznej by\u0142o dla mnie najbardziej naturalnym wyborem. Wcze\u015bniej d\u0142ugo gra\u0142em klasyk\u0119 i troch\u0119 jazz, ale na studiach poszed\u0142em w kierunku dyrygentury. Sko\u0144czy\u0142em nauk\u0119, ale targa\u0142o mn\u0105 wiele w\u0105tpliwo\u015bci. Ci\u0105gle my\u015bla\u0142em, \u017ce nie jestem wystarczaj\u0105co dobry w tym, co robi\u0119.<\/span><\/p>\n

R: To typowo polska cecha \u2013\u00a0pesymizm.<\/strong><\/p>\n

NZ:<\/strong> Ja mam wszystko polskie. Zosta\u0142em wychowany na kotletach mielonych, wi\u0119c czy mog\u0119 by\u0107 Izraelczykiem? (\u015bmiech) I co to w\u0142a\u015bciwie znaczy \u201eby\u0107 Izraelczykiem\u201d? Wiesz, \u017ce jak zapytasz w Izraelu: \u201eKim jeste\u015b?\u201d, to nikt nie odpowiada: \u201eJestem \u017bydem\u201d albo \u201eJestem Izraelczykiem\u201d. To\u017csamo\u015b\u0107 buduje si\u0119 tam mi\u0119dzy innymi na podstawie miejsca, z kt\u00f3rego pochodz\u0105 dziadkowie. Jak kto\u015b tam mnie pyta, kim jestem, odpowiadam, \u017ce jestem Polakiem.<\/span><\/p>\n

R: My\u015blisz, \u017ce to si\u0119 zmieni za kilka pokole\u0144? Czy mieszka\u0144cy Izraela b\u0119d\u0105 si\u0119 czuli Izraelczykami?<\/strong><\/p>\n

NZ:<\/strong> Dobre pytanie. My\u015bl\u0119, \u017ce tak, ale na pewno potrzeba na to wi\u0119cej czasu. W wi\u0119kszo\u015bci maj\u0105 siln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 izraelsk\u0105, ale jednocze\u015bnie maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 drugiej to\u017csamo\u015bci \u2013 po dziadkach. A czasem nawet trzeciej i czwartej.<\/span><\/p>\n

R: Co robi\u0142e\u015b po studiach?<\/strong><\/p>\n

NZ:<\/strong> Histori\u0105 rodziny zacz\u0105\u0142em si\u0119 interesowa\u0107 po \u015bmierci dziadk\u00f3w, gdy by\u0142em w gimnazjum. Po studiach mieszka\u0142em w Tel Awiwie i pracowa\u0142em nad r\u00f3\u017cnymi projektami muzycznymi. Zacz\u0105\u0142em chodzi\u0107 na lekcje j\u0119zyka polskiego do Instytutu Polskiego, bo chcia\u0142em pozna\u0107 j\u0119zyk babci. Ju\u017c kilka lat min\u0119\u0142o odk\u0105d us\u0142ysza\u0142em jak Tola Mankiewicz\u00f3wna \u015bpiewa polskie tango i zacz\u0105\u0142em si\u0119 coraz bardziej interesowa\u0107 t\u0105 muzyk\u0105. Pomy\u015bla\u0142em, \u017ce m\u00f3g\u0142bym z tym co\u015b zrobi\u0107. Chcia\u0142em gra\u0107 polskie piosenki tak, jak by\u0142y grane kiedy\u015b.<\/span><\/p>\n

