{"id":62370,"date":"2018-07-04T17:09:36","date_gmt":"2018-07-04T15:09:36","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=62370"},"modified":"2018-06-24T08:28:55","modified_gmt":"2018-06-24T06:28:55","slug":"04-09-26","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=62370","title":{"rendered":"Kryptonim Medal – SPRAWA WIKTORA TRO\u015aCIANKI"},"content":{"rendered":"
<\/a>Kryptonim Medal – SPRAWA WIKTORA TRO\u015aCIANKI<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

PAWE\u0141 MACHCEWICZ<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wiktor Tro\u015bcianko<\/em><\/span>
\n(C) FOTOGRAFIA Z KSI\u0104\u017bKI JANA NOWAKA-JEZIORA\u0143SKIEGO “WOJNA W ETERZE”<\/em><\/span><\/p>\n

Peerelowski wywiad, wed\u0142ug zapewnie\u0144 jego weteran\u00f3w ch\u0119tnie udzielaj\u0105cych si\u0119 w mediach III Rzeczypospolitej, mia\u0142 by\u0107 fachow\u0105, apolityczn\u0105 (na ile by\u0142o to mo\u017cliwe w tamtym systemie) si\u0142\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 Polsce, zdobywaj\u0105c\u0105 informacje niezwykle cenne dla naszej gospodarki i pa\u0144stwowo\u015bci, niezale\u017cnie od \u00f3wczesnego ustroju i od podleg\u0142o\u015bci wobec ZSRR. Dokumenty przej\u0119te przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej pokazuj\u0105 inny obraz. Jednym z g\u0142\u00f3wnych sta\u0142ych zada\u0144 peerelowskiego wywiadu by\u0142o zwalczanie polskiej emigracji politycznej na Zachodzie.<\/strong><\/p>\n

Za najwa\u017cniejszych przeciwnik\u00f3w uwa\u017cano Radio Wolna Europa i parysk\u0105 “Kultur\u0119”, utrzymuj\u0105ce najszersze kontakty z krajem i wywieraj\u0105ce najwi\u0119kszy wp\u0142yw na my\u015blenie Polak\u00f3w. W przypadku pisma Jerzego Giedroycia – przede wszystkim elit intelektualnych, a Rozg\u0142o\u015bni Polskiej RWE – tak\u017ce masowego odbiorcy. Wed\u0142ug bada\u0144 przeprowadzonych przez S\u0142u\u017cb\u0119 Bezpiecze\u0144stwa w 1965 r. zachodnich radiostacji (g\u0142\u00f3wnie Wolnej Europy) s\u0142ucha\u0142o ok. jednej trzeciej Polak\u00f3w. Zwalczanie “o\u015brodk\u00f3w dywersji ideologiczno-politycznej” – to okre\u015blenie pocz\u0105wszy od lat 60. b\u0119dzie sta\u0142ym elementem \u017cargonu u\u017cywanego zar\u00f3wno przez s\u0142u\u017cby specjalne, jak i propagand\u0119 – by\u0142o pierwszoplanowym zadaniem Departamentu I MSW (wywiadu cywilnego). W oficjalnych, wewn\u0119trznych dokumentach stawiano je na r\u00f3wni z “rozpoznawaniem central i ogniw wywiad\u00f3w g\u0142\u00f3wnych pa\u0144stw kapitalistycznych”.<\/span><\/p>\n

W przypadku polskiego zespo\u0142u RWE Departament I zdo\u0142a\u0142 zwerbowa\u0107 (b\u0105d\u017a wprowadzi\u0107 do zespo\u0142u ju\u017c jako swoich agent\u00f3w) cztery osoby – to uda\u0142o si\u0119 dot\u0105d ustali\u0107 ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107 na podstawie dokument\u00f3w przekazanych do IPN. By\u0142y to jednak postaci o drugoplanowym znaczeniu, trzy z nich pracuj\u0105ce zreszt\u0105 nie w sekcji radiowej, ale w pionie analityczno-dokumentacyjnym. Dostarczy\u0142y one cennych informacji o atmosferze w monachijskim zespole, konfliktach i antagonizmach, sylwetkach i cechach pracownik\u00f3w, ich stosunkach z dyrektorem.<\/span><\/p>\n

