{"id":63209,"date":"2018-08-15T17:09:13","date_gmt":"2018-08-15T15:09:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=63209"},"modified":"2018-08-08T06:23:00","modified_gmt":"2018-08-08T04:23:00","slug":"15-09-31","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=63209","title":{"rendered":"Radomscy \u017bydzi – trudne powroty ocala\u0142ych w 1945 r.15-09"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Radomscy \u017bydzi – trudne powroty ocala\u0142ych w 1945 r.<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Ma\u0142gorzata Rusek<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u017bydzi w radomskim getcie, marzec 1941 (Fot. Brenner)<\/em><\/span><\/p>\n

Latem 1945 r. ocaleni z Zag\u0142ady radomscy \u017bydzi czytaj\u0105 ulotki z ultimatum: maj\u0105 opu\u015bci\u0107 miasto do 15 sierpnia. Pi\u0119\u0107 dni przed tym terminem pod nosem milicji w centrum miasta ginie trzech m\u0119\u017cczyzn i kobieta. \u017bydzi masowo wyje\u017cd\u017caj\u0105 z Radomia. Z dr. \u0141ukaszem Krzy\u017canowskim* rozmawia Ma\u0142gorzata Rusek<\/strong><\/p>\n

MA\u0141GORZATA RUSEK: Ocaleni z Zag\u0142ady radomscy \u017bydzi mieli do czego wraca\u0107?<\/strong><\/p>\n

\u0141UKASZ KRZY\u017bANOWSKI<\/strong>: Wracali do pustki. Wszyscy, kt\u00f3rych dobrze znali i kochali, zgin\u0119li. Je\u015bli spotykali kogo\u015b, kogo sprzed wojny znali z widzenia, to ju\u017c by\u0142o wiele. Jak pokazuj\u0105 \u015bwiadectwa ocala\u0142ych \u2013 pisali o tym te\u017c historycy, m.in. Jan Tomasz Gross \u2013 powracaj\u0105cy \u017bydzi cz\u0119sto s\u0142yszeli pytanie: \u201eTo ty \u017cyjesz?\u201d. Nie by\u0142o w tym rado\u015bci, tylko niedowierzanie, rozczarowanie, niech\u0119\u0107, a czasem wr\u0119cz wrogo\u015b\u0107. W tle cz\u0119sto pojawia\u0142y si\u0119 mienie \u017cydowskie zagospodarowane ju\u017c przez nowych \u201ew\u0142a\u015bcicieli\u201d i obawa przed konieczno\u015bci\u0105 zwrotu tych d\u00f3br.<\/span><\/p>\n

Radom w czasie okupacji nie ucierpia\u0142 zbytnio. Domy po wojnie sta\u0142y.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ale by\u0142y ju\u017c zaj\u0119te. Takie rzeczy oczywi\u015bcie nie spotyka\u0142y wy\u0142\u0105cznie \u017byd\u00f3w, ale skala zjawiska by\u0142a niepor\u00f3wnywalna. Wielu polskich chrze\u015bcijan r\u00f3wnie\u017c straci\u0142o podczas wojny domy. Na og\u00f3\u0142 jednak mieli rodziny albo przyjaci\u00f3\u0142, do kt\u00f3rych mogli wr\u00f3ci\u0107.<\/span><\/p>\n

\u017bydzi z r\u00f3\u017cnym skutkiem pr\u00f3bowali odzyska\u0107 swoje maj\u0105tki w s\u0105dach. Te nieruchomo\u015bci by\u0142y ju\u017c najcz\u0119\u015bciej zamieszkane przez nowych lokator\u00f3w. W tej sytuacji \u017bydzi, kt\u00f3rzy odzyskiwali swoje domy i kamienice, sprzedawali je cz\u0119sto za bezcen nie\u017cydowskim obywatelom miasta. Ocaleni potrzebowali pieni\u0119dzy, ale kierowa\u0142 nimi tak\u017ce strach.<\/span><\/p>\n

