{"id":63013,"date":"2018-08-03T17:09:09","date_gmt":"2018-08-03T15:09:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=63013"},"modified":"2018-08-02T07:50:43","modified_gmt":"2018-08-02T05:50:43","slug":"05-09-29","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=63013","title":{"rendered":"POLSKA POZBAWI\u0141A \u015aL\u0104ZAK\u00d3W GODNO\u015aCI"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>POLSKA POZBAWI\u0141A \u015aL\u0104ZAK\u00d3W GODNO\u015aCI<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Tomasz Kamusella<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Najmniej u\u00a0siebie \u015al\u0105zacy s\u0105 we\u00a0w\u0142asnym hajmacie \u2013 (G\u00f3rnym) \u015al\u0105sku. Mog\u0105 sobie by\u0107 \u015al\u0105zakami w\u00a0Katalonii, Walii, lub Bawarii, a\u00a0nawet w\u00a0Warszawie, lecz\u00a0nie\u00a0w\u00a0\u015al\u0105sku. Przecie\u017c \u015al\u0105sk to\u00a0\u201eodwiecznie polska ziemia Piast\u00f3w\u201d, jedna z\u00a0krain \u201eStaropolski\u201d, tak\u00a0wi\u0119c\u00a0nie\u00a0mo\u017ce by\u0107 inny ni\u017c wy\u0142\u0105cznie polski,\u00a0through and through<\/em>.<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Oczywi\u015bcie bytowanie \u015al\u0105zak\u00f3w w\u00a0pa\u0144stwie pruskim, a\u00a0zw\u0142aszcza w\u00a0Niemczech nie\u00a0by\u0142o sielank\u0105. Od\u00a0po\u0142owy XIX wieku nacjonalizm etnicznoj\u0119zykowy pocz\u0105\u0142 ogranicza\u0107 sfer\u0119 wolno\u015bci osobistej po\u00a0ca\u0142ej Europie \u015arodkowej. Jednak w\u00a0domu mo\u017cna by\u0142o wci\u0105\u017c m\u00f3wi\u0107 jak si\u0119 chcia\u0142o, czyli g\u0142\u00f3wnie po\u00a0\u015bl\u0105sku. Nikt nie\u00a0zabrania\u0142 \u015bpiewa\u0107 po\u00a0polsku w\u00a0ko\u015bciele. A\u00a0ka\u017cdy nabywa\u0142 niemczyzn\u0119 w\u00a0obowi\u0105zkowej szkole powszechnej. Znajomo\u015b\u0107 tego j\u0119zyka umo\u017cliwia\u0142a znalezienie pracy od\u00a0Alzacji na\u00a0zachodzie po\u00a0Moskw\u0119 i\u00a0St. Petersburg na\u00a0wschodzie, oraz\u00a0od\u00a0Skandynawii i\u00a0dzisiejszej Estonii i\u00a0\u0141otwy na\u00a0p\u00f3\u0142nocy po\u00a0Triest i\u00a0Sarajewo na\u00a0po\u0142udniu.<\/span><\/p>\n

Ani Dmowski ani Pi\u0142sudski nie\u00a0mieli w\u00a0planach w\u0142\u0105czenia G\u00f3rnego \u015al\u0105ska w\u00a0obr\u0119b planowanej Polski, kt\u00f3r\u0105 zamierzano utworzy\u0107 na\u00a0zachodniej po\u0142owie ziem by\u0142ej Rzplitej Kr\u00f3lestwa Polskiego i\u00a0Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego.<\/span><\/p>\n

\u015al\u0105sk nigdy nie\u00a0wchodzi\u0142 w\u00a0sk\u0142ad Rzplitej.<\/strong>\u00a0Przewa\u017cy\u0142 przemys\u0142 g\u00f3rno\u015bl\u0105ski. Bez\u00a0niego mi\u0119dzywojenna Polska by\u0142aby pa\u0144stwem zupe\u0142nie rolniczym, czyli \u201eza ma\u0142o nowoczesnym\u201d w\u00a0rozumieniu polskich dzia\u0142aczy narodowych. A\u00a0przecie\u017c przemys\u0142 \u201enie ma narodowo\u015bci\u201d, tak\u00a0samo jak iPhone.<\/span><\/p>\n

