{"id":62647,"date":"2018-07-17T17:09:45","date_gmt":"2018-07-17T15:09:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=62647"},"modified":"2018-07-17T16:47:57","modified_gmt":"2018-07-17T14:47:57","slug":"18-09-24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=62647","title":{"rendered":"Jak \u017cydowskie dziecko pogr\u0105\u017cy\u0142o Pa\u0144stwo Ko\u015bcielne"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jak \u017cydowskie dziecko pogr\u0105\u017cy\u0142o Pa\u0144stwo Ko\u015bcielne<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

DARIUSZ LATOSI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Moritz Daniel Oppenheim, Porwanie Edgarda Mortary, 1862<\/em><\/span><\/p>\n

REPORTA\u017b DAVIDA I. KERTZERA\u00a0PORWANIE EDGARDA MORTARY<\/i>PRZEDSTAWIA OSTATNIE LATA ISTNIENIA PA\u0143STWA KO\u015aCIELNEGO Z PERSPEKTYWY JEDNEGO, NA POZ\u00d3R MA\u0141O ZNACZ\u0104CEGO WYDARZENIA.<\/strong><\/span><\/p>\n

Zjednoczenie W\u0142och, czyli\u00a0Risorgimento<\/i>, to kilkunastoletni okres dzia\u0142a\u0144 politycznych i spo\u0142ecznych, kt\u00f3re w drugiej po\u0142owie XIX wieku doprowadzi\u0142y do powstania na P\u00f3\u0142wyspie Apeni\u0144skim Kr\u00f3lestwa W\u0142och. Zwykle przedstawia si\u0119 je jako proces stopniowego przy\u0142\u0105czania do Kr\u00f3lestwa Sardynii \u2013 w mniej lub bardziej pokojowy spos\u00f3b \u2013 kolejnych ma\u0142ych ksi\u0119stw i kr\u00f3lestw, os\u0142abiaj\u0105c przy tym, a w ko\u0144cu likwiduj\u0105c Pa\u0144stwo Ko\u015bcielne, rz\u0105dzone w\u00f3wczas przez papie\u017ca Piusa IX. Rzadko jednak zwraca si\u0119 przy tym uwag\u0119 na pewne drobne, a jednak dramatyczne wydarzenie, kt\u00f3re mia\u0142o ogromne znaczenie dla powstania pa\u0144stwa znanego dzisiaj jako Republika W\u0142oska, a kt\u00f3re jednocze\u015bnie odcisn\u0119\u0142o trwa\u0142y \u015blad na spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej na ca\u0142ym \u015bwiecie. Opowiada o tym wydarzeniu reporta\u017c historyczny Davida I. Kertzera\u00a0Porwanie Edgarda Mortary. Skandal, kt\u00f3ry pogr\u0105\u017cy\u0142 Pa\u0144stwo Ko\u015bcielne<\/i>.<\/span><\/p>\n

W po\u0142owie XIX wieku Bolonia by\u0142a drugim najwa\u017cniejszym miastem w Pa\u0144stwie Ko\u015bcielnym. Mieszka\u0142a tam w\u00f3wczas niewielka, oko\u0142o dwustuosobowa spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska. Nale\u017ca\u0142 do niej r\u00f3wnie\u017c Momolo Mortara, kupiec, m\u0105\u017c i ojciec siedmiorga dzieci. Mortarom wiod\u0142o si\u0119 nienajgorzej \u2013 nie narzekali na brak pieni\u0119dzy, wiedli spokojne \u017cycie, o ile w og\u00f3le mo\u017cna u\u017cy\u0107 takiego sformu\u0142owania w odniesieniu do sytuacji \u017byd\u00f3w w \u00f3wczesnej Italii.<\/span><\/p>\n

W XIX wieku Ko\u015bci\u00f3\u0142 wci\u0105\u017c prezentowa\u0142 postaw\u0119, wedle kt\u00f3rej \u017byd\u00f3w traktowano jako morderc\u00f3w Chrystusa, kt\u00f3rzy powinni zosta\u0107 skazani na wieczn\u0105 kar\u0119. Prowadzi\u0142o to do licznych prze\u015bladowa\u0144 i wyp\u0119dze\u0144. W Modenie co roku podczas karnawa\u0142u rabini byli zmuszani do udzia\u0142u w upokarzaj\u0105cym przemarszu ulicami miasta, podczas kt\u00f3rego rozbawiony t\u0142um wyszydza\u0142 ich i rzuca\u0142 w ich stron\u0119 zgni\u0142ymi resztkami jedzenia. Na ca\u0142ym P\u00f3\u0142wyspie Apeni\u0144skim \u017bydzi musieli notorycznie mierzy\u0107 si\u0119 z podejrzeniami o porywanie i zabijanie chrze\u015bcija\u0144skich dzieci. Powszechnie zamykano ich w gettach i nie pozwalano wychodzi\u0107 po zmroku, zabraniano r\u00f3wnie\u017c prowadzenia sklep\u00f3w poza ich murami. W\u0142adze papieskie uwa\u017ca\u0142y, \u017ce w ten spos\u00f3b wy\u015bwiadczaj\u0105 \u017bydom przys\u0142ug\u0119 \u2013 zapewniaj\u0105 im i ich maj\u0105tkom bezpiecze\u0144stwo i spok\u00f3j. Powinni by\u0107 wr\u0119cz wdzi\u0119czni Piusowi IX za to, \u017ce zni\u00f3s\u0142 tzw.\u00a0predica coatta<\/i>, czyli obowi\u0105zek wys\u0142uchiwania co szabat kazania opiewaj\u0105cego nikczemno\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w i \u0142aski p\u0142yn\u0105ce z przej\u015bcia na chrze\u015bcija\u0144stwo.<\/span><\/p>\n

