{"id":61486,"date":"2018-05-15T17:09:20","date_gmt":"2018-05-15T15:09:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=61486"},"modified":"2018-05-15T08:00:57","modified_gmt":"2018-05-15T06:00:57","slug":"22-09-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=61486","title":{"rendered":"Pola\u0144ski, winny kozio\u0142 ofiarny"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Pola\u0144ski, winny kozio\u0142 ofiarny<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jakub Majmurek
\n<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Roman Pola\u0144ski (Fot. GUILLAUME COLLET\/SIPA)<\/em><\/span><\/p>\n

Nawet gdy wina nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci to kara wymierzona 40 lat po czynie – tak. 10 lat, 20, nie m\u00f3wi\u0105c o 40 latach, ca\u0142kowicie mo\u017ce zmieni\u0107 cz\u0142owieka i poci\u0105ganie go do odpowiedzialno\u015bci za czyn z innego \u017cycia nie naprawi raczej starej niesprawiedliwo\u015bci, a mo\u017ce wyrz\u0105dzi\u0107 now\u0105<\/strong><\/p>\n

W tych dniach do naszych kin wchodzi \u201ePrawdziwa historia\u201d, najnowszy film Romana Pola\u0144skiego. Uwag\u0119 medi\u00f3w i dyskutant\u00f3w na Facebooku bardziej ni\u017c dzie\u0142o przyci\u0105ga jednak osoba tw\u00f3rcy. Ameryka\u0144ska Akademia Filmowa usun\u0119\u0142a w\u0142a\u015bnie autora \u201eChinatown\u201d z szereg\u00f3w. Powodem jest ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 za Pola\u0144skim od 1977 roku sprawa kryminalna. Kalifornijska prokuratura postawi\u0142a mu wtedy sze\u015b\u0107 zarzut\u00f3w, w tym \u201egwa\u0142tu z u\u017cyciem narkotyk\u00f3w\u201d oraz \u201esprzecznego z prawem stosunku z osob\u0105 ma\u0142oletni\u0105\u201d. Mia\u0142 si\u0119 ich dopu\u015bci\u0107 na trzynastoletniej w\u00f3wczas Samancie Gailey, dzi\u015b po m\u0119\u017cu Geimer.<\/span><\/p>\n

Pola\u0144ski zawar\u0142 cywiln\u0105 ugod\u0119 z Geimer i wyp\u0142aci\u0142 jej poka\u017ane odszkodowanie. Ona sama powtarza, \u017ce re\u017cyser poni\u00f3s\u0142 ju\u017c kar\u0119, a sprawa powinna zosta\u0107 zamkni\u0119ta. Decyzj\u0119 Akademii nazwa\u0142a \u201eokrutn\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

“To wyborcy, od kt\u00f3rych niewiele zale\u017cy. I nikt nimi si\u0119 nie zajmuje<\/span><\/p>\n

Stanowisko Geimer nie zako\u0144czy jednak kontrowersji. W ca\u0142ej sprawie odbija si\u0119 bowiem szerszy, od p\u00f3\u0142 roku najgor\u0119tszy globalnie kulturowy problem: relacji p\u0142ci i w\u0142adzy w jednym z najbardziej globalnie eksponowanych przemys\u0142\u00f3w kultury \u2013 Hollywood.<\/span><\/p>\n

Pola\u0144ski znalaz\u0142 si\u0119 w centrum uwagi opinii
\npublicznej za spraw\u0105 afery Weinsteina i akcji #MeToo.<\/strong><\/p>\n

Co chwila w wirze historii<\/strong><\/p>\n

Prywatna biografia re\u017cysera raz jeszcze zap\u0119tla si\u0119 z szerszymi, spo\u0142eczno-historycznymi si\u0142ami. W wir historii Pola\u0144ski wpada ju\u017c jako dziecko w okupowanym przez Niemc\u00f3w Krakowie. Zostaje oddzielony od pozostaj\u0105cej w getcie rodziny, ukrywa si\u0119 pod fa\u0142szywym nazwiskiem w polskiej cz\u0119\u015bci miasta i u ch\u0142opskiej rodziny na podkrakowskiej wsi. W Zag\u0142adzie traci matk\u0119.<\/span><\/p>\n

Po wyzwoleniu sytuacja Pola\u0144skiego radykalnie si\u0119 odwraca. Z Krakowa trafia do \u0142\u00f3dzkiej Film\u00f3wki, dalej do Pary\u017ca, Londynu, Hollywood. Bajeczna kariera, kt\u00f3ra wynosi go do \u015bwiatowej elity, jest \u2013 odejmuj\u0105c \u0142ut szcz\u0119\u015bcia, jakiego potrzebowa\u0142 nawet najbardziej uzdolniony cz\u0142owiek zza \u017celaznej kurtyny \u2013 cz\u0119\u015bci\u0105 szerszej historii kilku z\u0142otych dekad powojennego cudu gospodarczego otwieraj\u0105cego tak\u017ce na gruncie przemys\u0142\u00f3w kultury niespotykane wcze\u015bniej \u015bcie\u017cki awansu spo\u0142ecznego. Dystans mi\u0119dzy m\u0142odym \u017bydem n\u0119dznie \u017cyj\u0105cym w strachu przed \u015bmierci\u0105 w okupowanym Krakowie i m\u0142odziutkim studentem w biedzie, ruinie i \u201ewielkiej trwodze\u201d powojnia a re\u017cyserem \u201eDziecka Rosemary\u201d to ca\u0142a galaktyka.<\/span><\/p>\n