Paktowanie z diab\u0142em <\/strong><\/p>\n

To wszystko by\u0142o wykorzystywane zar\u00f3wno dla pr\u00f3b werbunku kolejnych os\u00f3b, podsycania konflikt\u00f3w, jak i przede wszystkim w atakach propagandowych, zw\u0142aszcza po powrocie do kraju w marcu 1971 r. Andrzeja Czechowicza. Ten ostatni prezentowany by\u0142 jako oficer MSW wykonuj\u0105cy w Monachium przez siedem lat z g\u00f3ry zaplanowan\u0105 misj\u0119 wywiadowcz\u0105. Dost\u0119pne w IPN dokumenty pokazuj\u0105, \u017ce by\u0142o inaczej: zosta\u0142 zwerbowany w 1965 r. Dwaj inni agenci – Mieczys\u0142aw Lach i Andrzej Smoli\u0144ski – r\u00f3wnie\u017c zostali \u015bci\u0105gni\u0119ci do kraju (w 1974 r.) , ale ich powrotom nadano znacznie mniejszy rozg\u0142os ni\u017c w przypadku kpt. Czechowicza, kreowanego przez propagand\u0119 na peerelowskiego odpowiednika kapitana Klossa.<\/span><\/p>\n

Okazuje si\u0119 jednak, \u017ce wi\u0119kszej pomocy komunistycznym s\u0142u\u017cbom specjalnym mog\u0142y udzieli\u0107 osoby, kt\u00f3re nie by\u0142y wcale agentami, nale\u017ca\u0142y natomiast do grona najbardziej znacz\u0105cych postaci polskiej sekcji RWE. Przyk\u0142adem, do jak szokuj\u0105cych skutk\u00f3w mo\u017ce prowadzi\u0107 “paktowanie z diab\u0142em”, jest historia Wiktora Tro\u015bcianki, czo\u0142owego komentatora politycznego RWE, wybitnego dzia\u0142acza Stronnictwa Narodowego, ideowego antykomunisty.<\/span><\/p>\n

Tro\u015bcianko mia\u0142 nieposzlakowan\u0105 kart\u0119 okupacyjn\u0105 i emigracyjn\u0105. Przedwojenny dziennikarz, w czasie wojny kierowa\u0142 pras\u0105 SN, walczy\u0142 w Powstaniu Warszawskim w batalionie “Gustaw”, po jego upadku przebywa\u0142 w oflagu. Na emigracji wyda\u0142 kilka ksi\u0105\u017cek (powie\u015bci, wspomnienia), a przez ponad dwadzie\u015bcia lat by\u0142 jednym z najbardziej b\u0142yskotliwych pi\u00f3r (czy raczej g\u0142os\u00f3w) polskiej sekcji Wolnej Europy, redaktorem bardzo znanego publicystycznego programu “Odwrotna strona medalu”. “Tro\u015bcianko by\u0142 urodzonym polemist\u0105, odznacza\u0142 si\u0119 ci\u0119tym dowcipem i \u015bwietnym pi\u00f3rem. Potrafi\u0142 jednym trafnym s\u0142owem bezlito\u015bnie o\u015bmieszy\u0107 i zniszczy\u0107 przeciwnika” – pisa\u0142 o nim Jan Nowak-Jeziora\u0144ski. Uwa\u017ca\u0142 go za jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych postaci w redakcyjnym gronie, powierza\u0142 mu przygotowywanie komentarzy politycznych w wielu prze\u0142omowych momentach.<\/span><\/p>\n

Tro\u015bcianko potrafi\u0142 te\u017c przeciwstawia\u0107 si\u0119 dyrektorowi. By\u0142 przeciwny wykorzystaniu na antenie RWE wyzna\u0144 J\u00f3zefa \u015awiat\u0142y, kt\u00f3rego uwa\u017ca\u0142 za komunistycznego zbrodniarza. A po ujawnieniu si\u0119 Czechowicza w 1971 r. nale\u017ca\u0142 do czo\u0142owych krytyk\u00f3w Jana Nowaka, kt\u00f3remu zarzuca\u0142 karygodn\u0105 nieostro\u017cno\u015b\u0107 wobec knowa\u0144 peerelowskiego wywiadu.<\/span><\/p>\n

Militaryzm i syjonizm <\/strong><\/p>\n

Z dokument\u00f3w przekazanych do IPN wynika, \u017ce Tro\u015bcianko w latach 1965-1971 wielokrotnie spotyka\u0142 si\u0119 z oficerami Wojskowej S\u0142u\u017cby Wewn\u0119trznej (kontrwywiadu wojskowego). Od pewnego momentu w spotkaniach uczestniczy\u0142 wysoki funkcjonariusz Departamentu I MSW, kt\u00f3ry wyst\u0119powa\u0142 jednak jako oficer s\u0142u\u017cb wojskowych, poniewa\u017c Tro\u015bcianko kategorycznie odmawia\u0142 wsp\u00f3\u0142pracy z wywiadem cywilnym, uwa\u017caj\u0105c go za \u015bci\u015ble uzale\u017cniony od PZPR, nies\u0142u\u017c\u0105cy narodowym interesom. Kontakt ten, nawi\u0105zany za po\u015brednictwem zaprzyja\u017anionego z rodzin\u0105 Tro\u015bcianki agenta WSW o pseudonimie Bogdan, mia\u0142 mie\u0107 w rozumieniu redaktora RWE charakter czysto polityczny, w \u017cadnym razie agenturalny. Tro\u015bcianko rozmowy te prowadzi\u0142 za wiedz\u0105 i zgod\u0105 przyw\u00f3dc\u00f3w emigracyjnego SN – Tadeusza Bieleckiego i Antoniego Dargasa. Ten ostatni wzi\u0105\u0142 zreszt\u0105 udzia\u0142 w dw\u00f3ch spotkaniach.<\/span><\/p>\n