W czasie okupacji \u017bydzi byli wyj\u0119ci spod prawa, a po wojnie te\u017c nie mogli liczy\u0107 na ochron\u0119 i r\u00f3wne traktowanie ze strony w\u0142adz. W Ostrowcu \u015awi\u0119tokrzyskim urz\u0119dnicy administracji lokalnej twierdzili, \u017ce \u017byd\u00f3w nadal obowi\u0105zuj\u0105 niemieckie przepisy. Pr\u00f3bowano narzuci\u0107 im noszenie oznacze\u0144 \u2013 zupe\u0142nie jak za okupacji. Skali problemu dowodzi interwencja podj\u0119ta przez Ministerstwo Administracji Publicznej, kt\u00f3re informowa\u0142o urz\u0119dnik\u00f3w, \u017ce \u017bydzi s\u0105 takimi samymi obywatelami jak wszyscy i nale\u017cy ich traktowa\u0107 na r\u00f3wni z innymi.<\/span><\/p>\n

M\u00f3wi\u0105c o maj\u0105tkach, warto te\u017c wspomnie\u0107 o warto\u015bci sentymentalnej pewnych przedmiot\u00f3w, pami\u0105tek po rodzinie. Pozornie bezwarto\u015bciowe obiekty, np. zegar lub koszula ojca, by\u0142y bezcenne \u2013 \u015bwiadczy\u0142y o tym, \u017ce ci ludzie naprawd\u0119 kiedy\u015b istnieli. W Izraelu rozmawia\u0142em z dawnym mieszka\u0144cem Radomia, kt\u00f3ry ma srebrne spinki po ojcu. Jego matka przechowa\u0142a je przez wojn\u0119. To jedyna pami\u0105tka. Inny ocala\u0142y, uznany fotografik\u00a0Bernard Gotfryd<\/strong><\/span><\/a>, do ko\u0144ca \u017cycia szuka\u0142 zdj\u0119cia matki. Tej najwa\u017cniejszej fotografii nie uda\u0142o mu si\u0119 odnale\u017a\u0107.<\/span><\/p>\n

Jak przed wojn\u0105 uk\u0142ada\u0142y si\u0119 stosunki mi\u0119dzy spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 a chrze\u015bcija\u0144sk\u0105?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Istnia\u0142 dystans mi\u0119dzy chrze\u015bcijanami i \u017bydami. Tak wol\u0119 m\u00f3wi\u0107, bo m\u00f3wienie o Polakach i \u017bydach pozbawia \u017byd\u00f3w prawa do legitymowania si\u0119 polskim obywatelstwem i wyklucza ich ze wsp\u00f3lnoty obywateli. Co w pewnym stopniu mia\u0142o miejsce przed wojn\u0105. Pod wieloma wzgl\u0119dami \u017bydzi byli obywatelami drugiej kategorii.<\/span><\/p>\n

Klientom \u017cydowskich sklep\u00f3w przyczepiano na plecach kartki \u201eTylko \u015bwinie kupuj\u0105 u \u017byda\u201d.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nawo\u0142ywanie do bojkotu sklep\u00f3w \u017cydowskich w drugiej po\u0142owie lat 30. by\u0142o cz\u0119ste i zdarza\u0142o si\u0119 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach kraju, tak\u017ce w Radomiu.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b dominuje narracja o Polakach, kt\u00f3rzy ratowali \u017byd\u00f3w z getta, przemycali jedzenie, lekarstwa.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wa\u017cne, by u\u015bwiadomi\u0107 sobie, kogo bali si\u0119 Sprawiedliwi ratuj\u0105cy \u017byd\u00f3w i kto na nich donosi\u0142 do Niemc\u00f3w lub, cz\u0119\u015bciej, do polskiej granatowej policji. Ludzie pomagaj\u0105cy \u017bydom bali si\u0119 nie tyle Niemc\u00f3w, ile swoich polskich s\u0105siad\u00f3w. Co wi\u0119cej, bali si\u0119 ich nawet po wojnie. Czasem ten strach przechodzi\u0142 na m\u0142odsze pokolenia. Zdarza si\u0119, \u017ce ludzie ci do dzi\u015b s\u0105 wytykani palcami w swoich miejscowo\u015bciach.<\/span><\/p>\n

