{"id":62354,"date":"2018-07-06T17:09:01","date_gmt":"2018-07-06T15:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=62354"},"modified":"2018-07-05T07:14:54","modified_gmt":"2018-07-05T05:14:54","slug":"03-09-29","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=62354","title":{"rendered":"Peereliada, czyli kr\u00f3tki kurs historii dla m\u0142odszych i zaawansowanych (cz.1)"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Peereliada, czyli kr\u00f3tki kurs historii dla m\u0142odszych i zaawansowanych (cz.1)<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Joanna Szcz\u0119sna
\n21 listopada 2001<\/em><\/span><\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Z Janem Lity\u0144skim o zmar\u0142ym 13 pa\u017adziernika 2001 r. Januszu Szpota\u0144skim rozmawia Joanna Szcz\u0119sna
\n<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Jan Lity\u0144ski<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Joanna Szcz\u0119sna: Wie\u015b\u0107 gminna niesie, \u017ce zaliczasz si\u0119 do tych wielbicieli tw\u00f3rczo\u015bci Szpota, kt\u00f3rzy znaj\u0105 j\u0105 ca\u0142\u0105 na pami\u0119\u0107.<\/b><\/span><\/p>\n

Jan Lity\u0144ski: To przesada, cho\u0107 rzeczywi\u015bcie sporo mog\u0119 cytowa\u0107. Znam jednak osoby, kt\u00f3re nauczy\u0142y si\u0119 utwor\u00f3w Szpota przed laty, kiedy jeszcze funkcjonowa\u0142y one wy\u0142\u0105cznie jako literatura oralna, i do dzi\u015b potrafi\u0105 recytowa\u0107 z pami\u0119ci ca\u0142\u0105 Oper\u0119 “Cisi i G\u0119gacze, czyli bal u Prezydenta”, “Caryc\u0119 i zwierciad\u0142o”, “Towarzysza Szmaciaka”.<\/span><\/p>\n

J.Sz.: Na wszelki wypadek, by podeprze\u0107 pami\u0119\u0107, mam ze sob\u0105 wydany w 1990 roku przez londy\u0144ski Puls w miar\u0119 pe\u0142ny tom zebranych utwor\u00f3w Szpota. Pami\u0119tasz, kiedy po raz pierwszy zetkn\u0105\u0142e\u015b si\u0119 z nim i jego tw\u00f3rczo\u015bci\u0105?<\/span><\/p>\n

J.L.: Dok\u0142adnie. To by\u0142o w 1966 roku u Szymona Szechtera, kt\u00f3ry nale\u017ca\u0142 do grona entuzjast\u00f3w “Cichych i G\u0119gaczy”. By\u0142em tam z Gajk\u0105 Kuroniow\u0105, Jacek jeszcze siedzia\u0142 za “List otwarty do partii”.<\/span><\/p>\n

J.Sz.: Jakie by\u0142y Twoje wra\u017cenia?<\/span><\/p>\n

J.L.: Nie wszyscy ze \u015brodowiska p\u00f3\u017aniejszych “komandos\u00f3w” od razu poznali si\u0119 na Szpocie, ale ja od pocz\u0105tku by\u0142em ol\u015bniony Oper\u0105. Szpot zreszt\u0105 wspaniale j\u0105 recytowa\u0142, a w\u0142a\u015bciwie \u015bpiewa\u0142. Najbardziej przemawia\u0142a do mnie ta warstwa, kt\u00f3ra odnosi\u0142a si\u0119 do cichych…<\/span><\/p>\n

J.Sz.: Czyli tajniak\u00f3w \u015bledz\u0105cych intelektualist\u00f3w, kt\u00f3rzy maj\u0105c za z\u0142e Gomu\u0142ce, \u017ce coraz bardziej odchodzi od Pa\u017adziernika, zacz\u0119li si\u0119 buntowa\u0107. Czy to nie Szpot wymy\u015bli\u0142 “cichych” na okre\u015blenie SB-ek\u00f3w?<\/span><\/p>\n

