{"id":62583,"date":"2018-07-24T17:09:29","date_gmt":"2018-07-24T15:09:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=62583"},"modified":"2018-07-19T07:22:56","modified_gmt":"2018-07-19T05:22:56","slug":"15-09-30","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=62583","title":{"rendered":"Zaginione arcydzie\u0142o [komentarz do parszy Pinchas]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Zaginione arcydzie\u0142o [komentarz do parszy Pinchas]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wspominany obraz Nicolasa Poussina, \u201eZniszczenie i spl\u0105drowanie \u015awi\u0105tyni Jerozolimskiej” \/fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

PARSZA PINCHAS \u2013 7 LIPCA 2018\/ 24 TAMUZ 5778<\/strong><\/span><\/p>\n

Oto prawdziwa historia, kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 w 1995 roku. Dotyczy ona niezwyk\u0142ego cz\u0142owieka o niespotykanym nazwisku. Ernest Onians by\u0142 rolnikiem z Anglii Wschodniej i trudni\u0142 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie sprzedawaniem pomyj dla \u015bwi\u0144. Hobby pana Oniansa, znanego ze swej ekscentryczno\u015bci, by\u0142o kolekcjonowanie obraz\u00f3w. Cz\u0119sto chadza\u0142 na aukcje, kt\u00f3re odbywa\u0142y si\u0119 w okolicy i licytowa\u0142 obrazy, szczeg\u00f3lnie te stare. Ostatecznie w jego kolekcji znalaz\u0142o si\u0119 ponad pi\u0119\u0107set p\u0142\u00f3cien. By\u0142o ich zbyt wiele, \u017ceby wszystkie powiesi\u0107 na \u015bcianach jego skromnej posiad\u0142o\u015bci Baylham Mill w Suffolk. Sk\u0142ada\u0142 je wi\u0119c w jednym miejscu w domu, a niekt\u00f3re trzyma\u0142 w kurniku.<\/span><\/p>\n

Dzieci Ernesta nie podziela\u0142y jego zainteresowa\u0144, uwa\u017ca\u0142y go za niechlujnie ubranego dziwaka. Ernest, boj\u0105c si\u0119 z\u0142odziei, w\u0142asnor\u0119cznie skonstruowa\u0142 prowizoryczny system alarmowy zrobiony z klakson\u00f3w zasilanych starymi akumulatorami samochodowymi i zawsze spa\u0142 z na\u0142adowan\u0105 strzelb\u0105 pod \u0142\u00f3\u017ckiem. Kiedy zmar\u0142, jego dzieci wystawi\u0142y obrazy na sprzeda\u017c w londy\u0144skim domu aukcyjnym Sotheby\u2019s. Jak przed ka\u017cd\u0105 wi\u0119ksz\u0105 licytacj\u0105 dzie\u0142 sztuki, Sotheby\u2019s i tym razem wyda\u0142 katalog, z kt\u00f3rego kupcy mogli dowiedzie\u0107 si\u0119, jakie przedmioty b\u0119d\u0105 wystawiane na sprzeda\u017c.<\/span><\/p>\n

Pewnego dnia wielki znawca sztuki, Sir Denis Mahon (1910-2011) przegl\u0105da\u0142 ten katalog i jego uwag\u0119 przyku\u0142o jedno z dzie\u0142. Fotografia, nie wi\u0119ksza ni\u017c znaczek pocztowy, przedstawia\u0142a t\u0142um ludzi w szale podpalaj\u0105cych spory budynek i uciekaj\u0105cych z \u0142upami. Onians kupi\u0142 ten obraz na aukcji w wiejskim dworku w latach czterdziestych za zaledwie dwana\u015bcie funt\u00f3w. Obraz opisany by\u0142 w katalogu jako Grabie\u017c Kartaginy autorstwa raczej ma\u0142o znanego, siedemnastowiecznego artysty Pietro Testa. Jego warto\u015b\u0107 szacowana by\u0142a na pi\u0119tna\u015bcie tysi\u0119cy funt\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Mahona zadziwi\u0142 osobliwy szczeg\u00f3\u0142 na obrazie. Jeden z rabusi\u00f3w umyka\u0142 z miejsca zdarzenia z siedmioramiennym \u015bwiecznikiem. Sk\u0105d w Kartaginie menora? \u2013 zastanawia\u0142 si\u0119 Mahon. Sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce to nie Kartagin\u0119 przedstawia\u0142 obraz. Jego tematem by\u0142o zburzenie przez Rzymian Drugiej \u015awi\u0105tyni. Autorem dzie\u0142a te\u017c musia\u0142 by\u0107 kto\u015b inny.<\/span><\/p>\n