Ale w latach 60. Pola\u0144ski staje si\u0119 jednym z symboli jeszcze jednego zjawiska \u2013 nowej, hedonistycznej i liberty\u0144skiej kultury odrzucaj\u0105cej represyjne normy obyczajowe na rzecz prawa do ekspresji i przyjemno\u015bci. Ten okres ko\u0144czy tragedia \u2013 zamordowanie jego ci\u0119\u017carnej \u017cony Sharon Tate przez cz\u0142onk\u00f3w bandy Charlesa Mansona w sierpniu 1969 roku. Wydarzenie to nie tylko zmienia \u017cycie Pola\u0144skiego, ale tak\u017ce ko\u0144czy pewn\u0105 epok\u0119. Zamyka pe\u0142ne optymizmu i nadziei lata 60. Kontrkultura ukazuje wtedy swoje mroczne, przera\u017caj\u0105ce oblicze, \u015bwiat \u201edzieci kwiat\u00f3w\u201d, wolnej mi\u0142o\u015bci i rock and rolla na zawsze traci niewinno\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Nieca\u0142\u0105 dekad\u0119 p\u00f3\u017aniej dla Pola\u0144skiego zaczyna si\u0119 nowy, wracaj\u0105cy do dzi\u015b koszmar \u2013 oskar\u017cenie o gwa\u0142t uniemo\u017cliwiaj\u0105ce mu do dzi\u015b powr\u00f3t do Stan\u00f3w. Cho\u0107 tym razem sam ponosi niew\u0105tpliw\u0105 win\u0119 za wpakowanie si\u0119 w ca\u0142\u0105 sytuacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Co si\u0119 wydarzy\u0142o na Mulholland Drive?<\/strong><\/p>\n

Wszystko zacz\u0119\u0142o si\u0119 w marcu 1977 roku w domu Jacka Nicholsona na Mulholland Drive w Los Angeles. Pola\u0144ski zabiera tam trzynastoletni\u0105 Samanth\u0119. Spotyka si\u0119 z ni\u0105 tego samego dnia, by wykona\u0107 seri\u0119 zdj\u0119\u0107 dla francuskiego \u201eVogue\u2019a\u201d. To ich druga wsp\u00f3lna sesja. Geimer wspomina p\u00f3\u017aniej, \u017ce nie czu\u0142a si\u0119 komfortowo ju\u017c w trakcie pierwszej i zastanawia\u0142a si\u0119, czy w og\u00f3le powinna si\u0119 spotka\u0107 z re\u017cyserem.<\/span><\/p>\n

W domu Nicholsona Pola\u0144ski i Geimer byli sami, aktor je\u017adzi\u0142 na nartach w Kolorado. W pewnym momencie zabra\u0107 swoje rzeczy wpad\u0142a na chwil\u0119 wpad\u0142a Anjelica Huston \u2013 by\u0142a partnerka Nicholsona, z kt\u00f3rym w\u0142a\u015bnie si\u0119 rozsta\u0142a. Aktorka nie by\u0142a jednak bezpo\u015brednim \u015bwiadkiem czyn\u00f3w, za kt\u00f3re Pola\u0144skiemu postawiono zarzuty. Pr\u00f3buj\u0105c ustali\u0107, co si\u0119 sta\u0142o, musimy polega\u0107 na relacjach samego re\u017cysera i Samanthy Geimer.<\/span><\/p>\n

Te si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105. Geimer w autobiografii \u201eDziewczynka. \u017bycie w cieniu Romana Pola\u0144skiego\u201d pisze, \u017ce wsp\u00f3lnie pili alkohol i brali metakwalon \u2013 uspokajaj\u0105c\u0105 substancj\u0119 u\u017cywan\u0105 tak\u017ce jako rozlu\u017aniaj\u0105cy narkotyk rekreacyjny. Geimer opisuje, \u017ce od pocz\u0105tku \u017ale czu\u0142a si\u0119 w domu Nicholsona, chcia\u0142a wr\u00f3ci\u0107 do rodzic\u00f3w. Dawa\u0142a to do zrozumienia re\u017cyserowi, ale on ignorowa\u0142 jej protesty i namawia\u0142, by zosta\u0142a. Geimer, jak pisze, nie chcia\u0142a seksu. Mia\u0142a wprost powiedzie\u0107 to kilkakrotnie. Ale by\u0142a tak przyt\u0142oczona sytuacj\u0105, \u017ce nie mia\u0142a ju\u017c si\u0142y protestowa\u0107, chcia\u0142a, by wszystko si\u0119 po prostu jak najszybciej sko\u0144czy\u0142o. To, co zasz\u0142o, Geimer wprost nazywa gwa\u0142tem.<\/span><\/p>\n