W Pa\u0144stwie Ko\u015bcielnym istnia\u0142o w\u00f3wczas prawo, wed\u0142ug kt\u00f3rego ka\u017cdy chrze\u015bcijanin, niezale\u017cnie od wieku i pozycji, m\u00f3g\u0142 ochrzci\u0107 \u017cydowskie dziecko \u2013 wystarczy\u0142o skropi\u0107 mu czo\u0142o wod\u0105 (najlepiej \u015bwi\u0119con\u0105, ale niekoniecznie) i wypowiedzie\u0107 s\u0142owa \u201eJa ciebie chrzcz\u0119 w imi\u0119 Ojca i Syna i Ducha \u015awi\u0119tego\u201d. Tak namaszczone dziecko trzeba by\u0142o jak najszybciej odebra\u0107 jego \u017cydowskiej rodzinie, aby mog\u0142o w spokoju rozmy\u015bla\u0107 o cudzie sakramentu. W\u0142a\u015bnie na mocy tego prawa i na rozkaz bolo\u0144skiego inkwizytora, 24 czerwca 1858 roku Momolowi i Mariannie Mortarom odebrano ich sze\u015bcioletniego syna Edgarda.<\/span><\/p>\n

Wie\u015b\u0107 o incydencie b\u0142yskawicznie roznios\u0142a si\u0119 po ca\u0142ej Bolonii, aktywizuj\u0105c wszystkich cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, w tym oczywi\u015bcie liczn\u0105 rodzin\u0119 Mortar\u00f3w. \u201ePorwanie Edgarda uznali za zniewag\u0119 dla \u017byd\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie, symbol upokorze\u0144, kt\u00f3rych nie zamierzali d\u0142u\u017cej tolerowa\u0107\u201d,\u00a0pisze<\/span>\u00a0Kertzer. Poproszono o pomoc diaspor\u0119 w Rzymie, jako \u017ce ma\u0142ego Edgarda umieszczono w tamtejszym Domu Katechumen\u00f3w, w kt\u00f3rym przygotowywano niewiernych do przyj\u0119cia religii katolickiej. Problem w tym, \u017ce rzymscy \u017bydzi nie mieli \u017cadnej realnej reprezentacji, nie byli w stanie skutecznie przeciwstawi\u0107 si\u0119 w\u0142adzy ko\u015bcielnej, a dodatkowo obawiali si\u0119 \u2013 i s\u0142usznie \u2013 \u017ce gniew w\u0142adz papieskich odbije si\u0119 przede wszystkim na nich samych.<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>W spraw\u0119 szybko zaanga\u017cowali si\u0119 najpierw cz\u0142onkowie spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, a p\u00f3\u017aniej i rz\u0105dy innych pa\u0144stw europejskich, a nawet Stan\u00f3w Zjednoczonych. Pomocy Mortarom pr\u00f3bowa\u0142a udzieli\u0107 r\u00f3wnie\u017c finansowa pot\u0119ga Europy, rodzina Rothschild\u00f3w. O podst\u0119pnym porwaniu rozpisywa\u0142y si\u0119 gazety na ca\u0142ym \u015bwiecie. \u201eNew York Times\u201d tylko w grudniu 1858, p\u00f3\u0142 roku po odebraniu Edgarda rodzicom, po\u015bwi\u0119ci\u0142 tej sprawie 20 artyku\u0142\u00f3w. Do Piusa IX regularnie przychodzi\u0142y delegacje z wielu kraj\u00f3w, prosz\u0105c o uwolnienie ma\u0142ego ch\u0142opca. Papie\u017c jednak pozostawa\u0142 nieugi\u0119ty. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce \u015bwi\u0119te prawa s\u0105 najwa\u017cniejsze, a oddanie dziecka rodzinie by\u0142oby z jednej strony zbeszczenieniem tych praw, a z drugiej przyznaniem si\u0119 do winy.<\/span><\/p>\n

