{"id":62681,"date":"2018-07-11T17:09:09","date_gmt":"2018-07-11T15:09:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=62681"},"modified":"2018-07-11T07:06:05","modified_gmt":"2018-07-11T05:06:05","slug":"19-09-31","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=62681","title":{"rendered":"Do premiera Morawieckiego. Porozmawiajmy jak historycy"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Do premiera Morawieckiego. Porozmawiajmy jak historycy<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Marcin Kula<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

O poprawce nowelizacji ustawy o IPN powiedziano ju\u017c mn\u00f3stwo. Spr\u00f3buj\u0119 si\u0119 jednak zaj\u0105\u0107 ni\u0105 raz jeszcze \u2013 jako historyk. Premier jest historykiem, wi\u0119c porozmawiajmy jak historycy.<\/strong><\/p>\n

Interesuje mnie operacja na historii dokonana kilka miesi\u0119cy temu i kontynuowana 27 czerwca. Wyra\u017caj\u0105 si\u0119 w niej zar\u00f3wno za\u0142o\u017cenia og\u00f3lne podej\u015bcia do naszej dyscypliny, jak i konkrety.<\/span><\/p>\n

Pierwszym za\u0142o\u017ceniem jest to, \u017ce wizja przesz\u0142o\u015bci jest spraw\u0105 pa\u0144stwa, kt\u00f3re powinno prowadzi\u0107 \u201epolityk\u0119 historyczn\u0105\u201d. Z mojego punktu widzenia, historyk, kt\u00f3ry w\u0142\u0105cza si\u0119 w \u201epolityk\u0119 historyczn\u0105\u201d inaczej ni\u017c poprzez wyniki swoich bada\u0144, prostytuuje si\u0119 zawodowo. Dla mnie historia jest przedmiotem badania, refleksji i dyskusji. Tworzenie czy poparcie jednej wizji przez pa\u0144stwo wszystko to utrudnia \u2013 nawet je\u015bli usuwa si\u0119 gro\u017ab\u0119 penalizacji wypowiedzianych pogl\u0105d\u00f3w. Pa\u0144stwo nie mo\u017ce si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107 od historii (program szkolny, uroczysto\u015bci, upami\u0119tnienia\u2026), ale raczej powinno minimalizowa\u0107 w\u0142asn\u0105 rol\u0119. Pad\u0142y s\u0142owa o tym, \u017ce r\u00f3\u017cne kraje, a zw\u0142aszcza Izrael, praktykuj\u0105 polityk\u0119 historyczn\u0105 dla w\u0142asnego bezpiecze\u0144stwa, co \u2013 jak m\u00f3wiono \u2013 krytycy takiej polityki powinni dostrzec. No wi\u0119c, zach\u0119cony, dostrzegam. Pytam tylko, czy propagatorzy tej polityki dostrzegaj\u0105 kilka r\u00f3\u017cnic w najnowszych dziejach \u017byd\u00f3w oraz Izraela i Polak\u00f3w \u2013 r\u00f3\u017cnic, kt\u00f3re tam podkre\u015blaj\u0105 wag\u0119 historii oraz pewnej jej wizji. W Izraelu zreszt\u0105 te\u017c pojawi\u0142y si\u0119 elementy r\u00f3\u017cnorakich rewizji historii.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Z mojego punktu widzenia, historyk, kt\u00f3ry w\u0142\u0105cza si\u0119 w <\/em><\/strong>
\n\u201epolityk\u0119 historyczn\u0105\u201d inaczej ni\u017c poprzez wyniki swoich<\/em><\/strong>
\n bada\u0144, prostytuuje si\u0119 zawodowo.<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Marcin Kula<\/p>\n<\/blockquote>\n