Pola\u0144ski w swojej autobiografii i wszystkich wypowiedziach utrzymuje,<\/strong>
\n \u017ce stosunek by\u0142 \u201ekonsensualny\u201d. Twierdzi, \u017ce nie odurzy\u0142 dziewczyny i<\/strong>
\n nie mia\u0142 \u017cadnych przes\u0142anek, by uzna\u0107, \u017ce Geimer nie wyra\u017ca zgody na seks.<\/strong><\/p>\n

Nawet je\u015bli przyjmiemy wersj\u0119 re\u017cysera, to i tak z\u0142ama\u0142 prawo. Geimer by\u0142a zbyt m\u0142oda, by w \u015bwietle kalifornijskich regulacji m\u00f3c podejmowa\u0107 z ni\u0105 wsp\u00f3\u0142\u017cycie. Prawo okre\u015blaj\u0105ce wiek przyzwolenia r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od pa\u0144stwa, a w Ameryce nawet od stanu, ale w ka\u017cdym wypadku ustawodawcy przy\u015bwieca ta sama przes\u0142anka: zbyt m\u0142ody wiek, zw\u0142aszcza w sytuacji istotnej r\u00f3\u017cnicy metryki i pozycji spo\u0142ecznej lub zale\u017cno\u015bci, wyklucza mo\u017cliwo\u015b\u0107 podj\u0119cia w pe\u0142ni \u015bwiadomej zgody na wsp\u00f3\u0142\u017cycie.<\/span><\/p>\n

Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 opinii publicznej jest i b\u0119dzie przekonana, \u017ce w\u0142a\u015bnie taka sytuacja \u2013 niemo\u017cno\u015b\u0107 wyra\u017cenia nieprzymuszonej \u015bwiadomej zgody \u2013 mia\u0142a miejsce w przypadku Pola\u0144skiego i Geimer.<\/span><\/p>\n

\u015acigany i oszukany<\/strong><\/p>\n

Sprawa od pocz\u0105tku budzi\u0142a sensacj\u0119. Pod presj\u0105 opinii publicznej s\u0105d i wymiar sprawiedliwo\u015bci Kalifornii po prostu zawiod\u0142y. Geimer wspomina, \u017ce przes\u0142uchania i presja medi\u00f3w by\u0142y o wiele bardziej traumatyczne ni\u017c gwa\u0142t. By oszcz\u0119dzi\u0107 dziewczynie dalszego cierpienia, jej prawnik wyszed\u0142 z inicjatyw\u0105 ugody, na kt\u00f3r\u0105 zgodzi\u0107 si\u0119 mia\u0142o biuro prokuratora i s\u0105d.<\/span><\/p>\n

Pola\u0144ski przyzna\u0142 si\u0119 do najl\u017cejszego zarzutu (\u201esprzeczny z prawem <\/strong>
\nstosunek z osob\u0105 ma\u0142oletni\u0105\u201d), inne zosta\u0142y wycofane. Re\u017cyser mia\u0142 <\/strong>
\nsp\u0119dzi\u0107 90 dni w wi\u0119zieniu oraz podda\u0107 si\u0119 ocenie psychiatrycznej.<\/strong><\/p>\n

Dalsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 wyroku mia\u0142 otrzyma\u0107 w zawieszeniu. W trakcie procesu, po wp\u0142aceniu kaucji, s\u0105d cz\u0119sto szed\u0142 Pola\u0144skiemu na r\u0119k\u0119. Odpowiada\u0142 z wolnej stopy, kr\u0105\u017cy\u0142 mi\u0119dzy Stanami a Europ\u0105, gdzie pracowa\u0142 nad kolejnym filmem. S\u0105d zgodzi\u0142 si\u0119 nawet przesun\u0105\u0107 90-dniow\u0105 odsiadk\u0119 tak, by Pola\u0144ski m\u00f3g\u0142 odby\u0107 kolejn\u0105 podr\u00f3\u017c na Stary Kontynent.<\/span><\/p>\n

Re\u017cyser za ka\u017cdym razem wraca\u0142 do Stan\u00f3w i wype\u0142nia\u0142 polecenia s\u0105du. W wi\u0119zieniu sp\u0119dzi\u0142 42 dni, po czym zosta\u0142 zwolniony z opini\u0105 doradzaj\u0105c\u0105 wyrok w zawieszeniu. W mi\u0119dzyczasie s\u0119dzia Laurence J. Rittenband zmieni\u0142 zdanie. Jak dowiedzieli si\u0119 prawnicy re\u017cysera, nie zamierza\u0142 wywi\u0105za\u0107 si\u0119 z wi\u0105\u017c\u0105cej prawnie umowy, chcia\u0142 za to pos\u0142a\u0107 re\u017cysera na lata za kraty, a nast\u0119pnie deportowa\u0107. Z filmu dokumentalnego \u201ePola\u0144ski: \u015acigany i po\u017c\u0105dany\u201d Mariny Zenovich dowiadujemy si\u0119, \u017ce wp\u0142yw na to mia\u0142a mie\u0107 rozmowa Rittenbanda z kalifornijskim prokuratorem Davidem Wellsem. Wells mia\u0142 przekona\u0107 s\u0119dziego, \u017ce Pola\u0144skiego nie mo\u017cna potraktowa\u0107 zbyt \u0142agodnie. Taka jednostronna komunikacja s\u0119dziego i prokuratora bez obecno\u015bci prawnik\u00f3w pozosta\u0142ych stron by\u0142a sprzeczna z procedur\u0105.<\/span><\/p>\n