Mahon przypomnia\u0142 sobie, \u017ce wielki siedemnastowieczny artysta Nicholas Poussin namalowa\u0142 dwa obrazy o tej tematyce. Jeden z nich znajdowa\u0142 si\u0119 w zbiorach muzeum sztuki w Wiedniu. Drugi jednak, namalowany w 1626 roku dla kardyna\u0142a Barberiniego, znikn\u0105\u0142 z pola widzenia w XVIII wieku. Nikt nie wiedzia\u0142, co si\u0119 z nim sta\u0142o. Mahon by\u0142 w szoku, kiedy zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce patrzy na zaginionego Poussina.<\/span><\/p>\n

Z\u0142o\u017cy\u0142 wi\u0119c ofert\u0119 kupna obrazu na aukcji. Kiedy inni potencjalni kupcy zauwa\u017cyli, \u017ce wybitny znawca licytuje obraz, zrozumieli, \u017ce wie on na pewno co\u015b, co im umkn\u0119\u0142o i do\u0142\u0105czyli do aukcji. Mahonowi uda\u0142o si\u0119 ostatecznie kupi\u0107 obraz za sto pi\u0119\u0107dziesi\u0105t pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy funt\u00f3w. Po latach sprzeda\u0142 go, zgodnie z rzeczywist\u0105 warto\u015bci\u0105, za cztery i p\u00f3\u0142 miliona lordowi Rothschildowi, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej podarowa\u0142 prac\u0119 Muzeum Izraela, gdzie wisi do dzi\u015b ku uczczeniu pami\u0119ci Isaiaha Berlina.<\/span><\/p>\n

Ta historia jest mi dobrze znana. Na pro\u015bb\u0119 lorda Rotschilda, kr\u00f3tko przed przewiezieniem obrazu do Izraela wyg\u0142osi\u0142em w National Gallery wyk\u0142ad na jego temat. Historia dzie\u0142a Poussina jest obrazowym przyk\u0142adem na to, jak \u0142atwo mo\u017cemy utraci\u0107 bezcenne dziedzictwo, poniewa\u017c, nie darz\u0105c go odpowiedni\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, nie potrafimy doceni\u0107 jego prawdziwej warto\u015bci. Wniosek jest wi\u0119c nast\u0119puj\u0105cy: odziedziczy\u0107 mo\u017cemy tylko to, co naprawd\u0119 kochamy.<\/span><\/p>\n

Taki mora\u0142 p\u0142ynie z historii o c\u00f3rkach Celafchada, o kt\u00f3rych czytamy w parszy na ten tydzie\u0144. Przypomnijmy sobie t\u0119 histori\u0119. Celafchad, z rodu Menaszy, umar\u0142 na pustyni, zanim przydzielono mu ziemi\u0119. Mia\u0142 pi\u0119\u0107 c\u00f3rek i \u017cadnego syna. C\u00f3rki przysz\u0142y do Moj\u017cesza z \u017c\u0105daniem nadania im ziemi, argumentuj\u0105c, \u017ce odm\u00f3wienie rodzinie tego przywileju tylko dlatego, \u017ce ojciec nie mia\u0142 syna, by\u0142oby niesprawiedliwe. Moj\u017cesz przedstawi\u0142 t\u0119 spraw\u0119 Bogu, kt\u00f3ry rzek\u0142: \u201eS\u0142usznie c\u00f3rki Celafchada m\u00f3wi\u0105: daj im posiad\u0142o\u015b\u0107 dziedziczn\u0105 wpo\u015br\u00f3d braci ojca ich, a przenie\u015b udzia\u0142 ojca ich na nie\u201d (Ba-midbar 27:7). Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o.<\/span><\/p>\n