Wed\u0142ug \u015brodowiska rz\u0105dz\u0105cego istnieje tylko jedna historia prawdziwa. Ot\u00f3\u017c, w moim przekonaniu, znacznie \u0142atwiej dogadamy si\u0119 co do fa\u0142szu w historii ni\u017c co do prawdy w historii. \u0141atwiej mo\u017cna powiedzie\u0107, co jest niew\u0105tpliwie zafa\u0142szowaniem obrazu dziej\u00f3w, ni\u017c zgodzi\u0107 si\u0119, co jest obrazem prawdziwym. Trudno, nie jeste\u015bmy jedn\u0105 z nauk przyrodniczych \u2013 cho\u0107 i przyrodnicy podobno nie traktuj\u0105 wynik\u00f3w swoich bada\u0144 jako tak jednoznacznych, jak by\u015bmy podejrzewali. Tymczasem w\u0142adze, nawet wycofuj\u0105c si\u0119 z zagro\u017cenia penalizacj\u0105, podtrzymuj\u0105 istot\u0119 sensu nowelizacji sprzed kilku miesi\u0119cy, s\u0105 z niej dumne, najpewniej oczekuj\u0105 podniesienia spraw wizji historii na polu cywilno-prawnym, nie zmieniaj\u0105 nieprecyzyjnych punkt\u00f3w nowelizacji (co znaczy: dyskredytacja narodu? Od jakiego procentu cz\u0142onk\u00f3w narodu zaczyna si\u0119? Kto jest narodem?).<\/span><\/p>\n

W obrazie obecnego stosunku \u015bwiata do Polski, przedstawianego przez ob\u00f3z rz\u0105dz\u0105cy, jest mn\u00f3stwo element\u00f3w, kt\u00f3re zaskakuj\u0105. Sam przynajmniej nie widz\u0119 istotnego pomawiania \u201enarodu\u201d polskiego o kolaboracj\u0119 w Holokau\u015bcie, nie widz\u0119 \u201ehejtu\u201d wobec Polski, nie widz\u0119 masowego \u201eantypolonizmu\u201d \u2013 i to jeszcze por\u00f3wnywalnego w swej naturze z antysemityzmem. Nie widz\u0119 potrzeby \u201eobrony dobrego imienia Polski\u201d, walki o szacunek dla Polski, bronienia honoru Polski i honoru przodk\u00f3w \u2013 gdy\u017c nie widz\u0119 ataku w tym kierunku. Na ca\u0142ym \u015bwiecie i wobec pewno wszystkich narod\u00f3w istniej\u0105 r\u00f3\u017cne, w tym negatywne stereotypy. Nie wszyscy ludzie wszystkich narodowo\u015bci s\u0105 wsz\u0119dzie lubiani. O Francuzach nieraz m\u00f3wi si\u0119 \u201e\u017cabojady\u201d, o W\u0142ochach \u201emakaroniarze\u201d itd. Sam nie chc\u0119 takiego m\u00f3wienia i unikam go, ale te\u017c nie wyobra\u017cam sobie premier\u00f3w tych kraj\u00f3w podnosz\u0105cych larum z powodu pojawienia si\u0119 z\u0142ych czy g\u0142upich stereotyp\u00f3w i pom\u00f3wie\u0144. Czy takie podnoszenie sprawy, jak obserwujemy, nie zdradza jakich\u015b kompleks\u00f3w? Sk\u0105din\u0105d takie negatywne opinie maj\u0105 cechy istotnie odmienne od antysemityzmu. Na skutek nowelizacji ustawy o IPN mog\u0142y si\u0119 zreszt\u0105 tylko wzmocni\u0107 w odniesieniu do Polski i Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Nie jest prawd\u0105, \u017ce Zach\u00f3d, a zw\u0142aszcza Niemcy, przemilcza momenty historii nie przynosz\u0105ce im chwa\u0142y. Nie jest prawd\u0105, jakoby dopiero pod wp\u0142ywem nowelizacji ustawy o IPN autorytety niemieckie uzna\u0142y odpowiedzialno\u015b\u0107 Niemc\u00f3w za Holokaust. Od szeregu lat ma miejsce rewizja historii w krajach zachodnich. Prawda, \u017ce przez pewien czas po wojnie preferowano milczenie. To si\u0119 jednak od dawna zmieni\u0142o \u2013 przede wszystkim wraz z przemian\u0105 pokoleniow\u0105. Prawda, \u017ce zar\u00f3wno we Francji, jak w Niemczech debata zosta\u0142a rozniecona przez historyk\u00f3w z zewn\u0105trz. Nie s\u0142ysza\u0142em jednak, by prokuratura w kt\u00f3rymkolwiek kraju zachodnioeuropejskim, w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej czy w Australii i Nowej Zelandii (bo wsz\u0119dzie dokonuje si\u0119 rewizja historii!) podj\u0119\u0142a \u015bledztwo przeciwko takiemu badaczowi \u2013 o czym w Polsce ju\u017c niestety s\u0142ysza\u0142em.<\/span><\/p>\n

