{"id":63090,"date":"2018-08-05T17:09:31","date_gmt":"2018-08-05T15:09:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=63090"},"modified":"2018-08-04T08:03:56","modified_gmt":"2018-08-04T06:03:56","slug":"09-09-22","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=63090","title":{"rendered":"Maria hrabina von Maltzan, per\u0142a z Milicza"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Maria hrabina von Maltzan, per\u0142a z Milicza<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Beata Maciejewska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Maria hrabina von Maltzan (1909-97) na fotografii wykonanej w 1927 r. W 1987 r. Instytut Yad Vashem uhonorowa\u0142 j\u0105 medalem ‘Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata’ za uratowanie w czasie wojny kilkudziesi\u0119ciu \u017byd\u00f3w (Wikimedia Commons)<\/em><\/span><\/p>\n

Pa\u0142ac w Miliczu by\u0142 niczym Sezam: obrazy flamandzkich mistrz\u00f3w, kolekcja miedzioryt\u00f3w warta 14 mln marek w z\u0142ocie, skrzypce Stradivariusa. Ale najwi\u0119kszym skarbem okaza\u0142a si\u0119 Maria hrabina von Maltzan, wieczna buntowniczka, kt\u00f3ra rzuci\u0142a wyzwanie III Rzeszy<\/strong>
\nCzytasz ten artyku\u0142, bo jeste\u015b prenumeratorem Wyborczej. Dzi\u0119kujemy!<\/strong><\/p>\n

Uchodzi\u0142a za czarn\u0105 owc\u0119 rodu. Wola\u0142a towarzystwo s\u0142u\u017cby i polskich pracownik\u00f3w sezonowych od arystokratycznych krewnych, a w\u0142\u00f3cz\u0119gi po stawach milickich, w kt\u00f3rych pluska\u0142y si\u0119 t\u0142uste karpie, przedk\u0142ada\u0142a nad wyrafinowany luksus rodzinnego pa\u0142acu.<\/span><\/p>\n

Kocha\u0142a wszystko, co w tych stawach \u017cy\u0142o, i nami\u0119tnie tego broni\u0142a. W szkole zaatakowa\u0142a no\u017cem koleg\u0119, kt\u00f3ry poodcina\u0142 nogi jej traszce, i zagrozi\u0142a, \u017ce utopi kr\u00f3la Saksonii, zapalonego ornitologa, gdy ten droczy\u0142 si\u0119, \u017ce zaobr\u0105czkuje p\u0142ochliwe rokitniczki.<\/span><\/p>\n

Po latach wyst\u0105pi przeciwko nazistom i zaanga\u017cuje si\u0119 w ruch oporu, ocali co najmniej 60 os\u00f3b. Amerykanie nakr\u0119c\u0105 o jej \u017cyciu film pt. \u201eForbidden\u201d, rol\u0119 hrabiny zagra Jacqueline Bisset.<\/span><\/p>\n

Do ko\u0144ca \u017cycia b\u0119dzie stawa\u0142a po stronie s\u0142abych, pokrzywdzonych, wyrzuconych na margines. Maria hrabina von Maltzan, baron\u00f3wna zu Wartenberg und Penzlin, doktor nauk przyrodniczych, wiedzia\u0142a, co to znaczy by\u0107 na samym dnie. Wojenny stres i \u015bmier\u0107 dziecka (umar\u0142o w inkubatorze, gdy w obl\u0119\u017conym Berlinie zabrak\u0142o pr\u0105du) sprawi\u0142y, \u017ce uzale\u017cni\u0142a si\u0119 od morfiny i wytwarzanych na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 narkotyk\u00f3w. Leczenie w klinice psychiatrycznej, utrata prawa wykonywania do zawodu weterynarza, pr\u00f3ba samob\u00f3jcza. Zdo\u0142a\u0142a si\u0119 podnie\u015b\u0107 tylko dzi\u0119ki sile charakteru. Pracowa\u0142a jako pakowaczka i sprz\u0105taczka, salowa i nocna piel\u0119gniarka.<\/span><\/p>\n