Wells p\u00f3\u017aniej zaprzeczy\u0142, cho\u0107 sam przedstawi\u0142 wydarzenia w ten spos\u00f3b w dokumencie Zenovich. Zaprzeczy\u0142 tak\u017ce s\u0119dzia Rittenband. W o\u015bwiadczeniu sprzed dekady napisa\u0142, \u017ce zamierza\u0142 jedynie \u017c\u0105da\u0107 odbycia pozosta\u0142ych 48 dni odsiadki, a nast\u0119pnie deportowa\u0107 re\u017cysera ze Stan\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Prawnicy twierdz\u0105 dzi\u015b, \u017ce Pola\u0144ski pope\u0142ni\u0142 w 1978 roku b\u0142\u0105d, uciekaj\u0105c <\/strong>
\ndo Europy. M\u00f3g\u0142 walczy\u0107 o wype\u0142nienie umowy przez s\u0105d. Mia\u0142 do tego<\/strong>
\n prawne \u015brodki. Oznacza\u0142o to jednak ryzyko nawet d\u0142ugoletniego wi\u0119zienia.<\/strong><\/p>\n

Nie podj\u0105\u0142 go i sprawa ci\u0105gnie si\u0119 do dzi\u015b. Poniewa\u017c przyzna\u0142 si\u0119 do winy (seks z nieletni\u0105) i uciek\u0142 przed og\u0142oszeniem ostatecznego wyroku, rzecz nie podlega przedawnieniu. Cho\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci system\u00f3w prawnych w naszym kr\u0119gu kulturowym przest\u0119pstwa seksualne przedawniaj\u0105 si\u0119 po mniej wi\u0119cej 10 latach.<\/span><\/p>\n

Wyrok ustalony w wyniku ugody mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 bardzo \u0142agodny. Trudno nie zgodzi\u0107 si\u0119, \u017ce system niesprawiedliwie potraktowa\u0142 Geimer i nie by\u0142 w stanie doprowadzi\u0107 do procesu, kt\u00f3ry nie by\u0142by dla niej wy\u0142\u0105cznie \u017ar\u00f3d\u0142em upokorzenia. Ale bior\u0105c pod uwag\u0119 ca\u0142y przebieg post\u0119powania, tak\u017ce Pola\u0144ski ma prawo czu\u0107 si\u0119 oszukany przez ameryka\u0144ski system sprawiedliwo\u015bci.<\/span><\/p>\n

Winny, ale czy s\u0142usznie ukarany<\/strong><\/p>\n

Sprawa Geimer na kilka lat spowolni\u0142a karier\u0119 re\u017cysera, co zbieg\u0142o si\u0119 w czasie ze s\u0142abszym okresem w jego tw\u00f3rczo\u015bci. Po \u201eTess\u201d (1979) kolejne produkcje Pola\u0144skiego \u2013 \u201ePiraci\u201d, \u201eFrantic\u201d, nawet \u201eGorzkie gody\u201d \u2013 budzi\u0142y co najwy\u017cej uprzejme reakcje krytyki, a w\u015br\u00f3d publiczno\u015bci radzi\u0142y sobie bardzo \u015brednio. Re\u017cyser wr\u00f3ci\u0142 jednak do formy z \u201ePianist\u0105\u201d (2002). Opowie\u015b\u0107 o W\u0142adys\u0142awie Szpilmanie, uratowanym przed Zag\u0142ad\u0105 przez niemieckiego oficera, nagrodzono Z\u0142ot\u0105 Palm\u0105 w Cannes. W 2003 roku Akademia przyzna\u0142a mu Oscara za re\u017cyseri\u0119. Zgromadzona w Teatrze Kodaka hollywoodzka elita werdykt przywita\u0142a entuzjastycznymi oklaskami.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b to samo grono wyklucza Pola\u0144skiego. Po tym gdy przez lata \u015brodowisko filmowe nie by\u0142o w stanie w \u017caden spos\u00f3b odnie\u015b\u0107 si\u0119 do sprawy i wyci\u0105gn\u0105\u0107 konsekwencji, wyci\u0105ga je teraz \u2013 40 lat po fakcie. To paradoksalna sytuacja: z jednej strony Pola\u0144ski jest bez w\u0105tpienia winny w sprawie, kt\u00f3ra przes\u0105dzi\u0142a o jego usuni\u0119ciu z Akademii, z drugiej \u2013 reakcja przychodzi na tyle p\u00f3\u017ano, i\u017c trudno mie\u0107 poczucie, \u017ce \u201esprawiedliwo\u015bci sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