rekomendowa\u0142: Leon Rozenbaum<\/strong><\/em><\/span>
\n\"\"<\/p>\n

Co nie najmniej wa\u017cne, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce niekt\u00f3re sprawy s\u0105 \u201epo prostu\u201d bardzo skomplikowane i wieloznaczne. Znam oczywi\u015bcie ma\u0142o chwalebn\u0105 karier\u0119 von Stauffenberga, kt\u00f3rego nazwisko pad\u0142o w tych dniach jako przyk\u0142ad nieuzasadnionego rozdmuchiwania przez Niemc\u00f3w chwa\u0142y w\u0142asnej opozycji antyhitlerowskiej. Wiem, \u017ce konspiruj\u0105cy oficerowie zwr\u00f3cili si\u0119 przeciw Hitlerowi, gdy zobaczyli, czym to wszystko za chwil\u0119 zagrozi, a przygotowane przez nich do og\u0142oszenia teksty te\u017c nie by\u0142y sympatyczne. Chyba jednak lepiej, \u017ce zwr\u00f3cili si\u0119 przeciw? Chyba ich \u015bmier\u0107 co\u015b jednak odkupi\u0142a, a w ka\u017cdym razie zmniejszy\u0142a nasz\u0105 legitymacj\u0119 do ich negatywnego os\u0105du? Chyba lepiej, \u017ce Niemcy podnosz\u0105 pami\u0119\u0107 opozycji antyhitlerowskiej, ni\u017cby czyni\u0142y odwrotnie? Nie wszystko w historii jest proste jak drut.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Nie jest prawd\u0105, \u017ce Zach\u00f3d, a zw\u0142aszcza Niemcy,
\nprzemilcza momenty historii nieprzynosz\u0105ce im
\nchwa\u0142y. Nie jest prawd\u0105, jakoby dopiero pod
\nwp\u0142ywem nowelizacji ustawy o IPN autorytety
\nniemieckie uzna\u0142y odpowiedzialno\u015b\u0107 Niemc\u00f3w
\nza Holokaust.<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

Marcin Kula<\/p>\n<\/blockquote>\n

Sprawa stosunku polskich chrze\u015bcijan do polskich \u017byd\u00f3w musi by\u0107 przedmiotem g\u0142\u0119bokich bada\u0144. Nie obejdzie si\u0119 w nich zar\u00f3wno bez refleksji nad czasem okupacji, jak poszukiwa\u0144 si\u0119gaj\u0105cych znacznie dalej wstecz, tak\u017ce por\u00f3wnawczych z sytuacj\u0105 w innych krajach. Sprawy trzeba te\u017c rzuci\u0107 na t\u0142o r\u00f3\u017cnorodnych stosunk\u00f3w mi\u0119dzygrupowych. Bardzo wa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 by\u0142aby zadawniona kwestia dystansu grupy chrze\u015bcija\u0144skiej i \u017cydowskiej. Nie jest prawd\u0105 lansowana obecnie teza o wsp\u00f3\u0142\u017cyciu obu grup. One \u017cy\u0142y nie tyle razem, ile obok siebie \u2013 przynajmniej w okresie mi\u0119dzywojennym. Stereotyp \u017byda w spo\u0142eczno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej by\u0142 fatalny, dzia\u0142ania wobec \u017byd\u00f3w te\u017c cz\u0119sto negatywne \u2013 podobnie jak wobec innych mniejszo\u015bci (cho\u0107 w wypadku ka\u017cdej z nich by\u0142y te\u017c akcenty specyficzne).<\/span><\/p>\n