Czasem mo\u017cna si\u0119 spotka\u0107 z twierdzeniem: \u201ePrzecie\u017c wszyscy cierpieli podczas wojny\u201d. Rzeczywi\u015bcie, gehenn\u0119 przesz\u0142o te\u017c bardzo wielu polskich chrze\u015bcijan, ale \u017bydzi byli grup\u0105, kt\u00f3rej cz\u0142onkom grozi\u0142o \u015bmiertelne niebezpiecze\u0144stwo tylko dlatego, \u017ce nazistowskie prawo uzna\u0142o tych ludzi za \u017byd\u00f3w. Nie mia\u0142o znaczenia, czy dana osoba czu\u0142a si\u0119 \u017bydem, Polakiem, czy by\u0142a praktykuj\u0105cym chrze\u015bcijaninem, jaki mia\u0142a zaw\u00f3d, ani gdzie mieszka\u0142a. Uznanie za \u017byda by\u0142o wyrokiem \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

Rok 1945 i wkroczenie Sowiet\u00f3w to dla wielu Polak\u00f3w nowe zniewolenie. Ale dla \u017byd\u00f3w \u2013 wyzwolenie.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Gdy Polsk\u0119 opuszczaj\u0105 Niemcy, dla \u017byd\u00f3w ko\u0144czy si\u0119 czas \u017cycia pod rz\u0105dami w\u0142adzy, kt\u00f3ra chce ich zabi\u0107. Budz\u0105 si\u0119 nadzieje na normalne \u017cycie. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce przynajmniej w pierwszym okresie wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b odczuwa\u0142a ulg\u0119 i rado\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Opisuje pan jednak przypadki drastycznej przemocy, z jak\u0105 spotykali si\u0119 powracaj\u0105cy \u017bydzi, zdarza\u0142y si\u0119 nawet zab\u00f3jstwa. Opowiada pan w ksi\u0105\u017cce \u201eDom, kt\u00f3rego nie by\u0142o\u201d o zab\u00f3jstwie w Sp\u00f3\u0142dzielni \u201ePraca\u201d, wskazuj\u0105c potencjalnych sprawc\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Dokumentowanie powojennych zab\u00f3jstw jest trudne. Zachowa\u0142o si\u0119 niewiele \u017ar\u00f3de\u0142. \u015aledztwa dawa\u0142y niewielkie rezultaty. Nikomu opr\u00f3cz rodzin ofiar, kt\u00f3re niewiele mog\u0142y, nie zale\u017ca\u0142o na wykryciu sprawc\u00f3w. \u017bydzi stali si\u0119 zak\u0142adnikami polityki komunist\u00f3w. Nastroje antysemickie by\u0142y rozpowszechnione w r\u00f3\u017cnych warstwach polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, a nowe w\u0142adze zabiega\u0142y o poparcie. Komuni\u015bci nie mogli zyska\u0107 na obronie \u017byd\u00f3w. W dodatku w tamtym czasie powszechna by\u0142a wiara w mit \u017cydokomuny. To nie by\u0142o na r\u0119k\u0119 w\u0142adzy. Chcia\u0142a by\u0107 postrzegana jako polski rz\u0105d, a nie \u017cydowski.<\/span><\/p>\n