Ordynacj\u0119 wyborcz\u0105 do\u00a0Sejmu Ustawodawczego z\u00a0roku 1919 rozci\u0105gni\u0119to tak\u017ce na\u00a0G\u00f3rny \u015al\u0105sk, czyli wtedy obszar Niemiec. To\u00a0tak\u00a0jakby dzisiaj Polska przeprowadza\u0142a wybory do\u00a0Sejmu tak\u017ce na\u00a0terenie rosyjskiej enklawy Kaliningradu. Polskie elity polityczne post\u0119powa\u0142y wbrew prawu mi\u0119dzynarodowemu, czyli jak pa\u0144stwo zb\u00f3jeckie (rogue state<\/em>). Samych \u015al\u0105zak\u00f3w nikt o\u00a0zdanie nie\u00a0pyta\u0142. Ogromna ich wi\u0119kszo\u015b\u0107 chcia\u0142a niepodleg\u0142ego \u015al\u0105ska, lub szerokiej autonomii w\u00a0ramach Niemiec, z\u00a0dwoma j\u0119zykami oficjalnymi, tj.\u00a0niemieckim i\u00a0polskim.<\/span><\/p>\n

W\u00a0roku 1920 Sejm przeg\u0142osowa\u0142 Ustaw\u0119 Konstytucyjn\u0105, nadaj\u0105c\u0105 G\u00f3rnemu \u015al\u0105skowi autonomi\u0119. Czyli Warszawa zn\u00f3w podejmowa\u0142a decyzje o\u00a0terenie nale\u017c\u0105cym do\u00a0innego pa\u0144stwa.<\/strong><\/span><\/p>\n

Po\u00a0trzech \u015bl\u0105skich wojnach domowych (1919, 1920, 1921, w\u00a0kt\u00f3rych\u00a0g\u0142\u00f3wnie uczestniczyli \u017co\u0142nierze z\u00a0Polski i\u00a0g\u0142\u0119bi Niemiec) oraz\u00a0Plebiscycie przegranym przez\u00a0Polsk\u0119 (1921), Alianci postanowili podzieli\u0107 region. Polska zadowoli\u0142a si\u0119 ma\u0142ym wschodnim skrawkiem G\u00f3rnego \u015al\u0105ska, na\u00a0kt\u00f3rym\u00a0jednak znajdowa\u0142a si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 okr\u0119gu przemys\u0142owego. Nikomu w\u00a0Warszawie nie\u00a0przeszkadza\u0142 paradoks, i\u017c\u00a0ten kompromis pozostawi\u0142 poza Polsk\u0105 obszary wiejskie, kt\u00f3re g\u0142osowa\u0142y za\u00a0Polsk\u0105 w\u00a0Plebiscycie, a\u00a0utworzy\u0142 autonomiczne wojew\u00f3dztwo \u015bl\u0105skie z\u00a0obszar\u00f3w miejskich, co g\u0142osowa\u0142y za\u00a0Niemcami.<\/strong>No bo przecie\u017c przemys\u0142 \u201enie ma narodowo\u015bci\u201d?<\/span><\/p>\n

Przecie\u017c chodzi\u0142o o\u00a0przemys\u0142, a\u00a0nie\u00a0o\u00a0\u015bl\u0105skich \u201ePolak\u00f3w\u201d, w\u00a0kt\u00f3rych\u00a0istnienie polscy nacjonali\u015bci wierzyli wtedy jeszcze mniej ni\u017c obecnie. Autonomia \u015bl\u0105ska by\u0142a wy\u0142\u0105cznie typu gospodarczo-administracyjnego i\u00a0nie\u00a0tyczy\u0142a kultury. W\u00a0latach 1922-1926 obowi\u0105zywa\u0142o przej\u015bciowe u\u017cycie niemczyzny (obok oficjalnego j\u0119zyka polskiego) w\u00a0urz\u0119dach wojew\u00f3dzkich. W\u00a0roku 1926 usuni\u0119to j\u0119zyk niemiecki z\u00a0urz\u0119d\u00f3w oraz\u00a0zlikwidowano demokracj\u0119 w\u00a0mi\u0119dzywojennej Polsce. U\u0142atwi\u0142o to\u00a0odebranie pro-polskim \u015al\u0105zakom rz\u0105d\u00f3w w\u00a0wojew\u00f3dztwie. Zast\u0105piono ich \u201eprawdziwymi\u201d Polakami z\u00a0Galicji lub Wilna. Przy tym obrano ostry kurs polonizacyjny zabraniaj\u0105c \u015bl\u0105skim rodzicom posy\u0142a\u0107 dzieci do\u00a0mniejszo\u015bciowych szk\u00f3\u0142 niemieckich. Warszawa przecie\u017c wiedzia\u0142a co lepsze dla tych dzieci ni\u017c ich w\u0142a\u015bni rodzice.<\/span><\/p>\n