Mieszka\u0142a w slumsach na Kreuzbergu. Gdy wpada\u0142a tam policja, pa\u0142uj\u0105c pozbawionych praw wyrzutk\u00f3w, emigrant\u00f3w z Turcji, Jugos\u0142awii i Polski, 80-letnia hrabina wychodzi\u0142a na ulic\u0119, \u017ceby protestowa\u0107. Na ironiczne pytanie policjanta, czy podobaj\u0105 si\u0119 jej kolorowi, odpar\u0142a: \u201eWol\u0119 kolorowych ni\u017c ludzi z zakutymi \u0142bami!\u201d.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cycia sp\u0119dzi\u0142a w Berlinie, ale miejscem, kt\u00f3re j\u0105 uformowa\u0142o, by\u0142 niewielki Milicz.<\/span><\/p>\n

Z\u0142otodajne karpie<\/strong><\/p>\n

Maltzanowie przybyli tu pod koniec XVI w. z Meklemburgii. Przydomek \u201ezu Wartenberg und Penzlin\u201d nosili na pami\u0105tk\u0119 dawnych posiad\u0142o\u015bci. Joachim III von Maltzan razem z r\u0119k\u0105 Evy Popelii von Lobkowitz (wnuczki i spadkobierczyni barona von Kurzbach) dosta\u0142 olbrzymi kompleks rybnych staw\u00f3w hodowlanych.<\/span><\/p>\n

Najstarsze powsta\u0142y jeszcze w \u015bredniowieczu. Dooko\u0142a jest p\u0142asko, szeroko i mokro. Barycz i jej dop\u0142ywy p\u0142yn\u0105 w dolinie wolno (spadek rzeki nale\u017cy do najni\u017cszych w Polsce) \u2013 wystarczy\u0142o przegrodzi\u0107 rzek\u0119 grobl\u0105 i ju\u017c staw by\u0142 gotowy. Albo zarybi\u0107 wyrobiska po rudzie darniowej, a potem od\u0142awia\u0107 i zarabia\u0107.<\/span><\/p>\n

W XVIII w. \u0142\u0105czna powierzchnia zbiornik\u00f3w hodowlanych liczy\u0142a ponad 13 tys. ha \u2013 niemal dwukrotnie wi\u0119cej ni\u017c dzi\u015b, cho\u0107 wci\u0105\u017c jest to najwi\u0119kszy w Europie kompleks staw\u00f3w rybnych. Od 1996 r. znajduje si\u0119 w gronie takich cud\u00f3w \u015bwiata jak Bajka\u0142, Morze Martwe, Jezioro Wiktorii i Titicaca, w presti\u017cowej sieci Living Lakes (\u017byj\u0105ce Jeziora). To \u017cycie wida\u0107 i s\u0142ycha\u0107. Bieliki, perkozy, kaczki krakwy i 280 innych rzadkich gatunk\u00f3w ogl\u0105da si\u0119 bez czo\u0142gania si\u0119 w krzakach lub wielogodzinnego czatowania. Mo\u017cna sprawdzi\u0107, czy \u015bpiew dziwonii, ma\u0142o znanego ptaka wr\u00f3blowatego, rzeczywi\u015bcie przypomina angielskie zdanie: \u201ePleased to meet you\u201d, podejrze\u0107 podgorza\u0142k\u0119, kt\u00f3ra tylko w Dolinie Baryczy zak\u0142ada gniazda, lub w\u0105satk\u0119 o g\u0142osie przypominaj\u0105cym dzwoneczek i wyst\u0119puj\u0105c\u0105 tak rzadko, \u017ce zosta\u0142a wpisana do Polskiej czerwonej ksi\u0119gi zwierz\u0105t.<\/span><\/p>\n