W tej sytuacji \u017bydzi, kt\u00f3rzy spotykali si\u0119 z przemoc\u0105, nie mogli liczy\u0107 na pomoc milicji ani UB. W tych instytucjach r\u00f3wnie\u017c nie brakowa\u0142o antysemit\u00f3w. Co wi\u0119cej, znane s\u0105 przypadki, z okolic Radomia i nie tylko, zab\u00f3jstw dokonanych na \u017bydach przez milicjant\u00f3w. Oczywi\u015bcie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107, \u017ce po wojnie by\u0142a wysoka przest\u0119pczo\u015b\u0107, przemoc by\u0142a wszechobecna. Ale jednak te zbrodnie, kt\u00f3rych ofiarami padaj\u0105 \u017bydzi, cz\u0119sto wyr\u00f3\u017cniaj\u0105 si\u0119 na tle powojennych przest\u0119pstw.<\/span><\/p>\n

Na jakiej podstawie pan tak uwa\u017ca?<\/strong><\/p>\n

\u2013 We\u017amy np. rozboje. W Radomiu po wojnie dokonano wiele napad\u00f3w rabunkowych z broni\u0105 w r\u0119ku, ale je\u015bli ofiara si\u0119 nie broni\u0142a lub nie by\u0142a zwi\u0105zana z now\u0105 w\u0142adz\u0105, to uchodzi\u0142a z \u017cyciem. Sama gro\u017aba wystarczy\u0142a, aby bandyci nie musieli u\u017cywa\u0107 broni. W 1945 r. w mie\u015bcie by\u0142y tylko dwa napady, kt\u00f3re wy\u0142amuj\u0105 si\u0119 z tego schematu. W obu przypadkach ofiarami byli \u017bydzi. Nie ma \u017cadnych dowod\u00f3w, \u017ce ludzie ci mieli zwi\u0105zki z komunistami, \u017cadnych przes\u0142anek, \u017ce stawiali op\u00f3r.<\/span><\/p>\n

Po tych zab\u00f3jstwach, a zw\u0142aszcza tym w Sp\u00f3\u0142dzielni \u201ePraca\u201d, \u017bydzi masowo opu\u015bcili Radom.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Morderstwo w sp\u00f3\u0142dzielni mia\u0142o miejsce 10 sierpnia 1945 r. Kilka tygodni wcze\u015bniej w Radomiu i okolicach zosta\u0142y rozrzucone ulotki podpisane przez dow\u00f3dc\u0119 oddzia\u0142u poakowskiego podziemia. To by\u0142o ultimatum: \u017bydzi mieli opu\u015bci\u0107 Radom i okolice do 15 sierpnia. Pi\u0119\u0107 dni przed tym terminem dosz\u0142o do zab\u00f3jstwa: zgin\u0119\u0142o trzech m\u0119\u017cczyzn i kobieta, mieli rany k\u0142ute i postrza\u0142owe. Sta\u0142o si\u0119 to w lokalu w centrum miasta, przy ul. \u017beromskiego, pod nosem w\u0142adz, niedaleko posterunku milicji. Istnieje wiarygodne \u015bwiadectwo m\u00f3wi\u0105ce, \u017ce nic podczas tego napadu nie zgin\u0119\u0142o. Nic dziwnego, \u017ce po tym zab\u00f3jstwie nast\u0105pi\u0142a fala wyjazd\u00f3w \u017byd\u00f3w z Radomia.<\/span><\/p>\n

Jakie by\u0142y ich dalsze losy?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Naturaln\u0105 drog\u0105 by\u0142 wyjazd do du\u017cych miast albo na Ziemie Odzyskane. Tam wszyscy zaczynali od nowa, tam te\u017c by\u0142a wi\u0119ksza spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska. Wyje\u017cd\u017caj\u0105cy za granic\u0119 najcz\u0119\u015bciej pocz\u0105tkowo trafiali do Niemiec, gdzie w obozach dla uchod\u017ac\u00f3w czekali latami na wizy do pa\u0144stw docelowych. Upragnionym rajem najcz\u0119\u015bciej by\u0142y USA. Sporo uchod\u017ac\u00f3w, kt\u00f3rych inne pa\u0144stwa nie chcia\u0142y (np. chorych na gru\u017alic\u0119), przyj\u0119\u0142y kraje skandynawskie.<\/span><\/p>\n