J.L.: Tego nie jestem pewien. Na pewno jego wk\u0142adem do polszczyzny jest “g\u0119g”, czyli opozycja, i “g\u0119gacze”. Zacz\u0119li\u015bmy uczy\u0107 si\u0119 jego piosenek o cichych, odnosi\u0142y si\u0119 bowiem wprost do rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3r\u0105 w\u00f3wczas prze\u017cywali\u015bmy. No wi\u0119c przede wszystkim “Pie\u015b\u0144 pu\u0142kownika Cichych” na melodi\u0119 hitlerowskiego marszu “Horst Wessel Lied”.<\/span><\/p>\n

J.Sz.: Dla mnie to by\u0142a pie\u015b\u0144 o Marcu i pa\u0142owaniu student\u00f3w – us\u0142ysza\u0142am j\u0105 gdzie\u015b w roku 1974, gdy po\u00a0studiach<\/a>\u00a0przenios\u0142am si\u0119 do Warszawy. \u015apiewa\u0142o si\u0119 j\u0105 na opozycyjnych bankietach, st\u0105d wbi\u0142a mi si\u0119 w pami\u0119\u0107.<\/span><\/p>\n

“Gaz-rur\u0119 wznie\u015b! Szeregi mocno zwarte!
\n<\/span>Patrz, w Cafe Snob G\u0119gaczy szemrze t\u0142um!
\n<\/span>To spo\u0142ecze\u0144stwo wci\u0105\u017c jest krn\u0105brne i uparte,
\n<\/span>najwy\u017cszy czas przy\u0142o\u017cy\u0107 kilka gum!
\n<\/span>Wi\u0119c wolny szlak ch\u0142opcom z Gol\u0119dzinowa!
\n<\/span>Wi\u0119c wolny szlak temu, co pa\u0142\u0119 ma!
\n<\/span>Gaz-rur\u0119 w g\u00f3r\u0119 wznie\u015b i \u015bmia\u0142o wal po g\u0142owach!
\n<\/span>Za-mordo-brania zn\u00f3w nadchodzi czas!
\n<\/span>A gdy spod pa\u0142 G\u0119gaczy krew wytry\u015bnie
\n<\/span>i w nery wer\u017cnie si\u0119 ubecki but,
\njutrzenka wzejdzie zn\u00f3w w ludowej nam ojczy\u017anie
\ni wnet nast\u0105pi gospodarczy cud!
\nWi\u0119c wolny szlak ch\u0142opcom z Gol\u0119dzinowa!
\nWi\u0119c wolny szlak gierojom z KBW!
\nNajwy\u017cszy czas zape\u0142ni\u0107 cele Mokotowa
\ni ku wolno\u015bci wie\u015b\u0107 w kajdanach lud!”<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\n

J.L.: Ju\u017c w 1964 roku, roku stworzenia Opery, Szpot przewidzia\u0142 “zape\u0142nienie cel Mokotowa”, co sta\u0142o si\u0119 w Marcu ’68.<\/span><\/p>\n

W czasach KOR-u jecha\u0142em z nim do Tarnowa na proces milicjanta, kt\u00f3ry zabi\u0142 ch\u0142opca na posterunku, i jako\u015b nie od razu sprawie ukr\u0119cono \u0142eb. Siedzimy w s\u0105dowym bufecie, a obok s\u0119dzia z prokuratorem omawiaj\u0105 jaki\u015b mecz. No to zacytowa\u0142em Szpotowi “Szmaciaka”:<\/span><\/p>\n

“a po kolacji si\u0119 zaczyna
\n<\/span>mecz s\u0142ynny Polska – Argentyna Pod bramk\u0119 ci\u0105gnie z\u00a0pi\u0142k\u0105<\/a>\u00a0\u017bmuda.
\n<\/span>Ach, musi, musi mu si\u0119 uda\u0107!”<\/span><\/p>\n

Szpot si\u0119 u\u015bmiechn\u0105\u0142 i m\u00f3wi: “Widzisz, Licie, ja znam rzeczywisto\u015b\u0107 nie a posteriori, ja j\u0105 znam a priori”.<\/span><\/p>\n