Hrabina Maria wspomina\u0142a, jak to przed \u015bwi\u0119tami Bo\u017cego Narodzenia od\u0142awiano karpie z Grabownicy, najwi\u0119kszego (283 ha powierzchni) milickiego stawu. Pami\u0119tam rybak\u00f3w brodz\u0105cych w wodzie od wczesnego ranka, w wielkich, si\u0119gaj\u0105cych pasa, specjalnych butach gumowych i taki\u017c fartuchach. I oczywi\u015bcie sortowanie: Ojciec przez ca\u0142e lata by\u0142 dumny z tego, \u017ce jego najm\u0142odsze dziecko zawsze wa\u017cy\u0142o mniej ni\u017c najci\u0119\u017csza ryba.<\/span><\/p>\n

Prezent od Starego Fryca<\/strong><\/p>\n

Maltzanowie wypa\u015bli si\u0119 na karpiach i polityce. Nic to, \u017ce cesarz Leopold Habsburg nada\u0142 im tytu\u0142y hrabiowskie. Owszem, przyj\u0119li ja, ale gdy kr\u00f3l pruski Fryderyk II, zwany Wielkim, zabra\u0142 Habsburgom ich \u015bl\u0105skie z\u0142ote jab\u0142ko, Maltzanowie poparli naje\u017ad\u017ac\u0119.<\/span><\/p>\n

Hrabia Joachim Andreas von Maltzan jako jeden z pierwszych z\u0142o\u017cy\u0142 w 1741 r. ho\u0142d Fryderykowi we wroc\u0142awskim ratuszu. Op\u0142aci\u0142o si\u0119. Zosta\u0142 przez monarch\u0119 powo\u0142any na ministra gabinetu odpowiedzialnego za finanse pa\u0144stwa. Jednym s\u0142owem: trzyma\u0142 kas\u0119. I pomna\u017ca\u0142 w\u0142asny maj\u0105tek. Tak sprawnie, \u017ce jego syn Joachim Carl m\u00f3g\u0142 ju\u017c zbudowa\u0107 wspania\u0142y pa\u0142ac w klasycystycznym stylu, podobny do kr\u00f3lewskiej rezydencji Sanssouci, wed\u0142ug projektu Karla Geisslera.<\/span><\/p>\n

Fronton wychodzi na po\u0142udnie, tak wi\u0119c w ci\u0105gu s\u0142onecznego dnia wszystkie sale, gabinety i salony s\u0105 o\u015bwietlone. Pod du\u017c\u0105 \u015brodkow\u0105 kopu\u0142\u0105 kryje si\u0119 bardzo wysoka, owalna sala. By\u0142o to miejsce koncert\u00f3w, bal\u00f3w karnawa\u0142owych, rodzinnych \u015bwi\u0105t. Ogrzewa\u0142y j\u0105 dwa kominki. \u015aciany mia\u0142y barw\u0119 b\u0142\u0119kitn\u0105, a na sklepieniu widnia\u0142y stare malowid\u0142a<\/em> \u2013 opisywa\u0142a hrabina Maria. Na parterze znajdowa\u0142y si\u0119 te\u017c Marmurowa Jadalnia, Salon Renesansowy ozdobiony starymi gobelinami oraz sala \u201emuzealna\u201d z kolekcj\u0105 cennych instrument\u00f3w w szklanych witrynach.<\/span><\/p>\n

By\u0142y prezentem od Fryderyka Wielkiego, kt\u00f3ry odwiedzi\u0142 ulubionego ministra Joachima Andreasa von Maltzana w 1772 r. Zlustrowa\u0142 milicki garnizon, posiedzia\u0142 kilka dni w go\u015bciach i na ko\u0144cu podarowa\u0142 gospodarzowi skrzypce Stradivariusa i Guarneriego. Pasowa\u0142o to do Starego Fryca, kt\u00f3ry sk\u0105py by\u0142 jak harpagon, kobietom m\u00f3wi\u0142 \u2013 nie, ucztom \u2013 nie, balom \u2013 nie, ale muzyce \u2013 trzy razy tak.<\/span><\/p>\n