R: Co to dok\u0142adnie znaczy?<\/strong><\/p>\n

NZ:<\/strong> Od pocz\u0105tku XX wieku istnieje w wykonaniu muzyki klasycznej ruch \u201ehistorically informed performance (HIP)\u201d. W historii muzyki klasycznej nie by\u0142o tradycji grania utwor\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci \u2013 ka\u017cda generacja gra\u0142a w\u0142asn\u0105 muzyk\u0119. Po \u015bmierci Jana Sebastiana Bacha nikt o nim nie pami\u0119ta\u0142 przez sto lat? Dopiero w XIX wieku Mendelssohn zagra\u0142 utw\u00f3r Bacha i od tego czasu zacz\u0105\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie ustanawia\u0107 kanon muzyki klasycznej. Ale wszyscy wtedy grali Bacha w ten sam spos\u00f3b, w stylu swoich czas\u00f3w. Je\u015bli pos\u0142uchasz nagra\u0144 z lat 20., 30., 40., a nawet 50., oka\u017ce si\u0119, \u017ce styl wykonania muzyki jest podobny do stylu wykonania Piotra Czajkowskiego. HIP postuluje, by gra\u0107 muzyk\u0119 zgodnie ze stylem panuj\u0105cym w epoce, z kt\u00f3rej ona pochodzi. Kompozytorzy z czasem dodawali coraz wi\u0119cej informacji przy zapisach nutowych. Partytura Bacha ma bardzo ma\u0142o instrukcji. Natomiast kompozycje z ko\u0144ca XIX wieku np. Mahlera b\u0119d\u0105 mia\u0142y notatki zawieraj\u0105ce emocje zwi\u0105zane prawie z ka\u017cd\u0105 nut\u0105. Nie ma nagra\u0144 wcze\u015bniejszych kompozycji, nie ma wskaz\u00f3wek, jak je gra\u0107. Jedynym \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 ksi\u0105\u017cki i eseje, kt\u00f3re pisali kompozytorzy i muzycy. S\u0142ynne ksi\u0105\u017cki na ten temat pisa\u0142 m.in. ojciec Mozarta. By\u0142 znany w ca\u0142ej Europie dzi\u0119ki swojemu podr\u0119cznikowi gry na skrzypcach: \u201eVersuch einer grundlichen Violinschule\u201d. W tych podr\u0119cznikach jest zawarta ca\u0142a wiedza, jak gra\u0107 na instrumentach. Pisa\u0142 o wsp\u00f3\u0142czesnej mu muzyce, tak jak j\u0105 postrzega\u0142 \u2013 to co dla niego by\u0142o oczywiste, ale dla nas ju\u017c nie jest \u2013 dlatego ten podr\u0119cznik pomaga nam zrozumie\u0107 podej\u015bcie tamtych czas\u00f3w. Dawne instrumenty r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 od tych wsp\u00f3\u0142czesnych. Na przyk\u0142ad smyczek do skrzypiec by\u0142 skonstruowany jak \u0142uk, a dzi\u015b jest proste. Budowa niezwykle wp\u0142ywa na d\u017awi\u0119k \u2013 brzmienie starych i nowych instrument\u00f3w jest inne. Podej\u015bcie \u201ehistorically informed movement\u201d jest dzi\u015b w\u0142a\u015bciwie mainstreamowe. Nawet je\u015bli muzycy cz\u0119sto dzi\u015b graj\u0105 Bacha na pianinie, maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107 \u017ce w jego czasach nie by\u0142o pianina.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

read more: Noam Zylberberg – Mieszkanie…<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Noam Zylberberg – Mieszkanie w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu Rozmowa: Ewa Mielczarek Zdj\u0119cia: Maciek Niemojewski Korekta: Kinga S\u0142owik Zanim Noam Zylberberg przyjecha\u0142 do Polski, studiowa\u0142 w Jerozolimskiej Akademii Muzyki. P\u00f3\u017aniej dyrygowa\u0142 i aran\u017cowa\u0142 w Izraelu, ale pewnego dnia postanowi\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do miasta swoich przodk\u00f3w \u017ceby za\u0142o\u017cy\u0107 tu Ma\u0142\u0105 Orkiestr\u0119 Dancingow\u0105, kt\u00f3ra przywraca zapomniane d\u017awi\u0119ki przedwojennej Warszawy. Na pocz\u0105tku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61335"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61335"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61352,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61335\/revisions\/61352"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61335"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}