J.Sz.: Czy Opera nie mo\u017ce si\u0119 wyda\u0107 m\u0142odszym czytelnikom nieco hermetyczna? Opisuje wszak egzotyczn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 PRL-u?<\/span><\/p>\n

J.L.: Prawda, tu i \u00f3wdzie przyda\u0142by si\u0119 przypis. \u017be okre\u015blenia “gazrurka” pierwszy u\u017cy\u0142 w 1956 roku towarzysz Witaszewski: “partii, je\u015bli zajdzie potrzeba, b\u0119dziemy broni\u0107 i gazrurk\u0105”. \u017be to w Gol\u0119dzinowie szkolono ZOMO. \u017be – jak j\u0105 nazwa\u0142 Szpot – Cafe-Snob to kawiarenka za firmow\u0105 ksi\u0119garni\u0105 PIW-u na Foksal, gdzie zbierali si\u0119 g\u0119gacze, jak Jan J\u00f3zef Lipski, Pawe\u0142 Jasienica, Jan Kott i przede wszystkim Antoni S\u0142onimski, kt\u00f3remu Szpot da\u0142 w Operze “Ari\u0119 G\u0119gacza nestora”:<\/span><\/p>\n

“Na s\u0142o\u0144cach dw\u00f3ch przeciwne stoj\u0105 bogi!
\n<\/span>Na jednym Gnom, na drugim widzisz mnie.
\n<\/span>Za sob\u0105 ma on lufy i wy\u0142ogi,
\n<\/span>a ja za sob\u0105 mam ojczyzny dwie!”<\/span><\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie przy stoliku w kawiarni PIW-u zrodzi\u0142a si\u0119 w g\u0142owie S\u0142onimskiego idea listu do w\u0142adz w sprawie polityki kulturalnej partii, kt\u00f3ry wszed\u0142 do historii jako tzw. List 34. Po 1968 roku kawiarni\u0119 za to karnie zamurowano.<\/span><\/p>\n

J.Sz.: Jak dowiadujemy si\u0119 ze \u015bpiewanego na melodi\u0119 “Hej, strzel- cy wraz…” i otwieraj\u0105cego Oper\u0119 “I hymnu cichych”, to w\u0142a\u015bnie w Cafe-Snob “wr\u00f3g mia\u0142 swe KC”.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

“Hej, baczno\u015b\u0107, Cisi! \u015aledzi\u0107 ludzi pi\u00f3ra!
\n<\/span>Dzi\u015b ju\u017c zza w\u0119g\u0142a nam nie grozi wr\u00f3g!
\n<\/span>Dzi\u015b naszym wrogiem paryska “Kultura”,
\n<\/span><\/span>wi\u0119c jej kontakt\u00f3w w kraju \u015bled\u017amy ruch!
\n<\/span>Nas nie powstrzyma nawet konstytucja,
\n<\/span>aby G\u0119gacza odlakowa\u0107 list!
\n<\/span>Bo naszym \u015bwi\u0119tym prawem rewolucja,
\n<\/span>gro\u017aniejszy list dzi\u015b ni\u017ali kuli \u015bwist!”<\/span><\/p>\n

J.L.: Pami\u0119taj o refrenie: “Wi\u0119c id\u017a i \u015bled\u017a, i to, co trzeba s\u0142ysz \/ A gdy ju\u017c wiesz, to \u015bmia\u0142y donos pisz!”. Inwigilowanie pisarzy, otwieranie ich korespondencji by\u0142o na porz\u0105dku dziennym. Wtedy to Melchior Wa\u0144kowicz poszed\u0142 siedzie\u0107 za to, co napisa\u0142 w li\u015bcie do c\u00f3rki w\u00a0USA<\/a>. A Januarego Grz\u0119dzi\u0144skiego i Jana Nepomucena Millera aresztowano i oskar\u017cono o publikowanie pod pseudonimem w londy\u0144skich “Wiadomo\u015bciach” i paryskiej “Kulturze”.<\/span><\/p>\n

“Gdy G\u0119gacz kontakt nawi\u0105\u017ce z “Kultur\u0105”,<\/span><\/p>\n

natychmiast chwyta g\u0119sie pi\u00f3ro swe i \u0142ypi\u0105c okiem gro\u017anie i ponuro, straszliwy paszkwil pisze na KC.<\/span><\/p>\n