Aleksandra Stypu\u0142kowska \/ FOTOGRAFIA Z KSI\u0104\u017bKI JANA NOWAKA-JEZIORA\u0143SKIEGO “WOJNA W ETERZE”<\/em><\/span><\/p>\n

W drugiej po\u0142owie lat 60. Stronnictwo Narodowe uwa\u017ca\u0142o, \u017ce narastaj\u0105cy konflikt radziecko-chi\u0144ski, a tak\u017ce nasilaj\u0105ce si\u0119 tendencje od\u015brodkowe w bloku komunistycznym (m.in. “schizma” rumu\u0144ska, Praska Wiosna) stwarzaj\u0105 dla Polski mo\u017cliwo\u015bci uzyskania bardziej partnerskich stosunk\u00f3w z ZSRR. W nowej sytuacji mi\u0119dzynarodowej coraz wi\u0119kszym niebezpiecze\u0144stwem mia\u0142a by\u0107 natomiast rosn\u0105ca w si\u0142\u0119 i samodzielno\u015b\u0107 Republika Federalna Niemiec. Pogl\u0105dy takie, kt\u00f3re wpisywa\u0142y si\u0119 w tradycyjnie prorosyjsk\u0105 i antyniemieck\u0105 orientacj\u0119 narodowej demokracji, r\u00f3\u017cni\u0142y SN od stanowiska wi\u0119kszo\u015bci \u015brodowisk politycznych na uchod\u017astwie. Podobnie zreszt\u0105 jak brak pot\u0119pienia “antysyjonistycznej” kampanii z marca 1968 r., kt\u00f3r\u0105 emigracyjni endecy uwa\u017cali jedynie za szkodz\u0105c\u0105 Polsce frakcyjn\u0105 rozgrywk\u0119 w PZPR.<\/span><\/p>\n

W trakcie rozm\u00f3w z WSW Tro\u015bcianko i Dargas poszukiwali – w ramach “obrony interes\u00f3w og\u00f3lnonarodowych” – mo\u017cliwo\u015bci wsp\u00f3lnych dzia\u0142a\u0144 wymierzonych w “militaryzm NRF” oraz “syjonizm”. Z uznaniem wyra\u017cali si\u0119 o staraniach w\u0142adz PRL o uznanie granicy na Odrze i Nysie, jak r\u00f3wnie\u017c o usuwaniu z armii oficer\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia (w latach 1967-1968 ok. 150 os\u00f3b). “Znany jest na Zachodzie fakt oczyszczenia kierowniczej kadry WP z element\u00f3w antynarodowych i jednoznacznie oceniany pozytywnie” – relacjonowano wypowiedzi Tro\u015bcianki i Dargasa w raporcie dla szefa WSW gen. Teodora Kufla. Podczas spotka\u0144 omawiano m.in. koncepcj\u0119 opublikowania przez Tro\u015bciank\u0119 w emigracyjnym wydawnictwie w Anglii b\u0105d\u017a Francji ksi\u0105\u017cki “obrazuj\u0105cej antypolsk\u0105 rol\u0119 syjonist\u00f3w w Polsce po II wojnie \u015bwiatowej”. Materia\u0142\u00f3w do niej oraz funduszy koniecznych dla jej wydania mia\u0142 dostarczy\u0107 peerelowski wywiad. Dargas z kolei zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 do opublikowania w emigracyjnym organie SN “My\u015bl Polska” artyku\u0142\u00f3w polemizuj\u0105cych ze stanowiskiem paryskiej “Kultury” wobec wydarze\u0144 marcowych w kraju. Odpowiednich materia\u0142\u00f3w mia\u0142y zn\u00f3w dostarczy\u0107 s\u0142u\u017cby specjalne PRL.<\/span><\/p>\n

