{"id":61943,"date":"2018-06-03T17:09:19","date_gmt":"2018-06-03T15:09:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=61943"},"modified":"2018-06-03T07:43:45","modified_gmt":"2018-06-03T05:43:45","slug":"12-05-28","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=61943","title":{"rendered":"Jerzy Wasowski [ 31.05.1913\u201429.09.1984 ]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jerzy Wasowski<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Janusz R. Kowalczyk<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Jerzy Wasowski w filmie “Dziadek do orzech\u00f3w” w re\u017cyserii Haliny Bieli\u0144skiej, 1967, fot. Studio Filmowe Kadr\/Filmoteka Narodowa\/www.fototeka.fn.org.pl<\/em><\/span><\/p>\n

Kompozytor, pianista, piosenkarz, autor tekst\u00f3w, satyryk, re\u017cyser oraz aktor teatralny, radiowy, telewizyjny i filmowy, znany z Kabaretu Starszych Pan\u00f3w, kt\u00f3ry tworzy\u0142 w genialnym duecie tw\u00f3rczym z Jeremim Przybor\u0105.<\/strong><\/p>\n

Z wykszta\u0142cenia in\u017cynier akustyk, z zawodu spiker, mikser, lektor i dziennikarz Polskiego Radia. Urodzi\u0142 si\u0119 31 maja 1913 r. w Warszawie, gdzie te\u017c zmar\u0142 29 wrze\u015bnia 1984 r., pochowany na Cmentarzu Pow\u0105zkowskim (kwatera: 240-II-22).<\/span><\/p>\n

Ojcem Jerzego Wasowskiego by\u0142 J\u00f3zef Wasowski, polski dziennikarz i wyk\u0142adowca pochodzenia \u017cydowskiego. \u017bon\u0105: aktorka Maria Wasowska (pseudonim sceniczny Maria Janecka). Ich syn to Grzegorz Wasowski, dziennikarz muzyczny, satyryk i aktor.<\/span><\/p>\n

Pedagog i majsterkowicz<\/strong><\/p>\n

Kadr z filmu “Upa\u0142” w re\u017cyserii Kazimierza Kutza, 1964. Na zdj\u0119ciu: Jeremi Przybora i Jerzy Wasowski, fot. POLFILM \/ East News<\/em><\/span><\/p>\n

Po uko\u0144czeniu wydzia\u0142u elektromechaniki na Politechnice Warszawskiej rozpocz\u0105\u0142 w 1938 r. praktyk\u0119 w Polskim Radiu, pracuj\u0105c w dzia\u0142ach amplifikatorni, nagra\u0144 i transmisji. Tu\u017c przed wojn\u0105 zetkn\u0105\u0142 si\u0119 w radiu z Jeremim Przybor\u0105, kt\u00f3ry pracowa\u0142 tam jako spiker.<\/span><\/p>\n

We wrze\u015bniu 1939 r. uruchomi\u0142 uszkodzony nadajnik Warszawy II. Nigdy w \u017cyciu nic ju\u017c nie sprawi\u0142o mu takiej satysfakcji i poczucia przydatno\u015bci spo\u0142ecznej jak sygna\u0142 “Warszawianki”, kt\u00f3ry 7 wrze\u015bnia przerwa\u0142 milczenie radia. Jego in\u017cynierski talent umo\u017cliwi\u0142 m.in. transmisj\u0119 przem\u00f3wie\u0144 prezydenta stolicy Stefana Starzy\u0144skiego.<\/span><\/p>\n

W czasie okupacji przebywa\u0142 w maj\u0105tku hrabiostwa Zamoyskich w Trzebieniu, gdzie wraz z w\u0142a\u015bcicielami prowadzi\u0142 tajne nauczanie w szkole \u015bredniej, doprowadzaj\u0105c kilka os\u00f3b do matury. Wyk\u0142ada\u0142 przedmioty \u015bcis\u0142e, uczy\u0142 te\u017c muzyki i rysunku. By\u0142 \u015bwietnym kre\u015blarzem, mia\u0142 zdolno\u015bci graficzne, co wida\u0107 w jego zapisach nutowych. Jak pisa\u0142a Anna Bikont w ksi\u0105\u017cce “My z Jedwabnego”:<\/span><\/p>\n