Pa\u0142ac dosta\u0142 wspania\u0142\u0105 opraw\u0119 w postaci 48-hektarowego parku angielskiego, pierwszego na \u015al\u0105sku. To te\u017c pomys\u0142 Joachima Carla, kt\u00f3ry wys\u0142any z misj\u0105 dyplomatyczn\u0105 do Londynu w 1770 r., przej\u0105\u0142 od tubylc\u00f3w upodobanie do pudding\u00f3w, sos\u00f3w Worcester, herbacianych fajf\u00f3w, angielskich guwernantek oraz sztuki ogrodniczej. Po ponad 200 latach od za\u0142o\u017cenia parku ta sztuka nabra\u0142a monumentalnych wr\u0119cz wymiar\u00f3w. Nad kana\u0142em M\u0142yn\u00f3wki Milickiej ro\u015bnie d\u0105b szypu\u0142kowy, kt\u00f3ry ma pie\u0144 o obwodzie siedmiu metr\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Nie zabijaj w\u0119\u017cy<\/strong><\/p>\n

Hrabina Maria jako dziecko uwielbia\u0142a obserwowa\u0107 w parku padalce, zaskro\u0144ce i \u017cmije. Przy jednym z most\u00f3w ustawia\u0142a dla nich miseczk\u0119 z mlekiem i czeka\u0142a, a\u017c si\u0119 przy niej pojawi\u0105. Pewnego razu nie przype\u0142z\u0142y \u2013 le\u017ca\u0142y martwe, zrzucone na stos przed wej\u015bciem do pa\u0142acu. Ogrodnik powiedzia\u0142, \u017ce pani hrabina kaza\u0142a je zabi\u0107, bo syn Carlos nadepn\u0105\u0142 na w\u0119\u017ca i wr\u00f3ci\u0142 do domu ci\u0119\u017cko przera\u017cony.<\/span><\/p>\n

Maria da\u0142a mu nauczk\u0119. Wrzuci\u0142a do pa\u0142acowej fosy, a potem trzyma\u0142a mu g\u0142ow\u0119 pod wod\u0105, \u017ceby nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 wynurzy\u0107.<\/span><\/p>\n

\u2013 Nie dr\u0119cz brata! \u2013 krzycza\u0142 z okna ojciec, hrabia Andreas von Maltzan. \u2013 A kto zadr\u0119czy\u0142 w\u0119\u017ce? \u2013 odkrzykiwa\u0142a.<\/span><\/p>\n

Maria by\u0142a \u00f3smym, najm\u0142odszym i najukocha\u0144szym dzieckiem Andreasa. Dop\u00f3ki \u017cy\u0142, chroni\u0142 j\u0105 przed niech\u0119ci\u0105 zimnej, apodyktycznej \u017cony. Umar\u0142, gdy mia\u0142a 12 lat. Us\u0142ysza\u0142a wtedy od matki, \u017ce teraz koniec tego dobrego \u2013 nie jest ju\u017c c\u00f3reczk\u0105 tatusia i b\u0119dzie musia\u0142a si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Kilka lat p\u00f3\u017aniej zapyta\u0142a matk\u0119, dlaczego nie pozwoli\u0142a jej wzi\u0105\u0107 udzia\u0142u w uroczystym przej\u0119ciu rodzinnego maj\u0105tku przez brata Carlosa, a ta pchn\u0119\u0142a j\u0105 przed lustro: \u2013 Popatrz na siebie, mo\u017ce wtedy zrozumiesz, \u017ce czego\u015b takiego nie trzyma si\u0119 ch\u0119tnie w domu.<\/span><\/p>\n

Z matk\u0105 nigdy nie zdo\u0142a\u0142a si\u0119 porozumie\u0107, ale pod koniec \u017cycia uzna\u0142a, \u017ce paradoksalnie ta nieczu\u0142a kobieta ukszta\u0142towa\u0142a w niej potrzeb\u0119 sprawiedliwo\u015bci. Z bratem jej drogi te\u017c si\u0119 rozesz\u0142y. \u2013 Ty si\u0119 chyba z karnawa\u0142u urwa\u0142e\u015b \u2013 powiedzia\u0142a, gdy pierwszy raz zobaczy\u0142a Carlosa w hitlerowskim mundurze. Poleg\u0142 w 1940 r., w czasie drugiego szturmu na Lini\u0119 Maginota. Jedna z si\u00f3str napisa\u0142a do Marii: Tw\u00f3j brat poleg\u0142 za Ciebie. Odpisa\u0142a, \u017ce to straszna pomy\u0142ka, bo jej brat poleg\u0142 chyba za Adolfa Hitlera.<\/span><\/p>\n