Ostatnio wielk\u0105 rozp\u0119tali burz\u0119,
\n<\/span>na nogi ca\u0142y postawili rz\u0105d!
\n<\/span>Stosunki maj\u0105 a\u017c na samej g\u00f3rze
\n<\/span>i szerz\u0105 w KC reakcyjny tr\u0105d!”<\/span><\/p>\n

Ta burza to List 34 i zwi\u0105zana z nim afera: podpisanie protestu, wycofanie si\u0119 cz\u0119\u015bci sygnatariuszy, zorganizowanie przez w\u0142adze kontrlistu – wok\u00f3\u0142 tego Szpot osnu\u0142 sw\u0105 Oper\u0119 J.Sz.: Bohaterowie I aktu to, pr\u00f3cz pracownik\u00f3w wiadomego resortu, “cichy mecenas” i “cichy reporter”.<\/span><\/p>\n

J.L.: Dla ludzi takich jak Szpot, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 funkcjonowa\u0107 poza systemem, ci, kt\u00f3rzy robili PRL-owskie kariery, byli potwornie odlegli. I ocenia\u0142 ich surowo:<\/span><\/p>\n

“Jestem s\u0142ynnym adwokatem,
\n<\/span>jam palestry chluba.
\n<\/span>Gdy masz do czynienia z katem,
\n<\/span>to si\u0119 do mnie udaj! (\u2026)
\nChocia\u017c Mazurkiewicz
\nwdzia\u0142 \u015bmiertelne wdzianko,
\nlecz profesor Tarwid
\n\u017cyje z sw\u0105 kochank\u0105”.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Janusz Szpota\u0144ski<\/em><\/span><\/p>\n

J.Sz.: Przypadkiem wiem, \u017ce uniewinniony w II instancji Tarwid, w I instancji skazany by\u0142 za otrucie \u017cony na 15 lat. A Mazurkiewicz to seryjny zab\u00f3jca. Kto ich broni\u0142?<\/span><\/p>\n

J.L.: Mecenas Ma\u015blanko, uczestnik g\u0142o\u015bnych proces\u00f3w tamtych lat.<\/span><\/p>\n

“Generalny wielbi<\/span>
\nmnie wprost prokurator,<\/span>
\nbo partyjnych jestem<\/span>
\nwzorem adwokat\u00f3w.<\/span>
\nLecz ja stwierdzi\u0107 musz\u0119<\/span>
\nna wszystko bez wzgl\u0119du:<\/span>
\ns\u0142awy mej tytu\u0142em<\/span>
\ns\u0105 sprawy z urz\u0119du!<\/span>
\nTrudn\u0105 specyfik\u0119<\/span>
\nmaj\u0105 owe spory,<\/span>
\nz g\u00f3ry wyrok znamy,<\/span>
\nprzest\u0119pstwa nie mamy! (…)<\/span>
\nAch, sprawy z urz\u0119du,<\/span>
\nach, zaj\u0119cie lube,<\/span>
\n\u015bmia\u0142o bierz na lewo,<\/span>
\nwszak pracujesz z UB!”<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

J.L.: Nie wiem, na ile “cichy mecenas” jest to\u017csamy ze swym prototypem. Szpot przedstawia tu nie tyle konkretn\u0105 osob\u0119, co pewien typ adwokata, dobrze ustosunkowanego w PRL-u. Wiadomo, \u017ce byli tacy adwokaci, kt\u00f3rzy budowali kariery na wsp\u00f3\u0142pracy z bezpiek\u0105.<\/span><\/p>\n

J.Sz.: Nie tylko adwokaci. Do “cichego mecenasa” tymi s\u0142owy zwraca si\u0119 jego kolega – “cichy reporter”:<\/span><\/p>\n

“Przyznaj Mieczys\u0142awie, \u017ce\u015b jest tylko zerem
\n<\/span>w por\u00f3wnaniu ze mn\u0105 – cichym reporterem!
\n<\/span>Chodzisz cicho w s\u0105dzie w czarnej todze swojej,
\n<\/span>a ja spo\u0142ecze\u0144stwo podbijam “Przekrojem”.<\/span><\/p>\n