M\u0119drcy \u017carliwie chwalili c\u00f3rki Celafchada za ich m\u0105dro\u015b\u0107. Twierdzili, \u017ce wybra\u0142y one dobry moment, aby przedstawi\u0107 swoje roszczenia, wiedzia\u0142y jak interpretowa\u0107 Pismo i by\u0142y niezwykle cnotliwe (Baba Batra 110b). Jeszcze wi\u0119ksze znaczenie mia\u0142o jednak to, \u017ce ich mi\u0142o\u015b\u0107 do Ziemi Izraela by\u0142a ogromna, w przeciwie\u0144stwie do uczucia, kt\u00f3rym darzyli j\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani. Kiedy szpiedzy przekazali Izraelitom z\u0142e wiadomo\u015bci, ludzie powiedzieli: \u201eUstan\u00f3wmy sobie wodza, i wr\u00f3\u0107my do Micraim!\u201d (Ba-midbar 14:4). C\u00f3rki Celafchada jednak wci\u0105\u017c ro\u015bci\u0142y sobie prawo do ziemi, kt\u00f3re zosta\u0142o im s\u0142usznie przyznane (Sifre, Ba-midbar 133).<\/span><\/p>\n

Do fragmentu o szpiegach powsta\u0142 s\u0142ynny komentarz rabina Efraima Luntschitza z Pragi (1550-1619). Analizuj\u0105c s\u0142owa Boga \u201eWyszlij sobie m\u0119\u017c\u00f3w, aby wypatrzyli ziemi\u0119 Kanaan\u201d (Ba-midbar 13:2), Luntschitz twierdzi\u0142, \u017ce nie nakazywa\u0142 On Moj\u017ceszowi wysy\u0142a\u0107 szpieg\u00f3w, ale dawa\u0142 mu przyzwolenie, aby wys\u0142a\u0107 m\u0119\u017cczyzn. Wed\u0142ug rabina Luntschnitza B\u00f3g pomy\u015bla\u0142: \u201eZ Mojego punktu widzenia, wiedz\u0105c, co kryje przysz\u0142o\u015b\u0107, lepiej by\u0142oby wys\u0142a\u0107 kobiety, poniewa\u017c umi\u0142owa\u0142y one i otoczy\u0142y czu\u0142\u0105 opiek\u0105 t\u0119 ziemi\u0119, i nigdy nie powiedzia\u0142yby o niej z\u0142ego s\u0142owa. Je\u015bli jednak uwa\u017casz, \u017ce m\u0119\u017cowie ci s\u0105 szlachetni i szczerze szanuj\u0105 ziemi\u0119, masz moje pozwolenie, aby wys\u0142a\u0107 ich na przeszpiegi \u201d (Keli Jekar, kom. do Ba-midbar 13:2).<\/span><\/p>\n

Rezultat okaza\u0142 si\u0119 fatalny. Dziesi\u0119ciu szpieg\u00f3w przynios\u0142o demoralizuj\u0105ce wie\u015bci, Izraelici stracili wiar\u0119 w powodzenie ich planu, w wyniku czego nieufnemu pokoleniu zosta\u0142a odebrana szansa wej\u015bcia do Ziemi Obiecanej. Utracili mo\u017cliwo\u015b\u0107 cieszenia si\u0119 swym dziedzictwem w ziemi obiecanej ich przodkom. C\u00f3rki Celafchada, przeciwnie, odziedziczy\u0142y ziemi\u0119, poniewa\u017c darzy\u0142y j\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. Dziedziczymy to, co kochamy, a tracimy to, czego nie potrafimy umi\u0142owa\u0107.<\/span><\/p>\n

