{"id":61688,"date":"2018-06-12T17:09:01","date_gmt":"2018-06-12T15:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=61688"},"modified":"2018-06-11T14:22:57","modified_gmt":"2018-06-11T12:22:57","slug":"01-09-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=61688","title":{"rendered":"Dyskusja w IPN: s\u0142u\u017cby specjalne III RP maj\u0105 swoje korzenie w PRL-u"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Dyskusja w IPN: s\u0142u\u017cby specjalne III RP maj\u0105 swoje korzenie w PRL-u<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

nno\/ agz\/<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Dr hab. S\u0142awomir Cenckiewicz<\/strong>. 2017 r. Fot. PAP\/L. Szyma\u0144ski<\/em><\/span><\/p>\n

S\u0142u\u017cby specjalne III RP maj\u0105 swoje korzenie w PRL-u – zgodzili si\u0119 eksperci, kt\u00f3rzy w \u015brod\u0119 w Warszawie wzi\u0119li udzia\u0142 w dyskusji zorganizowanej przez IPN. Ponad po\u0142owa weryfikowanych w 1990 r. funkcjonariuszy SB trafi\u0142o do policji lub UOP – podali historycy.<\/strong><\/p>\n

Dyskusj\u0119 “S\u0142u\u017cby specjalne III RP, czyli jak wygl\u0105da\u0142a transformacja”, w kt\u00f3rej wzi\u0119li udzia\u0142 tak\u017ce eksperci S\u0142awomir Cenckiewicz i Piotr Woyciechowski, b\u0119dzie mo\u017cna wkr\u00f3tce obejrze\u0107 w ca\u0142o\u015bci na kanale IPN na You Tube. Spotkanie poprowadzi\u0142 dziennikarz Witold Gadowski, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 rozmow\u0119 od pytania o jako\u015b\u0107 procesu weryfikacji m.in. funkcjonariuszy S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rzy kandydowali do s\u0142u\u017cb w Polsce po transformacji z 1989 r.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
“O procesie weryfikacji przez wiele lat m\u00f3wiono, \u017ce to by\u0142 proces odsiewaj\u0105cy tych funkcjonariuszy, kt\u00f3rzy splamili si\u0119 podczas swojej s\u0142u\u017cby w okresie PRL-u (…). Fakty s\u0105 zupe\u0142nie inne. Je\u017celi spojrzymy tylko i wy\u0142\u0105cznie na dane statystyczne, je\u017celi przywo\u0142amy formaln\u0105 liczb\u0119 funkcjonariuszy S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rzy pod koniec funkcjonowania s\u0142u\u017cby – najpierw na prze\u0142omie 1989 i 1990, a potem w 1990 roku jeszcze s\u0142u\u017cyli w SB – to tak naprawd\u0119 formalnie by\u0142o ich nieco ponad 24 tysi\u0105ce. I w wyniku weryfikacji znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tych funkcjonariuszy g\u0142adko przechodzi\u0142a albo do s\u0142u\u017cb specjalnych III RP albo do policji” – powiedzia\u0142 Rafa\u0142\u00a0Le\u015bkiewicz, w IPN od 2001 r., w kt\u00f3rym by\u0142 m.in. szefem pionu archiwalnego Instytutu.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
\n

Przypomnia\u0142, \u017ce w polskim \u017cyciu publicznym w ostatnich latach przekonywano, \u017ce by\u0142ych esbek\u00f3w nie b\u0119dzie w nowych s\u0142u\u017cbach. Pojawia\u0142y si\u0119 na ten temat nawet publikacje naukowe lub popularno-naukowe, a tak\u017ce o charakterze wspomnieniowym, w kt\u00f3rych – jak powiedzia\u0142 Le\u015bkiewicz – jednoznacznie stwierdzano, \u017ce w wyniku weryfikacji prowadzonej latem 1990 roku do s\u0142u\u017cb specjalnych III RP nie trafili funkcjonariusze komunistycznych s\u0142u\u017cb specjalnych.<\/span><\/p>\n

W ocenie specjalisty IPN, mechanizm weryfikacji kandydat\u00f3w do s\u0142u\u017cb po 1989 r. by\u0142 wadliwy. “Proces by\u0142 tak skonstruowany, \u017ce opr\u00f3cz komisji wojew\u00f3dzkich – komisji kwalifikacyjnych tworzonych we wszystkich miastach wojew\u00f3dzkich by\u0142a komisja ds. kadr centralnych – komisja centralna i w sytuacji, w kt\u00f3rej komisja wojew\u00f3dzka negatywnie opiniowa\u0142a kandydata do s\u0142u\u017cby w Urz\u0119dzie Ochrony Pa\u0144stwa to bardzo cz\u0119sto na poziomie centralnym taki wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy by\u0142 opiniowany pozytywnie. I spora grupa spo\u015br\u00f3d tych funkcjonariuszy trafi\u0142a potem do s\u0142u\u017cb specjalnych III RP” – podkre\u015bli\u0142 ekspert.<\/span><\/p>\n