J.L.: Skoro “Przekr\u00f3j”, to od razu przychodzi na my\u015bl Wanda Falkowska, kt\u00f3ra pisywa\u0142a tam relacje z sali s\u0105dowej. Mo\u017ce w stosunku do niej Szpot jest niesprawiedliwy, ale typ dyspozycyjnego dziennikarza nie by\u0142 przecie\u017c jego wymys\u0142em.<\/span><\/p>\n

“Ty przest\u0119pc\u00f3w bronisz, tych, co siedz\u0105 w kiciu,
\n<\/span>a ja ich pi\u0119tnuj\u0119 w “Prawie oraz \u017byciu”.<\/span><\/p>\n

Zwa\u017c, \u017ce wzmianka o “Prawie i \u017byciu” te\u017c jest prorocza. Nied\u0142ugo pod kierunkiem Kazimierza K\u0105kola, zwanego przez Szpota Kakolem, pismo stanie na czele antyinteligenckiej i antysemickiej kampanii.<\/span><\/p>\n

“Na tw\u00f3j temat r\u00f3\u017cne s\u0105 na mie\u015bcie \u015bmichy,
\n<\/span>a o mnie plotkuj\u0105, \u017cem kochank\u0105 Wichy.
\n<\/span>A ja na to tylko m\u00f3wi\u0119: tra-ra-ra-ra,
\n<\/span>bom nie jest kochank\u0105 Wichy, lecz Moczara! (…)
\n<\/span>I to bez ogr\u00f3dek wyzna\u0107 zaraz wol\u0119:
\n<\/span>ty\u015b z R\u00f3\u017ca\u0144skim przekwit\u0142 – jam wzesz\u0142a z K\u0105kolem”.<\/span><\/p>\n

Opera dzieje si\u0119 w czasie, kiedy zaczyna si\u0119 formowa\u0107 w PZPR grupa partyzant\u00f3w, a uwa\u017canego za “libera\u0142a” szefa MSW Wich\u0119 zmienia Moczar. Narodziny partyzanta poka\u017ce Szpot raz jeszcze w “Towarzyszu Szmaciaku”.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

J.Sz.: W tym czasie pojawia si\u0119 te\u017c “m\u0142ody cichy nowoczesny”, apolityczny i aideowy dzia\u0142acz partii. W Operze \u015bpiewa na melodi\u0119 “O mnie si\u0119 nie martw”:<\/span><\/p>\n

“Ja jestem cichy, lecz nowoczesny,
\n<\/span>nie \u017caden t\u0119py \u017c\u0142\u00f3b,
\n<\/span>mi\u0142o\u015bnik rocka i coli-coca,
\n<\/span>a nade wszystko dup!
\n<\/span>Mnie nie zabawi ju\u017c Nowa Huta,
\n<\/span>ni sze\u015bcioletni plan,
\n<\/span>lecz kiedy dziwka ci\u0105gnie mi druta,
\n<\/span>to wtedy frajd\u0119 mam!”
\n<\/span>Musz\u0119 Ci wyzna\u0107, \u017ce zawsze intrygowa\u0142 mnie fina\u0142 tej pie\u015bni.<\/span><\/p>\n

“Dzi\u015b nie ta era, kiedy frajera
\n<\/span>strzyg\u0142o si\u0119 w ZMP,
\n<\/span>wsp\u00f3\u0142czesny cichy – to nie s\u0105 \u015bmichy,
\n<\/span>on dobrze wie, jak jest.
\n<\/span>Tak \u017ce Ostrowski czy inny Pstrowski –
\n<\/span>to dla mnie zwyk\u0142y chuj.
\n<\/span>Dzi\u015b dla mnie wzorem, \u017cycia motorem
\n<\/span>jest Rzeszotarski wuj”.<\/span><\/p>\n

Rozumiem, Ostrowski – “Jak hartowa\u0142a si\u0119 stal”, Pstrowski – przodownik pracy. Ale kim, na Boga, by\u0142 Rzeszotarski wuj?<\/span><\/p>\n