Wiedzia\u0142am, \u017ce Jerzy Wasowski przechowa\u0142 si\u0119 w czasie wojny jako korepetytor polskiego w maj\u0105tku rodziny babci mojego przyjaciela Grzegorza Przew\u0142ockiego. Wasowski pochodzi\u0142 z zasymilowanej rodziny i jego ojcu, znanemu przed wojn\u0105 dziennikarzowi, tropiciele obco\u015bci wypominali, \u017ce w m\u0142odo\u015bci nazywa\u0142 si\u0119 Wasserzug.<\/em><\/p>\n

Jerzy Wasowski w m\u00f3wieniu o sobie by\u0142 pow\u015bci\u0105gliwy. “Nie znosz\u0119 wspomnie\u0144 – powtarza\u0142. – Pogr\u0105\u017ca\u0107 si\u0119 w nich to znaczy rezygnowa\u0107 z przysz\u0142o\u015bci”. Mia\u0142 nietypowe hobby: matematyk\u0119 (teoria grup) oraz akustyk\u0119 muzyczn\u0105 (struktury d\u017awi\u0119kowe).<\/span><\/p>\n

Jako zami\u0142owany majsterkowicz prawie wszystko umia\u0142 zrobi\u0107 – od projektu do realizacji. W domu rodzinnym pozosta\u0142y wykonane przeze\u0144 meble. Zami\u0142owania pedagogiczne sprawi\u0142y, \u017ce po wojnie prowadzi\u0142 kursy dla realizator\u00f3w d\u017awi\u0119ku.<\/span><\/p>\n

\u2028W latach 1945-1946 pracowa\u0142 w Polskim Radiu w dzia\u0142ach technicznych i jako spiker. Trafi\u0142 te\u017c do zespo\u0142u Miejskich Teatr\u00f3w Dramatycznych w Warszawie (1946-1948) prowadzonych przez Eugeniusza Pored\u0119. Pocz\u0105tkowo by\u0142 taperem, p\u00f3\u017aniej aktorem, w ko\u0144cu kompozytorem.<\/span><\/p>\n

Jerzy Wasowski (oficer niemiecki graj\u0105cy “Sonat\u0119 Ksi\u0119\u017cycow\u0105” Beethovena) w filmie “Miasto nieujarzmione” w re\u017cyserii Jerzego Zarzyckiego, 1950, fot. Studio Filmowe Kadr\/Filmoteka Narodowa\/www.fototeka.fn.org.pl<\/em><\/span><\/p>\n

Kompozytor, kt\u00f3ry nie zna\u0142 partytur<\/strong><\/p>\n

Wr\u00f3ci\u0142 do Radia Warszawa (1948-1950), gdzie kierowa\u0142 dzia\u0142em re\u017cyserii muzycznej i nagra\u0144, po czym zosta\u0142 g\u0142\u00f3wnym re\u017cyserem akustycznym – opracowa\u0142 skrypt zasad re\u017cyserii d\u017awi\u0119ku dla mikser\u00f3w (re\u017cyser\u00f3w d\u017awi\u0119ku). W 1949 r. Jeremi Przybora nam\u00f3wi\u0142 Wasowskiego do komponowania dla potrzeb radiowego teatrzyku Eterek. Przybora wspomina\u0142 w ksi\u0105\u017cce “Przymkni\u0119te oko Opaczno\u015bci. Memuar\u00f3w cz\u0119\u015b\u0107 II”:<\/span><\/p>\n