Obrona interes\u00f3w narodowych <\/strong><\/p>\n

Tro\u015bcianko szczeg\u00f3\u0142owo opowiada\u0142 o syjonistach w RWE, kt\u00f3rzy mieli mie\u0107 dominuj\u0105cy wp\u0142yw na lini\u0119 programow\u0105 Radia. Ich inspiracja mia\u0142a pochodzi\u0107 z dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142. Po pierwsze, jak przekonywa\u0142 oficera MSW w kwietniu 1969 r., “utajeni we w\u0142adzach partii sympatycy Izraela i tzw. libera\u0142owie inspiruj\u0105 linie atak\u00f3w propagandowych RWE. Ich kontakty z RWE trwaj\u0105 od lat. (…) Na podstawie ostatnich obserwacji [Tro\u015bcianko] stanowczo stwierdza, \u017ce gros informacji o sytuacji wewn\u0119trznej w partii idzie przez zakonspirowane \u015brodowiska syjonistyczne, inspiruj\u0105ce nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 ataki na MSW i tow. Moczara”.<\/span><\/p>\n

Drugim \u017ar\u00f3d\u0142em mia\u0142y by\u0107 osoby opuszczaj\u0105ce Polsk\u0119 w wyniku “antysyjonistycznej” kampanii rozp\u0119tanej przez w\u0142adze: “Takiego dop\u0142ywu informacji z Polski, jaki istnieje teraz, nie by\u0142o nigdy od pocz\u0105tku istnienia RWE. Lawina ta idzie przede wszystkim z Wiednia. Emigranci \u017cydowscy i inni zwolennicy – informatorzy RWE, kt\u00f3rzy mog\u0105 wi\u0119cej powiedzie\u0107 lub napisa\u0107, s\u0105 \u015bci\u0105gani do Monachium i Nowak finansuje pobyt w porozumieniu z organizacjami \u017cydowskimi. Dyrekcja RWE przeznacza na ten cel znaczne sumy”.<\/span><\/p>\n

“Antysyjonistyczne” wywody Tro\u015bcianki potwierdza\u0142y wizj\u0119 \u015bwiata dominuj\u0105c\u0105 w drugiej po\u0142owie lat 60. i na pocz\u0105tku 70. w peerelowskim aparacie bezpiecze\u0144stwa. Oceny Tro\u015bcianki by\u0142y powtarzane niemal dos\u0142ownie w wielu analitycznych dokumentach MSW z tamtego okresu. Pp\u0142k. Zbigniewa Miko\u0142ajewskiego z Departamentu I MSW nie zadowala\u0142y jednak rozwa\u017cania na temat sytuacji mi\u0119dzynarodowej i zagro\u017ce\u0144 ze strony syjonizmu wyg\u0142aszane przez “Medala” (taki kryptonim nadano “rozpracowaniu” Tro\u015bcianki i jemu samemu, u\u017cywano go wymiennie z innymi: “Tuba” oraz “Mentor”). Starano si\u0119 od niego uzyska\u0107 jak najwi\u0119cej konkretnych informacji o sekcji polskiej RWE. Cel by\u0142 jasno zarysowany: “Istniej\u0105c\u0105 styczno\u015b\u0107 z \u00c7Tub\u0105\u010c, pod legend\u0105 przedstawiciela SN do rozm\u00f3w z czynnikami wojskowymi w kraju na bazie zwalczania militaryzmu NRF, nale\u017cy stopniowo przekszta\u0142ca\u0107 w kontakt agenturalny. Umo\u017cliwi\u0142oby to g\u0142\u0119bsze rozpoznanie obiektu”.<\/span><\/p>\n

“Medal” odmawia\u0142 jednak sformalizowania wsp\u00f3\u0142pracy z wywiadem, deklaruj\u0105c sw\u00f3j antykomunizm i ch\u0119\u0107 porozumienia wy\u0142\u0105cznie na gruncie obrony interes\u00f3w narodowych. Proponowano mu, by “jako pracownik o\u015brodka dywersyjno-wywiadowczego odczuwaj\u0105cy interesy narodowe by\u0142 \u00c7naszym konsultantem\u010c na odcinku obronno\u015bci interes\u00f3w narodowych PRL”. Kuszono go perspektyw\u0105 publikacji jego ksi\u0105\u017cek “\u00c7M\u010c jako zawiedziony dzia\u0142acz polityczny w wieku \u00c7dobrze dojrza\u0142ym\u010c ma ambicje literackie. Obietnice robi\u0142y na nim wra\u017cenie” – ocenia\u0142 pp\u0142k Miko\u0142ajewski.<\/span><\/p>\n