Wybory komunalne (samorz\u0105dowe) z\u00a0roku 1926 wygrane przez\u00a0partie niemieckie stanowi\u0142y szok dla Warszawy i\u00a0pow\u00f3d do\u00a0jeszcze ostrzejszej polonizacji oraz\u00a0szybszego zaprowadzania autorytaryzmu, podobnie jak w\u00a0etnicznie nie-polskich wojew\u00f3dztwach wschodnich (\u201ekresowych\u201d).\u00a0<\/strong>W\u00a01934 zdelegalizowano Zwi\u0105zek Obrony G\u00f3rno\u015bl\u0105zak\u00f3w, tym samym likwiduj\u0105c ostatni\u0105 etnicznie \u015bl\u0105sk\u0105 parti\u0119. Tak\u017ce Niemc\u00f3w ani partii opozycyjnych nie\u00a0tolerowano w\u00a0polityce. Na\u00a0wybory do\u00a0Sejmu \u015al\u0105skiego w\u00a01935 roku obci\u0119to liczb\u0119 mandat\u00f3w o\u00a0po\u0142ow\u0119, i\u00a0tak\u00a0sprawnie liczono g\u0142osy, \u017ce\u00a0wszyscy wybrani pos\u0142owie byli z\u00a0Bezpartyjnego Bloku Wsp\u00f3\u0142pracy z\u00a0Rz\u0105dem (BBWR).\u00a0Dwa lata p\u00f3\u017aniej BBWR sta\u0142 si\u0119 otwarcie nacjonalistycznym Obozem Zjednoczenia Narodowego, kt\u00f3rego\u00a0program w\u00a0G\u00f3rnym \u015al\u0105sku charakteryzowa\u0142 antygermanizm, antysilezjanizm oraz\u00a0antysemityzm.\u00a0<\/strong>W\u00a0roku 1938 zamkni\u0119to wszystkie pozostaj\u0105ce jeszcze w\u00a0wojew\u00f3dztwie niemieckie i\u00a0bilingwalne szko\u0142y mniejszo\u015bciowe.<\/span><\/p>\n

Po\u00a0II wojnie \u015bwiatowej ca\u0142o\u015b\u0107 historycznego G\u00f3rnego \u015al\u0105ska znalaz\u0142a si\u0119 w\u00a0granicach powojennej Polski na\u00a0mocy decyzji Aliant\u00f3w podj\u0119tych w\u00a0Umowie Poczdamskiej (ostatecznie potwierdzonej dopiero w\u00a0roku 1990). Zaraz w\u00a01945 roku, Krajowa Rada Narodowa (czyli prosowiecki komunistyczny \u201esejm\u201d polski) nielegalnie (a\u00a0zatem de jure nieskutecznie) znios\u0142a autonomi\u0119 wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego.\u00a0Zgodnie z\u00a0obowi\u0105zuj\u0105cym prawodawstwem decyzja ta by\u0142a wy\u0142\u0105czn\u0105 prerogatyw\u0105 Sejmu \u015al\u0105skiego, a\u00a0ten nigdy wi\u0119cej ju\u017c si\u0119 nie\u00a0zebra\u0142 po\u00a0roku 1939<\/strong>. Jak wida\u0107 polskie w\u0142adze nie\u00a0by\u0142y zainteresowane poszanowaniem prawa zar\u00f3wno po\u00a0pierwszej, jak i\u00a0po\u00a0drugiej wojnie \u015bwiatowej. Wedle nich \u201einteres narodu\u201d sta\u0142 (i\u00a0zn\u00f3w stoi) ponad prawem. A\u00a0co mia\u0142o by\u0107 interesem narodu, ustala\u0142a dana elita sprawuj\u0105ca w\u0142adz\u0119.<\/span><\/p>\n

Zgodnie z\u00a0postanowieniami poczdamskimi Polska mog\u0142a dokona\u0107 pe\u0142nej czystki etnicznej (\u201etransferu ludno\u015bci\u201d) ludno\u015bci pozostaj\u0105cej na\u00a0terenach niemieckich przekazanych przez\u00a0Kreml powojennej Polsce. Przecie\u017c to\u00a0byli Niemcy, wszyscy posiadali obywatelstwo niemieckie. Jednak Warszawa, zn\u00f3w nie\u00a0konsultuj\u0105c niczego z\u00a0samymi zainteresowanymi, arbitralnie postanowi\u0142a zatrzyma\u0107 na\u00a0miejscu gros \u015al\u0105zak\u00f3w. Po\u00a0prostu\u00a0nie\u00a0by\u0142o nigdzie w\u00a0Polsce tylu wykwalifikowanych robotnik\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3rzy\u00a0mogliby zast\u0105pi\u0107 pracownik\u00f3w g\u00f3rno\u015bl\u0105skiego okr\u0119gu przemys\u0142owego (GOP). A\u00a0by\u0142 to\u00a0jedyny okr\u0119g przemys\u0142owy w\u00a0kontynentalnej Europie, kt\u00f3ry\u00a0unikn\u0105\u0142 zniszcze\u0144 wojennych.<\/span><\/p>\n