Dr Rafa\u0142\u00a0Le\u015bkiewicz: Je\u017celi spojrzymy tylko i wy\u0142\u0105cznie na dane statystyczne, je\u017celi przywo\u0142amy formaln\u0105 liczb\u0119 funkcjonariuszy S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rzy pod koniec funkcjonowania s\u0142u\u017cby – najpierw na prze\u0142omie 1989 i 1990, a potem w 1990 roku jeszcze s\u0142u\u017cyli w SB – to tak naprawd\u0119 formalnie by\u0142o ich nieco ponad 24 tysi\u0105ce. I w wyniku weryfikacji znaczna cz\u0119\u015b\u0107 tych funkcjonariuszy g\u0142adko przechodzi\u0142a albo do s\u0142u\u017cb specjalnych III RP albo do policji.<\/strong><\/p>\n

Dr Le\u015bkiewicz opowiada\u0142, \u017ce gdy we wczesnych latach swojej kariery pracowa\u0142 w archiwum IPN w Poznaniu, to ze zdziwieniem odkry\u0142, \u017ce w\u015br\u00f3d funkcjonariuszy pozna\u0144skiej delegatury UOP, odpowiedzialnych za przekazywanie dokument\u00f3w do IPN, wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owa pracowa\u0142a wcze\u015bniej w SB.<\/span>”<\/p>\n<\/div>\n

A do drugiej po\u0142owy 2015 r. na jednym z kluczowych stanowisk w Biurze Ewidencji i Archiwum, p\u00f3\u017aniej Biurze Ewidencji i Analiz ABW, pracowa\u0142a funkcjonariuszka S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3ra odpowiada\u0142a za archiwum ABW. To m\u00f3wi samo za siebie” – oceni\u0142 historyk. Poda\u0142 te\u017c przyk\u0142ad przebiegu weryfikacji w Toruniu, gdzie na 200 funkcjonariuszy dawnych s\u0142u\u017cb 123 z nich trafi\u0142o do pracy w policji, 10 do Urz\u0119du Ochrony Pa\u0144stwa, a 64 zweryfikowano negatywnie. Doda\u0142 te\u017c, \u017ce wiele dokument\u00f3w z 49 wojew\u00f3dzkich komisji kwalifikacyjnych trafi\u0142o prawdopodobnie w prywatne r\u0119ce.<\/span><\/p>\n

“Wi\u0119cej ni\u017c po\u0142owa funkcjonariuszy, kt\u00f3ra by\u0142a poddawana procesowi weryfikacji trafia\u0142a albo do policji albo do Urz\u0119du Ochrony Pa\u0144stwa” – m\u00f3wi\u0142 Le\u015bkiewicz. Doda\u0142 te\u017c, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 funkcjonariuszy komunistycznego MSW unikn\u0119\u0142a jakiejkolwiek weryfikacji z powodu zmian formalno-prawnych w resorcie.<\/span><\/p>\n

Historyk S\u0142awomir Cenckiewicz, obecnie dyrektor Wojskowego Biura Historycznego, a tak\u017ce wiceszef Kolegium IPN, t\u0142umaczy\u0142 przyczyny, z powodu kt\u00f3rych s\u0142u\u017cby wolnej Polski by\u0142y personalnie zwi\u0105zane ze s\u0142u\u017cbami komunistycznymi. “Ca\u0142y ten proces nie by\u0142by mo\u017cliwy, gdyby nie parasol polityczny nie tylko Czes\u0142awa Kiszczaka, ale r\u00f3wnie\u017c tych pseudoelit solidarno\u015bciowych” – stwierdzi\u0142 badacz. Przypomnia\u0142 te\u017c, \u017ce pomimo i\u017c funkcjonariusze SB stanowili nawet ok. 80 proc. kadr tajnych s\u0142u\u017cb po 1990 r. to tacy urz\u0119dnicy jak np. Andrzej Milczanowski, szef UOP z lat 1990-92 i MSW z 1992-95, bronili tego stanu rzeczy.<\/span><\/p>\n

Historyk zacytowa\u0142 fragment wypowiedzi Milczanowskiego, opublikowany przez by\u0142ego ministra z okazji 20-lecia powstania UOP, kt\u00f3rej nast\u0119pczyni\u0105 od 2002 r. sta\u0142a si\u0119 ABW.<\/span><\/p>\n