W jednym z takich oboz\u00f3w zawi\u0105za\u0142a si\u0119 spora spo\u0142eczno\u015b\u0107 uchod\u017ac\u00f3w z Radomia. Jednak w samym mie\u015bcie ju\u017c si\u0119 nie odrodzi\u0142a.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Bardzo liczna spo\u0142eczno\u015b\u0107 radomian znajdowa\u0142a si\u0119 w obozie w Stuttgarcie. Latem 1945 r. w samym Radomiu by\u0142o ok. 600 os\u00f3b. Ludzie ci tworzyli spo\u0142eczno\u015b\u0107, kt\u00f3rej centrum by\u0142 Okr\u0119gowy Komitet \u017bydowski. W kolejnych latach wi\u0119kszo\u015b\u0107 ocala\u0142ych wyjecha\u0142a. A cz\u0119\u015b\u0107 z tych, kt\u00f3rzy zostali, nie wr\u00f3ci\u0142a do swojego przedwojennego nazwiska. Pozostali na aryjskich papierach, z to\u017csamo\u015bci\u0105, dzi\u0119ki kt\u00f3rej prze\u017cyli wojn\u0119. Ile ich by\u0142o, nie wiadomo. Cz\u0119sto ukrywali swoje pochodzenie nawet przed najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0105.<\/span><\/p>\n

By\u0142y te\u017c nieliczne osoby, kt\u00f3re pozosta\u0142y w Radomiu i do ko\u0144ca \u017cycia u\u017cywa\u0142y swoich przedwojennych imion i nazwisk. Takich, kt\u00f3re jednoznacznie wskazywa\u0142y na ich \u017cydostwo. W ksi\u0105\u017cce wspominam o Chaimie Kamerze. Powszechnie by\u0142 nazywany Henrykiem, ale oficjalnie w dokumentach figurowa\u0142 jako Chaim. W mie\u015bcie zostali w\u0142a\u015bnie on i jego rodzice, Jakub i Pola Zajdensznirowie, a tak\u017ce ludzie, kt\u00f3rzy osiedli w Radomiu p\u00f3\u017aniej, jak J\u00f3zef Pinkiert, do 1968 r. dyrektor radomskiej fabryki telefon\u00f3w. Te kilkana\u015bcie os\u00f3b, kt\u00f3re po 1950 r. mieszka\u0142y w Radomiu, nie tworzy\u0142o ju\u017c jednak wsp\u00f3lnoty.<\/span><\/p>\n

Ci, kt\u00f3rzy wyjechali tu\u017c po wojnie, jak po latach odbierali miasto?<\/strong><\/p>\n

\u2013 W 1983 r. Bernard Gotfryd fotografowa\u0142 wizyt\u0119 Jana Paw\u0142a II w Polsce. Wygospodarowa\u0142 woln\u0105 chwil\u0119 i przyjecha\u0142 na kilka godzin do Radomia. Po 1989 r. radomscy \u017bydzi przyje\u017cd\u017caj\u0105 do miasta z dzie\u0107mi i wnukami, by pokaza\u0107 im rodzinne strony. Czasem z wielkim sentymentem wspominaj\u0105 \u017cycie w przedwojennym Radomiu \u2013 by\u0142 to czas ich dzieci\u0144stwa, kiedy mieli rodziny. \u015awiat przed katastrof\u0105. Ale s\u0105 te\u017c ludzie, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 nic s\u0142ysze\u0107 o Radomiu, Polsce i Polakach, wspomnienia zwi\u0105zane z nienawi\u015bci\u0105, odrzuceniem, osamotnieniem s\u0105 zbyt bolesne.<\/span><\/p>\n