Zn\u00f3w przemys\u0142 \u2013 czyli gospodarczy interes polskiego narodu \u2013 przewa\u017cy\u0142. W\u00a01946 GOP wygenerowa\u0142 a\u017c 75% polskiego PKB, a\u00a0w\u00a0latach 1947-1949 co najmniej 50%. Lecz\u00a0pod\u00a0przymusem zatrzymanym w\u00a0hajmacie \u015al\u0105zakom ufano jeszcze mniej ni\u017c przed\u00a0wojn\u0105. Dla administracyjnego odseparowania ich od\u00a0reszty \u201enarodowo\u015bciowo sprawdzonej\u201d ludno\u015bci okre\u015blano ich terminem \u201eautochtoni\u201d. W\u00a0komunistyczno-narodowej nowomowie wyraz ten oznacza\u0142 on \u201eosoby, kt\u00f3re potencjalnie mo\u017cna spolonizowa\u0107\u201d, czyli \u201ebezwoln\u0105 mas\u0119 etnograficzn\u0105\u201d. Po\u00a0wysiedleniu do\u00a0Niemiec g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej inteligencji (uwa\u017canej za\u00a0\u201eniew\u0105tpliwych Niemc\u00f3w\u201d), pocz\u0119to przymusowo polonizowa\u0107 \u015al\u0105zak\u00f3w. Polityka \u201eodniemczania\u201d skutecznie zlikwidowa\u0142a u\u017cycie niemczyzny jako j\u0119zyka komunikacji grupowej po\u00a0wioskach i\u00a0miastach. Z\u00a0kolei polityka \u201ere-polonizacji\u201d mia\u0142a nauczy\u0107 \u015al\u0105zak\u00f3w m\u00f3wi\u0107 i\u00a0pisa\u0107 \u201epoprawnie po\u00a0polsku\u201d.\u00a0Czyli by\u0142a to\u00a0polityka de-silezjanizacji, maj\u0105ca na\u00a0celu likwidacj\u0119 u\u017cycia j\u0119zyka \u015bl\u0105skiego<\/strong>\u00a0(tzn. \u201egwary\u201d jak pogardliwie si\u0119 o\u00a0nim wyra\u017cano w\u00a0oficjalnych dokumentach).<\/span><\/p>\n

Nap\u0142yw etnicznie polskich osadnik\u00f3w z\u00a0g\u0142\u0119bi Polski oraz\u00a0z\u00a0etnicznie niepolskich teren\u00f3w wschodnich, zagarni\u0119tych przez\u00a0ZSRR (a\u00a0obecnie w\u00a0granicach Bia\u0142orusi, Litwy i\u00a0Ukrainy) doprowadzi\u0142 do\u00a0tego, \u017ce\u00a0w\u00a0PRL<\/span>\u00a0\u2013 zgodnie z\u00a0za\u0142o\u017ceniami polonizacji \u2013 \u015al\u0105zacy stali si\u0119 mniejszo\u015bci\u0105 we\u00a0w\u0142asnym hajmacie.<\/strong>Obecnie nie\u00a0stanowi\u0105 oni wi\u0119cej ni\u017c jedn\u0105 czwart\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w wojew\u00f3dztwa opolskiego, i\u00a0nie\u00a0wi\u0119cej jak jedn\u0105 pi\u0105t\u0105 ludno\u015bci w\u00a0g\u00f3rno\u015bl\u0105skiej cz\u0119\u015bci wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego (katowickiego).<\/span><\/p>\n