W trybach historii<\/strong><\/p>\n

Do Maltzan\u00f3w wielka historia sama przychodzi\u0142a.<\/span><\/p>\n

W 1813 r. pa\u0142ac go\u015bci\u0142 cara Aleksandra I i kr\u00f3la pruskiego Fryderyka Wilhelma III, kt\u00f3rzy zd\u0105\u017cali do pobliskiego \u017bmigrodu na spotkanie ze szwedzkim nast\u0119pc\u0105 tronu \u2013 ksi\u0119ciem Karolem Janem (by\u0142y marsza\u0142ek Francji Jan Baptysta Bernadotte), by om\u00f3wi\u0107 plany rozprawy z Napoleonem i nowy porz\u0105dek w Europie. Hrabia Maltzan upami\u0119tni\u0142 t\u0119 wizyt\u0119, nazywaj\u0105c jedn\u0105 z sal pa\u0142acowych imieniem imperatora i wznosz\u0105c w parku tzw. Bram\u0119 Pokoju w kszta\u0142cie \u0142uku triumfalnego. Na bocznym filarze kaza\u0142 umie\u015bci\u0107 imiona monarch\u00f3w tworz\u0105cych koalicj\u0119 antynapoleo\u0144sk\u0105. Wprawdzie po inskrypcji nie ma ju\u017c \u015bladu, z bramy zosta\u0142y sm\u0119tne resztki, ale ocala\u0142a za to rze\u017aba zwyci\u0119skiego lwa.<\/span><\/p>\n

Po I wojnie \u015bwiatowej zaledwie trzy kilometry od Milicza przebiega\u0142a granica z odrodzon\u0105 Polsk\u0105. Nie oby\u0142o si\u0119 bez powa\u017cnych spor\u00f3w \u2013 na \u015al\u0105sku, Warmii i Mazurach mia\u0142y si\u0119 odby\u0107 plebiscyty, dlatego przedstawiciele Ententy przyje\u017cd\u017cali r\u00f3wnie\u017c cz\u0119sto do Milicza:\u00a0Mojego ojca wezwano do Berlina, by uczestniczy\u0142 w zwi\u0105zanych z tym negocjacjach. Opowiada\u0142, \u017ce jakiemu\u015b Maltzanowi uda\u0142o si\u0119 ju\u017c za\u0142agodzi\u0107 konflikty graniczne mi\u0119dzy \u015awi\u0119tym Cesarstwem Rzymskim Narodu Niemieckiego a Polsk\u0105.<\/i><\/span><\/p>\n

Tutaj w 1920 r. bra\u0142 \u015blub ze starsz\u0105 siostr\u0105 Marii skromny kapitan Walter von Reichenau, ze stacjonuj\u0105cej w Miliczu I Dywizji Kawalerii Norymberskiej. Po latach dos\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 stopnia feldmarsza\u0142ka i by\u0142 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105 Fall Barbarossa, planu najazdu na ZSRR. Alix, siostra Marii, zakocha\u0142a si\u0119 w nim na zab\u00f3j i prze\u0142ama\u0142a opory rodzic\u00f3w, kt\u00f3rym nie podoba\u0142o si\u0119 mieszcza\u0144skie pochodzenie matki kandydata do r\u0119ki Maltzan\u00f3wny. C\u00f3rka z magnackiego domu mog\u0142a wyj\u015b\u0107 tylko za cz\u0142owieka legitymuj\u0105cego si\u0119 co najmniej 16 herbowymi przodkami!<\/span><\/p>\n