Atak w tonie powa\u017cnym <\/strong><\/p>\n

Tro\u015bcianko nie zosta\u0142 agentem wywiadu PRL, ch\u0119tnie jednak udziela\u0142 obszernych informacji na temat atmosfery i stosunk\u00f3w panuj\u0105cych w polskim zespole RWE (MSW interesowa\u0142y m.in. reakcje na “powr\u00f3t” do kraju Czechowicza), jak r\u00f3wnie\u017c planowanej taktyki i zamierze\u0144 programowych. Kre\u015bli\u0142 sylwetki poszczeg\u00f3lnych pracownik\u00f3w (m.in. spekulowa\u0142, kto z nich pracowa\u0142 dla zachodnich wywiad\u00f3w) oraz cz\u0142onk\u00f3w ameryka\u0144skiego kierownictwa Radia. Chyba najbardziej bulwersuj\u0105ce jest, \u017ce z w\u0142asnej inicjatywy sugerowa\u0142 najlepsze sposoby dyskredytowania poszczeg\u00f3lnych pracownik\u00f3w RWE, zw\u0142aszcza dyrektora polskiej sekcji, do kt\u00f3rego niech\u0119ci nie ukrywa\u0142.<\/span><\/p>\n

“Odno\u015bnie do kompromitowania czo\u0142owych pracownik\u00f3w RWE – pisano w raporcie po spotkaniu w maju 1969 r. – \u00c7Mentor\u010c obecnie twierdzi, i\u017c ataki polityczne z naszej strony nie podrywaj\u0105 ich opinii u mocodawc\u00f3w, a maj\u0105 cz\u0119sto skutek odwrotny. Kompromitacja prasowa winna koncentrowa\u0107 si\u0119 na stronie moralno-etycznej, ewentualnego wykazania przest\u0119pczej dzia\u0142alno\u015bci – powi\u0105za\u0144 itp. Np. sugerowa\u0142 sfabrykowanie sprawy wobec Nowaka jako handlarza narkotyk\u00f3w”.<\/span><\/p>\n

Inn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3rej kompromitowanie zaleca\u0142 “Medal”, by\u0142a Aleksandra Stypu\u0142kowska (na antenie RWE wyst\u0119puj\u0105ca jako Jadwiga Mieczkowska), rywalizuj\u0105ca z Tro\u015bciank\u0105 o palm\u0119 pierwsze\u0144stwa jako komentatorka polityczna, r\u00f3wnie\u017c zreszt\u0105 zwi\u0105zana z obozem narodowym. Stypu\u0142kowska by\u0142a wi\u0119ziona na Pawiaku i w Ravensbr\u009fck. Po wojnie cieszy\u0142a si\u0119 du\u017cym autorytetem w emigracyjnych \u015brodowiskach kombatanckich, by\u0142a m.in. cz\u0142onkini\u0105 zarz\u0105du Zwi\u0105zku by\u0142ych Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych. W 1969 r. Tro\u015bcianko zaleca\u0142, by oskar\u017cy\u0107 j\u0105 o sprawowanie funkcji kapo w obozie koncentracyjnym. “Atak powinien by\u0107 w tonie powa\u017cnym, a nie felietonowym. Tylko udokumentowane argumenty b\u0119d\u0105 mia\u0142y sw\u00f3j wyd\u017awi\u0119k” – radzi\u0142. Departament I MSW bardzo zainteresowa\u0142 si\u0119 tym tropem, ale nie uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 \u017cadnych dokument\u00f3w ani relacji, bo ich by\u0107 nie mog\u0142o w stosunku do osoby, kt\u00f3rej przesz\u0142o\u015b\u0107 – chocia\u017cby ze wzgl\u0119du na pe\u0142nione po wojnie funkcje – by\u0142a szeroko znana. Nie omieszkano jednak oszczerczego oskar\u017cenia w\u0142o\u017cy\u0107 w usta Czechowicza, kt\u00f3ry w jednym z wywiad\u00f3w po swoim powrocie w 1971 r. stwierdzi\u0142, \u017ce Stypu\u0142kowska “przedstawia si\u0119 teraz jako cz\u0142onek ruchu oporu w Ravensbr\u009fck. W rzeczywisto\u015bci by\u0142a kapo w tym obozie i dzi\u0119ki temu, b\u0119d\u0105c \u017byd\u00f3wk\u0105, wysz\u0142a bez szwanku z tego piek\u0142a”.<\/span><\/p>\n