Nasuwa si\u0119 wniosek, \u017ce w dziwny spos\u00f3b historia c\u00f3rek Celafchada i licytacji zaginionego obrazu ilustruj\u0105 stan wsp\u00f3\u0142czesnej to\u017csamo\u015bci \u017cydowskiej. Dla wielu wyznawc\u00f3w judaizmu, kt\u00f3rych znam, stosunek do religii by\u0142 niczym stosunek dzieci Ernesta Oniansa do sztuki, kt\u00f3r\u0105 kolekcjonowa\u0142 ich ojciec. Mi\u0142o\u015b\u0107 do niej mieli ich rodzice, ale dla nich samych nie przedstawia\u0142a ona szczeg\u00f3lnej warto\u015bci. Niczym dzieci Oniansa, dzieci religijnych \u017byd\u00f3w gotowe by\u0142y zrzec si\u0119 dziedzictwa, nie maj\u0105c \u015bwiadomo\u015bci jego ogromnej warto\u015bci. Kiedy nie potrafimy w pe\u0142ni czego\u015b doceni\u0107, mo\u017cemy straci\u0107 skarb, nie wiedz\u0105c nawet, \u017ce jest on skarbem.<\/span><\/p>\n

Judaizm jest oczywi\u015bcie wart znacznie wi\u0119cej ni\u017c drogocenny obraz. Jest on nasz\u0105 to\u017csamo\u015bci\u0105. A to\u017csamo\u015b\u0107 nie jest na sprzeda\u017c, cho\u0107 mo\u017cna j\u0105 straci\u0107. Wielu \u017byd\u00f3w traci dzi\u015b sw\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107. Nasi przodkowie przekazali nam dar przesz\u0142o\u015bci, a my jeste\u015bmy im winni dar przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra wierna b\u0119dzie historii. Nie porzucajmy swojego dziedzictwa tylko dlatego, \u017ce nie rozumiemy jego warto\u015bci.<\/span><\/p>\n

Idea, kt\u00f3ra zmieni nasze \u017cycie, jest wi\u0119c prosta, lecz niezwykle istotna: je\u015bli chcemy z powodzeniem przekaza\u0107 naszym dzieciom nasze dziedzictwo, musimy pokaza\u0107 im, jak darzy\u0107 je mi\u0142o\u015bci\u0105. Najwa\u017cniejszym elementem edukacji nie jest nauka fakt\u00f3w i umiej\u0119tno\u015bci, ale zrozumienie, co powinni\u015bmy kocha\u0107. Dziedziczymy to, co kochamy, a tracimy to, czego nie potrafimy umi\u0142owa\u0107.<\/span><\/p>\n

\n

T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u00a9 CHIDUSZ 2018<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zaginione arcydzie\u0142o [komentarz do parszy Pinchas] RABIN JONATHAN SACKS Wspominany obraz Nicolasa Poussina, \u201eZniszczenie i spl\u0105drowanie \u015awi\u0105tyni Jerozolimskiej” \/fot. Wikipedia PARSZA PINCHAS \u2013 7 LIPCA 2018\/ 24 TAMUZ 5778 Oto prawdziwa historia, kt\u00f3ra wydarzy\u0142a si\u0119 w 1995 roku. Dotyczy ona niezwyk\u0142ego cz\u0142owieka o niespotykanym nazwisku. Ernest Onians by\u0142 rolnikiem z Anglii Wschodniej i trudni\u0142 si\u0119 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62583"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62583"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62583\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62610,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62583\/revisions\/62610"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62583"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62583"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62583"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}