Ponadto przez\u00a0ca\u0142y okres istnienia PRL trwa\u0142a bezustanna czystka etniczna \u015al\u0105zak\u00f3w. Usuwano z\u00a0Polski do\u00a0NRD lub RFN osoby niepoddaj\u0105ce si\u0119 procesom polonizacji. Ponadto gdy\u00a0jaki\u015b zaufany \u015al\u0105zak mimo wszytko zdecydowa\u0142 si\u0119 nie\u00a0wr\u00f3ci\u0107 do\u00a0kraju z\u00a0koncesjonowanego wyjazdu do\u00a0RFN, to\u00a0po\u00a0pi\u0119ciu latach karnego okresu przymusowej separacji pozwalano te\u017c na\u00a0wyjazd jego najbli\u017cszym. Za\u00a0to\u00a0w\u00a0okresie odpr\u0119\u017cenia, czyli latach 70. ubieg\u0142ego wieku, Polska za\u00a0kilkana\u015bcie tysi\u0119cy marek za\u00a0g\u0142ow\u0119 (w\u00a0ramach bezzwrotnej \u201epo\u017cyczki\u201d RFN na\u00a0rzecz PRL z\u00a0roku 1975 w\u00a0wysoko\u015bci 2,3 mld marek) zezwoli\u0142a na\u00a0wyjazd ok. 150.000 \u015al\u0105zakom do\u00a0Niemiec Zachodnich. Z\u00a0perspektywy Warszawy to\u00a0byli \u201ePolacy-autochtoni\u201d, kt\u00f3rzy\u00a0po\u00a0przekroczeniu granicy stawali si\u0119 Niemcami-Aussiedlerami<\/em>(przesiedle\u0144cami) z\u00a0perspektywy Bonn. Za\u00a0pierwszej Solidarno\u015bci, w\u00a0latach 1980-1981, do\u0142\u0105czy\u0142a do\u00a0nich podobna liczba \u015al\u0105zak\u00f3w, i\u00a0ponownie raz jeszcze tyle w\u00a0latach 1988-1992, kiedy otwiera\u0142y si\u0119 granice po\u00a0upadku komunizmu. W\u00a0sumie w\u00a0latach 1952-1992 zmuszono lub sytuacja (tj.\u00a0kryzys gospodarczy i\u00a0dyskryminacja zwi\u0105zana z\u00a0polityk\u0105 przymusowej polonizacji) zmusi\u0142a\u00a0prawie 1 milion \u015al\u0105zak\u00f3w do\u00a0wyjazdu do\u00a0RFN.<\/strong>\u00a0A\u00a0\u017ce\u00a0by\u0142a to\u00a0czystka etniczna wida\u0107 po\u00a0jej efektach zgodnych z\u00a0polityk\u0105 polonizacji \u2013 ca\u0142kowite zanikni\u0119cie niemczyzny jako j\u0119zyka dnia codziennego do\u00a0roku 1950, oraz\u00a0dramatyczne ograniczenie u\u017cycia j\u0119zyka \u015bl\u0105skiego. \u015al\u0105szczyzna ta zosta\u0142a silnie spolonizowana przez\u00a0szkolnictwo i\u00a0mass media, a\u00a0paradoksalnie dla mniejszo\u015bci niemieckiej G\u00f3rnego \u015al\u0105ska jest ona obecnie mow\u0105 dnia codziennego oraz\u00a0wyznacznikiem jej etnicznej nie-polsko\u015bci.<\/span><\/p>\n

Okres demokracji w\u00a0wolnej Polsce (1989-2015) nie\u00a0przyni\u00f3s\u0142 diametralnej zmiany w\u00a0oficjalnej polityce polonizacyjnej prowadzonej przez\u00a0Warszaw\u0119 wobec G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. W\u00a0roku 1990 uznano istnienie mniejszo\u015bci niemieckiej w\u00a0G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Wtedy Warszawa wci\u0105\u017c dba\u0142a o\u00a0przychylno\u015b\u0107 w\u0142a\u015bnie co zjednoczonych Niemiec, bo traktat graniczny ostatecznie uznaj\u0105cy granic\u0119 polsko-niemieck\u0105 w\u00a0\u015bwietle prawa mi\u0119dzynarodowego nie\u00a0zosta\u0142 ratyfikowany a\u017c do\u00a0roku 1992. Dlatego Armia Czerwona opu\u015bci\u0142a Polsk\u0119 dopiero w\u00a0roku 1993, bo wcze\u015bniej by\u0142a jedynym gwarantem trwa\u0142ego istnienia tej\u017ce granicy. Jednak nie\u00a0odtworzono szkolnictwa mniejszo\u015bciowego z\u00a0niemieckim jako j\u0119zykiem wyk\u0142adowym.\u00a0Obecnie istniej\u0105 zaledwie trzy niewielkie asymetrycznie bilingwalne szko\u0142y dla mniejszo\u015bci niemieckiej, w\u00a0kt\u00f3rych\u00a0wi\u0119kszo\u015b\u0107 przedmiot\u00f3w wyk\u0142ada si\u0119 po\u00a0polsku.<\/strong>\u00a0Oczywi\u015bcie polski Rocznik Statystyczny wspomina o\u00a0ok. 600 niemieckich szko\u0142ach mniejszo\u015bciowych, lecz\u00a0s\u0105 to\u00a0po\u00a0prostu szko\u0142y, w\u00a0kt\u00f3rych\u00a0naucza si\u0119 niemieckiego jako \u201ej\u0119zyka ojczystego\u201d, czyli w\u00a0wymiarze co najmniej trzech godzin lekcyjnych w\u00a0tygodniu.<\/span><\/p>\n