***<\/span><\/p>\n

*\u0141ukasz Krzy\u017canowski<\/b>\u00a0\u2013 ur. w 1983 r., adiunkt na Freie Universit\u00e4t w Berlinie. W 2015 r. obroni\u0142 doktorat w Instytucie Socjologii UW. By\u0142 stypendyst\u0105 Oksfordu, Yad Vashem, Claims Conference i Narodowego Centrum Nauki. Jego ksi\u0105\u017cka \u201eDom, kt\u00f3rego nie by\u0142o. Powroty ocala\u0142ych do powojennego miasta\u201d zosta\u0142a nominowana w tym roku do Nagrody im. Jerzego Giedroycia<\/i><\/span><\/p>\n

\n

\u015alad \u2013 pami\u0119ci radomskich \u017byd\u00f3w<\/strong><\/p>\n

75 lat temu, 5 sierpnia 1942 r., zosta\u0142o zlikwidowane tzw. ma\u0142e getto na radomskich Glinicach. Niespe\u0142na dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej Niemcy zlikwidowali \u015br\u00f3dmiejskie du\u017ce getto. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w wywie\u017ali do obozu zag\u0142ady w Treblince.<\/span><\/p>\n

Od dziewi\u0119ciu lat O\u015brodek Kultury i Sztuki \u201eResursa Obywatelska\u201d upami\u0119tnia \u017cydowsk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 Radomia w czasie Spotka\u0144 z Kultur\u0105 \u017bydowsk\u0105 \u201e\u015alad\u201d. W sobot\u0119 5 sierpnia o godz. 18 \u00a0w Resursie (Malczewskiego 16) odb\u0119dzie si\u0119 spotkanie z dawnymi \u017cydowskimi mieszka\u0144cami Radomia i ich potomkami. Dwie godziny p\u00f3\u017aniej \u2013 uroczyste otwarcie Szlaku Pami\u0119ci Radomskich \u017byd\u00f3w \u201e\u015alad\u201d, kt\u00f3ry prowadzi przez symboliczne miejsca dla historii \u017cydowskiego Radomia. W programie r\u00f3wnie\u017c koncert wybitnej pie\u015bniarki Niny Stiller oraz spotkania i dyskusje w ogrodach Stowarzyszenia Centrum M\u0142odzie\u017cy \u201eArka\u201d.<\/span><\/p>\n

Na niedziel\u0119 zaplanowano zwiedzanie Szlaku Pami\u0119ci, kt\u00f3re zako\u0144czy si\u0119 na cmentarzu \u017cydowskim, gdzie ods\u0142oni\u0119ta zostanie tablica po\u015bwi\u0119cona pami\u0119ci Chaima Kinclera, wieloletniego szefa stowarzyszenia skupiaj\u0105cego dawnych radomian w Izraelu. B\u0119dzie te\u017c recital melodii romskich. Romowie, kt\u00f3rzy te\u017c byli w radomskim getcie, dzi\u015b opiekuj\u0105 si\u0119 cmentarzem \u017cydowskim. Szczeg\u00f3\u0142owy program \u015aladu na Radom.wyborcza.pl.\u00a0<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Radomscy \u017bydzi – trudne powroty ocala\u0142ych w 1945 r. Ma\u0142gorzata Rusek \u017bydzi w radomskim getcie, marzec 1941 (Fot. Brenner) Latem 1945 r. ocaleni z Zag\u0142ady radomscy \u017bydzi czytaj\u0105 ulotki z ultimatum: maj\u0105 opu\u015bci\u0107 miasto do 15 sierpnia. Pi\u0119\u0107 dni przed tym terminem pod nosem milicji w centrum miasta ginie trzech m\u0119\u017cczyzn i kobieta. \u017bydzi masowo […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63209"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63209"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63209\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63215,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63209\/revisions\/63215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}