Decyzja Akademii by\u0142aby jak najbardziej uzasadniona w roku 1977 czy 1978. Wtedy mo\u017cna by j\u0105 odczyta\u0107 jako uczciwy i pozbawiony dwuznacznych intencji sygna\u0142, \u017ce \u015brodowisko filmowe powa\u017cnie traktuje problem nadu\u017cy\u0107 seksualnych w swoich szeregach. Pola\u0144ski mia\u0142by czas, by do\u015bwiadczy\u0107 proporcjonalnej kary, i ewentualnie, po poprawie i odpowiednim czasie, wr\u00f3ci\u0107 w szeregi Akademii.<\/span><\/p>\n

Krytycy Pola\u0144skiego przywo\u0142uj\u0105 g\u0142osy innych kobiet oskar\u017caj\u0105cych <\/strong>
\ngo o seksualne nadu\u017cycia. Ich opinii nie mo\u017cna zlekcewa\u017cy\u0107.<\/strong><\/p>\n

Jednak re\u017cyser nigdy si\u0119 nie przyzna\u0142, a co istotniejsze \u2013 prawie wszystkie zarzuty odnosz\u0105 si\u0119 do okresu sprzed sprawy Geimer.<\/span><\/p>\n

Trzeba bowiem pami\u0119ta\u0107, \u017ce nawet gdy wina nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci, to kara wymierzona 40 lat po czynie – tak. Obecna we wszystkich systemach prawnych naszego kr\u0119gu kulturowego instytucja przedawnienia zak\u0142ada, \u017ce czas zaciera odpowiedzialno\u015b\u0107 karn\u0105. 10 lat, 20, nie m\u00f3wi\u0105c o 40 latach, ca\u0142kowicie mo\u017ce zmieni\u0107 cz\u0142owieka. Kto\u015b, kto 20 lat temu pope\u0142ni\u0142 przest\u0119pstwo, dwie dekady p\u00f3\u017aniej jest na og\u00f3\u0142 zupe\u0142nie inn\u0105 osob\u0105 i poci\u0105ganie go do odpowiedzialno\u015bci za czyn sprzed 20 lat nie naprawi raczej starej niesprawiedliwo\u015bci, a mo\u017ce wyrz\u0105dzi\u0107 now\u0105.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie instytucja przedawnienia pochodzi z porz\u0105dku prawnokarnego. Ale stoj\u0105ce za ni\u0105 przes\u0142anki nie ograniczaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do niego, ale w og\u00f3le do regu\u0142 cywilizowanego wsp\u00f3\u0142\u017cycia mi\u0119dzy lud\u017ami. Powinni\u015bmy bra\u0107 je pod uwag\u0119 tak\u017ce przy nak\u0142adaniu sankcji spo\u0142ecznych czy \u015brodowiskowych.<\/span><\/p>\n

Inne Hollywood, ale jakie?<\/strong><\/p>\n

Dzi\u015b trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce Akademii bardziej ni\u017c o sprawiedliwo\u015b\u0107 i standardy chodzi o ratowanie w\u0142asnego wizerunku zagro\u017conego kryzysem wywo\u0142anym przez Weinsteina. Afera #MeToo zdemaskowa\u0142a co\u015b, o czym niby wszyscy wiedzieli, ale traktowali pob\u0142a\u017cliwie jako element bran\u017cowej kultury \u2013 to, \u017ce Hollywood ukaza\u0142o si\u0119 opinii publicznej jako bastion m\u0119skich przywilej\u00f3w, systemowo bagatelizuj\u0105cy, je\u015bli nie wspieraj\u0105cy, seksualne molestowanie i inne przemocowe relacje.<\/span><\/p>\n

Trudno nie zgodzi\u0107 si\u0119 z \u017c\u0105daniami, by fabryka sn\u00f3w, jak\u0105 ods\u0142oni\u0142y doniesienia w sprawie Weinsteina, radykalnie si\u0119 zmieni\u0142a.<\/span><\/p>\n

Przemys\u0142 filmowy musi stworzy\u0107 bezpieczne warunki pracy dla kobiet \u2013 nie tylko gwiazd, r\u00f3wnie\u017c dla \u201erobotnic\u201d \u2013 aktorek drugo- i trzecioplanowych, statystek, makija\u017cystek, kostiumolo\u017cek, operatorek kamer, pracownic ca\u0142ego filmowego zaplecza.<\/span><\/p>\n

Musi si\u0119 te\u017c realnie podzieli\u0107 z kobietami w\u0142adz\u0105, presti\u017cem i dochodami.<\/span><\/p>\n

To wymowne, \u017ce Akademia, kt\u00f3ra wyrzuca dzi\u015b Pola\u0144skiego, w ca\u0142ej historii Oscar\u00f3w za re\u017cyseri\u0119 kobiet\u0119 nagrodzi\u0142a tylko raz \u2013 w 2010 roku Kathryn Bigelow odebra\u0142a statuetk\u0119 za gorzki, osnuty wok\u00f3\u0142 wojny w Iraku \u201eHurt Locker\u201d. Problem jest nie tylko ameryka\u0144ski. W\u015br\u00f3d zdobywc\u00f3w Z\u0142otej Palmy w ca\u0142ej historii festiwalu w Cannes te\u017c jest tylko jedna kobieta \u2013 Jane Campion za oniryczny \u201eFortepian\u201d. Dosta\u0142a t\u0119 nagrod\u0119 w 1993 roku, \u0107wier\u0107 wieku temu.<\/span><\/p>\n