Nie\u00a0zezwolono te\u017c na\u00a0odtworzenie de jure wci\u0105\u017c istniej\u0105cej autonomii wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego, czego od\u00a0roku 1990 domaga si\u0119 Ruch Autonomii \u015al\u0105ska. Od\u00a0roku 1996 o\u00a0prawa etnicznie \u015bl\u0105skiej i\u00a0\u015bl\u0105skoj\u0119zycznej ludno\u015bci zabiega\u0142 Zwi\u0105zek Ludno\u015bci Narodowo\u015bci \u015al\u0105skiej (ZLN\u015a). Praktycznie od\u00a0momentu za\u0142o\u017cenia pa\u0144stwo polskie stara\u0142o si\u0119 o\u00a0delegalizacj\u0119 ZLN\u015a, do\u00a0czego dosz\u0142o w\u00a0roku 2004 po\u00a0korzystnym dla Warszawy wyroku Europejskiego Trybuna\u0142u Praw Cz\u0142owieka w\u00a0Strasbourgu. Jednak w\u00a0wyroku trybuna\u0142 ten nie\u00a0wypowiedzia\u0142 si\u0119 w\u00a0sprawie istnienia lub nie\u00a0narodu \u015bl\u0105skiego, a\u00a0ponadto zobligowa\u0142 w\u0142adze polskie do\u00a0konstruktywnego dialogu z\u00a0etnicznym (narodowym) ruchem \u015bl\u0105skim. Po\u00a0pi\u0119ciu latach, w\u00a0roku 2009, do\u00a0takiego dialogu ponownie wezwa\u0142 Warszaw\u0119 Komitet Doradczy Konwencji Ramowej o\u00a0Ochronie Mniejszo\u015bci Narodowych Rady Europy.<\/span><\/p>\n

Jak na\u00a0razie \u201edialog\u201d ten sprowadzi\u0142 si\u0119 do\u00a0zdelegalizowania w\u00a0roku 2013 kolejnej etnicznie \u015bl\u0105skiej organizacji, czyli Stowarzyszenia Os\u00f3b Narodowo\u015bci \u015al\u0105skiej (SON\u015a) (za\u0142o\u017conego dwa lata wcze\u015bniej, w\u00a02011 roku). Obecnie kwestia legalno\u015bci tej\u00a0delegalizacji jest rozpatrywana przez\u00a0Europejski Trybuna\u0142 Praw Cz\u0142owieka w\u00a0Strasbourgu. Powsta\u0142a w\u00a0roku 2012 Rada G\u00f3rno\u015bl\u0105ska zrzeszaj\u0105ca \u015bl\u0105skie organizacje regionalne i\u00a0kulturalne zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 tego samego roku do\u00a0rz\u0105du z\u00a0apelem o\u00a0podj\u0119cie dialogu ze\u00a0\u015al\u0105zakami. Apel ten pozosta\u0142 bez\u00a0odzewu.<\/span><\/p>\n

W\u00a0mi\u0119dzyczasie, wedle spis\u00f3w ludno\u015bci z\u00a0lat 2002 i\u00a02011 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce\u00a0\u015al\u0105zacy to\u00a0najwi\u0119ksza mniejszo\u015b\u0107 narodowa (850\u00a0000 os\u00f3b) oraz\u00a0j\u0119zykowa (530\u00a0000 os\u00f3b) we\u00a0wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce.\u00a0<\/strong>Warszawa nie\u00a0uzna\u0142a tego wyniku spisowego i\u00a0arbitralnie uwa\u017ca \u015al\u0105zak\u00f3w \u2013 wbrew deklaracji ich woli \u2013 a\u00a0to\u00a0za\u00a0\u201egrup\u0119 spo\u0142eczn\u0105\u201d a\u00a0to\u00a0za\u00a0\u201egrup\u0119 regionaln\u0105\u201d narodu polskiego, a\u00a0ich j\u0119zyk \u015bl\u0105ski za\u00a0\u201egwar\u0119\u201d (\u201edialekt\u201d) polszczyzny.<\/span><\/p>\n