J.L.: Wed\u0142ug Szpota – dawnym rotmistrzem, ideowym przyw\u00f3dc\u0105 ubek\u00f3w, kt\u00f3rzy odnale\u017ali si\u0119 wspaniale w popa\u017adziernikowej rzeczywisto\u015bci. To on wykonuje w Operze ari\u0119 z wielk\u0105 pochwa\u0142\u0105 zawodu ubeka. O nim samym natomiast – na melodi\u0119 “Gdy nar\u00f3d do boju” – tak \u015bpiewaj\u0105 Cisi:<\/span><\/p>\n

“Gdy nar\u00f3d szed\u0142 t\u0142umnie na wolne wybory,<\/span>
\npos\u0142usznie na Gnoma g\u0142osowa\u0142,<\/span>
\npan Rotmistrz wysrywa\u0142 po\u0142kni\u0119te brylanty<\/span>
\ni Forda w PeKaO kupowa\u0142”.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

J.Sz.: Szpot wymy\u015bli\u0142 t\u0119 posta\u0107?<\/span><\/p>\n

J.L.: Ale\u017c sk\u0105d. To by\u0142 pot\u0119\u017cny, gruby facet. Prywatna inicjatywa. Znali go wszyscy, bo je\u017adzi\u0142 po Krakowskim Przedmie\u015bciu czerwonym mercedesem, pierwszym w\u00a0Warszawie<\/strong><\/span><\/a>.<\/strong><\/span> Rotmistrz to Rzeszotarski. Czy natomiast Rzeszotarski to rotmistrz? I czy by\u0142 taki, jakim go opisywa\u0142 Szpot? Nie wiem. Z kolei pojawienie si\u0119 karierowicz\u00f3w w aparacie partyjnym przyczyni\u0142o si\u0119 do powstania hymnu warszawskiej “Kultury”, kt\u00f3ry nie wszed\u0142 do Opery.<\/span><\/p>\n

J.Sz.: A to, co \u015bpiewa Wilhelmini, czyli Janusz Wilhelmi, naczelny “Kultury”, powo\u0142anej z ostentacyjnym lekcewa\u017ceniem \u015brodowiska pisarskiego?<\/span><\/p>\n

“Za donosem donos
\n<\/span>\u015bmia\u0142ym pisz\u0105c pi\u00f3rem,
\n<\/span>anim si\u0119 obejrza\u0142,
\n<\/span>jak zaszed\u0142em w g\u00f3r\u0119,
\n<\/span>Wtem: – Wilhelminiego –
\n<\/span>Gnom, zakrzykn\u0105\u0142 – daj tu,
\n<\/span>bo mu chc\u0119 powierzy\u0107<\/span><\/p>\n

“Kulturelle Zeitung”.<\/span><\/p>\n

J.L.: To nie to. Przypisywany Szpotowi hymn brzmi tak:<\/span><\/p>\n

“Wida\u0107 nad nami czuwa B\u00f3g
\n<\/span>lub kto\u015b z partyjnej g\u00f3ry,
\n<\/span>bowiem zmartwychwsta\u0142 miecz i p\u0142ug
\n<\/span>i wzi\u0105\u0142 si\u0119 do “Kultury”.
\n<\/span>Dawniej na s\u0142owa tego d\u017awi\u0119k
\nwyci\u0105gali\u015bmy steny,
\na dzi\u015b to budzi groz\u0119, l\u0119k,
\nkultur\u0105 sterujemy”.<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

Tu trzeba ci wiedzie\u0107, \u017ce Wilhelmi by\u0142 jednym z przyjaci\u00f3\u0142 Szpota i Lipskiego jeszcze sprzed 1956 roku. Potem si\u0119 wy\u0142ama\u0142 i zacz\u0105\u0142 robi\u0107 partyjn\u0105 karier\u0119. Ale wci\u0105\u017c przychodzi\u0142 na s\u0142ynne imieniny Jana J\u00f3zefa, kt\u00f3re co roku 24 czerwca gromadzi\u0142y opozycyjn\u0105 \u015bmietank\u0119, by – jak wynika z Opery – donosi\u0107, co my\u015bl\u0105 i planuj\u0105 G\u0119gacze.<\/span><\/p>\n