Czy afera Weinsteina, wyrzucenie Pola\u0144skiego i s\u0142ynnego komika gwa\u0142ciciela Billa Cosby\u2019ego z Akademii to pocz\u0105tek dobrych zmian? Czy te\u017c Akademia po\u015bwi\u0119ca jednostki, kt\u00f3re i tak ju\u017c maj\u0105 zszargan\u0105 opini\u0119, by niewiele, a najlepiej nic nie zmienia\u0107?<\/span><\/p>\n

Jakie b\u0119d\u0105 d\u0142ugofalowe skutki, poka\u017ce dopiero czas. Dzi\u015b Pola\u0144ski czuje si\u0119 koz\u0142em ofiarnym i tak odbiera te\u017c jego sytuacj\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 opinii publicznej.<\/span><\/p>\n

To, co zrobi\u0142em, by\u0142o z\u0142e. Odpokutowa\u0142em<\/strong><\/p>\n

\u201eUciek\u0142em z getta. Mo\u017ce to ukszta\u0142towa\u0142o moj\u0105 osobowo\u015b\u0107, mo\u017ce w\u0142a\u015bnie tego pod\u015bwiadomie szukam… wygnania\u201d. Co my\u015bli Roman Pola\u0144ski<\/span><\/p>\n

1983 r., wywiad telewizyjny \u201eClive James<\/span>
\n meets Roman Polanski\u201d: \u201eC\u00f3\u017c, lubi\u0119 m\u0142ode kobiety \u2013 tak to ujmijmy… I my\u015bl\u0119, \u017ce tak naprawd\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 m\u0119\u017cczyzn je lubi\u201d.<\/span><\/p>\n

O sprawie Samanthy Geimer: \u201eDzi\u015b my\u015bl\u0119, \u017ce pr\u0119dzej czy p\u00f3\u017aniej co\u015b takiego musia\u0142o mi si\u0119 przytrafi\u0107. Ale z mojej strony by\u0142o to niewinne. Musz\u0119 tu zauwa\u017cy\u0107, \u017ce ta dziewczyna zezna\u0142a przed s\u0105dem, \u017ce mia\u0142a wcze\u015bniej stosunki seksualne. Powiedzia\u0142a mi, ile lat wcze\u015bniej to by\u0142o. Nie ma co o tym dyskutowa\u0107, ale faktem jest, \u017ce w jej \u017cyciu byli inni m\u0119\u017cczy\u017ani i \u017caden z nich nie mia\u0142 z tego powodu takich problem\u00f3w jak ja. Moja pozycja mo\u017ce sprawia\u0107, \u017ce przyci\u0105gam uwag\u0119. Gdyby to by\u0142 kto\u015b, kogo ludzie nie znaj\u0105, m\u00f3g\u0142by nie mie\u0107 takich k\u0142opot\u00f3w. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w Kalifornii jest winnych tego samego przest\u0119pstwa. W tym stosunki seksualne s\u0105 legalne dopiero z osob\u0105, kt\u00f3ra sko\u0144czy\u0142a 18 lat. Trudno znale\u017a\u0107 kogo\u015b, kto nie mia\u0142 wcze\u015bniej do\u015bwiadcze\u0144 seksualnych. Wiele os\u00f3b \u0142amie prawo. W moim przypadku by\u0142o to nieco bardziej ekstremalne, bo dziewczynie brakowa\u0142o dw\u00f3ch tygodni do czternastych urodzin\u201d.<\/span><\/p>\n

O tym, czy nie powinien si\u0119 powstrzyma\u0107, skoro wiedzia\u0142, \u017ce Geimer ma 13 lat: \u201eBardzo \u0142atwo tak teraz m\u00f3wi\u0107. Ale je\u015bli znajdujesz si\u0119 z dziewczyn\u0105 w pewnej sytuacji, nieszczeg\u00f3lnie si\u0119 nad tym zastanawiasz\u201d.<\/span><\/p>\n

1984 r., autobiografia \u201eRoman, by Pola\u0144ski\u201d (cytaty za pierwszym<\/strong>
\npolskim wywiadem, wyd. Polonia, 1989 R.):<\/p>\n

O pobycie w Gstaad w Bo\u017ce Narodzenie w 1969 r.: \u201eTo w\u0142a\u015bnie wtedy Kathy, Madeleine, Sylvia i inne, kt\u00f3rych imion nie pami\u0119tam, odegra\u0142y w moim \u017cyciu rol\u0119 kr\u00f3tkotrwa\u0142\u0105, ale uzdrawiaj\u0105c\u0105. Mia\u0142y przeci\u0119tnie od 16 do 19 lat, ju\u017c nie dziewczynki, ale jeszcze nie bogate w do\u015bwiadczenia \u017cyciowe kobiety (…). Mia\u0142y zwyczaj odwiedza\u0107 mnie w domu, niekoniecznie w celach erotycznych \u2013 chocia\u017c i to si\u0119 zdarza\u0142o\u201d.<\/span><\/p>\n