Po\u00a0delegalizacji ZLN\u015a i\u00a0SON\u015a dzia\u0142acze \u015bl\u0105scy skupili si\u0119 na\u00a0\u201eorganicznej pracy u\u00a0podstaw\u201d, czyli na\u00a0kwestii rozwoju i\u00a0oficjalnego uznania j\u0119zyka \u015bl\u0105skiego.\u00a0Na\u00a0\u015bwiecie \u015bl\u0105szczyzna jest uznawana od\u00a0roku 2007, kiedy to\u00a0w\u00a0ramach standardu rejestracji j\u0119zyk\u00f3w ca\u0142ego globu (ISO639-3) nadano jej kod indentyfikacyjny\u00a0szl<\/em>.<\/strong>\u00a0Od\u00a0roku 2008 istnieje\u00a0\u015al\u014dnsko Wikipedyjo<\/em>, tym samym \u015bl\u0105szczyzna jest jednym z\u00a0300 j\u0119zyk\u00f3w, w\u00a0kt\u00f3rym\u00a0tworzy si\u0119 Wikipedi\u0119. W\u00a0roku 2009 wypracowano standard zapisu j\u0119zyka \u015bl\u0105skiego, i\u00a0od\u00a0tego czasu prywatnym sumptem wydano oko\u0142o 40 ksi\u0105\u017cek \u015bl\u0105skoj\u0119zycznych w\u00a0standardowej ortografii. \u015al\u0105scy parlamentarzy\u015bci kilkakrotnie sk\u0142adali w\u00a0sejmie projekty ustaw (w\u00a0tym i\u00a0jeden spo\u0142eczny) przyznaj\u0105cy \u015bl\u0105szczy\u017anie status j\u0119zyka regionalnego. Praktycznie\u00a0bez\u00a0\u017cadnej merytorycznej dyskusji wszystkie te projekty zosta\u0142y odrzucone.<\/strong><\/span><\/p>\n

Po\u00a0wyborach w\u00a0roku 2015, sytuacja zaczyna przypomina\u0107 t\u0119, jaka w\u00a0mi\u0119dzywojennej Polsce nast\u0105pi\u0142a po\u00a0roku 1926.\u00a0Czyli zaprowadzono w\u00a0kraju dyktatur\u0119<\/strong>. Przejawia si\u0119 ona w\u00a0arbitralnej (przez\u00a0to\u00a0niekonstytucyjnej) organizacji sprawowania w\u0142adzy. Prezydent i\u00a0premier wykonuj\u0105 polecenia prezesa obecnie rz\u0105dz\u0105cej partii. Formalnie prezes ten jest \u201ezwyk\u0142ym pos\u0142em\u201d, i\u00a0na\u00a0gruncie prawa nie\u00a0ponosi \u017cadnej odpowiedzialno\u015bci za\u00a0wydawane decyzje.\u00a0System ten, jak i\u00a0w\u00a0okresie mi\u0119dzywojennym, jest emanacj\u0105 \u017c\u0105da\u0144 i\u00a0\u017cycze\u0144 \u201eugrupowa\u0144 narodowych\u201d (czytaj: nacjonalistycznych). D\u0105\u017c\u0105 one do\u00a0umacniania homogeniczno\u015bci (\u201eczysto\u015bci\u201d) narodowej (tj.\u00a0etnicznej i\u00a0religijnej) oraz\u00a0j\u0119zykowej Polski.<\/strong>\u00a0Wyra\u017anym wyrazem dezaprobaty tych si\u0142 wobec d\u0105\u017ce\u0144 emancypacyjnych \u015al\u0105zak\u00f3w by\u0142 \u201eniechc\u0105co\u201d upubliczniony w\u00a0Internecie raport UOP z\u00a0roku 1999 na\u00a0temat zagro\u017ce\u0144 bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwa. Jako najpowa\u017cniejsze zagro\u017cenie wewn\u0119trzne wymieniono \u015al\u0105zak\u00f3w, wtedy reprezentowanych przez\u00a0RA\u015a i\u00a0ZLN\u015a. W\u00a0roku 2011 prezes (czyli obecnie sprawuj\u0105cy w\u00a0Polsce w\u0142adz\u0119 dyktator) okre\u015bli\u0142 \u015al\u0105zak\u00f3w mianem \u201ezakamuflowanej opcji niemieckiej\u201d. Czyli nic si\u0119 nie\u00a0zmieni\u0142o i\u00a0pe\u0142n\u0105 par\u0105 z\u00a0powrotem do\u00a0przesz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

W\u00a0mi\u0119dzywojennej Polsce nie\u00a0ufano \u015al\u0105zakom, \u017ce\u00a0mog\u0105 racjonalnie decydowa\u0107 o\u00a0edukacji w\u0142asnych dzieci, a\u00a0tym bardziej sensownie zarz\u0105dza\u0107 w\u0142asnym autonomicznym regionem, i\u017c s\u0105 \u201ezbyt niemieccy\u201d w\u00a0wyborach kulturowych i\u00a0politycznych. Za\u00a0PRL \u201eautochton\u00f3w\u201d powszechnie powa\u017cano za\u00a0\u201ekrypto-Niemc\u00f3w\u201d. Po\u00a0roku 1989, w\u00a0wolnej ju\u017c Polsce, w\u0142adza jednak wie lepiej od\u00a0samych \u015al\u0105zak\u00f3w, \u017ce\u00a0\u015al\u0105zacy przecie\u017c nie\u00a0s\u0105 \u017cadnymi \u015al\u0105zakami, i\u00a0\u017ce\u00a0nie\u00a0m\u00f3wi\u0105 w\u00a0\u017cadnym j\u0119zyku \u015bl\u0105skim, tylko\u00a0\u201eczysto po\u00a0(staro)polsku\u201d.\u00a0A\u00a0teraz za\u00a0dyktatury \u201edobrej zmiany\u201d z\u00a0woli narodowego suwerena, wiadomo ju\u017c, \u017ce\u00a0nic si\u0119 nie\u00a0zmieni\u0142o.\u00a0<\/strong>Nie\u00a0tylko\u00a0si\u0119 \u015al\u0105zak\u00f3w nie\u00a0uznaje, ale\u00a0te\u017c si\u0119 im nie\u00a0ufa, jako przecie\u017c \u201eniby-Polakom\u201d, \u201ePolakom niepe\u0142nym\u201d.<\/span><\/p>\n