Maria si\u0119 tym nie przejmowa\u0142a. W 1935 r. wysz\u0142a za m\u0105\u017c za komika Waltera Hillbringa (zwi\u0105zek przetrwa\u0142 dwa lata \u2013 m\u0105\u017c nie by\u0142 przesadnie wierny), kt\u00f3ry w monachijskich kabaretach \u015bpiewa\u0142 piosenki zakazanego po doj\u015bciu do w\u0142adzy Hitlera Kurta Tucholsky\u2019ego. Tylko ciotka Auguste, siostra ojca, napisa\u0142a do niej przyjazny list:\u00a0Obydwoje jeste\u015bcie protestantami. Nie rozumiem wi\u0119c, dlaczego niemo\u017cliwe jest ma\u0142\u017ce\u0144stwo<\/i>.<\/span><\/p>\n

Panna m\u0142oda podczas przyj\u0119cia weselnego w lokalu Brennessel przestrzeli\u0142a oczy w portrecie F\u00fchrera. Gospodarz wpad\u0142 w pop\u0142och, ale jeden z go\u015bci, malarz Gossmann, obieca\u0142, \u017ce naprawi p\u0142\u00f3tno, zanim kto\u015b si\u0119 zorientuje. F\u00fchrer nast\u0119pnego dnia dosta\u0142 nowe oczy, cho\u0107 odt\u0105d lekko zezowa\u0142.<\/span><\/p>\n

Mi\u0119dzy Berlinem a Miliczem<\/b><\/p>\n

Monachium robi\u0142o si\u0119 coraz bardziej brunatne, wi\u0119c Maria przenios\u0142a si\u0119 do Berlina. Pracowa\u0142a w wydawnictwie, troch\u0119 pisa\u0142a dla radia, a po uko\u0144czeniu w 1933 r. studi\u00f3w weterynaryjnych zacz\u0119\u0142a leczy\u0107 zwierz\u0119ta. I przechowywa\u0142a ludzi, kt\u00f3rzy przeszli przez hitlerowskie obozy.<\/span><\/p>\n

Nazi\u015bci wiele razy pr\u00f3bowali j\u0105 przeci\u0105gn\u0105\u0107 na swoj\u0105 stron\u0119. W czasie studi\u00f3w we Wroc\u0142awiu zaproponowali, \u017ceby podr\u00f3\u017cowa\u0142a w weekendy po kraju i werbowa\u0142a do NSDAP. Oferowali za to auto, o czym marzy\u0142a najbardziej na \u015bwiecie.<\/strong><\/p>\n

Prawo jazdy zrobi\u0142a jeszcze w Miliczu, przepracowuj\u0105c jako czeladnik dwa miesi\u0105ce w warsztacie samochodowym, przez co matka zabroni\u0142a jej jada\u0107 przy stole, bo nie mog\u0142a doczy\u015bci\u0107 paznokci. Ale odm\u00f3wi\u0142a, cho\u0107 jak napisa\u0142a,\u00a0przezwyci\u0119\u017cenie w\u0142asnej pod\u0142o\u015bci nie przysz\u0142o jej \u0142atwo.<\/i><\/span><\/p>\n

W rodzinnym domu czu\u0142a si\u0119 coraz bardziej obca. Gdy przyjecha\u0142a tam po \u015bmierci matki w 1934 r., pracownicy maj\u0105tku powitali j\u0105 pozdrowieniem \u201eHeil Hitler\u201d, poniewa\u017c tego wymaga\u0142 od nich brat Marii Carlos von Maltzan. Czu\u0142a si\u0119 okropnie. W mie\u015bcie spotka\u0142a szkolnego koleg\u0119 Rudiego Jutkowskiego, ale gdy wzi\u0119\u0142a go pod r\u0119k\u0119, gwa\u0142townie si\u0119 odsun\u0105\u0142: \u2013 Nie! Prosz\u0119! Przecie\u017c jestem \u017bydem!<\/span><\/p>\n

Anty\u017cydowskie rozruchy w noc kryszta\u0142ow\u0105 tylko potwierdzi\u0142y najgorsze. (\u2026)\u00a0przerazi\u0142y mnie p\u0142on\u0105ce synagogi; pl\u0105druj\u0105cy SS-mani, \u015bmiej\u0105c si\u0119, wrzucali w ogie\u0144 zwoje Talmudu i bili rabin\u00f3w\u00a0<\/i>\u2013 wspomina\u0142a.<\/span><\/p>\n