W trakcie spotkania w sierpniu 1971 r. Tro\u015bcianko chwali\u0142 wywiad za celne i mocne uderzenie, z satysfakcj\u0105 opisuj\u0105c wstrz\u0105s, jaki spowodowa\u0142o ono u Stypu\u0142kowskiej: “…zapad\u0142a na zdrowiu (serce), os\u0142ab\u0142a w aktywno\u015bci i przez 3 miesi\u0105ce nie mog\u0142a wr\u00f3ci\u0107 do normy. Sta\u0142a si\u0119 zgorzknia\u0142a i apatyczna”. “Medal” albo zapomnia\u0142, \u017ce to on sam podda\u0142 ten trop peerelowskim s\u0142u\u017cbom specjalnym w rozmowie prowadzonej dwa lata wcze\u015bniej, albo nie dowierza\u0142, \u017ce tylko jego sugestia sta\u0142a si\u0119 podstaw\u0105 tak brutalnego oskar\u017cenia. Pp\u0142k Miko\u0142ajewski wykorzysta\u0142 to do przekonywania Tro\u015bcianki, \u017ce i tak jest ju\u017c g\u0142\u0119boko zaanga\u017cowany w faktyczn\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z wywiadem i nast\u0119pny krok w kierunku jej sformalizowania nie b\u0119dzie z jego punktu widzenia znacz\u0105ca zmian\u0105: “Rozmowy przeplatane by\u0142y szeregiem \u00c7delikatno\u015bci\u010c. Np. m.in. \u00c7M\u010c: Jak to by\u0142o z kompromitacj\u0105 Stypu\u0142kowskiej, sk\u0105d materia\u0142y? Ja: A co pan powie, je\u015bli stwierdz\u0119, ze materia\u0142 by\u0142 od pana? – informowa\u0142 pan nas o Stypu\u0142kowskiej jako kapo. (…) \u00c7M\u010c przyj\u0105\u0142 to bez s\u0142owa”.<\/span><\/p>\n

Spreparowane dokumenty <\/strong><\/p>\n

Najbardziej owocna z punktu widzenia MSW by\u0142a jednak inna sugestia Tro\u015bcianki, dotycz\u0105ca dyrektora polskiej sekcji Wolnej Europy. “Medal” w czasie spotkania w sierpniu 1971 r. zawiedziony, \u017ce ataki na Nowaka formu\u0142owane w czasie kampanii propagandowej po powrocie Czechowicza nie os\u0142abi\u0142y jego pozycji w RWE, doradza\u0142 wysuni\u0119cie oskar\u017ce\u0144 dotycz\u0105cych okupacyjnej przesz\u0142o\u015bci. Sugerowa\u0142 oskar\u017cenie “kuriera z Warszawy” o administrowanie \u017cydowskim maj\u0105tkiem skonfiskowanym przez Niemc\u00f3w. Opowiada\u0142 pp\u0142k. Miko\u0142ajewskiemu, \u017ce takie informacje rozpowszechnia J\u00f3zef Mackiewicz.<\/span><\/p>\n

Konflikt emigracyjnego pisarza z dyrektorem Rozg\u0142o\u015bni Polskiej RWE by\u0142 dobrze znany, zar\u00f3wno w \u015brodowiskach emigracyjnych, jak i na Rakowieckiej. “Germanofil, antykomunista, sk\u0142\u00f3cony z Nowakiem” – tak\u0105 kr\u00f3tk\u0105 ocen\u0119 autora “Drogi donik\u0105d” przedstawi\u0142 w swoim raporcie Miko\u0142ajewski. Nowak-Jeziora\u0144ski konsekwentnie odmawia\u0142 wszelkiej wsp\u00f3\u0142pracy z Mackiewiczem, kt\u00f3ry zosta\u0142 przez podziemny s\u0105d skazany na kar\u0119 \u015bmierci za publikowanie w gadzinowym “Go\u0144cu Codziennym” ukazuj\u0105cym si\u0119 w Wilnie. Do dzi\u015b trwaj\u0105 spory o zasadno\u015b\u0107 tych oskar\u017ce\u0144.<\/span><\/p>\n

Tro\u015bcianko doradza\u0142 dobre przygotowanie ataku na Nowaka, kt\u00f3ry b\u0119dzie skuteczny “wy\u0142\u0105cznie przy poparciu dokumentami”. “Spraw\u0105 zainteresowano Inspektorat I” – pisa\u0142 w swoim raporcie pp\u0142k Miko\u0142ajewski. By\u0142a to jedna z najbardziej zakamuflowanych kom\u00f3rek Departamentu I. \u017badnych wytworzonych przez ni\u0105 dokument\u00f3w nie uda\u0142o si\u0119 dot\u0105d odnale\u017a\u0107, wed\u0142ug wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa zosta\u0142y zniszczone. Wiadomo tylko, \u017ce w\u0142a\u015bnie tam przygotowywano fa\u0142szywki wykorzystywane w akcjach “dezinformacyjno-dezintegracyjnych” wymierzonych w emigracj\u0119 i “o\u015brodki dywersji ideologiczno-politycznej”.<\/span><\/p>\n