J.Sz.: II akt opery rozgrywa si\u0119 w\u0142a\u015bnie na imieninach Lipskiego, zwanego przez Szpota Prezydentem.<\/span><\/p>\n

J.L.: To wzi\u0119\u0142o si\u0119 z jakiej\u015b ich popijawy, gdzie dla zabawy obdzielali si\u0119 tytu\u0142ami. Jan J\u00f3zef dosta\u0142 wtedy ksywk\u0119 Prezydent, a mecenas Jan Olszewski, p\u00f3\u017aniejszy premier – Naczelnik. Ale tak naprawd\u0119 Szpot nazywa\u0142 go Karpiem. Dlaczego? Bo ma t\u0142uste wargi, kt\u00f3rymi rusza, a nie m\u00f3wi. Stanis\u0142aw Szczuka, z kt\u00f3rym Szpot te\u017c si\u0119 przyja\u017ani\u0142, to z kolei – ze wzgl\u0119du na brak ow\u0142osienia – mecenas Kciuk.<\/span><\/p>\n

J.Sz.: Znam jeszcze z Opery na pami\u0119\u0107 “II hymn Cichych”, bo sama go \u015bpiewa\u0142am – na melodi\u0119 “Piechota, ta szara piechota” – w r\u00f3\u017cnych opozycyjnych ch\u00f3rkach:<\/span><\/p>\n

“Nie nosim mundur\u00f3w, lecz modny nasz str\u00f3j,<\/span>
\npagon\u00f3w ni z\u0142ota nie nosim,<\/span>
\nlecz w cichym szeregu kroczymy na b\u00f3j:<\/span>
\ndonosi\u0107, donosi\u0107, donosi\u0107! (…)<\/span>
\nW ubranku z cedetu, w koszulce z PeKaO,<\/span>
\nszeleszcz\u0105c wytwornym ortalionem,<\/span>
\nwkraczaj\u0105 do kawiar\u0144, na bale,<\/span>
\ndo klo<\/span>
\nte ciche, te smutne bataliony”.<\/span><\/p>\n

J.L.: To w\u0142a\u015bnie ten nowy ubek, nie opisywany p\u00f3\u017aniej w “Szmaciaku” cham, kt\u00f3ry bije w mord\u0119, ale dobrze ustawiony i ca\u0142kowicie aideologiczny. To on wkrada si\u0119 na bale, pods\u0142uchuje, ale jednocze\u015bnie jest elegancki, oczywi\u015bcie na miar\u0119 swoich czas\u00f3w: ubranko z CDT-u, ortalion, koszulka z Pekao. Koszulka, obowi\u0105zkowo non iron, nie wymaga\u0142a prasowania. \u017b\u00f3\u0142k\u0142a po trzech praniach, trzeba j\u0105 by\u0142o coraz mocniej trze\u0107 i cz\u0142owiek si\u0119 w tym straszliwie poci\u0142, ale to by\u0142 szczyt elegancji, szczyt tego, co mo\u017cna by\u0142o osi\u0105gn\u0105\u0107 w PRL-u za Gomu\u0142ki.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Peereliada, czyli kr\u00f3tki kurs historii dla m\u0142odszych i zaawansowanych (cz.1) Joanna Szcz\u0119sna 21 listopada 2001 Z Janem Lity\u0144skim o zmar\u0142ym 13 pa\u017adziernika 2001 r. Januszu Szpota\u0144skim rozmawia Joanna Szcz\u0119sna Jan Lity\u0144ski Joanna Szcz\u0119sna: Wie\u015b\u0107 gminna niesie, \u017ce zaliczasz si\u0119 do tych wielbicieli tw\u00f3rczo\u015bci Szpota, kt\u00f3rzy znaj\u0105 j\u0105 ca\u0142\u0105 na pami\u0119\u0107. Jan Lity\u0144ski: To przesada, cho\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62354"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62354"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62354\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62403,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62354\/revisions\/62403"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}