\u0141atwo na to odpowiedzie\u0107, \u017ce mniejszo\u015bci te\u017c cz\u0119sto nie lubi\u0142y polskich chrze\u015bcijan. Mniejszo\u015b\u0107 jest jednak na og\u00f3\u0142 s\u0142absza spo\u0142ecznie i bardziej odczuwa negatywy. Ot\u00f3\u017c dystans i negatywny obraz \u017byda sprzed wojny mia\u0142 bardzo z\u0142e skutki w okresie okupacji, nawet tam, gdzie nie wchodzi\u0142o w gr\u0119 szmalcownictwo. Nie s\u0105 to sprawy \u0142atwe do badania, bowiem, poza oczywistymi skrajno\u015bciami, nawet takie poj\u0119cia jak \u201eprze\u015bladowanie\u201d i \u201epomoc\u201d nie s\u0105 tak jasne, jak mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107.<\/span><\/p>\n

W staraniach o tytu\u0142 \u201eSprawiedliwych\u201d zdarzy\u0142 si\u0119 ju\u017c podobno wypadek, gdy kandydat zapytany, w czym pom\u00f3g\u0142 \u017bydom, odpowiedzia\u0142: \u201ea bo ja wiedzia\u0142em i nie donios\u0142em\u201d. Zagro\u017cenie z powodu istnienia szmalcownik\u00f3w i donosicieli by\u0142o znacznie wi\u0119ksze, ni\u017cby to wynika\u0142o z ich liczby. Istnia\u0142a ca\u0142a gama zachowa\u0144 po\u015brednich (ukrywanie za pieni\u0105dze, przechowywanie do czasu, gdy kto\u015b m\u00f3g\u0142 si\u0119 op\u0142aci\u0107\u2026).<\/span><\/p>\n

Dla oceny zachowania spo\u0142eczno\u015bci wa\u017cne s\u0105 proporcje postaw \u2013 ale w konkretnych warunkach nie mo\u017cna by\u0142o oczekiwa\u0107 masowej pomocy dla \u017byd\u00f3w. Pytanie natomiast, jak liczne by\u0142y zachowania negatywne. Jest oczywi\u015bcie prawd\u0105, \u017ce ci \u017bydzi, kt\u00f3rzy przetrwali w okupowanym kraju, przetrwali dzi\u0119ki pomocy polskich chrze\u015bcijan; nie jest natomiast prawd\u0105, \u017ce Polacy sprawdzili si\u0119, broni\u0105c swoich wsp\u00f3\u0142obywateli (taka opinia te\u017c pad\u0142a w masie s\u0142\u00f3w). Ci z polskich chrze\u015bcijan, kt\u00f3rzy si\u0119 sprawdzili \u2013 sprawdzili si\u0119; a ci, kt\u00f3rzy nie \u2013 to nie. Przedstawiany ostatnio wspania\u0142y obraz nie ma uzasadnienia cho\u0107by we wspomnieniach Ireny Sendlerowej, kt\u00f3ra sama, jak wiadomo, mia\u0142a ogromne zas\u0142ugi na rozwa\u017canym polu.<\/span><\/p>\n