O stosunku z 13-letni\u0105 Samanth\u0105 Geimer, w ksi\u0105\u017cce nazywan\u0105 \u201eSandr\u0105\u201d: \u201eNie mia\u0142a zahamowa\u0144, jej do\u015bwiadczenie nie budzi\u0142o w\u0105tpliwo\u015bci. Po\u0142o\u017cy\u0142a si\u0119 gotowa, wsun\u0105\u0142em si\u0119 w ni\u0105. Nie pozostawa\u0142a bierna, ale kiedy szeptem spyta\u0142em, czy jest jej dobrze, odpowiedzia\u0142a tylko ulubionym zwrotem \u201ew porz\u0105dku\u201d. ( Geimer w s\u0105dzie, za \u201eLA Times\u201d : \u201eCzu\u0142am, \u017ce zaraz si\u0119 pop\u0142acz\u0119. By\u0142am… M\u00f3wi\u0142am:\u00bb Nie. No we\u017a. Przesta\u0144 \u00ab. Ale by\u0142am przestraszona\u201d. W styczniu 2018 r., wywiad z Jamie Palmer w \u201eQuilette\u201d: \u201eMia\u0142am 13 lat. Powiedzia\u0142am\u00bb nie \u00ab. Wi\u0119c by\u0142 to gwa\u0142t\u201d).<\/span><\/p>\n

O aresztowaniu: \u201eCz\u0119sto przeczuwa\u0142em katastrof\u0119, ale nigdy nie przesz\u0142o mi przez my\u015bl, \u017ce m\u00f3g\u0142bym sko\u0144czy\u0107 w wi\u0119zieniu, mie\u0107 z\u0142amane \u017cycie i karier\u0119 \u2013 bo poszed\u0142em z kim\u015b do \u0142\u00f3\u017cka (…). I oto z powodu chwili beztroskiego zapomnienia przekre\u015bla\u0142em swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 w kraju, kt\u00f3ry tyle dla mnie znaczy\u0142\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eStawienie si\u0119 Sandry w s\u0105dzie rozwia\u0142oby jakiekolwiek pog\u0142oski o jej wygl\u0105dzie trzynastolatki. Dla wszystkich sta\u0142oby si\u0119 jasne, \u017ce fizycznie jest ca\u0142kowicie dojrza\u0142a i bez trudu mo\u017cna by jej da\u0107 osiemna\u015bcie lat\u201d.<\/span><\/p>\n

2000 r., wywiad telewizyjny z Charliem Rosem: \u201eW twoim kraju w\u0142adz\u0119 nad systemem s\u0105downictwa przej\u0119\u0142y media. S\u0119dzia stwierdzi\u0142: dam im to, czego chc\u0105. A chcieli mojej g\u0142owy. To zacz\u0119\u0142o si\u0119 wcze\u015bniej, po zab\u00f3jstwie bandy Mansona\u201d.<\/span><\/p>\n

Na pytanie, dlaczego przez te wszystkie lata nie wraca do USA, by stawi\u0107 si\u0119 przed s\u0105dem: \u201eUciek\u0142em z getta. Mo\u017ce to ukszta\u0142towa\u0142o moj\u0105 osobowo\u015b\u0107, mo\u017ce w\u0142a\u015bnie tego pod\u015bwiadomie szukam… wygnania\u201d.<\/span><\/p>\n

2011 r., dokument \u201eRoman Pola\u0144ski. Moje \u017cycie\u201d:<\/strong><\/p>\n

O stosunku z Samanth\u0105 Geimer: \u201eJasne, \u017ce to by\u0142o co\u015b z\u0142ego. Nigdy nie zmieni\u0142em zdania na ten temat. Wtedy, po mojej stronie, pr\u00f3bowali\u015bmy zachowa\u0107 w tajemnicy to\u017csamo\u015b\u0107 ofiary. Chcia\u0142a tego r\u00f3wnie\u017c jej rodzina. Ale w ko\u0144cu j\u0105 znale\u017ali. To by\u0142o 33 lata temu. Jest mi naprawd\u0119 bardzo przykro, \u017ce to wywar\u0142o taki wp\u0142yw na jej \u017cycie i \u017cycie jej rodziny\u201d.<\/span><\/p>\n

\u201eDla mnie najgorszym problemem by\u0142o to, \u017ce dotyka\u0142o to mojej rodziny, \u017cony i dzieci. Wiele z tego powodu wycierpieli. Z jej strony by\u0142o pewnie podobnie. To ci\u0105g\u0142e n\u0119kanie przez paparazzich… Jest ofiar\u0105 w podw\u00f3jnym sensie ze wzgl\u0119du na to, co przesz\u0142a przez te wszystkie lata\u201d.<\/span><\/p>\n