“Patrz\u0105c z perspektywy czasu oceniam, \u017ce nie unikn\u0105\u0142em pewnych b\u0142\u0119d\u00f3w. Wbrew opiniom pu\u0142kownika Henryka Jasika, podpu\u0142kownika Gromos\u0142awa Czempi\u0144skiego, podpu\u0142kownika Bogdana Libery i majora Andrzeja Stachurskiego w decyduj\u0105cy spos\u00f3b przyczyni\u0142em si\u0119 do negatywnej oceny pu\u0142kownika Aleksandra Makowskiego i podpu\u0142kownika Wies\u0142awa Bednarza – wybitnych oficer\u00f3w wywiadu, kt\u00f3rzy mieli to nieszcz\u0119\u015bcie, \u017ce przez kilka lat przed 1990 rokiem pracowali w wydziale XI (zajmuj\u0105cym si\u0119 zwalczaniem dywersji ideologicznej – PAP) Wywiadu PRL (…). Zamiast zatem pozyska\u0107 tych oficer\u00f3w do s\u0142u\u017cby w Wywiadzie UOP w my\u015bl zasady, i\u017c profesjonalist\u00f3w, kt\u00f3rzy stali po przeciwnej stronie nale\u017cy wykorzysta\u0107, da\u0142em si\u0119 zasugerowa\u0107 tre\u015bci\u0105 nazwy +Wydzia\u0142 XI+, kt\u00f3ra mia\u0142a jakby magiczne znaczenie w sensie negatywnym. W ten spos\u00f3b oceni\u0142em wspomnianych oficer\u00f3w kieruj\u0105c si\u0119 wzgl\u0119dami ideologicznymi, a nie ch\u0142odnym pragmatyzmem. A pierwsze\u0144stwo winien mie\u0107 interes pa\u0144stwa” – cytowa\u0142 Milczanowskiego Cenckiewicz.<\/span><\/p>\n

Historyk odni\u00f3s\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do pytania o funkcjonariuszy wojskowych s\u0142u\u017cb specjalnych w Polsce po 1989 r., kt\u00f3rzy nie przeszli \u017cadnej weryfikacji.<\/span><\/p>\n

“W wojsku by\u0142o jeszcze gorzej. Tam nie by\u0142o nawet takiej nask\u00f3rkowej weryfikacji. W gruncie rzeczy Wojskowa S\u0142u\u017cba Wewn\u0119trzna i Zarz\u0105d II Sztabu Generalnego, czyli wywiad i kontrwywiad wojskowy, ca\u0142kowicie +such\u0105 nog\u0105+ przeszed\u0142 do nowej rzeczywisto\u015bci” – powiedzia\u0142 Cenckiewicz.<\/span><\/p>\n

Przypomnia\u0142, \u017ce obie s\u0142u\u017cby wojskowe w nowej Polsce wr\u0119cz po\u0142\u0105czy\u0142y swoje potencja\u0142y kadrowe i agenturalne tworz\u0105c od 1991 r. Wojskowe S\u0142u\u017cby Informacyjne, kt\u00f3re przetrwa\u0142y do czasu ich likwidacji w 2006 r. Doda\u0142 te\u017c, \u017ce wojskowe tajne s\u0142u\u017cby a\u017c do 2003 r. nie funkcjonowa\u0142y na podstawie \u017cadnej ustawy. “W gruncie rzeczy funkcjonowa\u0142y w oparciu o przepisy analogiczne, kt\u00f3re by\u0142y w PRL-u” – zaznaczy\u0142.<\/span><\/p>\n

Dyskusja “S\u0142u\u017cby specjalne III RP, czyli jak wygl\u0105da\u0142a transformacja” odby\u0142a si\u0119 w warszawskim Centrum Edukacyjnym IPN “Przystanek Historia” w ramach cyklu “Tajemnice wywiadu”, przybli\u017caj\u0105cego dzieje polskiego wywiadu i kontrwywiadu w XX w. W spotkaniach prowadzonych przez Witolda Gadowskiego bior\u0105 udzia\u0142 znawcy historii, struktur i technik operacyjnych tajnych s\u0142u\u017cb. (PAP)<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dyskusja w IPN: s\u0142u\u017cby specjalne III RP maj\u0105 swoje korzenie w PRL-u nno\/ agz\/ Dr hab. S\u0142awomir Cenckiewicz. 2017 r. Fot. PAP\/L. Szyma\u0144ski S\u0142u\u017cby specjalne III RP maj\u0105 swoje korzenie w PRL-u – zgodzili si\u0119 eksperci, kt\u00f3rzy w \u015brod\u0119 w Warszawie wzi\u0119li udzia\u0142 w dyskusji zorganizowanej przez IPN. Ponad po\u0142owa weryfikowanych w 1990 r. funkcjonariuszy […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61688"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=61688"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":61715,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/61688\/revisions\/61715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=61688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=61688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=61688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}