Pierwsi \u017bydzi, kt\u00f3rych ukry\u0142a w swoim berli\u0144skim mieszkaniu przy Detmolderstrasse 11, byli znajomymi pisarza Hansa Hirschla, jej p\u00f3\u017aniejszego m\u0119\u017ca. Potem wraz z cz\u0142onkami szwedzkiej parafii w Berlinie lokowa\u0142a wykupionych od Gestapo wi\u0119\u017ani\u00f3w w bezpiecznych kryj\u00f3wkach. Przerzucani byli stamt\u0105d do Szwecji i do Szwajcarii.<\/span><\/p>\n

Pewnego razu przej\u0119\u0142a grup\u0119 sze\u015bciu starszych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rych mia\u0142a przeprowadzi\u0107 kana\u0142ami kanalizacyjnymi do um\u00f3wionego miejsca. Po drodze zorientowa\u0142a si\u0119, \u017ce kto\u015b ich \u015bledzi, wi\u0119c zaczai\u0142a si\u0119 w rozwidleniu kana\u0142\u00f3w, poczeka\u0142a, a\u017c prze\u015bladowca j\u0105 minie, i postrzeli\u0142a go od ty\u0142u w nog\u0119. Konspiracyjny wsp\u00f3\u0142pracownik szala\u0142 z w\u015bciek\u0142o\u015bci, uznaj\u0105c, \u017ce ta droga przerzutu jest ju\u017c spalona: \u2013 Powinna\u015b go by\u0142a zastrzeli\u0107! \u2013 Nie umiem nikogo zabi\u0107 \u2013 t\u0142umaczy\u0142a si\u0119 Maria.<\/span><\/p>\n

Ratowa\u0142a nawet zwierz\u0119ta \u2013 konie i psy \u2013 kt\u00f3re przechodzi\u0142y przez jej lecznic\u0119 i mia\u0142y by\u0107 wys\u0142ane na front:\u00a0U koni, kt\u00f3re mia\u0142y stan\u0105\u0107 przed komisj\u0105 wojskow\u0105, stosowa\u0142am trik, kt\u00f3rego w m\u0142odo\u015bci nauczy\u0142am si\u0119 od Cygan\u00f3w, ci\u0105gn\u0105cych wielkimi taborami przez \u015al\u0105sk. Sinti pokazali mi, \u017ce szpilka wbita w okre\u015blony spos\u00f3b tu\u017c nad kopytem powoduje, \u017ce ko\u0144 mocno kuleje. Po usuni\u0119ciu ig\u0142y zn\u00f3w dobrze chodzi.<\/i><\/span><\/p>\n

Per\u0142y z kr\u00f3lestwa gnom\u00f3w<\/b><\/p>\n

Milicz odwiedzi\u0142a ostatni raz wiosn\u0105 1944 r. Wiedzia\u0142a, \u017ce to po\u017cegnanie:\u00a0Wsta\u0142am wcze\u015bnie rano i zacz\u0119\u0142am w\u0119dr\u00f3wk\u0119 po parku, nie zdaj\u0105c sobie sprawy, \u017ce sz\u0142am tak, jak czyni\u0142 zwykle m\u00f3j ojciec: z r\u0119kami za\u0142o\u017conymi do ty\u0142u. Od strony ogrodu, przez ma\u0142y mostek nad tak zwan\u0105 m\u0142yn\u00f3wk\u0105, dotar\u0142am na rozleg\u0142y teren w\u0142a\u015bciwego parku, usianego stawami i ciekami wodnymi.<\/i><\/span><\/p>\n

Pr\u00f3bowa\u0142a nam\u00f3wi\u0107 szwagierk\u0119 do ewakuacji cennych zbior\u00f3w dzie\u0142 sztuki, zegar\u00f3w, instrument\u00f3w muzycznych, ale ta uzna\u0142a to za dow\u00f3d defetyzmu. W styczniu 1945 r. uciek\u0142a z Milicza. Maltzanowie stracili na zawsze swoje gniazdo.<\/span><\/p>\n