WE\u0179 UDZIA\u0141 W NASZYM KONKURSIE NA FACEBOOKU I WYGRAJ \u201ePORWANIE EDGARDA MORTARY\u201d<\/a><\/p>\n

Kertzer w swojej ksi\u0105\u017cce stawia tez\u0119, \u017ce porwanie Edgarda Mortary sta\u0142o si\u0119 gwo\u017adziem do trumny Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego. Dlaczego? Dlaczego dla zjednoczenia W\u0142och wi\u0119ksze znaczenie mia\u0142 \u017cydowski ch\u0142opiec, pewna niepi\u015bmienna s\u0142u\u017c\u0105ca i skromny handlarz ni\u017c niejeden z wielkich bohater\u00f3w\u00a0Resorgimenta<\/i>?<\/span><\/p>\n

W\u0142oscy \u017bydzi niezbyt ch\u0119tnie chcieli wraca\u0107 po latach do sprawy Edgarda, pokazywa\u0142a ona bowiem ich nieudolno\u015b\u0107, zar\u00f3wno w wymiarze spo\u0142eczno\u015bci, jak i grupy wyznaniowej, kt\u00f3ra nie jest w stanie skutecznie walczy\u0107 o swojego cz\u0142onka. Historia z Bolonii mia\u0142a jednak znacz\u0105cy wp\u0142yw na sytuacj\u0119 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskich na ca\u0142ym \u015bwiecie. By\u0142a jednym z impuls\u00f3w, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 m.in. do powstania dzia\u0142aj\u0105cej do dzi\u015b paryskiej organizacji Alliance Isra\u00e9lite Universelle, maj\u0105cej na celu obron\u0119 praw \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Porwanie Edgarda Mortary<\/i>\u00a0to wnikliwe studium tego, jak fanatyzm i uprzedzenia mog\u0105 doprowadzi\u0107 do dramatycznych wydarze\u0144, nie tylko w odniesieniu do jednostki, ale i do ca\u0142ych narod\u00f3w. Reporta\u017c Kertzera jest \u015bwietnym po\u0142\u0105czeniem wci\u0105gaj\u0105cej historii kryminalnej z rozpraw\u0105 na temat kondycji papiestwa i Europy Zachodniej w XIX wieku. Autor korzysta\u0142 z ogromnej liczby dokument\u00f3w, list\u00f3w i artyku\u0142\u00f3w po\u015bwi\u0119conych sprawie Edgarda. \u201eTrudno o lepszy pryzmat \u2013\u00a0pisze<\/span>\u00a0\u2013 by ukaza\u0107 spos\u00f3b my\u015blenia Stolicy Apostolskiej na temat \u015bwieckiej w\u0142adzy papie\u017ca i konflikt mi\u0119dzy owym sposobem my\u015blenia a now\u0105, liberaln\u0105 \u015bwieck\u0105 ideologi\u0105, zyskuj\u0105c\u0105 popularno\u015b\u0107 w dziewi\u0119tnastowiecznej Europie\u201d. By\u0142o to starcie o\u015bwieceniowego my\u015blenia, opartego na r\u00f3wno\u015bci obywateli, z tradycj\u0105 i dogmatem hierarchii spo\u0142ecznej, kt\u00f3re doprowadzi\u0107 musia\u0142o do rewolucji.<\/span><\/p>\n

David I. Kertzer<\/span>
\n<\/em><\/p>\n

\n

Porwanie Edgarda Mortary. Skandal, kt\u00f3ry pogr\u0105\u017cy\u0142 Pa\u0144stwo Ko\u015bcielne
\n<\/em><\/span>Wydawnictwo Czarne 2018<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak \u017cydowskie dziecko pogr\u0105\u017cy\u0142o Pa\u0144stwo Ko\u015bcielne DARIUSZ LATOSI Moritz Daniel Oppenheim, Porwanie Edgarda Mortary, 1862 REPORTA\u017b DAVIDA I. KERTZERA\u00a0PORWANIE EDGARDA MORTARYPRZEDSTAWIA OSTATNIE LATA ISTNIENIA PA\u0143STWA KO\u015aCIELNEGO Z PERSPEKTYWY JEDNEGO, NA POZ\u00d3R MA\u0141O ZNACZ\u0104CEGO WYDARZENIA. Zjednoczenie W\u0142och, czyli\u00a0Risorgimento, to kilkunastoletni okres dzia\u0142a\u0144 politycznych i spo\u0142ecznych, kt\u00f3re w drugiej po\u0142owie XIX wieku doprowadzi\u0142y do powstania na P\u00f3\u0142wyspie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62647"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62647"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62670,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62647\/revisions\/62670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}