Spreparowanie dokument\u00f3w zaj\u0119\u0142o specjalistom z Rakowieckiej troch\u0119 czasu. W 1972 r. na emigracji zacz\u0119\u0142o kr\u0105\u017cy\u0107 o\u015bwiadczenie “volksdeutscha” z \u017byrardowa Johanna Kassnera, kt\u00f3ry twierdzi\u0142, \u017ce Jan Nowak-Jeziora\u0144ski w latach 1940-1942 by\u0142 z upowa\u017cnienia w\u0142adz okupacyjnych komisarycznym zarz\u0105dc\u0105 mienia po\u017cydowskiego. Jego faksimile opublikowano dopiero w 1974 r. w drugim wydaniu rzekomych wspomnie\u0144 Andrzeja Czechowicza (“Siedem trudnych lat”). Inne fa\u0142szywe dokumenty, kt\u00f3re mia\u0142y dowodzi\u0107 wsp\u00f3\u0142pracy Nowaka z hitlerowcami, w nast\u0119pnych miesi\u0105cach rozpowszechniano w kr\u0119gach emigracyjnych, rozsy\u0142ano do cz\u0142onk\u00f3w ameryka\u0144skiego kierownictwa Radia, niemieckich gazet. Reakcj\u0119 Tro\u015bcianki na jeden z nich opisa\u0142 w swoich wspomnieniach Nowak-Jeziora\u0144ski: “Kt\u00f3rego\u015b dnia wpad\u0142 do mnie do pokoju Wiktor Tro\u015bcianko. Mia\u0142 min\u0119 tak radosn\u0105 i triumfuj\u0105c\u0105, \u017ce w pierwszej chwili my\u015bla\u0142em, \u017ce przynosi mi jaki\u015b nowy dow\u00f3d uznania s\u0142uchaczy dla jego \u015bwietnych audycji \u00c7Odwrotna strona medalu\u010c. Rzuci\u0142 mi na biurko jakie\u015b pismo i wybieg\u0142. Mia\u0142em przed sob\u0105 list SS Oberstrurmf\u009fhrera dr. Zahna”.<\/span><\/p>\n

Jan Nowak-Jeziora\u0144ski<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Dyrektorowi polskiej sekcji RWE wiele czasu i energii zaj\u0119\u0142o udowadnianie, \u017ce kr\u0105\u017c\u0105ce “dokumenty” s\u0105 falsyfikatami, pisane by\u0142y na maszynach niemaj\u0105cych niemieckich czcionek, zawieraj\u0105 sformu\u0142owania i tytu\u0142y niestosowane przez niemieckie w\u0142adze okupacyjne, a wspomniany Kassner, autor o\u015bwiadczenia, ju\u017c nie \u017cyje. Wiktor Tro\u015bcianko m\u00f3g\u0142 triumfowa\u0107 – jego sugestia podda\u0142a wywiadowi PRL trop do przeprowadzenia najwi\u0119kszej kampanii przeciw Nowakowi. Oszczerstwa wobec “kuriera z Warszawy” podnoszone s\u0105 zreszt\u0105 do dzisiaj, m.in. przez prezesa Kongresu Polonii Ameryka\u0144skiej Edwarda Moskala oraz emerytowanego ju\u017c funkcjonariusza “bezpieki” Andrzeja Czechowicza.<\/span><\/p>\n