Tak czy inaczej, to wszystko s\u0105 sprawy do studiowania. Doceniam, \u017ce nowelizacja ustawy o IPN dopuszcza badania, a deklaracja obu premier\u00f3w podkre\u015bla, \u017ce nie b\u0119d\u0105 wygaszane \u2013 aczkolwiek m\u00f3j niepok\u00f3j budzi naturalna nieprecyzyjno\u015b\u0107 takich termin\u00f3w jak dzia\u0142ania \u201enaukowe\u201d i \u201eartystyczne\u201d. Tak\u017ce to, \u017ce nie widz\u0119 entuzjazmu w\u0142adz wobec bada\u0144 prowadzonych przez \u2013 najaktywniejszy w tej chwili w Polsce na tym polu, bardzo mocny zawodowo \u2013 zesp\u00f3\u0142 profesor Barbary Engelking i profesora Jana Grabowskiego. Prawda, \u017ce ich wyniki nie przynosz\u0105 obrazu korzystnego z punktu widzenia \u201epolityki historycznej\u201d \u2013 i to nie tylko w kwestii nieudzielania pomocy w konkretnych warunkach, co trzeba mierzy\u0107 inn\u0105 miar\u0105, lecz w zakresie znacznie gorszym. Wi\u0119c mo\u017ce zostanie og\u0142oszone, \u017ce s\u0105 sprzeczne z prawd\u0105 historyczn\u0105? W odniesieniu do Muzeum \u201ePolin\u201d, znakomicie prowadzonego przez mojego wybitnego ucznia, profesora Dariusza Stol\u0119, ju\u017c s\u0142ycha\u0107 echa krytyk, kt\u00f3re mog\u0105 przynie\u015b\u0107 z\u0142e konsekwencje. Droga jest przetarta. Ju\u017c raz w\u0142adze uzna\u0142y, \u017ce trzeba poprawi\u0107 obraz historii w muzeum (w Muzeum II Wojny w Gda\u0144sku!).<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Napisa\u0142em kiedy\u015b, przyznaj\u0119, ksi\u0105\u017ceczk\u0119 o dziejach
\nPolski pod tytu\u0142em \u201eZupe\u0142nie normalna historia\u201d.
\nMy\u015bl\u0119, \u017ce taki powinien by\u0107 kierunek dzia\u0142ania historyk\u00f3w.<\/em><\/strong><\/p>\n

\n

prof. Marcin Kula<\/p>\n<\/blockquote>\n

Zdumiewa mnie ci\u0105g\u0142e podnoszenie wspania\u0142o\u015bci historii Polski. Ci\u0105gle m\u00f3wi si\u0119 o bohaterskiej Polsce i bohaterskich Polakach. W historii ka\u017cdego narodu mo\u017cna i nale\u017cy wskazywa\u0107 bohater\u00f3w. Nie ma jednak sensu sta\u0107 jako nar\u00f3d przed lustrem i powtarza\u0107 \u2013 przede wszystkim sobie: \u201ejaki jestem pi\u0119kny\u201d. Taka postawa by\u0142aby zrozumia\u0142a w okresie \u2013 powiedzmy \u2013 zabor\u00f3w. W obecnej sytuacji zdradza jakie\u015b niezrozumia\u0142e kompleksy. Napisa\u0142em kiedy\u015b, przyznaj\u0119, ksi\u0105\u017ceczk\u0119 o dziejach Polski pod tytu\u0142em \u201eZupe\u0142nie normalna historia\u201d. My\u015bl\u0119, \u017ce taki powinien by\u0107 kierunek dzia\u0142ania historyk\u00f3w. Okre\u015blanie przypominania fakt\u00f3w ma\u0142o chwalebnych mianem \u201epedagogiki wstydu\u201d zak\u0142ada trzymanie si\u0119 z g\u00f3ry ustalonej jako \u201eprawdziwa\u201d, chwalebnej wizji historii. To nie jest podej\u015bcie badawcze.<\/span><\/p>\n

Nie jest prawd\u0105, jakoby w III RP przemilczano b\u0105d\u017a zak\u0142amywano histori\u0119. Przeciwnie, wykonano bardzo du\u017c\u0105 prac\u0119 w kierunku lepszego jej poznania. Prawda, \u017ce nie deklamowano na okr\u0105g\u0142o o bohaterstwie Polski i Polak\u00f3w. Sam jednak nie mam o to pretensji. Za w\u0142a\u015bciwe uwa\u017cam analityczne, a nie hagiograficzne podej\u015bcie do dziej\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Do premiera Morawieckiego. Porozmawiajmy jak historycy Marcin Kula O poprawce nowelizacji ustawy o IPN powiedziano ju\u017c mn\u00f3stwo. Spr\u00f3buj\u0119 si\u0119 jednak zaj\u0105\u0107 ni\u0105 raz jeszcze \u2013 jako historyk. Premier jest historykiem, wi\u0119c porozmawiajmy jak historycy. Interesuje mnie operacja na historii dokonana kilka miesi\u0119cy temu i kontynuowana 27 czerwca. Wyra\u017caj\u0105 si\u0119 w niej zar\u00f3wno za\u0142o\u017cenia og\u00f3lne podej\u015bcia […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62681"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=62681"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62681\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62683,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/62681\/revisions\/62683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=62681"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=62681"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=62681"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}