Moja propozycja wprawi\u0142a Jerzego w zdumienie, kt\u00f3re mnie z kolei zaskoczy\u0142o. – Dlaczego uwa\u017ca pan, \u017ce jestem kompozytorem? – zapyta\u0142 surowo. Powo\u0142a\u0142em si\u0119 na przeczytan\u0105 recenzj\u0119. Przyj\u0105\u0142 to jako argument nie ca\u0142kiem jego samego przekonuj\u0105cy. [\u2026] Ale po chwili milczenia przes\u0105dzi\u0142 spraw\u0119 kr\u00f3tkim: “Dobrze. Spr\u00f3buj\u0119. [\u2026] Na fortepianie umia\u0142 gra\u0107. Urodzi\u0142 si\u0119 z tym. Umia\u0142 te\u017c wymy\u015blon\u0105 melodi\u0119 zapisa\u0107 jako nuty na g\u0142os z fortepianem. Natomiast nie mia\u0142 zielonego poj\u0119cia o pisaniu partytury.<\/em><\/p>\n

Znalaz\u0142 ksi\u0119garenk\u0119, w kt\u00f3rej kupi\u0142 podr\u0119cznik harmonizacji, s\u0142owem “spr\u00f3bowa\u0142”. “I wysz\u0142o mu rewelacyjnie \u2013 twierdzi\u0142 Przybora. \u2013 Pierwsza w jego \u017cyciu partytura – kompozytorski debiut, napisana dzi\u0119ki owemu podr\u0119cznikowi, do kt\u00f3rego ju\u017c wi\u0119cej chyba nie zajrza\u0142, by\u0142a pod wzgl\u0119dem bieg\u0142o\u015bci warsztatowej zdumiewaj\u0105ca, a sygna\u0142 teatrzyku Eterek by\u0142 istn\u0105 muzyczn\u0105 pigu\u0142k\u0105 optymizmu i dowcipu”.<\/span><\/p>\n

Wasowski na dobre zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z Polskim Radiem, zosta\u0142 zast\u0119pc\u0105 kierownika dzia\u0142u emisji (1950-1954) oraz re\u017cyserem (1954-1962), a nast\u0119pnie re\u017cyserem i starszym redaktorem Teatru Humoru i Satyry (1962-1973). W latach 1954-1973 zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie re\u017cyseri\u0105 radiow\u0105, niekiedy telewizyjn\u0105. Zosta\u0142 doradc\u0105 do spraw muzyki rozrywkowej przewodnicz\u0105cego Radiokomitetu (1977-1979). R\u00f3wnocze\u015bnie pracowa\u0142 te\u017c jako lektor i aktor. Wyst\u0119powa\u0142 te\u017c jako jedna z postaci w audycji “My z przyjacielem”.<\/span><\/p>\n

Kabaret Starszych Pan\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Jerzy Wasowski w autorskim programie “Kabaret Starszych Pan\u00f3w”,nadawanym w TVP w latach 1958-1966, wiecz\u00f3r XV,”Ostatni naiwni”, fot. Zygmunt Januszewski \/ TVP<\/em><\/span><\/p>\n

Wasowski i Przybora w 1958 r. stworzyli niepowtarzalny telewizyjny Kabaret Starszych Pan\u00f3w, dla kt\u00f3rego Wasowski skomponowa\u0142 dziesi\u0105tki popularnych piosenek, m.in. “Nie odchod\u017a”, “Weso\u0142e jest \u017cycie staruszka”, “Addio pomidory”, “Bo we mnie jest seks”, “Przekln\u0119 ci\u0119”. Kompozytor uk\u0142ada\u0142 melodie “na zam\u00f3wienie”, do gotowych tekst\u00f3w i w swojej skromno\u015bci powtarza\u0142, \u017ce Kabaret Starszych Pan\u00f3w to “w\u0142asno\u015b\u0107 Przybory”. Jak przytacza Izabela Kiec w ksi\u0105\u017cce “W kabarecie”:<\/span><\/p>\n