Wykorzystywanie ludzkich u\u0142omno\u015bci <\/strong><\/p>\n

“Medal” w trakcie kampanii “dezinformacyjnej” prowadzonej przez MSW nie m\u00f3g\u0142 ju\u017c wspiera\u0107 resortu swoimi radami. Spotkanie z sierpnia 1971 r. by\u0142o ostatnim, kontakt z nim zosta\u0142 przerwany w wyniku bardzo powa\u017cnej wpadki s\u0142u\u017cb specjalnych. Po d\u0142u\u017cszych negocjacjach Wojskowa S\u0142u\u017cba Wewn\u0119trzna zgodzi\u0142a si\u0119, acz niech\u0119tnie, na przekazanie sprawy “Medala” wywiadowi cywilnemu. Zwyci\u0119\u017cy\u0142o stanowisko Departamentu I, i\u017c “dialog przedstawicieli MON z \u00c7M\u010c (jego grup\u0105 polityczn\u0105 – SN) nale\u017cy uzna\u0107 za powa\u017cny \u00c7b\u0142\u0105d polityczny\u010c [podkre\u015blenie w dokumencie MSW – P.M.]”. Odt\u0105d rozmowy z Tro\u015bciank\u0105 mia\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 uzyskiwaniu informacji o RWE i docelowo jego werbunkowi, a nie szukaniu politycznego porozumienia mi\u0119dzy emigracyjnym Stronnictwem Narodowym a s\u0142u\u017cbami specjalnymi PRL. Podczas uzgodnionego spotkania w Hiszpanii Tro\u015bcianko mia\u0142 ju\u017c zosta\u0107 przej\u0119ty na wy\u0142\u0105czno\u015b\u0107 przez pp\u0142k. Miko\u0142ajewskiego z Departamentu I (wyst\u0119puj\u0105cego jednak w dalszym ci\u0105gu jako oficer MON) , a po\u015bredniczy\u0107 mia\u0142 w tym wspomniany wcze\u015bniej agent “Bogdan”, ciesz\u0105cy si\u0119 zaufaniem “Medala”.<\/span><\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142praca mi\u0119dzy MSW a s\u0142u\u017cbami wojskowymi od pocz\u0105tku uk\u0142ada\u0142a si\u0119 \u017ale. Pp\u0142k Miko\u0142ajewski dotar\u0142 bezpiecznie samolotem do Hiszpanii, gdzie spotka\u0142 si\u0119 z Tro\u015bciank\u0105. “Bogdan” natomiast odrzuci\u0142 sugesti\u0119 Departamentu I, by r\u00f3wnie\u017c dotrze\u0107 na miejsce drog\u0105 lotnicz\u0105. Wybra\u0142 jazd\u0119 w\u0142asnym samochodem i podczas przekraczania granicy niemiecko-szwajcarskiej zosta\u0142 zatrzymany przez kontrwywiad RFN. Nie mia\u0142o to jednak \u017cadnego zwi\u0105zku z “Medalem”. Ku zaskoczeniu i oburzeniu MSW, “Bogdan” wykonywa\u0142 inne wa\u017cne zadania wywiadowcze dla WSW i Zarz\u0105du II Sztabu Generalnego, o czym Departament I nie by\u0142 nawet informowany. “Bogdan” po kilku miesi\u0105cach sp\u0119dzonych w wi\u0119zieniu zosta\u0142 wymieniony na zachodnioniemieckiego szpiega schwytanego w Polsce. Tro\u015bcianko, jako znajomy “Bogdana”, by\u0142 nawet przes\u0142uchiwany przez niemieck\u0105 prokuratur\u0119, przed kt\u00f3r\u0105 za\u015bwiadcza\u0142 o niewinno\u015bci agenta. Departament I uzna\u0142 jednak, \u017ce wobec gro\u017aby dekonspiracji dalsze kontakty z “Medalem” s\u0105 zbyt ryzykowne.<\/span><\/p>\n

Tro\u015bcianko przeszed\u0142 w latach 70. na emerytur\u0119, przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Hiszpanii, gdzie zmar\u0142 w 1983 r. MSW do ko\u0144ca istnienia PRL nie ustawa\u0142o w wysi\u0142kach penetrowania Radia Wolna Europa, staraj\u0105c si\u0119 wykorzystywa\u0107 wszystkie ludzkie u\u0142omno\u015bci, podsyca\u0107 konflikty, kusi\u0107 rozmaitymi korzy\u015bciami, za kt\u00f3re – pozornie – nie trzeba by\u0142o p\u0142aci\u0107 od razu wielkiej ceny: jawnej zdrady czy formalnej wsp\u00f3\u0142pracy agenturalnej. Krok po kroku wci\u0105gano do wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania, zacierano granic\u0119, kt\u00f3rej ludzie kontaktuj\u0105cy si\u0119 ze s\u0142u\u017cbami specjalnymi nie chcieli przekroczy\u0107. I cz\u0119sto nie zdawali sobie sprawy, \u017ce ju\u017c to uczynili.<\/span><\/p>\n

\n

Autor (ur. 1966) jest PAWE\u0141 MACHCEWICZ<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

historykiem, redaktorem i wsp\u00f3\u0142autorem “Wok\u00f3\u0142 Jedwabnego”, od 2000 r. dyrektor Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pami\u0119ci Narodowej. Wyda\u0142 m.in. “Polski rok 1956”, “Historia Hiszpanii” (wraz z Tadeuszem Mi\u0142kowskim), “Emigracja w polityce mi\u0119dzynarodowej”.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kryptonim Medal – SPRAWA WIKTORA TRO\u015aCIANKI PAWE\u0141 MACHCEWICZ Wiktor Tro\u015bcianko (C) FOTOGRAFIA Z KSI\u0104\u017bKI JANA NOWAKA-JEZIORA\u0143SKIEGO “WOJNA W ETERZE” Peerelowski wywiad, wed\u0142ug zapewnie\u0144 jego weteran\u00f3w ch\u0119tnie udzielaj\u0105cych si\u0119 w mediach III Rzeczypospolitej, mia\u0142 by\u0107 fachow\u0105, apolityczn\u0105 (na ile by\u0142o to mo\u017cliwe w tamtym systemie) si\u0142\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105 Polsce, zdobywaj\u0105c\u0105 informacje niezwykle cenne dla naszej gospodarki i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62370"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62370"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62386,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62370\/revisions\/62386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}