Pozostaje spyta\u0107: Dlaczego?\u00a0Przecie\u017c przemys\u0142 ci\u0119\u017cki si\u0119 ju\u017c nie\u00a0liczy. Obecnie GOP to\u00a0jedno wielkie muzeum techniki.<\/strong>\u00a0Nie\u00a0wydaje si\u0119, \u017ceby\u00a0sz\u0142o tu o\u00a0jakie\u015b wyt\u0142umaczenie racjonalne. To\u00a0czyste (\u201ezdrowe\u201d) narodowe emocje: \u201eAbo tak, i\u00a0ju\u017c!\u201d. \u015al\u0105zak\u00f3w i\u00a0ich \u015bl\u0105skiego j\u0119zyka nie\u00a0by\u0142o, nie\u00a0ma i\u00a0by\u0107 nie\u00a0mo\u017ce. Zupe\u0142nie tak\u00a0samo jak carska Rosja s\u0105dzi\u0142a o\u00a0Ukrai\u0144cach i\u00a0ich mowie.<\/span><\/p>\n

Nie\u00a0mo\u017cna przewidzie\u0107 co przyniesie przysz\u0142o\u015b\u0107. Na\u00a0pewno teraz, za\u00a0dyktatury, \u015al\u0105zakom \u2013 w\u00a0wymiarze ich to\u017csamo\u015bci, kultury i\u00a0j\u0119zyka \u2013 b\u0119dzie ci\u0119\u017cej ni\u017c wcze\u015bniej. Dobrze, \u017ce\u00a0granice (jeszcze) pozostaj\u0105 otwarte, \u017ce\u00a0\u201edobra zmiana\u201d nie\u00a0zlikwidowa\u0142a tej\u00a0opcji. Zapewne wielu niezadowolonych z\u00a0pog\u0142\u0119biaj\u0105cej si\u0119 dyskryminacji \u015al\u0105zak\u00f3w wyjedzie do\u00a0Niemiec i\u00a0gdzie indziej do\u00a0UE. A\u00a0tam, z\u00a0dala od\u00a0hajmatu, mo\u017cna si\u0119 swobodnie deklarowa\u0107 jako \u015al\u0105zak oraz\u00a0pos\u0142ugiwa\u0107 uznanym na\u00a0\u015bwiecie (tj.\u00a0poza Polsk\u0105) j\u0119zykiem \u015bl\u0105skim<\/span>.<\/p>\n

Tomasz Kamusella<\/strong><\/em><\/p>\n

University of St Andrews<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

POLSKA POZBAWI\u0141A \u015aL\u0104ZAK\u00d3W GODNO\u015aCI Tomasz Kamusella Najmniej u\u00a0siebie \u015al\u0105zacy s\u0105 we\u00a0w\u0142asnym hajmacie \u2013 (G\u00f3rnym) \u015al\u0105sku. Mog\u0105 sobie by\u0107 \u015al\u0105zakami w\u00a0Katalonii, Walii, lub Bawarii, a\u00a0nawet w\u00a0Warszawie, lecz\u00a0nie\u00a0w\u00a0\u015al\u0105sku. Przecie\u017c \u015al\u0105sk to\u00a0\u201eodwiecznie polska ziemia Piast\u00f3w\u201d, jedna z\u00a0krain \u201eStaropolski\u201d, tak\u00a0wi\u0119c\u00a0nie\u00a0mo\u017ce by\u0107 inny ni\u017c wy\u0142\u0105cznie polski,\u00a0through and through. Oczywi\u015bcie bytowanie \u015al\u0105zak\u00f3w w\u00a0pa\u0144stwie pruskim, a\u00a0zw\u0142aszcza w\u00a0Niemczech nie\u00a0by\u0142o sielank\u0105. Od\u00a0po\u0142owy XIX wieku […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63013"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63013"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63013\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63024,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63013\/revisions\/63024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63013"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63013"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63013"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}