“To jest jego pomys\u0142 – uzasadnia\u0142 – no i jego literatura. Ja by\u0142em tutaj w pewnym sensie us\u0142ugowcem, to znaczy pisa\u0142em muzyk\u0119. No, owszem pe\u0142ni\u0142em rol\u0119 jakiego\u015b konsultanta redakcyjnego, mo\u017cna by to tak nazwa\u0107, wsp\u00f3\u0142re\u017cysera, i tak dalej, i tak dalej. Podsuwa\u0142em mu czasem jakie\u015b pomys\u0142y, zreszt\u0105 robili to i aktorzy pracuj\u0105cy w tym zespole. Ale to jest jego dziecko.”<\/span><\/p>\n

Kazimierz Kutz zapami\u0119ta\u0142, jak podczas kr\u0119cenia filmu “Upa\u0142” Jerzy Wasowski rysowa\u0142 przy \u015bniadaniu, na paczce papieros\u00f3w marki Grunwald, pierwsze nuty piosenki “Kaziu, zakochaj si\u0119”. Powsta\u0142a z inspiracji \u00f3wczesnymi perypetiami re\u017cysera z damsk\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 obsady filmu. G\u0142\u00f3wnymi bohaterami “Upa\u0142u” byli obaj Starsi Panowie, wpl\u0105tani w ci\u0105g niewiarygodnych zdarze\u0144. El\u017cbieta Baniewicz pisa\u0142a w ksi\u0105\u017cce “Kazimierz Kutz”:<\/span><\/p>\n

Komediowa intryga rozpada\u0142a si\u0119 tu na wiele lu\u017ano ze sob\u0105 zwi\u0105zanych epizod\u00f3w, zgodnie z obserwacj\u0105 wcale nie anegdotyczn\u0105 – \u017cyjemy w dziwnym kraju nad Wis\u0142\u0105 i \u015bmiejemy si\u0119 z bardzo r\u00f3\u017cnych rzeczy, w bardzo r\u00f3\u017cnych sytuacjach. Postawa Starszych Pan\u00f3w – pe\u0142nych dobrej woli, zrozumienia, ale wci\u0105\u017c niedostosowanych do rzeczywisto\u015bci i ni\u0105 zdziwionych, spaja\u0142a poszczeg\u00f3lne epizody nieco dobrotliw\u0105 ironi\u0105, melancholijn\u0105 zadum\u0105 i specyficznie niewsp\u00f3\u0142czesnym humorem.<\/span><\/p>\n

144 kabaretowe pere\u0142ki<\/strong><\/p>\n

Klarowna, wpadaj\u0105ca w ucho muzyka Jerzego Wasowskiego i wysmakowany humor tekst\u00f3w Jeremiego Przybory znalaz\u0142y si\u0119 p\u00f3\u017aniej na pi\u0119ciu p\u0142ytach “Piosenek Kabaretu Starszych Pan\u00f3w”, wydanych przez Polskie Radio w 2000 r. Wydobyte przez red. Jana Borkowskiego z radiowego archiwum 144 piosenki stanowi\u0105 plon wszystkich szesnastu wieczor\u00f3w kabaretowych. To prawdziwa per\u0142a w kolekcji ka\u017cdego mi\u0142o\u015bnika inteligentnej rozrywki.<\/span><\/p>\n

\u015apiewaj\u0105 m.in. Barbara Fijewska, Danuta Wody\u0144ska, El\u017cbieta Wieczorkowska (“Dziewcz\u0119 i u\u0142ani” – p\u00f3\u017aniej zmodyfikowane dla Ireny Kwiatkowskiej), Jan Nowicki (inny, o pokolenie starszy aktor, ni\u017c ten od “Wielkiego Szu”), Andrzej \u017barnecki. Prawie jedna trzecia wykona\u0144 pojawi\u0142a si\u0119 na p\u0142ytach po raz pierwszy. Obok dobrze przyswojonych wersji piosenek, s\u0105 ich warianty, np. “Embarras” w interpretacji Barbary Krafft\u00f3wny czy “Odra\u017caj\u0105cy drab” Wies\u0142awa Go\u0142asa, lepiej znany w wykonaniu Jaremy St\u0119powskiego.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n