Po wojnie pa\u0142ac rozszabrowano. Znikn\u0119\u0142o wszystko, co mo\u017cna by\u0142o wywie\u017a\u0107, i nic nie wr\u00f3ci\u0142o. Ale sama rezydencja razem z angielskim parkiem przetrwa\u0142a w niez\u0142ym stanie \u2013 dzi\u015b mie\u015bci si\u0119 tu technikum le\u015bne.<\/strong><\/p>\n

Maria von Maltzan twierdzi\u0142a, \u017ce pa\u0142ac ocala\u0142 dzi\u0119ki rodowym per\u0142om. Legenda g\u0142osi\u0142a, \u017ce Eva Popelia von Lobkowitz (ta, kt\u00f3ra Milicz wnios\u0142a Maltzanom w wianie) dosta\u0142a je od w\u0142adczyni kr\u00f3lestwa skrzat\u00f3w. \u2013 Gdy jedna z pere\u0142 straci po\u0142ysk, zginie kto\u015b z rodziny Maltzan\u00f3w, a je\u015bli kto\u015b rozmy\u015blnie uszkodzi naszyjnik \u2013 nieszcz\u0119\u015bcie spotka ca\u0142y dom. Per\u0142y musz\u0105 pozosta\u0107 w Miliczu, a wolno je nosi\u0107 tylko pani domu \u2013 powiedzia\u0142 gnom, kt\u00f3ry je wr\u0119czy\u0142 Evie. Maltzanowie w to wierzyli. Pewnego razu, gdy jedna z pere\u0142 straci\u0142a blask i pociemnia\u0142a, hrabia Andreas postanowi\u0142 sprawdzi\u0107, czy to rzeczywi\u015bcie znak \u015bmierci. Pocz\u0105tkowo s\u0105dzi\u0142, \u017ce nie, bo wszyscy Maltzanowie \u017cyj\u0105cy w Niemczech cieszyli si\u0119 dobrym zdrowiem. Dopiero p\u00f3\u017aniej przysz\u0142a wiadomo\u015b\u0107, \u017ce w Nowym Jorku zmar\u0142 cz\u0142onek rodu.<\/span><\/p>\n

Hrabina Maria by\u0142a przekonana, \u017ce per\u0142y nigdy Milicza nie opu\u015bci\u0142y. Dzia\u0142ania wojenne w 1945 r. doprowadzi\u0142y do zniszczenia prawie wszystkich pa\u0142ac\u00f3w w bli\u017cszej i dalszej okolicy. Ale Milicz stoi nietkni\u0119ty. Nawet je\u015bli to bajka, Milicz ma per\u0142\u0119, kt\u00f3rej wszyscy mog\u0105 mu zazdro\u015bci\u0107 \u2013 Mari\u0119 von Maltzan.<\/span><\/p>\n

Maria von Maltzan opisa\u0142a swoje burzliwe \u017cycie w autobiograficznej ksi\u0105\u017cce (\u201eSchlage die Trommel und f\u00fcrchte dich nicht\u201d) wydanej w Polsce pod tytu\u0142em \u201eBij w werbel i nie l\u0119kaj si\u0119\u201d w t\u0142um. Ma\u0142gorzaty S\u0142abickiej<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Maria hrabina von Maltzan, per\u0142a z Milicza Beata Maciejewska Maria hrabina von Maltzan (1909-97) na fotografii wykonanej w 1927 r. W 1987 r. Instytut Yad Vashem uhonorowa\u0142 j\u0105 medalem ‘Sprawiedliwy w\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata’ za uratowanie w czasie wojny kilkudziesi\u0119ciu \u017byd\u00f3w (Wikimedia Commons) Pa\u0142ac w Miliczu by\u0142 niczym Sezam: obrazy flamandzkich mistrz\u00f3w, kolekcja miedzioryt\u00f3w warta 14 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63090"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63090"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63090\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63098,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63090\/revisions\/63098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63090"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63090"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63090"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}