2013 r. wywiad z Jamesem Foxem w \u201eVanity Fair\u201d: \u201eTo, co zrobi\u0142em, by\u0142o z\u0142e. Inaczej nie przyzna\u0142bym si\u0119 do winy. Powinienem by\u0142 stan\u0105\u0107 przed s\u0105dem i prawdopodobnie wszyscy by o tym zapomnieli\u201d.<\/span><\/p>\n

2013 r. program \u201eRozmowy poszczeg\u00f3lne\u201d, wywiad z Jackiem \u017bakowskim: Na pytanie, czy mia\u0142 poczucie, \u017ce seks z Geimer \u201eto mo\u017ce by\u0107 co\u015b krytycznie ocenianego\u201d: \u201eCz\u0142owiek w takim momencie si\u0119 nie zastanawia. Wtedy zupe\u0142nie inaczej si\u0119 podchodzi\u0142o do tych spraw. Dzi\u015b seks ma zupe\u0142nie inn\u0105 rol\u0119. Sta\u0142 si\u0119 niebezpieczny. M\u0142odzi ludzie, nastolatki dzisiaj dorastaj\u0105 w tej atmosferze. Ja im tego nie zazdroszcz\u0119. (…) To jest normalna rzecz, \u017ce obyczaje si\u0119 zmieniaj\u0105. Tylko kiedy\u015b to trwa\u0142o wieki, a dzi\u015b dzieje si\u0119 na przestrzeni kilkudziesi\u0119ciu lat\u201d.<\/span><\/p>\n

Na pytanie, czy po wyroku szwajcarskiego s\u0105du poczu\u0142 si\u0119 wyzwolony: \u201eJa si\u0119 czu\u0142em wyzwolony znacznie wcze\u015bniej (…). Przez 35 lat spokojnie sobie je\u017adzi\u0142em po \u015bwiecie, Amerykanie byli zadowoleni, \u017ce ta sprawa jako\u015b rozesz\u0142a si\u0119 po ko\u015bciach, bo przyczyn\u0105 by\u0142o niew\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie s\u0119dziego\u201d.<\/span><\/p>\n

2016 r. rozmowa z Aleksandr\u0105 Leszczy\u0144sk\u0105, \u201eViva\u201d: \u201eTo zadziwiaj\u0105ce, jak bardzo Ameryka jest dzi\u015b puryta\u0144ska, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie najwi\u0119kszym producentem najpodlejszej pornografii. Jest w tym potworna hipokryzja. A fala tego obskurantyzmu wylewa si\u0119 na reszt\u0119 naszej planety. My\u015bl\u0119 o z\u0142u, jakie wyrz\u0105dzili Hitler, Stalin, ale tak\u017ce George W. Bush, by\u0142y alkoholik, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119\u00bb nowo narodzonym \u00abchrze\u015bcijaninem. To niesamowite, jak jeden cz\u0142owiek mo\u017ce zaburzy\u0107 porz\u0105dek \u015bwiata\u201d.<\/span><\/p>\n

Maj 2018, rozmowa z Katarzyn\u0105 Janowsk\u0105, Onet:<\/span><\/p>\n

O oskar\u017ceniach pi\u0119ciu kobiet, kt\u00f3re twierdz\u0105, \u017ce Pola\u0144ski molestowa\u0142 je lub zgwa\u0142ci\u0142, gdy by\u0142y nieletnie: \u201eS\u0105 to zupe\u0142ne brednie. Nawet nie warto mi si\u0119 nad tym d\u0142ugo pochyla\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

O sprawie Geimer i ucieczce z USA: \u201eOdpokutowa\u0142em za t\u0119 histori\u0119 i ja, i Samanta<\/span>
\n Geimer. Wybaczy\u0142a mi ju\u017c lata temu\u201d.<\/span><\/p>\n

Maj 2018 r., rozmowa z Karolin\u0105 Pasternak, \u201eNewsweek\u201d:<\/span><\/p>\n

O ruchu #MeToo: \u201eZbiorowa histeria z rodzaju tych, kt\u00f3re zdarzaj\u0105 si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwach co jaki\u015b czas. Niekiedy maj\u0105 przebieg bardziej dramatyczny, jak rewolucja francuska czy noc \u015bw. Bart\u0142omieja we Francji, niekiedy mniej krwawy, jak rok 1968 w Polsce lub maccartyzm w Stanach. Wszyscy usi\u0142uj\u0105, g\u0142\u00f3wnie ze strachu, podpisa\u0107 si\u0119 pod tym ruchem\u201d. +<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pola\u0144ski, winny kozio\u0142 ofiarny Jakub Majmurek Roman Pola\u0144ski (Fot. GUILLAUME COLLET\/SIPA) Nawet gdy wina nie budzi w\u0105tpliwo\u015bci to kara wymierzona 40 lat po czynie – tak. 10 lat, 20, nie m\u00f3wi\u0105c o 40 latach, ca\u0142kowicie mo\u017ce zmieni\u0107 cz\u0142owieka i poci\u0105ganie go do odpowiedzialno\u015bci za czyn z innego \u017cycia nie naprawi raczej starej niesprawiedliwo\u015bci, a mo\u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61486"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61486"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61486\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61504,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61486\/revisions\/61504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61486"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}